Interpelacja w sprawie ochrony rzeki Odry
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6881
do ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska, ministra spraw zagranicznych
w sprawie ochrony rzeki Odry
Zgłaszający: Roman Fritz
Data wpływu: 09-12-2024
Zwracam się z interpelacją w sprawie działań rządu dotyczących ochrony rzeki Odry, która według informacji przekazanych przez lokalnych mieszkańców znajduje się w krytycznym stanie z powodu potencjalnego zanieczyszczenia ściekami pochodzącymi z Ostrawy. Problem ten, jak podkreślają mieszkańcy, może nie tylko zagrażać ekosystemowi Odry, ale także wpłynąć na gospodarkę w regionie, w szczególności na hodowle ryb w stawach zasilanych wodą z rzeki.
Wskazują oni, że sytuacja wymaga pilnych działań, w tym:
organizacji transportu ścieków z Ostrawy do oczyszczalni znajdujących się po stronie polskiej,
zabezpieczenia interesów hodowców ryb wzdłuż Odry,
weryfikacji możliwości międzynarodowego dochodzenia odszkodowań za ewentualne szkody ekologiczne i gospodarcze.
Mieszkańcy sugerują rozwiązania polegające na oddelegowaniu około 500 dużych szambiarek z polskich miast, które mogłyby transportować ścieki z Ostrawy do polskich oczyszczalni. Jednocześnie wyrażają obawy, że brak szybkiej reakcji może prowadzić do katastrofy ekologicznej o trudnych do przewidzenia konsekwencjach.
W związku z tym uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Weryfikacja stanu faktycznego
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska lub inne odpowiednie organy posiadają wiedzę na temat zanieczyszczenia Odry pochodzącego z Ostrawy? Czy przeprowadzono badania potwierdzające zgłoszone problemy?
Koordynacja działań z Czechami
Czy podjęto rozmowy z czeskimi władzami w sprawie rozwiązania problemu zanieczyszczenia? Jeśli tak, jakie są ich efekty?
Plan awaryjny
Czy rząd rozważa wykorzystanie polskich oczyszczalni ścieków w celu przetwarzania odpadów pochodzących z Ostrawy? Jeśli tak, jakie działania logistyczne są planowane w tym zakresie?
Możliwość odszkodowań
Czy planowane jest dochodzenie odszkodowań od strony czeskiej za potencjalne szkody gospodarcze i ekologiczne, które mogły dotknąć polską część Odry?
Długoterminowe rozwiązania
Czy rząd zamierza zaproponować długoterminowe rozwiązania, takie jak rozwój transgranicznej infrastruktury oczyszczania ścieków, aby zapobiegać podobnym sytuacjom w przyszłości?
Problem zanieczyszczenia Odry, jeżeli potwierdzi się jego skala, może stanowić zagrożenie nie tylko dla lokalnych mieszkańców, ale również dla środowiska naturalnego i gospodarki Polski. W związku z tym proszę o pilne podjęcie działań w tej sprawie.
Proszę o pisemną odpowiedź na powyższe pytania w terminie 21 dni (zgodnie z art. 193 Regulaminu Sejmu RP).
Z poważaniem
Roman Fritz
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Władysław Teofil Bartoszewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13787 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DSA-WBE.050.5.2025.AB
3736190.14880441.12043657
Warszawa, 25-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację pana Posła Romana Fritza w sprawie ochrony rzeki Odry,
K10INT6881, poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane pytania.
1. Weryfikacja stanu faktycznego
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska lub inne odpowiednie organy posiadają
wiedzę na temat zanieczyszczenia Odry pochodzącego z Ostrawy? Czy
przeprowadzono badania potwierdzające zgłoszone problemy?
Badania stanu zanieczyszczenia wód Odry w związku z awarią oczyszczalni ścieków w
Ostrawie prowadzone są na bieżąco. Na zlecenie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony
Środowiska w Katowicach (WIOŚ w Katowicach) z września 2024 r. i ze stycznia 2025 r.
(zlecenie stałe na cykliczny pobór prób z częstotliwością raz na tydzień) Centralne
Laboratorium Badawcze Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ) dokonywało
poboru prób wody do badań w punkcie Chałupki most graniczny w zakresie: pH, tlen
rozpuszczony, nasycenie tlenem, przewodność elektrolityczna, chlorki, siarczany, BZT5,
CHZT-Cr, azot ogólny, azot amonowy, fosfor ogólny, zawiesina. W załączeniu przekazuję
zestawienie dotychczasowych wyników badań.
Ponadto GIOŚ prowadzi w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska (PMŚ) pomiary i
badania jednolitych części wód powierzchniowych w dorzeczu Odry.
Analiza wyników badań wykonanych w ramach PMŚ w granicznym punkcie pomiarowym
Odry – w Chałupkach w okresie po powodzi wykazała utrzymujące się podwyższone
stężenia wskaźników charakterystycznych dla ścieków komunalnych tj. z grupy
charakteryzującej warunki tlenowe i zanieczyszczenia organiczne (BZT5) oraz
charakteryzujące warunki biogenne (związki azotu i fosforu). Średnie poziomy stężeń w
okresie po powodzi (X-XII 2024) w odniesieniu do wartości średniej z okresu przed powodzią
(I – IX 2024) wzrosły w przypadku BZT5 około 4-krotnie, azotu amonowego około 5-krotnie,
azotu ogólnego około 1,4-krotnie oraz fosforu ogólnego około 1,6- krotnie.
W odniesieniu do wyników badań monitoringowych z okresu przed powodzią oraz biorąc
pod uwagę wartości graniczne dla dobrego stanu wód (dla stężenia średniorocznego) dla
klasy II obciążenie rzeki zanieczyszczeniami jest na ustalonym poziomie i nie wykazuje
tendencji do większych zmian. Zauważalne w listopadzie 2024 roku wzrosty wartości stężeń
-- 1 of 3 --
występowały w okresie związanym z niższymi stanami wód w Odrze. Pomimo
obserwowanego wzrostu stężeń, normy środowiskowe w 2024 roku w niewielkim stopniu
przekraczały tylko średnioroczne stężenia azotu amonowego oraz azotu ogólnego. Niewielki
wzrost omawianych wskaźników w okresie po powodzi obserwowany był także w kolejnym
punkcie pomiarowym Odry – w Miedonii.
Badania w ramach PMŚ w okresie I-IV 2025 r. wykazały dalszy spadek stężeń analizowanych
wskaźników w wodach Odry, osiągając najniższe wartości w kwietniu 2025 r. Wyniki z
poboru z dnia 2 kwietnia br. wykazały, iż stężenia BZT5, azotu amonowego i fosforu ogólnego
nie przekraczały norm dla stanu dobrego wód, i tylko nieznacznie były wyższe od średniej z
okresu przed powodzią, a stężenie fosforu fosforanowego było nawet niższe niż w okresie I-
IX 2024 r. Stężenie azotu ogólnego również było na niższym poziomie niż we wcześniejszych
badaniach, ale nadal nieco powyżej dopuszczalnej wartości dla stanu dobrego wód.
2. Koordynacja działań z Czechami
Czy podjęto rozmowy z czeskimi władzami w sprawie rozwiązania problemu
zanieczyszczenia? Jeśli tak, jakie są ich efekty?
GIOŚ o sytuacji panującej w oczyszczalni ścieków w Ostrawie jest informowany na bieżąco
przez stronę czeską. W ramach Międzynarodowej Komisji Ochrony Odry przed
Zanieczyszczeniem (MKOOpZ) opracowany został Międzynarodowy Plan Ostrzegawczo-
Alarmowy dla Odry (MPOA), który określa zasady informowania właściwych organów na
terenie Czech, Niemiec i Polski o awaryjnym zanieczyszczeniu wód rzeki Odry i jej
dopływów. W przypadku wystąpienia zdarzenia awaryjnego o możliwych skutkach
transgranicznych właściwa do informowania kraju sąsiedniego jest Międzynarodowa
Główna Centrala Ostrzegawcza (MGCO). W Polsce rolę ww. centrali pełnią Wojewódzkie
Centra Zarzadzania Kryzysowego w Katowicach, Opolu, Wrocławiu, Gorzowie Wlkp.
i Szczecinie. MPOA dostępny jest na stronie internetowej MKOOpZ: http://www.mkoo.pl/.
Od dnia 29 września 2024 r. WIOŚ w Katowicach jest na bieżąco informowany przez stronę
czeską o sytuacji dot. uszkodzonych oczyszczalni ścieków po powodzi, która miała miejsce
we wrześniu 2024 r. Pierwsze informacje o ww. sytuacji zostały przekazane w dniu 23
września 2024 r. w meldunku nr 5 MGCO Ostrawa. Ostatnia informacja o sytuacji w zakresie
oczyszczania ścieków na terenie Czech w Zlewni rzeki Odry po powodzi została przesłana
w dniu 31 marca 2025 r. Wynika z niej, że nieczynna jest jedna oczyszczalnia ścieków we wsi
Mikulovice nad rzeką Bele. Centralna Oczyszczalnia ścieków w Ostrawie pracuje nadal
w ograniczonym zakresie, od 1 marca 2025 r. oddano do użytku biologiczny stopień
oczyszczania ścieków. Ścieki przemysłowe oczyszczane są w ograniczonej ilości.
Skuteczność oczyszczania nie osiągnęła jeszcze poziomu sprzed powodzi.
Z informacji przekazanych przez stronę czeską wynika, że w dniu 17 marca 2025 r.
przedstawiciele Ministerstwa Infrastruktury Rzeczypospolitej Polskiej oraz przedstawiciele
Ministerstwa Środowiska i Ministerstwa Rolnictwa Republiki Czeskiej odwiedzili Centralną
Oczyszczalnię Ścieków w Ostrawie. Podczas wizyty delegacje obu krajów zostały
poinformowane o skutkach powodzi w oczyszczalni ścieków i jej otoczeniu we wrześniu
2024 r., w tym o postępie prac naprawczych, aktualnej sytuacji w oczyszczalni oraz
przewidywanym rozwoju do końca czerwca 2025 r.
-- 2 of 3 --
3. Plan awaryjny
Czy rząd rozważa wykorzystanie polskich oczyszczalni ścieków w celu
przetwarzania odpadów pochodzących z Ostrawy? Jeśli tak, jakie działania
logistyczne są planowane w tym zakresie?
4. Możliwość odszkodowań
Czy planowane jest dochodzenie odszkodowań od strony czeskiej za potencjalne
szkody gospodarcze i ekologiczne, które mogły dotknąć polską część Odry?
5. Długoterminowe rozwiązania
Czy rząd zamierza zaproponować długoterminowe rozwiązania, takie jak rozwój
transgranicznej infrastruktury oczyszczania ścieków, aby zapobiegać podobnym
sytuacjom w przyszłości?
W odniesieniu do pytań nr 3 i 5 uprzejmie informuję, iż realizacja transgranicznych przesyłów
ścieków w przypadku ewentualnych awarii oczyszczalni jest rozwiązaniem nierealnym,
przede wszystkim ze względu na wysokie koszty budowy i utrzymania infrastruktury
kanalizacyjnej oraz towarzyszących jej instalacji (np. pompowni). Ponadto wdrożenie tego
typu rozwiązania wymagałoby również rozbudowy oczyszczalni, do której ścieki byłyby
przekierowywane w sytuacjach kryzysowych, w celu zapewnienia odpowiedniej wydajności
technologicznej. Dodatkowo należy podkreślić, że stopień wykorzystania takiej inwestycji
byłby znikomy, gdyż jej eksploatacja miałaby miejsce wyłącznie w sytuacjach awaryjnych.
W odpowiedzi na pytanie nr 4 informuję, że zwarzywszy na rozmiar klęski żywiołowej
związanej z powodzią we wrześniu 2024 r. oraz fakt że skutki tego zdarzenia dotknęły
zarówno Polskę jak i Czechy, rząd RP nie występował do strony czeskiej z roszczeniami w
tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Załącznik:
Odra Chałupki - zestawienie wyników badań interwencyjnych.
-- 3 of 3 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Departament Gospodarki Wodnej
Warszawa, &data
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła na Sejm RP Pana Romana Fritza w sprawie ochrony
rzeki Odry, K10INT6881, nawiązując do odpowiedzi Ministerstwa Klimatu i Środowiska
z dnia 25.04.2025 r., sygn. DSA-WBE.050.5.2025.AB 3736190.14880441.12043657,
poniżej przedkładam odpowiedź Ministerstwa Infrastruktury zawierającą aktualne,
uzupełniające informacje w przedmiocie interpelacji.
Współpraca z Republiką Czeską w obszarze wód granicznych odbywa się m.in. w ramach
Polsko-Czeskiej Komisji do Spraw Wód Granicznych. Współpraca w ramach Komisji
podzielona jest na pięć obszarów i realizowana jest przez cały rok w ramach polsko -
czeskich Grup Roboczych, podczas wspólnych prac, narad i spotkań ekspertów. Jedną
z Grup jest Grupa OPZ, która prowadzi monitoring wód granicznych poprzez
systematyczne badania wód granicznych, ocenę jakości wód granicznych na podstawie
ujednoliconych wyników analiz, ocenę stanu jednolitych części wód granicznych na
podstawie ujednoliconych wyników analiz.
Kierownictwo nad Grupą OPZ sprawuje Pani Agata Bucko-Serafin ze Śląskiego
Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska. W ramach Grupy realizowane są
zadania mające na celu zapobiegania i usuwania przyczyn i skutków transgranicznych
zanieczyszczeń wód; podejmuje ona działania dotyczące zmniejszenia zanieczyszczenia
wód granicznych w celu osiągnięcia dobrego stanu wód. Kolejną z kompetencji Grupy jest
opiniowanie dokumentacji dotyczącej przedsięwzięć mających wpływ na wody
graniczne, lub szkód powstałych w wyniku transgranicznego nadzwyczajnego
zanieczyszczenia wód, we współpracy z innymi Grupami Roboczymi, funkcjonującymi
w ramach Komisji Polsko-Czeskiej Komisji do Spraw Wód Granicznych.
Zgodnie z informacjami przesłanymi przez Kierownik polskiej części Grupy OPZ, Panią
Bucko-Serafin, w trakcie awarii oczyszczalni po stronie czeskiej badania Odry
w Chałupkach prowadzono zgodnie z planem pracy Grupy. Jakość wód Odry w Chałupkach
analizowana była na bieżąco, a Kierownik polskiej części Grupy OPZ pozostawała
w kontakcie ze swoim odpowiednikiem po stronie czeskiej, który przekazywał informację
na temat działań podejmowanych przez stronę czeską.
-- 1 of 3 --
2
Współpraca z Republiką Czeską odbywa się również w ramach Międzynarodowej Komisji
Ochrony Odry przed Zanieczyszczeniem (MKOOpZ). Do jej podstawowych zadań należy
zapobieganie i trwałe obniżanie zanieczyszczenia wód Odry i Bałtyku, przywracanie jak
najbardziej naturalnych warunków w ekosystemach wodnych i brzegowych, umożliwianie
wykorzystania Odry do pozyskiwania wody pitnej z infiltracyjnych ujęć
brzegowych, a także wody dla rolnictwa, zapobieganie i trwałe obniżanie ryzyka szkód
powodziowych, koordynacja wdrażania Ramowej Dyrektywy Wodnej i Dyrektywy
Powodziowej w dorzeczu Odry, koordynacja wspólnych projektów międzynarodowych.
Wśród Grup Roboczych, pracujących w ramach MKOOpZ znajduje się Grupa Robocza G3
do spraw zanieczyszczeń awaryjnych, która odpowiada za koordynację planu ostrzegania
i aktualizowania listy potencjalnych zagrożeń. Funkcję Rzecznika Delegacji Polskiej
w Grupie G3 sprawuje Pan Paweł Dadasiewicz z Głównego Inspektoratu Ochrony
Środowiska.
W dniach 8-9 października 2024 r. miała miejsce 33. Narada Grupy Roboczej G3, podczas
której omówiono sytuację dotyczącą zalania centralnej oczyszczalni ścieków w Ostrawie
podczas wrześniowej powodzi.
Jak wynika z protokołu z 33. Narady Grupy, przewidziano wówczas, że przywrócenie
oczyszczalni do eksploatacji potrwa kilka miesięcy. Przedstawiono także plan
przywrócenia oczyszczalni do eksploatacji, zgodnie z którym miała być ona uruchamiana
stopniowo: w pierwszej fazie miał zostać uruchomiony mechaniczny stopień
oczyszczania, a następnie biologiczny. Strona polska zwróciła się z prośbą do strony
czeskiej o przekazanie pisemnej informacji na temat zalania oczyszczalni ścieków
w Ostrawie.
17 marca 2025 r. w Ostrawie odbyło się bilateralne spotkanie Przemysława
Koperskiego, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury, z Radkiem
Lančem, Wiceministrem Rolnictwa Republiki Czeskiej, oraz Pavlem Janda, Wiceministrem
Środowiska Republiki Czeskiej.
W ramach spotkania miała miejsce wizyta w uszkodzonej przez powódź we wrześniu 2024
r. oczyszczalni ścieków w Ostrawie. Strona czeska przekazała delegowanym kompleksową
informację na temat samej oczyszczalni oraz katastrofalnych skutków, jakie wyrządziła
powódź we wrześniu 2024 r. w poszczególnych jej obiektach.
Nadto, w dniu 27.05.2025 r. w siedzibie Ministerstwa Infrastruktury odbyło się spotkanie
Przewodniczących Polsko-Czeskiej Komisji do Spraw Wód Granicznych. Spotkanie
dotyczyło zagadnień związanych z gospodarką wodną i ochroną wód w Rzeczpospolitej
Polskiej i Republice Czeskiej, w tym sposobów jej finansowania, strukturą zarządzania
dorzeczami, a także ograniczaniem ryzyka powodzi.
Kierownik polskiej części Grupy OPZ poinformowała, że temat zanieczyszczenia wód
w związku z powodzią, która miała miejsce we wrześniu 2024 roku został omówiony na
33. naradzie Grupy OPZ w czerwcu 2025 r., na której strona czeska przedstawiła
informację dotyczącą wpływu powodzi na jakość wód w rejonie przygranicznym, w tym
Odry oraz działania podjęte celem ich ochrony.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez stronę czeską, w wyniku podjętych pilnych
prac naprawczych od 1 stycznia 2025 r. przywrócono mechaniczny stopień oczyszczania
-- 2 of 3 --
3
wód, który objął ok. 50% zanieczyszczonych wód. Od 1 marca 2025 r. uruchomiono
biologiczny stopień oczyszczania z poziomem skuteczności 75-80%. Na dzień dzisiejszy
poziom efektywności pracy oczyszczalni jest równy poziomowi sprzed powodzi. Taki stan
udało się osiągnąć 31 maja 2025 roku.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --