Interpelacja w sprawie podwyższenia świadczenia rodzicielskiego znanego potocznie jako "kosiniakowe" od 2025 roku oraz wprowadzenia mechanizmu jego corocznej waloryzacji w korelacji z wysokością najniższej pensji krajowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6925
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie podwyższenia świadczenia rodzicielskiego znanego potocznie jako "kosiniakowe" od 2025 roku oraz wprowadzenia mechanizmu jego corocznej waloryzacji w korelacji z wysokością najniższej pensji krajowej
Zgłaszający: Urszula Pasławska
Data wpływu: 10-12-2024
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 Regulaminu Sejmu, zwracam się z interpelacją w sprawie podwyższenia świadczenia rodzicielskiego, znanego potocznie jako „kosiniakowe“, od 2025 roku oraz o wprowadzenie mechanizmu jego corocznej waloryzacji w korelacji z wysokością najniższej pensji krajowej.
Świadczenie rodzicielskie nazywane „kosiniakowym“ przysługuje przez rok po urodzeniu dziecka matkom nieubezpieczonym w ZUS i nieposiadającym prawa do zasiłku macierzyńskiego, czyli bezrobotnym, rolniczkom, studentkom lub zatrudnionym na umowach cywilnoprawnych. Wprowadził je w 2015 roku Władysław Kosiniak-Kamysz, minister pracy i polityki społecznej w rządzie PO-PSL. Świadczenie wypłacane jest od 1 stycznia 2016 roku w wysokości 1000 zł netto. Przez blisko 9 lat nigdy nie było waloryzowane. Przez ten czas wartość nabywcza i nominalna świadczenia wskutek inflacji spadła 2‚5-krotnie. W 2016 roku pensja minimalna netto wynosiła 1355 zł (1850 zl brutto), wtedy „kosiniakowe“ stanowiło blisko 74 proc. najniższej pensji krajowej. Kiedy jednak od 1 stycznia 2025 roku wysokość netto minimalnej pensji wzrośnie do ok. 3510,92 zł (4666 zł brutto), świadczenie „kosiniakowe“ będzie wynosić jedynie ok. 28 proc. pensji minimalnej.
W obliczu rosnących kosztów życia i potrzeb rodzin z dziećmi niezbędne wydaje się dostosowanie wartości świadczenia do aktualnych warunków ekonomicznych. Zwracam się zatem o podwyższenie „kosiniakowego“ i wprowadzenia mechanizmu jego corocznej waloryzacji w celu stałego dostosowania do wysokości płacy minimalnej, tak jak obecnie dzieje się np. z wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Można przykładowo przyjąć założenie, że świadczenie „kosiniakowe“ powinno wynosić 74 proc. minimalnej pensji krajowej, tak jak przy jego wprowadzeniu w 2016 roku, czyli w 2025 roku wzrosnąć do ok. 2597,86 zł.
Podwyższenie i waloryzacja „kosiniakowego“ to krok w stronę wsparcia rodzin w niełatwych czasach. Liczę na pozytywne rozpatrzenie mojej propozycji i proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1.Czy MRPiPS podjęło działania w celu waloryzacji „kosiniakowego“, żeby dostosować jego wysokość do aktualnych warunków ekonomicznych?
2. W 2016 roku świadczenie rodzicielskie „kosiniakowe“ wynosiło ok. 74 proc. minimalnej pensji krajowej netto, w 2025 roku wartość spadnie do 28 proc. pensji minimalnej netto. Czy MRPiPS rozważa możliwość wprowadzenia mechanizmu automatycznej corocznej waloryzacji świadczenia w korelacji ze wzrostem pensji minimalnej?
3. Czy świadczenie „kosiniakowe“ w 2025 roku zostanie podwyższone?
4. Ile matek rocznie korzysta ze świadczenia „kosiniakowego“?
5. Jaki to koszt dla budżetu państwa?
Z wyrazami szacunku
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6744 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.743.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 6925 Pani Urszuli Pasławskiej w sprawie
podwyższenia świadczenia rodzicielskiego znanego potocznie jako "kosiniakowe" od 2025
roku oraz wprowadzenia mechanizmu jego corocznej waloryzacji w korelacji z wysokością
najniższej pensji krajowej”, proszę przyjąć poniższe informacje.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
(Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm.), kwoty kryteriów dochodowych uprawniających
do zasiłku rodzinnego, kryterium ogólne i kryterium dla rodzin z dzieckiem
niepełnosprawnym oraz kryterium uprawniające do jednorazowej zapomogi z tytułu
urodzenia się dziecka, a także wysokość świadczeń rodzinnych, w tym wysokość świadczenia
rodzicielskiego - z wyłączeniem wysokości świadczenia pielęgnacyjnego - podlegają
weryfikacji co 3 lata z uwzględnieniem wyników badań progu wsparcia dochodowego rodzin.
Próg wsparcia dochodowego rodzin bada i przedstawia Instytut Pracy i Spraw Socjalnych.
W świetle wyżej przytoczonego art. 18 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wysokość
kwot kryterium dochodowego, uprawniającego do zasiłku rodzinnego, kryterium
uprawniające do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka oraz kwot świadczeń
rodzinnych, podlega procedurze weryfikacji, nie oznaczającej jednak obowiązkowej zmiany
wysokości weryfikowanych kwot.
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 13 sierpnia 2024 r., będącym finalnym etapem
ww. procedury weryfikacji przeprowadzonej w 2024 r., wysokość dochodu rodziny albo
dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny
i specjalny zasiłek opiekuńczy oraz wysokości świadczeń rodzinnych, w tym wysokość
świadczenia rodzicielskiego, pozostawiono na obowiązującym dotychczas poziomie. Kolejna
weryfikacja kwot świadczeń rodzinnych, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym,
przypada na 2027 r. - wówczas Rada Ministrów podejmie decyzję o jej zakresie.
W odpowiedzi na pytania dotyczące danych statystycznych informuję, że przeciętna
miesięczna liczba wypłaconych świadczeń rodzicielskich w I półroczu 2024 r. wyniosła
45,5 tys., a wydatki z budżetu państwa w związku z realizacją świadczeń rodzicielskich w tym
okresie wyniosły 249 mln zł. Natomiast w 2023 r. miesięcznie wypłacano przeciętnie
51,8 tys. świadczeń rodzicielskich, a wydatki w 2023 r. na realizację tego świadczenia
wyniosły 566,6 mln zł.
Ponadto należy podkreślić, że w 2024 r. wprowadzono nowe rozwiązania zarówno
w zakresie zasad przysługiwania świadczenia rodzicielskiego, jak i szeroko rozumianego
wsparcia rodzin. Zmiany te wynikają z ustawy z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy –
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1871) oraz ustawy z dnia 15 maja 2024
r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka -- „Aktywny
rodzic”(Dz. U. poz. 858).
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw zmienia zasady
przysługiwania świadczenia rodzicielskiego poprzez odpowiednie wydłużenie okresu
pobierania tego świadczenia przez rodziców wcześniaków. Ww. rozwiązanie wejdzie w życie
po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy, czyli 19 marca 2025 r.
Natomiast dzięki ustawie o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz
w wychowaniu dziecka -- „Aktywny rodzic”, od 1 października 2024 r. rodziny mające na
utrzymaniu dzieci w wieku od 12. do 35. miesiąca życia, mogą ubiegać się o świadczenia
z programu „Aktywny rodzic”. Program jest elementem kompleksowej reformy systemu
wspierania opieki nad dziećmi do lat 3 i zapewnia rodzinom różnorodne formy wsparcia
w zależności od ich potrzeb i sytuacji życiowej.
Ww. ustawa wprowadziła do systemu prawnego trzy nowe świadczenia: „aktywni rodzice
w pracy”, „aktywnie w żłobku” oraz „aktywnie w domu”.
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” kierowane jest do aktywnych zawodowo rodziców
dzieci w wieku od 12 do 35 miesiąca życia. Ustawa definiuje aktywność zawodową, której
poziom bądź rodzaj uprawnia do otrzymywania świadczenia „aktywni rodzice w pracy”.
Świadczenie przysługuje w wysokości 1500 zł miesięcznie przez okres 24 miesięcy od 12 do
35 miesiąca życia dziecka. W przypadku dzieci legitymujących się orzeczeniem
o niepełnosprawności świadczenie to przysługuje w podwyższonej wysokości 1900 zł
miesięcznie.
Świadczenie „aktywnie w żłobku” zastąpiło uprzednio funkcjonujące i mniej korzystne
dofinansowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub
u dziennego opiekuna, przysługujące w wysokości maksymalnie 400 zł miesięcznie,
uregulowane w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi do lat 3. Świadczenie
„Aktywnie w żłobku” kierowane jest do rodziców dzieci uczęszczających do żłobka, klubu
dziecięcego albo dziennego opiekuna i przysługuje w wysokości do 1500 zł miesięcznie na
dziecko lub do 1900 zł miesięcznie na dziecko niepełnosprawne, jednak w kwocie nie
przekraczającej wysokości opłaty, jaką rodzic ponosi za pobyt dziecka w instytucji opieki.
Świadczenie nie jest wypłacane bezpośrednio wnioskującemu rodzicowi, tylko
przekazywane do żłobka, który obniży rodzicowi opłatę za pobyt dziecka w tej instytucji.
Natomiast świadczenie „aktywnie w domu” zastąpiło rodzinny kapitał opiekuńczy (mniej
korzystny, gdyż nie przysługujący na pierwsze dziecko). Świadczenie przysługuje na każde
dziecko w rodzinie w wieku od 12 do 35 miesiąca życia i jest wypłacane w wysokości 500 zł
miesięcznie przez 24 miesiące. „Kierowane jest do tych rodziców dzieci w wieku od 12 do 35
miesiąca życia, którzy nie są uprawnieni lub nie decydują się na skorzystanie ze świadczenia
„aktywni rodzice w pracy” lub „aktywnie w żłobku”, gdyż w szczególności pozostają
nieaktywni zawodowo lub ich dziecko nie uczęszcza do instytucji opieki.
W ramach programu „Aktywny rodzic” rodzice bądź opiekunowie na dziecko za dany miesiąc
mogą otrzymywać tylko jedno świadczenie, jednak dopuszczalna jest, nawet wielokrotna,
możliwość zmiany rodzaju otrzymywanego świadczenia. Wnioski o ww. świadczenia rodzice
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
mogą składać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyłącznie drogą elektroniczną przez
Internet.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --