Interpelacja nr 6907
Interpelacja w sprawie dramatycznych wyników audytów w spółkach Skarbu Państwa, ich konsekwencji oraz programu działań naprawczych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (73%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dramatycznych wyników audytów w spółkach Skarbu Państwa, ich konsekwencji oraz programu działań naprawczych
Interpelacja nr 6907
do ministra aktywów państwowych
w sprawie dramatycznych wyników audytów w spółkach Skarbu Państwa, ich konsekwencji oraz programu działań naprawczych
Zgłaszający: Tomasz Kostuś
Data wpływu: 10-12-2024
Szanowny Panie Ministrze,
kilka dni temu ministerstwo poinformowało o dramatycznych wynikach audytów przeprowadzonych przez profesjonalne firmy zewnętrzne w spółkach Skarbu Państwa. Wykazały one liczne nieprawidłowości oraz przypadki rażącej niegospodarności. Łączne straty z tego tytułu, wynikające m.in. z nietrafionych inwestycji oraz nieuzasadnionych wydatków, wynoszą co najmniej kilkanaście miliardów złotych. Złożono już w związku z tym blisko 50 zawiadomień do prokuratury, a liczba ta może jeszcze wzrosnąć, 95 członków zarządów spółek z udziałem Skarbu Państwa nie otrzymało absolutorium.
To ustalenia bulwersujące tym bardziej, że winna tych strat ekipa Zjednoczonej Prawicy wielokrotnie podkreślała, że spółki Skarbu Państwa to nasz majątek narodowy. Tymczasem uczyniła z nich partyjny i prywatny folwark.
W związku z powyższym pytam, Panie Ministrze:
1. Na czym polegały główne nieprawidłowości?
2. W których spółkach było ich najwięcej?
3. Jak przełożyło się to na sytuację tych spółek oraz ich pracowników, wreszcie?
4. Czy ministerstwo wdrożyło program naprawczy i działania, które zapobiegną tego typu nadużyciom w przyszłości?
Interpelacja nr 6907
do ministra aktywów państwowych
w sprawie dramatycznych wyników audytów w spółkach Skarbu Państwa, ich konsekwencji oraz programu działań naprawczych
Zgłaszający: Tomasz Kostuś
Data wpływu: 10-12-2024
Szanowny Panie Ministrze,
kilka dni temu ministerstwo poinformowało o dramatycznych wynikach audytów przeprowadzonych przez profesjonalne firmy zewnętrzne w spółkach Skarbu Państwa. Wykazały one liczne nieprawidłowości oraz przypadki rażącej niegospodarności. Łączne straty z tego tytułu, wynikające m.in. z nietrafionych inwestycji oraz nieuzasadnionych wydatków, wynoszą co najmniej kilkanaście miliardów złotych. Złożono już w związku z tym blisko 50 zawiadomień do prokuratury, a liczba ta może jeszcze wzrosnąć, 95 członków zarządów spółek z udziałem Skarbu Państwa nie otrzymało absolutorium.
To ustalenia bulwersujące tym bardziej, że winna tych strat ekipa Zjednoczonej Prawicy wielokrotnie podkreślała, że spółki Skarbu Państwa to nasz majątek narodowy. Tymczasem uczyniła z nich partyjny i prywatny folwark.
W związku z powyższym pytam, Panie Ministrze:
1. Na czym polegały główne nieprawidłowości?
2. W których spółkach było ich najwięcej?
3. Jak przełożyło się to na sytuację tych spółek oraz ich pracowników, wreszcie?
4. Czy ministerstwo wdrożyło program naprawczy i działania, które zapobiegną tego typu nadużyciom w przyszłości?
Odpowiedź urzędowa
Minister Jakub Jaworowski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
4 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.3 / 1k zn.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6915 znaków
Jakub Jaworowski
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.366.2024
IK: 1049608
Warszawa, 23 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT6907, Pana Tomasza Kostusia, Posła
na Sejm RP z dnia 11 grudnia 2024 r.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Minister Aktywów Państwowych, jako przedstawiciel
Skarbu Państwa, ma uprawnienia wynikające z praw korporacyjnych, które są ściśle
określone w przepisach prawa (Kodeks Spółek Handlowych). Nie dają one kompetencji do
podejmowania bezpośrednich czynności w zakresie zarządzania sprawami spółek czy
zlecania audytów. Takie kwestie pozostają w gestii zarządów, a sprawy związane z
nadzorem - w gestii rad nadzorczych.
Niemniej jednak należy zaznaczyć, że Ministerstwo Aktywów Państwowych, jako ważny
akcjonariusz reprezentujący interes społeczny, optowało za przeprowadzeniem
profesjonalnych i rzetelnych audytów w nadzorowanych przez Ministerstwo Aktywów
Państwowych spółkach. Kluczowe było przeprowadzenie badania audytowego spółek
w sposób zindywidualizowany, uwzględniając ich cechy, strukturę, obszary i rodzaj
działalności.
Audyty w spółkach z udziałem Skarbu Państwa w 2024 r. przeprowadzone zostały
z zachowaniem zasad ładu korporacyjnego. Decyzje co do skali, zakresu i terminu badań
audytowych pozostawiono w gestii organów spółek. O ich przebiegu i wynikach spółki
komunikują bezpośrednio. Podjęte kroki prawne, w tym składanie zawiadomień do
prokuratury, również leżą w gestii władz poszczególnych spółek.
Przedmiotowe audyty wykazały liczne, istotne nieprawidłowości w zakresie zarządzania
spółkami, w tym planowanych i prowadzonych inwestycji, bezpodstawnych wydatków oraz
braku odpowiedniego nadzoru rad nadzorczych nad władzami spółek. Nieprawidłowości
miały charakter systemowy - nie były to jednostkowe błędy albo nadużycia. Poniżej
podajemy tylko przykłady nieprawidłowości zidentyfikowanych przez wybrane spółki.
Nieprawidłowości o największej wartości szkód dotyczą ORLENU S.A. Z informacji
przedstawionych przez Spółkę wynika, że Spółka skierowała do tej pory osiem zawiadomień
do prokuratury i przygotowuje kolejne. W przypadku dwóch z nich, działania lub
zaniechania działań poprzedniego zarządu ORLEN S.A. spowodowały straty na ponad 5 mld
zł. Weryfikacja procesu planowania i budowy kompleksu Olefiny III wskazuje na szereg
błędów i nadużyć, które mogą wiązać się z identyfikacją kolejnych strat. Jedno z kluczowych
postępowań karnych prowadzone jest w związku z podejrzeniem niezasadnego zaniżania
hurtowych i detalicznych cen paliw w stosunku do cen rynkowych oraz bezprawnego
uwolnienia zapasów strategicznych. Na skutek tych działań Spółka straciła ponad 3,5 mld
zł. Władze ORLENU S.A. złożyły także zawiadomienie do prokuratury w sprawie
niedopełnienia ciążącego obowiązku przez osobę zobowiązaną na podstawie umowy do
-- 1 of 3 --
zajmowania się sprawami majątkowymi i działalnością gospodarczą ORLEN S.A. w związku
ze współpracą w 2021 r. ORLEN S.A. z firmą detektywistyczną.
Z kolei Grupa Azoty S.A. złożyła do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia
przestępstwa – umowy o zakazie konkurencji dla kadry managerskiej. Chodzi o szkody
majątkowe wyrządzone Spółce w wysokości blisko 500 tys. zł. Część umów została
podpisana po 15 października 2023 roku, tj. w okresie, gdy Grupa Azoty S.A. od kilku
kwartałów odnotowywała rekordowe poziomy strat netto. Podpisane umowy miały
gwarantować wybranym pracownikom, że w przypadku rozwiązania stosunku pracy,
wypłacane będzie im przez 6 miesięcy odszkodowanie w wysokości 100 proc. płacy
zasadniczej otrzymywanej przed ustaniem stosunku pracy.
W ENEA S.A. zidentyfikowane zostały kwestie dotyczące procedowania decyzji
o zaangażowaniu Spółki w projekt budowy bloku energetycznego Ostrołęka C. ENEA S.A.
podjęła działania odszkodowawcze w tej sprawie i 28 grudnia 2023 r. wytoczyła
powództwo z wartością przedmiotu sporu 656,2 mln zł przeciwko byłym członkom Zarządu
i Rady Nadzorczej ENEA S.A. oraz ubezpieczycielowi inwestycji.
W KGHM S.A. nieprawidłowości stwierdzono w procesie zakupu towarów, które miały
służyć przeciwdziałaniu pandemii COVID-19. Spółka, mimo posiadanych kontaktów
handlowych i doświadczenia międzynarodowego do przeprowadzenia zakupów,
realizowała te zakupy przede wszystkim od dwóch firm pośredniczących. Natomiast wśród
dofinansowanych przez Fundację KGHM w 2023 r. projektów znalazły się także społeczne
kampanie edukacyjno-promocyjne czy kampanie informacyjno-edukacyjne na łączną kwotę
5,43 mln zł. Były to kampanie informacyjne zachęcające do udziału w planowanym
ogólnopolskim referendum połączonym z wyborami parlamentarnymi w 2023 r.
Należy podkreślić, że są to tylko przykłady nadużyć w spółkach z udziałem Skarbu Państwa.
Z informacji posiadanych przez Ministerstwo Aktywów Państwowych wynika, że złożono
blisko 60 zawiadomień do prokuratury. Dokładna wartość strat na tym etapie jest trudna
do oszacowania, ale można ocenić, że straty powstałe w wyniku nieprawidłowości to
kilkanaście miliardów złotych. Około 95 członków Zarządów spółek z udziałem Skarbu
Państwa nie otrzymało absolutorium.
Nieprawidłowości w zarządzaniu spółkami oraz brak odpowiedniego nadzoru doprowadziły
do pogorszenia sytuacji finansowej spółek oraz spadku ich wyceny rynkowej. Taka sytuacja
naraża na straty Skarb Państwa (m.in. niższe dywidendy, niższe wyceny) oraz inwestorów.
Spadek aktywności gospodarczej odczuwają także sami pracownicy oraz całe regiony, w
których podmioty te są ważne gospodarczo. W przypadku podmiotów słabszych finansowo
albo działających w warunkach pogarszającej się koniunktury wspomniane
nieprawidłowości doprowadziły do konieczności podjęcia procesów transformacyjnych.
Przykładami takich spółek są Grupa Azoty S.A. oraz Poczta Polska S.A..
Ministerstwo Aktywów Państwowych monitoruje teraz realizację zaleceń poaudytowych
w nadzorowanych spółkach oraz przygotowało projekt Kodeksu Dobrych Praktyk Nadzoru
Właścicielskiego, który ma ustanowić jasne, przejrzyste i nowoczesne standardy
zarządzania spółkami Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz ich spółkami
zależnymi. Projekt Kodeksu został przedłożony do konsultacji publicznych:
https://www.gov.pl/web/aktywa-panstwowe/kodeks-dobrych-praktyk-nadzoru-
wlascicielskiego.
W Ministerstwie Aktywów Państwowych trwają także prace nad projektem
nowelizacji ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym. Celem wspomnianych
działań ma być profesjonalizacja nadzoru właścicielskiego, tak aby nie powtórzyły się
nieprawidłowości zidentyfikowane w czasie audytów przeprowadzonych w spółkach
z udziałem Skarbu Państwa.
Z poważaniem
Jakub Jaworowski
Minister
-- 2 of 3 --
dokument podpisany elektronicznie
1049608.3787879.3030930
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.366.2024
IK: 1049608
Warszawa, 23 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT6907, Pana Tomasza Kostusia, Posła
na Sejm RP z dnia 11 grudnia 2024 r.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Minister Aktywów Państwowych, jako przedstawiciel
Skarbu Państwa, ma uprawnienia wynikające z praw korporacyjnych, które są ściśle
określone w przepisach prawa (Kodeks Spółek Handlowych). Nie dają one kompetencji do
podejmowania bezpośrednich czynności w zakresie zarządzania sprawami spółek czy
zlecania audytów. Takie kwestie pozostają w gestii zarządów, a sprawy związane z
nadzorem - w gestii rad nadzorczych.
Niemniej jednak należy zaznaczyć, że Ministerstwo Aktywów Państwowych, jako ważny
akcjonariusz reprezentujący interes społeczny, optowało za przeprowadzeniem
profesjonalnych i rzetelnych audytów w nadzorowanych przez Ministerstwo Aktywów
Państwowych spółkach. Kluczowe było przeprowadzenie badania audytowego spółek
w sposób zindywidualizowany, uwzględniając ich cechy, strukturę, obszary i rodzaj
działalności.
Audyty w spółkach z udziałem Skarbu Państwa w 2024 r. przeprowadzone zostały
z zachowaniem zasad ładu korporacyjnego. Decyzje co do skali, zakresu i terminu badań
audytowych pozostawiono w gestii organów spółek. O ich przebiegu i wynikach spółki
komunikują bezpośrednio. Podjęte kroki prawne, w tym składanie zawiadomień do
prokuratury, również leżą w gestii władz poszczególnych spółek.
Przedmiotowe audyty wykazały liczne, istotne nieprawidłowości w zakresie zarządzania
spółkami, w tym planowanych i prowadzonych inwestycji, bezpodstawnych wydatków oraz
braku odpowiedniego nadzoru rad nadzorczych nad władzami spółek. Nieprawidłowości
miały charakter systemowy - nie były to jednostkowe błędy albo nadużycia. Poniżej
podajemy tylko przykłady nieprawidłowości zidentyfikowanych przez wybrane spółki.
Nieprawidłowości o największej wartości szkód dotyczą ORLENU S.A. Z informacji
przedstawionych przez Spółkę wynika, że Spółka skierowała do tej pory osiem zawiadomień
do prokuratury i przygotowuje kolejne. W przypadku dwóch z nich, działania lub
zaniechania działań poprzedniego zarządu ORLEN S.A. spowodowały straty na ponad 5 mld
zł. Weryfikacja procesu planowania i budowy kompleksu Olefiny III wskazuje na szereg
błędów i nadużyć, które mogą wiązać się z identyfikacją kolejnych strat. Jedno z kluczowych
postępowań karnych prowadzone jest w związku z podejrzeniem niezasadnego zaniżania
hurtowych i detalicznych cen paliw w stosunku do cen rynkowych oraz bezprawnego
uwolnienia zapasów strategicznych. Na skutek tych działań Spółka straciła ponad 3,5 mld
zł. Władze ORLENU S.A. złożyły także zawiadomienie do prokuratury w sprawie
niedopełnienia ciążącego obowiązku przez osobę zobowiązaną na podstawie umowy do
-- 1 of 3 --
zajmowania się sprawami majątkowymi i działalnością gospodarczą ORLEN S.A. w związku
ze współpracą w 2021 r. ORLEN S.A. z firmą detektywistyczną.
Z kolei Grupa Azoty S.A. złożyła do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia
przestępstwa – umowy o zakazie konkurencji dla kadry managerskiej. Chodzi o szkody
majątkowe wyrządzone Spółce w wysokości blisko 500 tys. zł. Część umów została
podpisana po 15 października 2023 roku, tj. w okresie, gdy Grupa Azoty S.A. od kilku
kwartałów odnotowywała rekordowe poziomy strat netto. Podpisane umowy miały
gwarantować wybranym pracownikom, że w przypadku rozwiązania stosunku pracy,
wypłacane będzie im przez 6 miesięcy odszkodowanie w wysokości 100 proc. płacy
zasadniczej otrzymywanej przed ustaniem stosunku pracy.
W ENEA S.A. zidentyfikowane zostały kwestie dotyczące procedowania decyzji
o zaangażowaniu Spółki w projekt budowy bloku energetycznego Ostrołęka C. ENEA S.A.
podjęła działania odszkodowawcze w tej sprawie i 28 grudnia 2023 r. wytoczyła
powództwo z wartością przedmiotu sporu 656,2 mln zł przeciwko byłym członkom Zarządu
i Rady Nadzorczej ENEA S.A. oraz ubezpieczycielowi inwestycji.
W KGHM S.A. nieprawidłowości stwierdzono w procesie zakupu towarów, które miały
służyć przeciwdziałaniu pandemii COVID-19. Spółka, mimo posiadanych kontaktów
handlowych i doświadczenia międzynarodowego do przeprowadzenia zakupów,
realizowała te zakupy przede wszystkim od dwóch firm pośredniczących. Natomiast wśród
dofinansowanych przez Fundację KGHM w 2023 r. projektów znalazły się także społeczne
kampanie edukacyjno-promocyjne czy kampanie informacyjno-edukacyjne na łączną kwotę
5,43 mln zł. Były to kampanie informacyjne zachęcające do udziału w planowanym
ogólnopolskim referendum połączonym z wyborami parlamentarnymi w 2023 r.
Należy podkreślić, że są to tylko przykłady nadużyć w spółkach z udziałem Skarbu Państwa.
Z informacji posiadanych przez Ministerstwo Aktywów Państwowych wynika, że złożono
blisko 60 zawiadomień do prokuratury. Dokładna wartość strat na tym etapie jest trudna
do oszacowania, ale można ocenić, że straty powstałe w wyniku nieprawidłowości to
kilkanaście miliardów złotych. Około 95 członków Zarządów spółek z udziałem Skarbu
Państwa nie otrzymało absolutorium.
Nieprawidłowości w zarządzaniu spółkami oraz brak odpowiedniego nadzoru doprowadziły
do pogorszenia sytuacji finansowej spółek oraz spadku ich wyceny rynkowej. Taka sytuacja
naraża na straty Skarb Państwa (m.in. niższe dywidendy, niższe wyceny) oraz inwestorów.
Spadek aktywności gospodarczej odczuwają także sami pracownicy oraz całe regiony, w
których podmioty te są ważne gospodarczo. W przypadku podmiotów słabszych finansowo
albo działających w warunkach pogarszającej się koniunktury wspomniane
nieprawidłowości doprowadziły do konieczności podjęcia procesów transformacyjnych.
Przykładami takich spółek są Grupa Azoty S.A. oraz Poczta Polska S.A..
Ministerstwo Aktywów Państwowych monitoruje teraz realizację zaleceń poaudytowych
w nadzorowanych spółkach oraz przygotowało projekt Kodeksu Dobrych Praktyk Nadzoru
Właścicielskiego, który ma ustanowić jasne, przejrzyste i nowoczesne standardy
zarządzania spółkami Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz ich spółkami
zależnymi. Projekt Kodeksu został przedłożony do konsultacji publicznych:
https://www.gov.pl/web/aktywa-panstwowe/kodeks-dobrych-praktyk-nadzoru-
wlascicielskiego.
W Ministerstwie Aktywów Państwowych trwają także prace nad projektem
nowelizacji ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym. Celem wspomnianych
działań ma być profesjonalizacja nadzoru właścicielskiego, tak aby nie powtórzyły się
nieprawidłowości zidentyfikowane w czasie audytów przeprowadzonych w spółkach
z udziałem Skarbu Państwa.
Z poważaniem
Jakub Jaworowski
Minister
-- 2 of 3 --
dokument podpisany elektronicznie
1049608.3787879.3030930
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --