telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.132.2024.AT
Warszawa, 30 grudnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszalku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Janusza Cieszyńskiego w sprawie programu KOS-
BAR i leczenia otyłości (nr 6938), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
Odnosząc się do pytań dotyczących oceny dotychczasowego funkcjonowania programu
KOS-BAR, a także jego przedłużenia tak, aby zachować ciągłość leczenia, należy wskazać,
że, Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 czerwca 2024 r. zmieniającym
rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego w zakresie kompleksowej opieki
specjalistycznej nad świadczeniobiorcami leczonymi z powodu otyłości olbrzymiej KOS-
BAR (Dz.U. 2024 poz. 856) program KOS-BAR został przedłużony do dnia 30 czerwca 2026
r. Ponadto w rozporządzeniu wskazano, że Prezes NFZ, we współpracy z ośrodkami
koordynującymi, sporządza raport:
1) częściowy, zawierający analizę i ocenę realizacji programu pilotażowego z 4-letniego
okresu realizacji programu pilotażowego, i przekazuje go ministrowi właściwemu do
spraw zdrowia w terminie do dnia 31 grudnia 2025 r.;
2) końcowy, zawierający analizę i ocenę realizacji programu pilotażowego, i przekazuje
go ministrowi właściwemu do spraw zdrowia nie później niż w terminie 3 miesięcy od
dnia przekazania temu ministrowi sprawozdania końcowego z realizacji programu
pilotażowego.
Jak wynika z powyższego, po dokonaniu śródewaluacji zawierającej analizę i ocenę
programu przez NFZ, będzie można rozpocząć prace analityczne mające na celu podjęcie
decyzji w zakresie dalszego funkcjonowania programu w systemie ochrony zdrowia.
W odpowiedzi na pytanie dotyczące podejmowania innych działań w obszarze leczenia
otyłości, warto zauważyć, że świadczenia na rzecz osób z nadwagą czy otyłością, w tym
także dzieci i młodzieży finansowane są w ramach świadczeń POZ i AOS w zakresach
świadczeń adekwatnie do wskazań medycznych, w tym powikłań tej choroby.
W ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej pacjenci z otyłością leczeni są
w szczególności w zakresie chorób metabolicznych, endokrynologii, diabetologii.
Poza leczeniem realizowanym w ramach ww. świadczeń, leczenie otyłości w Polsce
realizowane jest w ramach leczenia szpitalnego w ramach produktów rozliczeniowych
takich jak: 5.51.01.0006012 F12 Duże zabiegi żołądka i dwunastnicy oraz 5.51.01.0006014
F14 Chirurgiczne leczenie otyłości. Na podkreślenie zasługuje fakt zwiększającej się liczby
świadczeniodawców, którzy na przestrzeni lat 2020-2024 sprawozdawali do NFZ
procedurę „chirurgiczne leczenie otyłości" w ramach leczenia szpitalnego. Liczba ta wzrosła
z 58 świadczeniodawców w 2020 r do 73 świadczeniodawców w 2024 r. Warto zatem
podnieść, że dostęp do świadczeń w obszarze leczenia otyłości jest sukcesywnie
zwiększany.

-- 1 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Dodatkowo należy wrócić uwagę na potrzebę realizacji wczesnej profilaktyki otyłości, i jako
istotne są tu dostępne bilanse zdrowia dzieci i młodzieży. Jednym z celów podstawowej
opieki zdrowotnej jest zapewnienie świadczeniobiorcy edukacji w zakresie
odpowiedzialności za własne zdrowie i kształtowanie świadomości prozdrowotnej.
Ważnym elementem tej odpowiedzialności są działania profilaktyczne, w tym korzystanie z
systematycznej, okresowej oceny stanu zdrowia dzieci i młodzieży w ramach badań
bilansowych prowadzonych przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Bilanse zdrowia
to wykonywane okresowo u każdego dziecka, kompleksowe przeglądy stanu zdrowia,
połączone z oceną prawidłowości rozwoju. Dzięki systematycznemu wykonywaniu
bilansów zdrowia jest możliwe wczesne wykrycie niepokojących objawów czy
nieprawidłowości rozwoju oraz podjęcie właściwych kroków, zmierzających do poprawy
zdrowia dziecka. Wsparciem dla rodziców dzieci w wieku szkolnym jest pielęgniarka
środowiska nauczania i wychowania albo higienistka szkolna, która zgodnie z ustawą o
opiece zdrowotnej nad uczniami, integruje działania wszystkich osób zaangażowanych w
sprawowanie tej opieki. W ramach współpracy z rodzicami uczniów pielęgniarka albo
higienistka szkolna m.in. przekazuje informacje o terminach i zakresie przysługujących im
świadczeń profilaktycznej opieki zdrowotnej, a także wspiera ich w organizacji korzystania
z takich świadczeń. W ramach współpracy i wymiany informacji między pielęgniarką
szkolną a lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej jest prowadzona karta
profilaktycznego badania ucznia, w której wpisywane są wyniki badań przesiewowych
wykonanych przez pielęgniarkę w szkole, a następnie wyniki badania lekarskiego (bilansu
zdrowia), w szczególności dotyczące wzrastania i rozwoju ucznia, stanu odżywienia,
dojrzewania płciowego, rozwoju psychospołecznego, funkcjonowania układów i narządów,
stwierdzone problemy zdrowotne. W ramach bilansu zdrowia lekarz POZ przeprowadza
m.in. badania przedmiotowe ze szczególnym uwzględnieniem oceny rozwoju fizycznego
(pomiary: wzrostu i masy ciała), w tym określenie współczynnika masy ciała (Body Mass
Index - BMI), prowadzi również poradnictwo w zakresie prozdrowotnego stylu życia.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że rozpoczęło się wdrażanie cyfryzacji dokumentacji
medycznej pielęgniarki szkolnej, co usprawni wymianę informacji między
pielęgniarką/higienistką szkolną a lekarzem POZ i rodzicami oraz przyczyni się do lepszego
skoordynowania ich działań.
Niezależnie od powyższego informuję, że poprzez realizację Narodowego Programu
Zdrowia na lata 2021-2025 (NPZ) prowadzone są inicjatywy mające na celu edukację
zdrowotną oraz promowanie prozdrowotnego stylu życia. Jednym z celów operacyjnych
NPZ jest profilaktyka nadwagi i otyłości. Programy strategiczne, w które wpisana jest
realizacja działań z zakresu profilaktyki otyłości, obejmują także Narodowy Program
Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032 oraz Narodową Strategię Onkologiczną na
lata 2020-2030 (NSO).
W 2017 r., w ramach NPZ 2016-2020, zostało utworzone Narodowe Centrum Edukacji
Żywieniowej. Działanie jest kontynuowane w ramach NPZ 2021-2025 i realizowane
przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-Państwowy Instytut Badawczy.
NCEŻ zajmuje się rozpowszechnianiem rzetelnej wiedzy w zakresie żywienia i zdrowego
stylu życia, pozytywnej zmiany postaw i nawyków żywieniowych, co w konsekwencji
przyczynia się do poprawy stanu zdrowia. Portal jest wiarygodnym i łatwo dostępnym
źródłem wiedzy. Każdy zainteresowany poprawą swojego zdrowia i jakości życia ma dostęp
do wyników najnowszych badań, szeregu artykułów edukacyjnych, materiałów wideo i
wielu innych praktycznych narzędzi pomagających w zmianie nawyków na prozdrowotne.
Wśród materiałów, które publikowane są na stronie NCEŻ znaleźć można wiele informacji
poświęconych żywieniu dzieci i młodzieży – skierowanych zarówno do tej grupy odbiorców
jak również do rodziców, nauczycieli oraz realizatorów żywienia zbiorowego. Na szczególną
uwagę zasługują opracowane w ramach NCEŻ bezpłatne e-booki do pobrania ze strony
https://ncez.pzh.gov.pl/e-booki/ w tym m.in.:

-- 2 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
 Żywienie w przedszkolu w praktyce,100 jadłospisów dla dzieci i młodzieży w wieku
szkolnym,
 Obiady szkolne – 60 propozycji zbilansowanych zestawów obiadowych
 Żywienie w przedszkolu w praktyce- propozycja 30 zbilansowanych jadłospisów
Przedszkolnych,
 Zdrowy dzień przedszkolaka. Jak przedszkolak dba o zdrowie.
W ramach NCEŻ, w 2017 r. zostało uruchomione Centrum Dietetyczne Online (CDO,
https://ncez.pzh.gov.pl/poradnia/). Działanie to wpisuje się zarówno w profilaktykę, jak i
wsparcie żywieniowe w procesie leczenia. Z usług mogą korzystać zarówno osoby zdrowe
w celu profilaktyki chorób zależnych od stylu życia, jak i chore, dla których dieta stanowi
istotny element skutecznego leczenia. Konsultacja dietetyczna może mieć charakter
indywidualny, a także rodzinny. Edukacja żywieniowa całej rodziny to kluczowy element w
procesie zmiany nawyków żywieniowych, szczególnie wśród dzieci z otyłością. Spotkania
mogą mieć charakter jednorazowej porady bądź długofalowej, bezpłatnej opieki.
Ponadto, poprzez realizację NPZ prowadzone są również szkolenia w zakresie promowania
zasad zdrowego żywienia i aktywności fizycznej jako integralnej części zdrowego stylu
życia. Osiągnięcie zadowalającego poziomu wiedzy w powyższym zakresie wśród
uczestników szkoleń, utrwalanie wiedzy zdobytej podczas szkoleń, jak również stosowanie
jej w praktyce to główna idea zadania. Szkolenia skierowane są do grup zawodowych
zaangażowanych w działania na rzecz walki z nadwagą i otyłością: pracodawców,
przemysłu spożywczego, menedżerów zdrowia, osób wykonujących zawody medyczne,
nauczycieli, pracowników ochrony zdrowia, a także pracowników Państwowej Inspekcji
Sanitarnej. Realizatorem zadania jest Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH -
Państwowy Instytut Badawczy.
Dodatkowo, jednym z działań edukacyjnych, opracowanym koncepcyjnie i realizowanym
przez ekspertów NCEŻ, które promuje wiedzę o zasadach zdrowego żywienia wśród dzieci i
młodzieży szkolnej oraz osób odpowiedzialnych za przygotowywanie posiłków dla dzieci w
jednostkach systemu oświaty, są warsztaty edukacyjno-kulinarne.
Edukacja kulinarna to jedna ze skuteczniejszych metod nauki zasad zdrowego żywienia
wśród społeczeństwa, która łączy zarówno wiedzę, jak i praktykę. Takie działania wpisują
się w profilaktykę nadwagi i otyłości oraz innych chorób zależnych od stylu życia.
Kolejnym działaniem edukacyjnym kierowanym do całych rodzin, jest cykliczny konkurs
„Rodzinna Akcja: Zdrowa Rywalizacja”. Ma on na celu promowanie prozdrowotnych
nawyków żywieniowych i aktywności fizycznej wśród wszystkich członków rodziny.
Inicjatywa ta ma zachęcić do zwiększenia świadomości na temat zdrowego stylu życia i jego
wpływu na zdrowie, a w efekcie trwałej zmiany nawyków żywieniowych na zdrowsze.
Ponadto, w zakresie NPZ na lata 2021-2025 Instytut Matki i Dziecka realizuje zadanie:
Monitorowanie, wczesna diagnoza i interwencja w zakresie występowania nadwagi i
otyłości oraz podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi w populacji dzieci. W ramach
zadania został opracowany program „Przybij Piątkę” skierowany do uczniów klas I-III oraz
ich rodziców. Jego nadrzędnym celem jest ograniczenie ryzyka nadwagi, otyłości i
podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi u dzieci w wieku wczesnoszkolnym i poprawa
zachowań zdrowotnych dzieci poprzez zapoznanie z rekomendacjami w zakresie zdrowego
stylu życia.
Ponadto w zakresie podjętych dodatkowych działań w obszarze otyłości warto wskazać, że
uchwałą nr 26/2024 z dnia 15 listopada 2024 r. Rady do spraw Zdrowia Publicznego
powołany został Zespół do spraw przeciwdziałania otyłości. Uchwała dostępna jest na
stronie Ministerstwa Zdrowia pod adresem: https://www.gov.pl/web/zdrowie/rada-do-
spraw-zdrowia-publicznego. Zgodnie z uchwałą, do Zadań Zespołu należą:
 przeprowadzenie analizy systemu ochrony zdrowia w zakresie przeciwdziałania
otyłości,
 wypracowanie propozycji rozwiązań w zakresie zmniejszenia liczby osób z chorobą

-- 3 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
otyłościową w Polsce,
 wypracowanie propozycji rozwiązań w odpowiedzi na problemy osób z chorobą
otyłościową w Polsce.
Pierwsze posiedzenie Zespołu odbyło się w dniu 27 listopada 2024 r.
W odpowiedzi natomiast na pytanie dotyczące kwestii liczby wpływów z opłaty cukrowej w
2024 roku, która została wykorzystana na leczenie otyłości, warto wskazać, że godnie z
przepisem art. 12c ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (dz. U. z
2024 r., poz. 1670, z późn. zm.) NFZ przeznacza środki z opłaty od środków spożywczych na
działania o charakterze edukacyjnym i profilaktycznym oraz na świadczenia opieki
zdrowotnej związane z utrzymaniem i poprawą stanu zdrowia świadczeniobiorców z
chorobami rozwiniętymi na tle niewłaściwych wyborów i zachowań zdrowotnych, w
szczególności z nadwagą i otyłością. Ponadto, uprzejmie informuję, że w planie finansowym
NFZ na 2024 r. uwzględniono wartość przychodów z tytułu opłaty od środków
spożywczych na poziomie 1 597 890 tys. zł, natomiast w planie finansowym NFZ na 2025 r.
oraz w Prognozie przychodów NFZ na lata 2025-2027 uwzględniono wartość przychodów
z tytułu opłaty od środków spożywczych na poziomie 1 452 505 tys. zł (rocznie).
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 4 of 4 --