Interpelacja nr 6858
Interpelacja w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność nieewidencjonowaną
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (65%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność nieewidencjonowaną
Interpelacja nr 6858
do ministra finansów
w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność nieewidencjonowaną
Zgłaszający: Sławomir Mentzen
Data wpływu: 06-12-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana z interpelacją poselską w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność określoną w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców.
Przepis ten wskazuje, że nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, jeżeli w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Potocznie używane są również pojęcia działalności: nierejestrowej, nierejestrowanej, nieewidencyjnej.
Na prowadzenie działalności nieewidencjonowanej najczęściej decydują się osoby, które stawiają swoje pierwsze kroki w biznesie wykonując proste usługi na rzecz osób prywatnych, np. udzielając korepetycji czy malując paznokcie.
Ten model prowadzenia działalności jest w teorii bardzo dogodny, z uwagi na brak wskazania działalności nierejestrowej jako tytułu do ubezpieczenia emerytalnego, rentowego (art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), chorobowego (art. 11 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz wypadkowego (art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Jednakże utarła się już praktyka interpretacyjna ZUS, polegająca na tym, że świadczenie usług w ramach działalności nierejestrowej uznawane jest za tytuł do ubezpieczenia społecznego, tak jak umowa zlecenie (stosunek zlecenia).
Jest to wyjątkowo niekorzystne stanowisko, które zdaje się odbiegać celowościowo od idei art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Nie potrafię wyobrazić sobie innego celu umożliwienia przez ustawodawcę prowadzenia działalności bez jej rejestracji niż ułatwienie przyszłym przedsiębiorcom postawienia pierwszego kroku w biznesie. Nierzadko takie osoby nie posiadają wysokiego kapitału startowego, a to składki na ubezpieczenie społeczne proporcjonalnie są często zbyt dużym finansowym obciążeniem, by kontynuować dane przedsięwzięcie.
Pozwolę sobie tutaj zwrócić uwagę na bezpośrednie odniesienie pojęcia działalności nieewidencjonowanej do pojęcia działalności gospodarczej.
W myśl przytoczonego przepisu (art. 5 ust. 1 PP) usługi świadczone w ramach działalności nierejestrowej nie stanowią działalności gospodarczej. Jednakże, rozsądnie byłoby przyjąć, że świadczenie usług w ramach działalności nieewidencjonowanej powinno natrafiać na inne zasady niż świadczenie usług przez osobę nieprowadzącą działalności we własnym imieniu (zatrudnioną).
Fakt prowadzenia działalności we własnym imieniu bowiem znacząco odróżnia działalność nierejestrową od świadczenia usług przez osobę zatrudnioną. Nie powinno się w tym zakresie dokonać generalizacji, a oskładkowanie takiej działalności winno natrafiać na inne zasady, niż te obowiązujące przy podjęciu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenie (stosunek zlecenia).
Uważam, że powinno wyglądać to analogicznie jak w przypadku przedsiębiorców korzystających z tzw. ulgi na start. Zgodnie z art. 8 ust. 6a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie są oni uznawani za osoby prowadzące działalność gospodarczą. Na gruncie art. 6 ust. 1 tej ustawy nie są zatem objęci obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
Jednak z tym podejściem ZUS w żaden sposób nie polemizuje. Warto podkreślić, że takie podejście jest wyrazem obowiązującej klauzuli pewności prawa zawartej w preambule ustawy Prawo przedsiębiorców. Przepis art. 6 ust. 1 jest tutaj rozumiany w sposób dosłowny i wyczerpujący.
Nie można tego jednak powiedzieć o interpretacji dotyczącej działalności nieewidencjonowanych. Jako niewskazane w katalogu art. 6 ust. 1, świadczenie usług w ramach działalności nieewidencjonowanej nie powinno być tytułem do ubezpieczenia społecznego. Interpretacja wskazująca na rzekome stosowanie umów zlecenia, w ramach świadczenia usług (stosunek zlecenia) jest w oczywisty sposób błędna, co też wyjaśniłem powyżej.
Stoi to również w sprzeczności z zasadą przyjaznej interpretacji prawa, leżącej u podstaw Konstytucji Biznesu. Przepisy powinny być bowiem skonstruowane w sposób możliwie zrozumiały dla przedsiębiorcy, a wszelkie niejasności interpretowane w ten sposób, aby minimalizować obciążenie spoczywające na przedsiębiorcach (tudzież na przyszłych przedsiębiorcach).
Na koniec pragnę zwrócić uwagę na kurioza, do których dochodzi wskutek takiej interpretacji przepisów przez ZUS.
Skoro osoba prowadząca we własnym imieniu działalność nieewidencjonowaną miałaby każdorazowo wchodzić w stosunek zatrudnienia ze zleceniobiorcą, to musiałby on każdorazowo dokonywać stosowanego zgłoszenia zleceniobiorcy do ZUS oraz odprowadzić za niego składki, występując w roli płatnika.
Taka wykładnia może prowadzić do absurdu, w którym 13-letnie dziecko musiałoby dokonać rejestracji swojego korepetytora do ZUS i odprowadzić na jego rzecz składki na ubezpieczenie społeczne.
W związku z powyższym zwracam się do Szanownego Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy jeżeli dana osoba w wykonaniu działalności, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, świadczy usługi, to robi to we własnym imieniu?
2. Czy osoba świadcząca usługi w ramach działalności określonej w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców każdorazowo wchodzi w stosunek zlecenia?
3. Czy osoba świadcząca usługi w ramach działalności określonej w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu oraz rentowemu, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?
4. Czy osoba świadcząca usługi w ramach działalności określonej w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu wypadkowemu, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?
Z wyrazami szacunku
Sławomir Mentzen
Interpelacja nr 6858
do ministra finansów
w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność nieewidencjonowaną
Zgłaszający: Sławomir Mentzen
Data wpływu: 06-12-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana z interpelacją poselską w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność określoną w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców.
Przepis ten wskazuje, że nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, jeżeli w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Potocznie używane są również pojęcia działalności: nierejestrowej, nierejestrowanej, nieewidencyjnej.
Na prowadzenie działalności nieewidencjonowanej najczęściej decydują się osoby, które stawiają swoje pierwsze kroki w biznesie wykonując proste usługi na rzecz osób prywatnych, np. udzielając korepetycji czy malując paznokcie.
Ten model prowadzenia działalności jest w teorii bardzo dogodny, z uwagi na brak wskazania działalności nierejestrowej jako tytułu do ubezpieczenia emerytalnego, rentowego (art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), chorobowego (art. 11 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz wypadkowego (art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Jednakże utarła się już praktyka interpretacyjna ZUS, polegająca na tym, że świadczenie usług w ramach działalności nierejestrowej uznawane jest za tytuł do ubezpieczenia społecznego, tak jak umowa zlecenie (stosunek zlecenia).
Jest to wyjątkowo niekorzystne stanowisko, które zdaje się odbiegać celowościowo od idei art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Nie potrafię wyobrazić sobie innego celu umożliwienia przez ustawodawcę prowadzenia działalności bez jej rejestracji niż ułatwienie przyszłym przedsiębiorcom postawienia pierwszego kroku w biznesie. Nierzadko takie osoby nie posiadają wysokiego kapitału startowego, a to składki na ubezpieczenie społeczne proporcjonalnie są często zbyt dużym finansowym obciążeniem, by kontynuować dane przedsięwzięcie.
Pozwolę sobie tutaj zwrócić uwagę na bezpośrednie odniesienie pojęcia działalności nieewidencjonowanej do pojęcia działalności gospodarczej.
W myśl przytoczonego przepisu (art. 5 ust. 1 PP) usługi świadczone w ramach działalności nierejestrowej nie stanowią działalności gospodarczej. Jednakże, rozsądnie byłoby przyjąć, że świadczenie usług w ramach działalności nieewidencjonowanej powinno natrafiać na inne zasady niż świadczenie usług przez osobę nieprowadzącą działalności we własnym imieniu (zatrudnioną).
Fakt prowadzenia działalności we własnym imieniu bowiem znacząco odróżnia działalność nierejestrową od świadczenia usług przez osobę zatrudnioną. Nie powinno się w tym zakresie dokonać generalizacji, a oskładkowanie takiej działalności winno natrafiać na inne zasady, niż te obowiązujące przy podjęciu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenie (stosunek zlecenia).
Uważam, że powinno wyglądać to analogicznie jak w przypadku przedsiębiorców korzystających z tzw. ulgi na start. Zgodnie z art. 8 ust. 6a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie są oni uznawani za osoby prowadzące działalność gospodarczą. Na gruncie art. 6 ust. 1 tej ustawy nie są zatem objęci obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
Jednak z tym podejściem ZUS w żaden sposób nie polemizuje. Warto podkreślić, że takie podejście jest wyrazem obowiązującej klauzuli pewności prawa zawartej w preambule ustawy Prawo przedsiębiorców. Przepis art. 6 ust. 1 jest tutaj rozumiany w sposób dosłowny i wyczerpujący.
Nie można tego jednak powiedzieć o interpretacji dotyczącej działalności nieewidencjonowanych. Jako niewskazane w katalogu art. 6 ust. 1, świadczenie usług w ramach działalności nieewidencjonowanej nie powinno być tytułem do ubezpieczenia społecznego. Interpretacja wskazująca na rzekome stosowanie umów zlecenia, w ramach świadczenia usług (stosunek zlecenia) jest w oczywisty sposób błędna, co też wyjaśniłem powyżej.
Stoi to również w sprzeczności z zasadą przyjaznej interpretacji prawa, leżącej u podstaw Konstytucji Biznesu. Przepisy powinny być bowiem skonstruowane w sposób możliwie zrozumiały dla przedsiębiorcy, a wszelkie niejasności interpretowane w ten sposób, aby minimalizować obciążenie spoczywające na przedsiębiorcach (tudzież na przyszłych przedsiębiorcach).
Na koniec pragnę zwrócić uwagę na kurioza, do których dochodzi wskutek takiej interpretacji przepisów przez ZUS.
Skoro osoba prowadząca we własnym imieniu działalność nieewidencjonowaną miałaby każdorazowo wchodzić w stosunek zatrudnienia ze zleceniobiorcą, to musiałby on każdorazowo dokonywać stosowanego zgłoszenia zleceniobiorcy do ZUS oraz odprowadzić za niego składki, występując w roli płatnika.
Taka wykładnia może prowadzić do absurdu, w którym 13-letnie dziecko musiałoby dokonać rejestracji swojego korepetytora do ZUS i odprowadzić na jego rzecz składki na ubezpieczenie społeczne.
W związku z powyższym zwracam się do Szanownego Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy jeżeli dana osoba w wykonaniu działalności, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, świadczy usługi, to robi to we własnym imieniu?
2. Czy osoba świadcząca usługi w ramach działalności określonej w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców każdorazowo wchodzi w stosunek zlecenia?
3. Czy osoba świadcząca usługi w ramach działalności określonej w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu oraz rentowemu, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?
4. Czy osoba świadcząca usługi w ramach działalności określonej w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu wypadkowemu, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?
Z wyrazami szacunku
Sławomir Mentzen
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
51%
Konkretność
49%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Wykryto zwrot wymijający: „należy do właściwości” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„należy do właściwości”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6842 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.739.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6858 Pana Posła Sławomira Mentzena w sprawie opłacania
składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność
nieewidencjonowaną, sformułowaną w kontekście przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r.
Prawo przedsiębiorców, po zasięgnięciu opinii Ministra Rozwoju i Technologii
przedstawionej w piśmie, znak: DPG-VI.054.1.2024, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy wskazać, że działalnością gospodarczą, zgodnie z art. 3 ustawy
z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców1 (dalej – „Pp”), jest zorganizowana
działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.
Działalnością nierejestrową (dalej zwaną działalnością nieewidencjonowaną) jest natomiast
działalność spełniająca przesłanki działalności gospodarczej (tj. zarobkowość,
zorganizowanie, ciągłość oraz fakt wykonywania jej przez daną osobę we własnym imieniu),
która wyjątkowo, w ramach odstępstwa od reguły wynikającej z art. 3 Pp (głównie z uwagi
na niski poziom przychodów), nie jest za taką uznawana. W tym miejscu warto zaznaczyć, że
zgodnie z art. 5 ust. 1 Pp, nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana
przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym
miesiącu 75 % kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10
października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, i która w okresie ostatnich 60
miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.
Korzystanie ze statusu działalności nierejestrowej obarczone jest dodatkowymi
ograniczeniami, jak choćby brakiem możliwości wykonywania tej działalności w ramach
umowy spółki cywilnej (art. 5 ust. 5 Pp). Dodatkowo, działalność objęta obowiązkiem
uzyskania koncesji, zezwolenia (licencji) albo wpisu do rejestru działalności regulowanej nie
może być działalnością nierejestrową, choćby spełniała pozostałe przesłanki (art. 44 ust. 5
Pp).
Należy podkreślić, że rozwiązanie to jest dobrowolne i każda osoba fizyczna może,
ale nie musi z niego korzystać. Osoby prowadzące drobną działalność zarobkową
nie są zobowiązane do wypełniania szeregu obowiązków publicznoprawnych związanych
z prowadzeniem „zwykłej” działalności gospodarczej, zwłaszcza konieczności rejestracji
w CEIDG, odprowadzenia zryczałtowanych składek na ubezpieczenia społeczne czy
prowadzenia rozbudowanej rachunkowości.
1 ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236, z późn.
zm.).
-- 1 of 3 --
2
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Intencją ustawodawcy przyświecającą wprowadzeniu do systemu prawa instytucji
działalności nieewidencjonowanej było prawne usankcjonowanie dodatkowej, drobnej
działalności zarobkowej obywateli, prowadzonej przez nich na niewielką skalę i jedynie
uzupełniającej inne źródła ich przychodów. Nie było natomiast jego celem tworzenie
narzędzi prawnych pozwalających na prowadzenie przez niektóre osoby działalności
zarobkowej na dużą skalę, niebędącej jednocześnie działalnością gospodarczą. Taka
możliwość stawiałaby w niekorzystnej sytuacji rynkowej osoby prowadzące formalnie
zarejestrowaną działalność gospodarczą, ponoszące z tego tytułu pełne ustawowe
zobowiązania publicznoprawne, do których zaliczają się płacenie podatków i składek na
ubezpieczenie społeczne.
Działalność nieewidencjonowana nie jest objęta obowiązkiem ubezpieczeń społecznych
i opłacania składek z tej działalności. Warunkiem jest osiąganie miesięcznego przychodu
poniżej ustawowej granicy, jaką jest 75 proc. aktualnego minimalnego wynagrodzenia za
pracę pracowników. W 2025 roku limit miesięcznego przychodu uzyskanego w ramach
działalności nieewidencjonowanej wynosi 3499,50 zł.
Art. 68 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
(Dz.U. z 2024 r.poz.497, z późn. zm.), a także art. 83 i art. 86 tego aktu wskazuje Zakład
Ubezpieczeń Społecznych („ZUS”), jako organ właściwy do realizacji przepisów ustawy,
uprawniony do kontroli i weryfikowania, czy dana osoba została zgłoszona do ubezpieczeń
z właściwego tytułu i czy w ogóle tytuł taki posiada. Jeśli w wyniku kontroli lub
postępowania wyjaśniającego zostanie stwierdzone, że obowiązek ubezpieczeń został
określony nieprawidłowo przez podmiot zgłaszający lub też nie zgłoszono danej osoby
do ubezpieczeń pomimo istnienia takiego obowiązku, ZUS podejmuje odpowiednie działania
celem prawidłowego ustalenia tytułu do ubezpieczeń społecznych. W sprawach spornych
ZUS wydaje decyzje, od których przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń
społecznych.
Należy podkreślić, że w trybie określonym przepisami art. 83d ustawy z dnia 13 października
1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS wydaje płatnikom składek będącym
przedsiębiorcami (prowadzącym działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów Prawa
przedsiębiorców) interpretacje indywidualne, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 6
marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, w formie decyzji.
Jednocześnie, na podstawie art. 38 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w razie
sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych, ZUS wydaje decyzję osobie
zainteresowanej oraz płatnikowi składek. O rozstrzygnięcie swojej sytuacji
ubezpieczeniowej w tym trybie mogą występować wszyscy płatnicy składek, a więc również
ci, którzy prowadzą działalność zarobkową nie będącą działalnością gospodarczą
w rozumieniu przepisów Prawa przedsiębiorców.
W obu przypadkach stronom przysługuje prawo odwołania od decyzji ZUS do sądu pracy
i ubezpieczeń społecznych.
Rozstrzyganie który rodzaj działalności zarobkowej jest działalnością gospodarczą, a który
działalnością nieewidencjonowaną oraz jakie są cechy tej ostatniej i jakie są ustawowe
warunki jej wykonywania, możliwe jest jedynie na gruncie przepisów ustawy z dnia 6 marca
2018 r. – Prawo przedsiębiorców, która należy do właściwości Ministra Rozwoju
i Technologii, którego resort odpowiada za obszary gospodarki i polityki gospodarczej.
-- 2 of 3 --
3
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Natomiast w zakresie podatków i składek na ubezpieczenia społeczne, jedynymi organami
uprawnionymi do formalnej oceny i kwalifikacji danej działalności zarobkowej, w kontekście
objęcia jej i osób ją wykonujących odpowiednio podatkami i składkami, są właściwe organy
skarbowe oraz organy ZUS.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.739.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6858 Pana Posła Sławomira Mentzena w sprawie opłacania
składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność
nieewidencjonowaną, sformułowaną w kontekście przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r.
Prawo przedsiębiorców, po zasięgnięciu opinii Ministra Rozwoju i Technologii
przedstawionej w piśmie, znak: DPG-VI.054.1.2024, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy wskazać, że działalnością gospodarczą, zgodnie z art. 3 ustawy
z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców1 (dalej – „Pp”), jest zorganizowana
działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.
Działalnością nierejestrową (dalej zwaną działalnością nieewidencjonowaną) jest natomiast
działalność spełniająca przesłanki działalności gospodarczej (tj. zarobkowość,
zorganizowanie, ciągłość oraz fakt wykonywania jej przez daną osobę we własnym imieniu),
która wyjątkowo, w ramach odstępstwa od reguły wynikającej z art. 3 Pp (głównie z uwagi
na niski poziom przychodów), nie jest za taką uznawana. W tym miejscu warto zaznaczyć, że
zgodnie z art. 5 ust. 1 Pp, nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana
przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym
miesiącu 75 % kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10
października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, i która w okresie ostatnich 60
miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.
Korzystanie ze statusu działalności nierejestrowej obarczone jest dodatkowymi
ograniczeniami, jak choćby brakiem możliwości wykonywania tej działalności w ramach
umowy spółki cywilnej (art. 5 ust. 5 Pp). Dodatkowo, działalność objęta obowiązkiem
uzyskania koncesji, zezwolenia (licencji) albo wpisu do rejestru działalności regulowanej nie
może być działalnością nierejestrową, choćby spełniała pozostałe przesłanki (art. 44 ust. 5
Pp).
Należy podkreślić, że rozwiązanie to jest dobrowolne i każda osoba fizyczna może,
ale nie musi z niego korzystać. Osoby prowadzące drobną działalność zarobkową
nie są zobowiązane do wypełniania szeregu obowiązków publicznoprawnych związanych
z prowadzeniem „zwykłej” działalności gospodarczej, zwłaszcza konieczności rejestracji
w CEIDG, odprowadzenia zryczałtowanych składek na ubezpieczenia społeczne czy
prowadzenia rozbudowanej rachunkowości.
1 ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236, z późn.
zm.).
-- 1 of 3 --
2
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Intencją ustawodawcy przyświecającą wprowadzeniu do systemu prawa instytucji
działalności nieewidencjonowanej było prawne usankcjonowanie dodatkowej, drobnej
działalności zarobkowej obywateli, prowadzonej przez nich na niewielką skalę i jedynie
uzupełniającej inne źródła ich przychodów. Nie było natomiast jego celem tworzenie
narzędzi prawnych pozwalających na prowadzenie przez niektóre osoby działalności
zarobkowej na dużą skalę, niebędącej jednocześnie działalnością gospodarczą. Taka
możliwość stawiałaby w niekorzystnej sytuacji rynkowej osoby prowadzące formalnie
zarejestrowaną działalność gospodarczą, ponoszące z tego tytułu pełne ustawowe
zobowiązania publicznoprawne, do których zaliczają się płacenie podatków i składek na
ubezpieczenie społeczne.
Działalność nieewidencjonowana nie jest objęta obowiązkiem ubezpieczeń społecznych
i opłacania składek z tej działalności. Warunkiem jest osiąganie miesięcznego przychodu
poniżej ustawowej granicy, jaką jest 75 proc. aktualnego minimalnego wynagrodzenia za
pracę pracowników. W 2025 roku limit miesięcznego przychodu uzyskanego w ramach
działalności nieewidencjonowanej wynosi 3499,50 zł.
Art. 68 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
(Dz.U. z 2024 r.poz.497, z późn. zm.), a także art. 83 i art. 86 tego aktu wskazuje Zakład
Ubezpieczeń Społecznych („ZUS”), jako organ właściwy do realizacji przepisów ustawy,
uprawniony do kontroli i weryfikowania, czy dana osoba została zgłoszona do ubezpieczeń
z właściwego tytułu i czy w ogóle tytuł taki posiada. Jeśli w wyniku kontroli lub
postępowania wyjaśniającego zostanie stwierdzone, że obowiązek ubezpieczeń został
określony nieprawidłowo przez podmiot zgłaszający lub też nie zgłoszono danej osoby
do ubezpieczeń pomimo istnienia takiego obowiązku, ZUS podejmuje odpowiednie działania
celem prawidłowego ustalenia tytułu do ubezpieczeń społecznych. W sprawach spornych
ZUS wydaje decyzje, od których przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń
społecznych.
Należy podkreślić, że w trybie określonym przepisami art. 83d ustawy z dnia 13 października
1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS wydaje płatnikom składek będącym
przedsiębiorcami (prowadzącym działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów Prawa
przedsiębiorców) interpretacje indywidualne, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 6
marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, w formie decyzji.
Jednocześnie, na podstawie art. 38 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w razie
sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych, ZUS wydaje decyzję osobie
zainteresowanej oraz płatnikowi składek. O rozstrzygnięcie swojej sytuacji
ubezpieczeniowej w tym trybie mogą występować wszyscy płatnicy składek, a więc również
ci, którzy prowadzą działalność zarobkową nie będącą działalnością gospodarczą
w rozumieniu przepisów Prawa przedsiębiorców.
W obu przypadkach stronom przysługuje prawo odwołania od decyzji ZUS do sądu pracy
i ubezpieczeń społecznych.
Rozstrzyganie który rodzaj działalności zarobkowej jest działalnością gospodarczą, a który
działalnością nieewidencjonowaną oraz jakie są cechy tej ostatniej i jakie są ustawowe
warunki jej wykonywania, możliwe jest jedynie na gruncie przepisów ustawy z dnia 6 marca
2018 r. – Prawo przedsiębiorców, która należy do właściwości Ministra Rozwoju
i Technologii, którego resort odpowiada za obszary gospodarki i polityki gospodarczej.
-- 2 of 3 --
3
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Natomiast w zakresie podatków i składek na ubezpieczenia społeczne, jedynymi organami
uprawnionymi do formalnej oceny i kwalifikacji danej działalności zarobkowej, w kontekście
objęcia jej i osób ją wykonujących odpowiednio podatkami i składkami, są właściwe organy
skarbowe oraz organy ZUS.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --