Interpelacja w sprawie wyrównania finansowania domów pomocy społecznej działających na zlecenie w woj. dolnośląskim, ze szczególnym uwzględnieniem pokrycia niedoborów wynikających z zasad finansowania mieszkańców umieszczonych w DPS przed 2004 r.
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6840
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wyrównania finansowania domów pomocy społecznej działających na zlecenie w woj. dolnośląskim, ze szczególnym uwzględnieniem pokrycia niedoborów wynikających z zasad finansowania mieszkańców umieszczonych w DPS przed 2004 r.
Zgłaszający: Mirosława Stachowiak-Różecka
Data wpływu: 05-12-2024
Szanowna Pani Minister,
domy pomocy społecznej odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu opieki nad osobami starszymi, niepełnosprawnymi oraz wymagającymi całodobowej pomocy. Niestety DPS-y działające na zlecenie jednostek samorządu terytorialnego, w tym wiele takich w województwie dolnośląskim, borykają się z poważnymi problemami finansowymi. Problem ten dotyczy szczególnie niedoborów środków na pokrycie kosztów utrzymania mieszkańców przyjętych przed 2004 rokiem, których opłaty są ustalane na tzw. starych zasadach.
Główne problemy:
1) brak wyrównania dotacji na mieszkańców objętych starymi zasadami: mieszkańcy DPS-ów, którzy trafili do placówek przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej,są finansowani według stawek, które nie uwzględniają realnych kosztów opieki w obecnych warunkach gospodarczych; tworzy to znaczące niedobory, które podmioty prowadzące DPS-y na zlecenie muszą pokrywać z własnych, często niewystarczających środków,
2) brak indeksacji kosztów finansowania przez wojewodów: aktualne środki przekazywane przez wojewodów nie nadążają za wzrostem kosztów utrzymania, takich jak energia, wyżywienie czy wynagrodzenia pracowników; problem ten dotyka także Dolnego Śląska, gdzie koszty życia są relatywnie wysokie.
Pytania do Pani Minister:
1. Czy ministerstwo planuje opracowanie mechanizmu wyrównawczego, który uwzględni niedobory w finansowaniu mieszkańców przyjętych przed 2004 rokiem, tak aby DPS-y mogły zapewnić właściwy standard opieki?
2. Czy możliwe jest wprowadzenie systemu indeksacji dotacji przekazywanych przez wojewodów, aby odpowiadały one rosnącym kosztom utrzymania mieszkańców?
3. Jakie działania planuje ministerstwo, aby wspomóc DPS-y w województwie dolnośląskim?
4. Dlaczego wojewoda dolnośląski nie przekazywał dolnośląskim DPS-om dodatkowego wsparcia finansowego? Czy to stanowisko jest uzgodnione z ministerstwem?
5. Dlaczego inni wojewodowie są w stanie dodatkowo wspierać finansowo tego typu podmioty, np. wojewoda opolski? Czy ministerstwo akceptuje brak spójnego działania przedstawicieli administracji rządowej w terenie?
DPS-y działające na zlecenie są integralną częścią systemu pomocy społecznej w Polsce. Ich niedofinansowanie zagraża nie tylko funkcjonowaniu tych placówek, ale przede wszystkim zdrowiu i życiu ich mieszkańców. Wsparcie finansowe da możliwość ich dalszego funkcjonowania. Niestety obecnie prowadzona polityka doprowadza do zamykania się tego typu domów pomocy społecznej, coraz więcej z nich rozważa podjęcie decyzji o likwidacji.
Z poważaniem
Mirosława Stachowiak-Różecka
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9961 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.735.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6840 Pani Posłanki Mirosławy Stachowiak - Różeckiej
w sprawie wyrównania finansowania domów pomocy społecznej działających na zlecenie
w woj. dolnośląskim, ze szczególnym uwzględnieniem pokrycia niedoborów wynikających
z zasad finansowania mieszkańców umieszczonych w DPS przed 2004 r., proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r.
poz. 1283, z późn. zm.) domy pomocy społecznej prowadzone są w ramach zadań własnych
przez gminy lub powiaty, przy czym domy gminne finansowane są ze środków własnych gmin
(w tym z odpłatności mieszkańców i ich rodzin), zaś domy powiatowe ze środków własnych
powiatu (w tym odpłatności mieszkańców, ich rodzin oraz gmin) i dofinansowywane
z budżetu państwa. Domy regionalne mogą być finansowane jako zadanie własne lub
dofinansowywane z budżetu państwa. Prowadzenie domów pomocy społecznej jest zatem
zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego.
Od 1 stycznia 2004 roku zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 1572), powiat otrzymuje dotację
na mieszkańców domów pomocy społecznej prowadzonych w ramach zadania własnego lub
prowadzonych na jego zlecenie, umieszczonych na podstawie skierowania wydanego przed
1 stycznia 2004 roku (tzw. „stare zasady”). Dotacja, przekazywana jest przez wojewodę
w okresach miesięcznych, w wysokości odpowiadającej iloczynowi liczby mieszkańców
domów skierowanych do placówek przed 1 stycznia 2004 r. i średniego miesięcznego kosztu
utrzymania w DPS, pomniejszonego o dochody uzyskiwane z odpłatności za pobyt
mieszkańca w placówce. W zależności od sytuacji finansowej DPS w powiecie, a także od
uzyskanych dochodów z tytułu odpłatności za pobyt w placówce, wojewoda może zwiększyć
kwotę dotacji dla powiatu do 20%, a w przypadku domów pomocy społecznej dla dzieci
i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, w których odpłatności za pobyt są najniższe,
nawet o 50% .
Do wyliczenia dotacji przyjmuje się średni miesięczny koszt utrzymania w DPS, nie wyższy
jednak niż średnia miesięczna kwota dotacji wyliczona dla województwa. Średnią miesięczną
kwotę dotacji dla województwa stanowi ustalana w budżecie wojewody miesięczna kwota
dotacji przeznaczona na działalność DPS, ustalona zgodnie z powyższym, bez wydatków
inwestycyjnych, podzielona przez liczbę mieszkańców w tych placówkach.
Średni miesięczny koszt utrzymania w domu pomocy społecznej wyliczany jest na podstawie
art. 6 pkt 15 ustawy o pomocy społecznej, według którego koszt ten stanowi kwotę rocznych
kosztów działalności DPS wynikającą z utrzymania mieszkańców, o których mowa w art. 55
ust. 1 ww. ustawy z roku poprzedniego, bez kosztów inwestycyjnych i wydatków na remonty,
powiększoną o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
konsumpcyjnych ogółem, przyjęty w ustawie budżetowej na dany rok kalendarzowy,
podzieloną przez liczbę miejsc, ustaloną jako sumę rzeczywistej liczby mieszkańców
w poszczególnych miesiącach roku poprzedniego w danej placówce DPS.
Wojewodowie, w tym Wojewoda Dolnośląski, jako dysponenci części 85 budżetu państwa,
jeszcze na etapie prac nad projektem ustawy budżetowej, w oparciu o wytyczne Ministra
Finansów wskazane w tzw. piśmie limitowym, planują wydatki na zadania z pomocy
społecznej - w tym na dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej -
w których przebywają mieszkańcy przyjęci do DPS przed 1 stycznia 2004 r., a także osoby ze
skierowaniami wydanymi przed tym dniem (wydatki planowane w dziale 852 – Pomoc
społeczna, w rozdziale 85202 – Domy pomocy społecznej). Ponadto, w trakcie roku
budżetowego wojewodowie mogą dokonywać przeniesień wydatków miedzy rozdziałami
i paragrafami wydatków w ramach danej części, co może wpłynąć na wzrost rocznego limitu
wydatków na dofinansowanie utrzymania domów pomocy społecznej. Decyzje w tym
zakresie podejmowane są na szczeblu wojewody, w myśl art. 171 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.).
Mając na uwadze powyższe oraz zgodnie z informacjami pozyskanymi z Wydziału Polityki
Społecznej Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu informuję, że dotacja
w województwie dolnośląskim, o której mowa w art. 53 ustawy o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego, przysługująca jednostce samorządu terytorialnego w 2024 r.
określona została zgodnie z przepisami ww. ustawy, w oparciu o ustalony przez Ministerstwo
Finansów limit na dany rok i wynosiła 4 120,78 zł miesięcznie.
Ponadto, zgodnie z przekazaną przez Wydział informacją, w 2024 r., oprócz podstawowej
kwoty dotacji w wysokości średniej wojewódzkiej na jednego mieszkańca domu pomocy
społecznej, przyjętego lub skierowanego do placówki przed 1 stycznia 2004 r., na podstawie
art. 155 ustawy o pomocy społecznej, przekazano do powiatów dodatkowe środki
w wysokości 7 049 378,04 zł, z przeznaczeniem na bieżącą działalność 33 domów pomocy
społecznej. Środki te zostały podzielone proporcjonalnie do liczby mieszkańców i kosztów
ich utrzymania w poszczególnych domach pomocy społecznej, na podstawie wniosków
złożonych przez powiaty prowadzące placówki, w tym również dla domów pomocy
społecznej działających na ich zlecenie.
Jednocześnie, w 2024 roku zostały przekazane jednostkom samorządu terytorialnego
dodatkowe środki z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych
oraz z tytułu uzupełnienia subwencji ogólnej, w łącznej wysokości 10 mld zł. Podział tej
kwoty między jednostki samorządu terytorialnego został dokonany w sposób określony
w art. 31a ustawy z dnia 16 stycznia 2024 r. o szczególnych rozwiązaniach służących
realizacji ustawy budżetowej na rok 2024. Samorządy mogły wydatkować otrzymane środki
w sposób elastyczny, przeznaczając je również na wydatki bieżące, w tym na wsparcie dla
domów pomocy społecznej.
Należy podkreślić, że zgodnie z przepisami ustrojowymi jednostki samorządu terytorialnego
posiadają osobowość prawną, a wykonując zadania publiczne realizują je w imieniu własnymi
i na własną odpowiedzialność. W zakresie prowadzenia gospodarki finansowej jednostki
samorządu terytorialnego są samodzielne, a ich organy – w granicach prawa – suwerenne
w podejmowaniu decyzji dotyczących przeznaczania i wykorzystywania środków
finansowych zabezpieczonych w budżecie.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W ramach projektu ustawy budżetowej na rok 2025 uwzględniono zwiększenie środków
w rezerwie celowej budżetu państwa przeznaczonej na zadania wynikające z ustawy
o pomocy społecznej o dodatkowe 80 mln zł na dofinansowanie bieżącej działalności domów
pomocy społecznej, w których przebywają mieszkańcy przyjęci do tych placówek przed
1 stycznia 2004 r., a także osoby ze skierowaniami wydanymi przed tym dniem. Przyjęcie
ustawy budżetowej na rok 2025 z uwzględnieniem zwiększenia rezerwy celowej na zadania
z pomocy społecznej umożliwi Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dokonanie,
w porozumieniu z wojewodami, podziału środków z tej puli, tj. zwiększenia budżetów
wojewodów w obszarze pomocy społecznej z przeznaczeniem na dofinansowanie
utrzymania domów pomocy społecznej.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny Pracy i Polityki Społecznej dostrzega kwestie
zwiększonych potrzeb w odniesieniu do finansowania bieżącej działalności domów pomocy
społecznej, w których przebywają mieszkańcy umieszczeni w placówkach na tzw. „starych
zasadach”. Podjęto działania nad rozwiązaniami systemowymi w zakresie możliwości
wsparcia finansowego wynagrodzeń pracowników służb społecznych ze środków budżetu
państwa, w tym także domów pomocy społecznej.
Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę, która umożliwiła przyjęcie przez
Radę Ministrów Uchwały nr 62 Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie
ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek
organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”.
W 2024 r. środki przyznawano w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r. Na wypłaty
dodatków dla 56 884 pracowników domów pomocy społecznej uruchomiono środki
w wysokości ponad 393 mln zł.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano Zespół do spraw reformy
systemu pomocy społecznej złożony z ekspertów, praktyków oraz osób ze świata nauki. Jego
członkowie przeglądają funkcjonujące w polskim systemie pomocy społecznej rozwiązania
prawne i organizacyjne, wyznaczając kierunki zmian pozwalające na wypracowanie narzędzi
system ten reformujących. Przeprowadzona na tej podstawie reforma powinna doprowadzić
do integracji różnych form wsparcia oraz współpracy pomiędzy instytucjami państwowymi,
samorządami, organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznościami, co przyczyni się
do zwiększenia skuteczności działań pomocowych.
Równocześnie informuję, że zarządzeniem nr 30 Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 marca
2024 r. powołany został Międzyresortowy Zespół do spraw systemowych rozwiązań
związanych z opieką nad osobami starszymi, którego zadania to m. in. : analiza systemowych
rozwiązań związanych z opieką nad osobami starszymi, proponowanie kierunków działań w
obszarach dotyczących opieki nad osobami starszymi, opracowanie rekomendacji dla
założeń rozwiązań legislacyjnych dotyczących opieki nad osobami starszymi;
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --