Interpelacja nr 6926
Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa systemu sterowania ruchem kolejowym w Polsce oraz zaniedbań w procesie jego cyfryzacji i modernizacji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Cyfryzacja i Technologie (88%)
Infrastruktura i Transport (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa systemu sterowania ruchem kolejowym w Polsce oraz zaniedbań w procesie jego cyfryzacji i modernizacji
Interpelacja nr 6926
do ministra infrastruktury
w sprawie bezpieczeństwa systemu sterowania ruchem kolejowym w Polsce oraz zaniedbań w procesie jego cyfryzacji i modernizacji
Zgłaszający: Aleksandra Karolina Wiśniewska
Data wpływu: 10-12-2024
Szanowny Panie Ministrze,
bezpieczeństwo i efektywność infrastruktury kolejowej są kluczowe dla sprawnego funkcjonowania państwa. Niestety, zaniedbania poprzedniej władzy i kierownictwa spółek kolejowych doprowadziły do sytuacji, w której polskie koleje pozostają daleko w tyle za standardami przyjętymi w Unii Europejskiej. Szczególnie niepokojący jest stan systemów sterowania ruchem, które wciąż opierają się na przestarzałych technologiach analogowych, zwiększających podatność na zakłócenia i zagrożenia.
Brak skutecznych działań w poprzednich latach opóźnił proces cyfryzacji systemów kolejowych, mimo dostępnych środków unijnych i rządowych. Pomimo licznych deklaracji, nie wdrożono na szeroką skalę nowoczesnych rozwiązań, takich jak Europejski System Zarządzania Ruchem Kolejowym (ERTMS). Skutkuje to problemami nie tylko z punktu widzenia efektywności, ale przede wszystkim bezpieczeństwa.
Przypadki nieuprawnionego wykorzystania sygnału „radio stop” w ostatnich latach, w tym rekordowa liczba ponad 700 takich sytuacji w 2023 roku, wskazują na poważne luki w zabezpieczeniach systemów strategicznie istotnych z punktu widzenia państwa i jego obywateli. Przestarzałe technologie analogowe ułatwiają nieuprawnionym osobom ingerencję w systemy sterowania ruchem, co może prowadzić do poważnych incydentów, w tym zatrzymania ruchu kolejowego na strategicznych trasach. Brak kompleksowych zabezpieczeń oraz nowoczesnych systemów monitoringu i kontroli sprawia, że polska kolej staje się celem potencjalnych działań hybrydowych, w tym ze strony Federacji Rosyjskiej, która od lat stosuje tego typu narzędzia w wojnie informacyjnej i cybernetycznej z Zachodem.
Zaniedbania poprzedniego kierownictwa w zakresie modernizacji infrastruktury kolejowej i wdrażania nowoczesnych technologii zarządzania ruchem rodzą poważne konsekwencje. W obliczu konfliktu na Ukrainie oraz narastającego zagrożenia hybrydowego ze strony Rosji, infrastruktura kolejowa, kluczowa dla transportu towarowego i militarnego, powinna być priorytetowo zabezpieczona przed ingerencją zewnętrzną. Niestety, brak spójnej wizji i konsekwencji w działaniach doprowadził do sytuacji, w której Polska zmaga się z przestarzałym systemem sterowania ruchem oraz lukami w bezpieczeństwie, które nie przystają do wymogów współczesności.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jakie działania planuje Ministerstwo Infrastruktury w celu przyspieszenia cyfryzacji systemu sterowania ruchem kolejowym oraz wdrożenia ERTMS na wszystkich kluczowych trasach kolejowych, w tym na korytarzach towarowych?
2. Czy obecny rząd planuje przeprowadzenie audytu działań poprzednich władz w zakresie modernizacji infrastruktury kolejowej i wykorzystania środków unijnych przeznaczonych na ten cel? Jeśli tak, kiedy można spodziewać się jego wyników?
3. Jakie kroki podejmowane są w celu doraźnego zabezpieczenia polskiego systemu kolejowego przed zagrożeniami hybrydowymi, w tym nieuprawnionym użyciem sygnału „radio stop” oraz otwartym dostępem do informacji dotyczących przewozu towarów wysokiego ryzyka?
Interpelacja nr 6926
do ministra infrastruktury
w sprawie bezpieczeństwa systemu sterowania ruchem kolejowym w Polsce oraz zaniedbań w procesie jego cyfryzacji i modernizacji
Zgłaszający: Aleksandra Karolina Wiśniewska
Data wpływu: 10-12-2024
Szanowny Panie Ministrze,
bezpieczeństwo i efektywność infrastruktury kolejowej są kluczowe dla sprawnego funkcjonowania państwa. Niestety, zaniedbania poprzedniej władzy i kierownictwa spółek kolejowych doprowadziły do sytuacji, w której polskie koleje pozostają daleko w tyle za standardami przyjętymi w Unii Europejskiej. Szczególnie niepokojący jest stan systemów sterowania ruchem, które wciąż opierają się na przestarzałych technologiach analogowych, zwiększających podatność na zakłócenia i zagrożenia.
Brak skutecznych działań w poprzednich latach opóźnił proces cyfryzacji systemów kolejowych, mimo dostępnych środków unijnych i rządowych. Pomimo licznych deklaracji, nie wdrożono na szeroką skalę nowoczesnych rozwiązań, takich jak Europejski System Zarządzania Ruchem Kolejowym (ERTMS). Skutkuje to problemami nie tylko z punktu widzenia efektywności, ale przede wszystkim bezpieczeństwa.
Przypadki nieuprawnionego wykorzystania sygnału „radio stop” w ostatnich latach, w tym rekordowa liczba ponad 700 takich sytuacji w 2023 roku, wskazują na poważne luki w zabezpieczeniach systemów strategicznie istotnych z punktu widzenia państwa i jego obywateli. Przestarzałe technologie analogowe ułatwiają nieuprawnionym osobom ingerencję w systemy sterowania ruchem, co może prowadzić do poważnych incydentów, w tym zatrzymania ruchu kolejowego na strategicznych trasach. Brak kompleksowych zabezpieczeń oraz nowoczesnych systemów monitoringu i kontroli sprawia, że polska kolej staje się celem potencjalnych działań hybrydowych, w tym ze strony Federacji Rosyjskiej, która od lat stosuje tego typu narzędzia w wojnie informacyjnej i cybernetycznej z Zachodem.
Zaniedbania poprzedniego kierownictwa w zakresie modernizacji infrastruktury kolejowej i wdrażania nowoczesnych technologii zarządzania ruchem rodzą poważne konsekwencje. W obliczu konfliktu na Ukrainie oraz narastającego zagrożenia hybrydowego ze strony Rosji, infrastruktura kolejowa, kluczowa dla transportu towarowego i militarnego, powinna być priorytetowo zabezpieczona przed ingerencją zewnętrzną. Niestety, brak spójnej wizji i konsekwencji w działaniach doprowadził do sytuacji, w której Polska zmaga się z przestarzałym systemem sterowania ruchem oraz lukami w bezpieczeństwie, które nie przystają do wymogów współczesności.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jakie działania planuje Ministerstwo Infrastruktury w celu przyspieszenia cyfryzacji systemu sterowania ruchem kolejowym oraz wdrożenia ERTMS na wszystkich kluczowych trasach kolejowych, w tym na korytarzach towarowych?
2. Czy obecny rząd planuje przeprowadzenie audytu działań poprzednich władz w zakresie modernizacji infrastruktury kolejowej i wykorzystania środków unijnych przeznaczonych na ten cel? Jeśli tak, kiedy można spodziewać się jego wyników?
3. Jakie kroki podejmowane są w celu doraźnego zabezpieczenia polskiego systemu kolejowego przed zagrożeniami hybrydowymi, w tym nieuprawnionym użyciem sygnału „radio stop” oraz otwartym dostępem do informacji dotyczących przewozu towarów wysokiego ryzyka?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
2.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6160 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-4.054.11.2024.JS.3
Warszawa, 07 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6926 Posłanki na Sejm RP Pani Aleksandry Karoliny
Wiśniewskiej w sprawie bezpieczeństwa systemu sterowania ruchem kolejowym w Polsce
oraz zaniedbań w procesie jego cyfryzacji i modernizacji, poniżej przedstawiam stosowne
wyjaśnienia w odniesieniu do poniżej przedstawionych pytań:
Pyt.1 Jakie działania planuje Ministerstwo Infrastruktury w celu przyspieszenia cyfryzacji
systemu sterowania ruchem kolejowym oraz wdrożenia ERTMS na wszystkich kluczowych
trasach kolejowych, w tym na korytarzach towarowych?
Pyt.2 Czy obecny rząd planuje przeprowadzenie audytu działań poprzednich władz
w zakresie modernizacji infrastruktury kolejowej i wykorzystania środków unijnych
przeznaczonych na ten cel? Jeśli tak, kiedy można spodziewać się jego wyników?
Pyt. 3 Jakie kroki podejmowane są w celu doraźnego zabezpieczenia polskiego systemu
kolejowego przed zagrożeniami hybrydowymi, w tym nieuprawnionym użyciem sygnału
„radio stop” oraz otwartym dostępem do informacji dotyczących przewozu towarów
wysokiego ryzyka?
Na wstępie pragnę podkreślić, że Ministerstwo Infrastruktury traktuje kwestie realizacji
inwestycji wdrożenia systemów ERTMS/ETCS i GSM-R z najwyższym priorytetem, mając
świadomość ich kluczowego znaczenia dla rozwoju polskiej infrastruktury kolejowej,
w tym zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego.
W odpowiedzi na pytanie pierwsze informuję, że wychodząc naprzeciw wymaganiom
wspólnotowym Unii Europejskiej, w Ministerstwie Infrastruktury w czerwcu 2024 r.
opracowano i wdrożono Krajowy Plan Wdrożenia Technicznej Specyfikacji
Interoperacyjności „Sterowanie”, który będąc skorelowanym z Krajowym Programem
Kolejowym do 2030 roku (z perspektywą do roku 2032) (dalej „KPK”), zapewnia dalsze
finansowanie projektów budowy systemu ERTMS w Polsce. Plan ten jest jednym
z narzędzi wdrażania interoperacyjności systemu kolei oraz określa w szczególności
strategię oraz harmonogram wdrażania systemu ETCS na polskiej sieci kolejowej na liniach
wchodzących w skład transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T).
-- 1 of 3 --
2
Odnosząc się do drugiego pytania, należy podkreślić, że inwestycje realizowane przez PKP
Polskie Linie Kolejowe S.A.(dalej „PKP PLK S.A.” lub „Spółka”), dotyczące wdrożenia
systemów ERTMS/ETCS i GSM-R są bezpośrednio monitorowane nie tylko przez
Ministerstwo Infrastruktury, ale również przez inne jednostki, w tym Centrum Unijnych
Projektów Transportowych (dalej: CUPT) czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
(dalej: MFiPR).
Każda z ww. instytucji prowadzi monitoring realizacji wdrożenia systemu ERTMS/ETCS
i GSM-R, w zakresie swoich właściwości, i tak CUPT jako instytucja pośrednicząca
w realizacji inwestycji, monitoruje postęp prac, analizuje wszelkie raporty dotyczące
wdrażania tych systemów oraz odpowiada za nadzorowanie umów o dofinansowanie oraz
kontrolowanie wskaźników produktu określonych w tych umowach. MFiPR jako organ
odpowiedzialny za koordynację i dystrybucję funduszy unijnych, odgrywa istotną rolę
w monitoringu postępów, efektywności i zgodności projektów z zasadami wykorzystania
środków zgodnymi z unijnymi oraz krajowymi wytycznymi.
Regularnie przeprowadzane są spotkania robocze z udziałem przedstawicieli Ministerstwa
Infrastruktury i Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, CUPT, PKP PLK S.A. oraz
innych przedstawicieli zainteresowanych stron, mające na celu identyfikację
ewentualnych problemów i wprowadzenia działań naprawczych.
Ministerstwo Infrastruktury na podstawie otrzymywanych z PKP PLK S.A. raportów
prowadzi monitoring wszystkich inwestycji ujętych w KPK, ze szczególnym
uwzględnieniem systemów ERTMS/ETCS i GSM-R, w którym to prowadzona jest analiza
wykonania wskaźników rzeczowych i finansowych oraz monitoruje zgodność realizacji
inwestycji z planami i zobowiązaniami wobec Unii Europejskiej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że kluczowym elementem działań nadzorczych
prowadzonych przez PKP PLK S.A. jest analiza zgodności postępu inwestycji
z harmonogramem oraz jakość realizowanych prac. W przypadku wykrycia
nieprawidłowości, podejmowane są działania korygujące, w tym dodatkowe audyty oraz
kontrole na placach budowy. Spółka przeprowadza audyty wewnętrzne, w tym
o charakterze inwestycyjnym związane m.in. z identyfikowanym postępem
prac/opóźnieniami na projekcie GSM-R. Ponadto Spółka analizuje możliwość i tryb
zlecenia audytu realizacji projektu GSM-R w szczególności podejmowanych decyzji
i czynności menadżerskich w poprzednich latach realizacji umowy i w tym celu rozważa
zakres potencjonalnego audytu.
Odnosząc się do ostatniego pytania, należy zauważyć, że w celu zniwelowania
nieuprawnionego użycia sygnału A 1r „Alarm” przy użyciu Radio-stop w ramach umowy
na „Modernizację kolejowej sieci radiołączności VHF 150 MHz zarządzanej przez PLK S.A.
– etap I”, PKP PLK S.A. zakupiła 500 sztuk zestawów radiotelefonów posiadających
możliwości techniczne modyfikacji sygnału „Alarm” chroniące przed nieuprawnionym
użyciem. Obecnie trwają prace obejmujące dostawę i instalację urządzeń na
posterunkach ruchu.
W 2025 r. Spółka we współpracy z dostawcami rozwiązań łączności radiowej, planuje
rozpocząć analizę dotyczącą możliwości zmodyfikowania sygnału „Radio-Stop”
na trudniejszy do zasymulowania przez osoby nieuprawnione. Po pozytywnych testach
-- 2 of 3 --
3
oraz po przeprowadzonych konsultacjach z przewoźnikami, rozwiązanie będzie mogło być
zaimplementowane na liniach kolejowych.
Jednocześnie należy podkreślić, że każdy przypadek nieuprawnionego użycia sygnału
„Alarm” jest zgłaszany do Urzędu Komunikacji Elektronicznej, Straży Ochrony Kolei oraz
Policji. Służby te prowadzą działania mające na celu ustalenie lokalizacji nadawania
sygnału oraz osób za to odpowiedzialnych.
Z wyrazami szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-4.054.11.2024.JS.3
Warszawa, 07 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6926 Posłanki na Sejm RP Pani Aleksandry Karoliny
Wiśniewskiej w sprawie bezpieczeństwa systemu sterowania ruchem kolejowym w Polsce
oraz zaniedbań w procesie jego cyfryzacji i modernizacji, poniżej przedstawiam stosowne
wyjaśnienia w odniesieniu do poniżej przedstawionych pytań:
Pyt.1 Jakie działania planuje Ministerstwo Infrastruktury w celu przyspieszenia cyfryzacji
systemu sterowania ruchem kolejowym oraz wdrożenia ERTMS na wszystkich kluczowych
trasach kolejowych, w tym na korytarzach towarowych?
Pyt.2 Czy obecny rząd planuje przeprowadzenie audytu działań poprzednich władz
w zakresie modernizacji infrastruktury kolejowej i wykorzystania środków unijnych
przeznaczonych na ten cel? Jeśli tak, kiedy można spodziewać się jego wyników?
Pyt. 3 Jakie kroki podejmowane są w celu doraźnego zabezpieczenia polskiego systemu
kolejowego przed zagrożeniami hybrydowymi, w tym nieuprawnionym użyciem sygnału
„radio stop” oraz otwartym dostępem do informacji dotyczących przewozu towarów
wysokiego ryzyka?
Na wstępie pragnę podkreślić, że Ministerstwo Infrastruktury traktuje kwestie realizacji
inwestycji wdrożenia systemów ERTMS/ETCS i GSM-R z najwyższym priorytetem, mając
świadomość ich kluczowego znaczenia dla rozwoju polskiej infrastruktury kolejowej,
w tym zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego.
W odpowiedzi na pytanie pierwsze informuję, że wychodząc naprzeciw wymaganiom
wspólnotowym Unii Europejskiej, w Ministerstwie Infrastruktury w czerwcu 2024 r.
opracowano i wdrożono Krajowy Plan Wdrożenia Technicznej Specyfikacji
Interoperacyjności „Sterowanie”, który będąc skorelowanym z Krajowym Programem
Kolejowym do 2030 roku (z perspektywą do roku 2032) (dalej „KPK”), zapewnia dalsze
finansowanie projektów budowy systemu ERTMS w Polsce. Plan ten jest jednym
z narzędzi wdrażania interoperacyjności systemu kolei oraz określa w szczególności
strategię oraz harmonogram wdrażania systemu ETCS na polskiej sieci kolejowej na liniach
wchodzących w skład transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T).
-- 1 of 3 --
2
Odnosząc się do drugiego pytania, należy podkreślić, że inwestycje realizowane przez PKP
Polskie Linie Kolejowe S.A.(dalej „PKP PLK S.A.” lub „Spółka”), dotyczące wdrożenia
systemów ERTMS/ETCS i GSM-R są bezpośrednio monitorowane nie tylko przez
Ministerstwo Infrastruktury, ale również przez inne jednostki, w tym Centrum Unijnych
Projektów Transportowych (dalej: CUPT) czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
(dalej: MFiPR).
Każda z ww. instytucji prowadzi monitoring realizacji wdrożenia systemu ERTMS/ETCS
i GSM-R, w zakresie swoich właściwości, i tak CUPT jako instytucja pośrednicząca
w realizacji inwestycji, monitoruje postęp prac, analizuje wszelkie raporty dotyczące
wdrażania tych systemów oraz odpowiada za nadzorowanie umów o dofinansowanie oraz
kontrolowanie wskaźników produktu określonych w tych umowach. MFiPR jako organ
odpowiedzialny za koordynację i dystrybucję funduszy unijnych, odgrywa istotną rolę
w monitoringu postępów, efektywności i zgodności projektów z zasadami wykorzystania
środków zgodnymi z unijnymi oraz krajowymi wytycznymi.
Regularnie przeprowadzane są spotkania robocze z udziałem przedstawicieli Ministerstwa
Infrastruktury i Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, CUPT, PKP PLK S.A. oraz
innych przedstawicieli zainteresowanych stron, mające na celu identyfikację
ewentualnych problemów i wprowadzenia działań naprawczych.
Ministerstwo Infrastruktury na podstawie otrzymywanych z PKP PLK S.A. raportów
prowadzi monitoring wszystkich inwestycji ujętych w KPK, ze szczególnym
uwzględnieniem systemów ERTMS/ETCS i GSM-R, w którym to prowadzona jest analiza
wykonania wskaźników rzeczowych i finansowych oraz monitoruje zgodność realizacji
inwestycji z planami i zobowiązaniami wobec Unii Europejskiej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że kluczowym elementem działań nadzorczych
prowadzonych przez PKP PLK S.A. jest analiza zgodności postępu inwestycji
z harmonogramem oraz jakość realizowanych prac. W przypadku wykrycia
nieprawidłowości, podejmowane są działania korygujące, w tym dodatkowe audyty oraz
kontrole na placach budowy. Spółka przeprowadza audyty wewnętrzne, w tym
o charakterze inwestycyjnym związane m.in. z identyfikowanym postępem
prac/opóźnieniami na projekcie GSM-R. Ponadto Spółka analizuje możliwość i tryb
zlecenia audytu realizacji projektu GSM-R w szczególności podejmowanych decyzji
i czynności menadżerskich w poprzednich latach realizacji umowy i w tym celu rozważa
zakres potencjonalnego audytu.
Odnosząc się do ostatniego pytania, należy zauważyć, że w celu zniwelowania
nieuprawnionego użycia sygnału A 1r „Alarm” przy użyciu Radio-stop w ramach umowy
na „Modernizację kolejowej sieci radiołączności VHF 150 MHz zarządzanej przez PLK S.A.
– etap I”, PKP PLK S.A. zakupiła 500 sztuk zestawów radiotelefonów posiadających
możliwości techniczne modyfikacji sygnału „Alarm” chroniące przed nieuprawnionym
użyciem. Obecnie trwają prace obejmujące dostawę i instalację urządzeń na
posterunkach ruchu.
W 2025 r. Spółka we współpracy z dostawcami rozwiązań łączności radiowej, planuje
rozpocząć analizę dotyczącą możliwości zmodyfikowania sygnału „Radio-Stop”
na trudniejszy do zasymulowania przez osoby nieuprawnione. Po pozytywnych testach
-- 2 of 3 --
3
oraz po przeprowadzonych konsultacjach z przewoźnikami, rozwiązanie będzie mogło być
zaimplementowane na liniach kolejowych.
Jednocześnie należy podkreślić, że każdy przypadek nieuprawnionego użycia sygnału
„Alarm” jest zgłaszany do Urzędu Komunikacji Elektronicznej, Straży Ochrony Kolei oraz
Policji. Służby te prowadzą działania mające na celu ustalenie lokalizacji nadawania
sygnału oraz osób za to odpowiedzialnych.
Z wyrazami szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --