Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa energetycznego w Polsce i modernizacji sieci przesyłowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6807
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie bezpieczeństwa energetycznego w Polsce i modernizacji sieci przesyłowych
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 04-12-2024
Szanowna Pani Minister,
bezpieczeństwo energetyczne jest jednym z fundamentów sprawnego funkcjonowania państwa, wpływając na stabilność gospodarki, komfort życia obywateli oraz bezpieczeństwo narodowe. Tymczasem polska infrastruktura energetyczna, w tym sieci przesyłowe, od lat boryka się z poważnymi problemami. Zaniedbania w modernizacji sieci, wynikające z niedostatecznych nakładów finansowych i braku spójnej strategii, prowadzą do awarii, strat energii oraz wzrostu ryzyka niewystarczającej dostępności prądu w niektórych regionach kraju.
Sieci przesyłowe w wielu miejscach nie są dostosowane do obecnych potrzeb energetycznych, zwłaszcza w obliczu dynamicznego rozwoju odnawialnych źródeł energii (OZE), które wymagają efektywnej i elastycznej infrastruktury. Problemy te stają się szczególnie dotkliwe w czasie ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak silne wiatry czy upały, które mogą prowadzić do masowych przerw w dostawach energii.
W obliczu tych wyzwań konieczne jest podjęcie zdecydowanych działań na rzecz modernizacji sieci przesyłowych i wzmocnienia infrastruktury energetycznej w Polsce, aby zapewnić stabilność dostaw energii i przygotować się na przyszłe wyzwania związane z transformacją energetyczną.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Jakie są aktualne plany Ministerstwa Klimatu i Środowiska dotyczące modernizacji sieci przesyłowych w Polsce?
2. Czy ministerstwo posiada szczegółowe dane dotyczące stanu infrastruktury energetycznej w każdym z województw? Jeśli tak, czy możliwe jest przedstawienie tych danych w podziale na województwa?
3. Jakie środki zostały przeznaczone na modernizację sieci przesyłowych w ciągu ostatnich 10 lat? Proszę o wskazanie kwot oraz zrealizowanych projektów w podziale na województwa.
4. Czy ministerstwo planuje inwestycje, które przyczynią się do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego w Polsce? Jeśli tak, proszę o przedstawienie harmonogramu i zakresu tych inwestycji.
5. Czy planowane działania uwzględniają specyfikę i potrzeby poszczególnych województw, w szczególności tych, które są najbardziej narażone na przerwy w dostawach energii?
6. Czy ministerstwo analizuje wpływ zmian klimatycznych na stan sieci przesyłowych? Jeśli tak, jakie działania są podejmowane, aby przygotować infrastrukturę energetyczną na ekstremalne zjawiska pogodowe?
7. Jakie działania są podejmowane w celu poprawy integracji odnawialnych źródeł energii z krajową siecią przesyłową? Czy planowane są inwestycje w infrastrukturę, które pozwolą lepiej zarządzać energią pochodzącą z OZE?
8. Czy ministerstwo planuje zwiększenie nakładów na badania i rozwój w zakresie nowoczesnych technologii przesyłu energii, takich jak sieci inteligentne (smart grid)?
9. Jakie są plany ministerstwa dotyczące współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego w zakresie poprawy infrastruktury energetycznej na poziomie lokalnym?
Proszę również o przygotowanie szczegółowego raportu dotyczącego stanu sieci przesyłowych w każdym województwie, uwzględniającego aktualny poziom niezawodności, częstotliwość awarii, zakres realizowanych inwestycji oraz potrzeby w zakresie modernizacji i rozbudowy.
Z wyrazami szacunku Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Miłosz Motyka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
25313 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DEL-WKSE.050.6.2024.PS
IK: 3528147
3528147.14031697.12117735
Warszawa, 09-05-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr K10INT6807 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego
w sprawie bezpieczeństwa energetycznego w Polsce i modernizacji sieci przesyłowych,
przedstawiam poniższe informacje.
1. Jakie są aktualne plany Ministerstwa Klimatu i Środowiska dotyczące modernizacji sieci
przesyłowych w Polsce?
4. Czy Ministerstwo planuje inwestycje, które przyczynią się do zwiększenia bezpieczeństwa
energetycznego w Polsce? Jeśli tak, proszę o przedstawienie harmonogramu i zakresu tych
inwestycji.
5. Czy planowane działania uwzględniają specyfikę i potrzeby poszczególnych województw,
w szczególności tych, które są najbardziej narażone na przerwy w dostawach energii?
Na wstępie należy wskazać, że za zarządzanie system przesyłowym elektroenergetycznym
odpowiada operator systemu przesyłowego elektroenergetycznej (dalej: OSP) – spółka
Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (dalej: PSE S.A.).
Rolą Ministra Klimatu i Środowiska jest natomiast zapewnienie optymalnego otoczenia
prawnego dla realizacji transformacji klimatyczno-energetycznej, której jednym
z kluczowych elementów jest modernizacja i inwestycje w przesyłową infrastrukturę
elektroenergetyczną. Kluczowe w tym kontekście są przepisy regulujące planowanie
rozwoju sieci elektroenergetycznej
Poprawa możliwości technicznych sieci elektroenergetycznych mających na celu
zwiększanie możliwości przyłączenia do sieci elektroenergetycznej źródeł wytwórczych
wpisuje się w poprawę bezpieczeństwa energetycznego kraju. Dlatego w MKiŚ
podejmowane są działania skupione na dwóch kluczowych obszarach: optymalizacji
istniejących możliwości sieciowych oraz rozbudowie i modernizacji sieci. W tym miejscu
należy wskazać na ustawę z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji
strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych oraz niektórych innych ustaw.
W wyniku wejścia w życie tej regulacji, nie tylko uaktualniono listę strategicznych projektów
przesyłowych, ale także rozszerzono zakres ustawy o inwestycje w projekty dystrybucyjne
o napięciu powyżej 100 kV, które są kluczowe dla przekształcania systemu
elektroenergetycznego z systemu jednokierunkowego w system dwukierunkowy
z aktywnym udziałem odbiorców energii elektrycznej.
W ramach dotychczas podjętych działań warto zwrócić również uwagę na przepisy
regulujące linie bezpośrednie czy tzw. cable-pooling, które zwiększają możliwości
przyłączania instalacji OZE do sieci elektroenergetycznej i pozwalają optymalizować
inwestycje w infrastrukturę sieciową.
-- 1 of 9 --
Obecnie prowadzone są również prace legislacyjne w zakresie reformy systemu w obszarze
przyłączeń do sieci elektroenergetycznej. Konieczność zmian wynika nie tylko
z dynamicznego rozwoju OZE, ale jest również związana m.in. z postanowieniami Krajowego
Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, czy też z przepisów dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 13 czerwca 2024 r. zmieniającą dyrektywę (UE) 2018/2001 i (UE)
2019/944 w odniesieniu do poprawy struktury unijnego rynku energii elektrycznej.
Planowane zmiany ustawowe wpłyną na zwiększenie transparentności procesu przyłączania
do sieci elektroenergetycznych. Proponowane zmiany pozwolą na przyspieszenie procesu
transformacji energetycznej i zwiększenie liczby obiektów możliwych do przyłączenia przy
równoczesnej optymalizacji kosztów, zwiększenia elastyczności sieci oraz rozwoju
inwestycji w zakresie magazynowania energii.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy – Prawo energetyczne PSE oraz operatorzy
systemów dystrybucyjnych elektroenergetycznych są zobowiązani do sporządzenia dla
obszaru swojego działania planów rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego
zapotrzebowania na energię elektryczną.
PSE S.A. planuje rozwój sieci przesyłowej adekwatnie do wzrastającego zapotrzebowania,
wymagań rynku energii i potrzeb użytkowników Krajowego Systemu Energetycznego (dalej:
KSE). W ostatnich latach następuje bardzo intensywny rozwój OZE, który wymaga
odpowiednio rozbudowanej i dostosowanej infrastruktury liniowej, dlatego rozwój sieci
przesyłowej i dystrybucyjnej stały się priorytetem w procesie transformacji sektora
elektroenergetycznego.
20 grudnia 2024 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zaakceptował Plan rozwoju PSE S.A.
w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną
na lata 2025-2034 (dalej: Plan). PSE w Planie koncentruje się na inwestycjach wspierających
bezpieczeństwo pracy KSE oraz transformację energetyczną Polski, w tym integrację dużych
ilości mocy odnawialnych źródeł energii z KSE. Plan zawiera wariantowe scenariusze
rozwoju KSE, plany rozbudowy infrastruktury przesyłowej oraz wyniki analiz
wystarczalności zasobów wytwórczych.
Plan uwzględnia szereg dokumentów strategicznych oraz aktów prawnych,
a w szczególności:
Plany zagospodarowania przestrzennego województw,
Politykę energetyczną Polski
Krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu,
10-letni plan rozwoju sieci ENTSO-E TYNDP 2022,
realizację umów o przyłączenie oraz określone warunki przyłączenia do sieci
przesyłowej,
realizację innych zobowiązań, w tym uzgodnienia z OSD.
Ujęte w Planie inwestycje mają na celu m.in.:
Wyprowadzenie mocy z polskich morskich farm wiatrowych na Bałtyku,
Wyprowadzenie mocy z elektrowni jądrowych,
Integrację lądowych źródeł OZE z KSE,
Przyłączenie nowych, stabilnych źródeł wytwórczych i magazynów energii,
Zwiększenie potencjału sieci krajowych do transportu energii przez Polskę jako hub
tranzytowy,
Zasilenie w energię elektryczną nowych odbiorców przemysłowych, w tym
w specjalnych strefach ekonomicznych,
Wsparcie rozwoju elektromobilności oraz elektryfikacji ciepłownictwa,
-- 2 of 9 --
Zasilenie CPK, w tym kolei dużych prędkości.
Plan przewiduje, że na rozwój sieci przesyłowych, do 2037 r. włącznie, zostaną poniesione
nakłady o bieżącej wartości ponad 66 mld zł . W ramach ponad 390 zadań inwestycyjnych
powstanie m.in.:
5 tys. km torów linii najwyższych napięć 400 kV,
połączenie stałoprądowe (HVDC) łączącego północ z południem kraju,
31 nowych i zostanie zmodernizowanych 110 stacji elektroenergetycznych,
Plan zawiera listę planowanych na terenie całego kraju inwestycji wraz z planowanymi
datami ich realizacji. Szczegóły dotyczące Planu są dostępne na stronie PSE S.A.:
https://www.pse.pl/documents/20182/55b0f905-3dd9-4e7e-b33a-
78694e893928?safeargs=646f776e6c6f61643d74727565.
2. Czy Ministerstwo posiada szczegółowe dane dotyczące stanu infrastruktury energetycznej
w każdym z województw? Jeśli tak, czy możliwe jest przedstawienie tych danych w podziale na
województwa?
Minister Klimatu i Środowiska, jako minister właściwy do spraw energii, prowadzi stały
monitoring bezpieczeństwa pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, w tym
dostaw energii elektrycznej do odbiorców. W tym celu współpracuje z przedstawicielami
administracji rządowej odpowiedzialnymi za funkcjonowanie sektora energetycznego
w Polsce, Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki oraz operatorem systemu przesyłowego
PSE S.A.
Przy Ministrze Klimatu i Środowiska, jako organ doradczy, funkcjonuje również Zespół do
spraw zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego państwa (dalej: Zespół). Do zadań
Zespołu należy planowanie, inicjowanie i koordynowanie działań służących zapewnieniu
bezpieczeństwa energetycznego państwa oraz inicjowanie i koordynowanie działań
zaradczych i interwencyjnych w sytuacji zagrożenia tego bezpieczeństwa. Zakres działania
Zespołu umożliwia zgromadzenie pełnych informacji o bieżącej sytuacji w systemach
energetycznych, niezbędnych Ministrowi Klimatu i Środowiska do podejmowania decyzji,
zapobiegających wystąpieniu ewentualnych zakłóceń w funkcjonowaniu tych systemów lub
mitygowania ich skutków.
W zakresie stanu infrastruktury przesyłowej należy podkreślić, że zgodnie z przepisami
prawa, za jej stan odpowiada operator systemu przesyłowego. Z informacji jakimi dysponuje
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wynika, że zarządzana przez PSE S.A. infrastruktura
sieciowa charakteryzuje się wysoką niezawodnością, co jest odzwierciedlone poprzez
poziom wskaźników niezawodności pracy KSE. Obliczane przez PSE S.A wskaźniki
określające czasy trwania przerw w dostarczaniu energii elektrycznej do odbiorców
są definiowane w następujący sposób:
ENS - wskaźnik energii elektrycznej niedostarczonej przez system przesyłowy
elektroenergetyczny, wyrażony w MWh na rok, stanowiący sumę iloczynów mocy
niedostarczonej wskutek przerwy i czasu trwania tej przerwy, obejmujący przerwy
krótkie, długie, bardzo długie z uwzględnieniem przerw katastrofalnych i bez
uwzględnienia tych przerw;
AIT - wskaźnik średniego czasu trwania przerwy w systemie przesyłowym
elektroenergetycznym, wyrażony w minutach na rok, stanowiący iloczyn liczby 60
i wskaźnika energii niedostarczonej przez system przesyłowy elektroenergetyczny
(ENS) podzielony przez średnią moc dostarczoną przez system przesyłowy
elektroenergetyczny, wyrażoną w MW;
-- 3 of 9 --
SAIDI - wskaźnik przeciętnego systemowego czasu trwania przerwy długiej i bardzo
długiej, wyrażony w minutach na odbiorcę na rok, stanowiący sumę iloczynów czasu
jej trwania i liczby odbiorców narażonych na skutki tej przerwy w ciągu roku
podzieloną przez liczbę obsługiwanych odbiorców;
SAIFI - przeciętnej systemowej częstości przerw długich i bardzo długich,
stanowiący liczbę odbiorców narażonych na skutki wszystkich przerw tego rodzaju
w ciągu roku, podzieloną przez łączną liczbę obsługiwanych odbiorców;
MAIFI - wskaźnik przeciętnej częstości przerw krótkich, stanowiący liczbę
odbiorców narażonych na skutki wszystkich przerw krótkich w ciągu roku,
podzieloną przez łączną liczbę obsługiwanych odbiorców.
W poniższych tabelach znajdują się dane liczbowe dotyczące wskaźników SAIDI, SAIFI,
MAIFI oraz AIT i ENS. Ze względu na specyfikę pracy sieci przesyłowej, wskaźniki te
w przypadku PSE S.A. obliczane są dla całego kraju:
-- 4 of 9 --
Wskaźnik ciągłości dostaw wynosi 99,99 %, zaś wskaźnik dyspozycyjności urządzeń
przesyłowych 99,72 % (wartość referencyjna to 97,5 %). Oznacza to, że sieć przesyłowa
zapewnia bezpieczną pracę systemu elektroenergetycznego. Dodatkowo należy zaznaczyć,
że przy planowaniu rozwoju infrastruktury oraz przy bieżącym zarządzaniu systemem
stosowana jest zasada redundancji. Oznacza ona, że w przypadku awarii jednego elementu
sieciowego, jego rolę może przejąć inny element, zapewniając stabilną pracę systemu
i dostawy do odbiorców.
3. Jakie środki zostały przeznaczone na modernizację sieci przesyłowych w ciągu ostatnich 10
lat? Proszę o wskazanie kwot oraz zrealizowanych projektów w podziale na województwa.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie dysponuje szczegółowymi informacjami w zakresie
wydatkowanych środków na poziomie województwa, co wynika m.in. z faktu, że część
projektów wykracza poza obszar administracyjny jednego województwa. Stąd też w zakresie
wysokości nakładów inwestycyjnych poniesionych przez PSE S.A. w ostatnich latach poniżej
zaprezentowane są wyniki w skali całego kraju:
2005-2009 – 3,1 mld zł
2010-2014 – 3,4 mld zł
2015-2019 – 7,7 mld zł
2020-2024 – 10,2 mld zł (planowane, wykonanie w latach 2020-2023 wynosi 5,2
mld zł).
Planowana liczba projektów inwestycyjnych w poszczególnych województwach znajduje się
na grafice:
6. Czy Ministerstwo analizuje wpływ zmian klimatycznych na stan sieci przesyłowych? Jeśli tak,
jakie działania są podejmowane, aby przygotować infrastrukturę energetyczną na ekstremalne
zjawiska pogodowe?
Aktualnie obserwowany globalny wzrost temperatury przyczynia się do nasilenia oraz zmian
częstotliwości występowania zjawisk ekstremalnych takich jak nawalne deszcze, powodzie,
podtopienia, fale upałów, susze, huragany, osuwiska. Z tego względu niezbędne jest nie tylko
zapobieganie zmianom klimatu (działania mitygacyjne), ale także podejmowanie działań
-- 5 of 9 --
mających na celu adaptację do nich przez społeczeństwo, gospodarkę (w tym infrastrukturę)
i środowisko.
Polska również opracowała strategię adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na
zmiany klimatu – z myślą o zapewnieniu zrównoważonego rozwoju oraz efektywnego
funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa w warunkach zmieniającego się klimatu
zarówno w celu ograniczenia gospodarczych i społecznych ryzyk związanych ze zmianami
klimatycznymi, jak również z myślą o uniknięciu kosztów wynikających z zaniechania działań
na rzecz adaptacji. Adaptacja do zmian klimatu wymaga horyzontalnego podejścia oraz
włączenia do realizacji poszczególnych polityk gospodarczych, tak aby podejmowane
działania skutkowały wzmocnieniem odporności różnych dziedzin gospodarki i życia
społecznego.
Obowiązujący od 2013 r. Strategiczny Plan Adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na
zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030 będzie podlegać aktualizacji, ale
niezmiennie podejmowane działania muszą obejmować różne obszary gospodarki w tym
w szczególności energetykę. Adaptacja w sektorze energetycznym dotyczy w największym
stopniu infrastruktury przesyłu i dystrybucji energii, szczególnie narażonej na ekstremalne
zjawiska pogodowe.
PSE S.A. przy realizacji inwestycji uwzględnia czynnik zmian klimatycznych, m.in. poprzez
stosowanie odpowiednich przewodów czy konstrukcji słupów linii. Dobór odpowiednich
materiałów i technologii pozwala na zwiększenie odporności infrastruktury na ekstremalne
warunki atmosferyczne takie, jak silny wiatr czy upały. Jednocześnie PSE S.A. cały czas
rozwija zdolności w zakresie szybkiego lokalizowania i usuwania awarii sieciowych.
7. Jakie działania są podejmowane w celu poprawy integracji odnawialnych źródeł energii
z krajową siecią przesyłową? Czy planowane są inwestycje w infrastrukturę, które pozwolą lepiej
zarządzać energią pochodzącą z OZE?
Działania w zakresie poprawy integracji OZE zostały wskazane w aktualizacji dokumentu pn.
Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. W dokumencie Minister Klimatu
i Środowiska zauważa, że wzrost udziału w krajowym miksie energetycznym źródeł
wytwórczych OZE, których generacja w dużym stopniu jest zależna od warunków
pogodowych oraz jest zmienna w czasie, powoduje, że pokrycie zapotrzebowania na energię
elektryczną oraz moc w systemie elektroenergetycznym staje się coraz większym
wyzwaniem. Jedną z odpowiedzi na to wyzwanie jest zwiększenie elastyczności systemu
elektroenergetycznego, czyli zapewnienie takich źródeł i rozwiązań, które pozwolą na
pokrycie zapotrzebowania na energię w okresach braku lub niskiej dostępności energii
z OZE.
W ostatnich latach elastyczność systemu zapewniały głównie jednostki wytwórcze: gazowe,
kogeneracyjne, węglowe, a także elektrownie szczytowo-pompowe. Możliwości
wykorzystania tych zasobów do zapewniania elastyczności systemu są zależne m.in. od ich
parametrów technicznych. Jednak rosnący udział OZE w produkcji energii elektrycznej
stanowi wyzwanie dla tych jednostek wytwórczych, które dla zapewniania elastyczności
systemu elektroenergetycznego będą musiały być wspierane przez inne źródła
elastyczności, w tym magazyny energii czy zarządzanie popytem (DSR ang. demand side
response).
W przyszłości istotną rolę w zapewnianiu elastyczności KSE mogą pełnić rozwiązania oparte
na DSR, magazyny czy agregatorzy, których zasady funkcjonowania na rynku na bieżąco są
doprecyzowane w prawie krajowym. Ich rozwojowi będzie sprzyjać stopniowe
upowszechniane inteligentnego opomiarowania i inteligentnych sieci, które ma umożliwiać
-- 6 of 9 --
efektywną komunikację między uczestnikami systemu – wytwórcami, odbiorcami
i operatorami. Większa elastyczność KSE może być również zapewniona przez promowanie
aktywnego udziału uczestników w rynku energii elektrycznej, w tym rynku bilansującym,
a także w wybranych przypadkach w rynku mocy. W zakresie magazynowania rozwijane
będą technologie bateryjnych magazynów energii i zwiększany będzie udział innych
technologii magazynowania, w tym wykorzystujących wodór i inne gazy zdekarbonizowane.
Elastyczność systemów elektroenergetycznych będzie kluczowym elementem na drodze do
zdekarbonizowanego systemu energetycznego. W tym celu dążyć się będzie do zapewniania
warunków sukcesywnego rozwoju innych rozwiązań zapewniających lub podnoszących
elastyczność systemu oraz wpływających na lepszą integrację OZE w KSE. Promowane będą
zróżnicowane formy magazynowania energii, w tym bateryjne i oparte na gazach
zdekarbonizowanych, a także wdrożenie mechanizmów elastyczności po stronie popytu
i podaży, agregacji, taryf i cen dynamicznych, zwiększenie udziału magazynów oraz DSR
w rynku energii elektrycznej oraz zwiększenie udziału pozostałych uczestników w rynku
bilansującym.
W celu zwiększenia elastyczności KSE, konieczne będzie zapewnienie rozwiązań prawnych
oraz opracowanie koncepcji mechanizmów rynkowej integracji OZE w związku
z wyzwaniami rosnącej produkcji i mocy zainstalowanej w systemie elektroenergetycznym,
w tym w zakresie usług rynkowych świadczonych przez OZE, uwzględnienia lokalizacji OZE
w sieci, współpracy OZE z magazynami oraz usług wpływających na bilansowanie systemu
elektroenergetycznego i warunki funkcjonowania sieci elektroenergetycznej. Priorytetem
będzie rozbudowa i modernizacja sieci elektroenergetycznych (przesyłowych
i dystrybucyjnych), tak aby system był zdolny do odbioru energii ze źródeł wytwórczych oraz
do zapewniania odpowiedniego rozpływu energii elektrycznej w systemie.
Należy również wskazać, że odpowiedzią na wyzwania związane z integracją i rozwojem OZE
są rozwiązania ustawowe w zakresie m.in. wsparcia budowy magazynów energii i rozwoju
technologii magazynowania energii, w celu efektywniejszego zarządzania okresowymi
nadwyżkami energii ze źródeł OZE, rozwiązania w zakresie linii bezpośredniej, cable
poolingu, biogazowni rolniczych czy też inwestycji w zakresie elektrowni wiatrowych. Warto
również wskazać, że aktualnie w Ministerstwie Klimatu i Środowiska trwają prace nad
rozwiązaniami ustawowymi ułatwiającymi proces przyłączania podmiotów do sieci
elektroenergetycznej, usprawniającymi proces planowania rozwoju sieci przesyłowych
i dystrybucyjnych, optymalizującymi możliwości wykorzystania istniejącej infrastruktury
energetycznej dla procesu przyłączeń nowych instalacji, a także zwiększającymi
transparentność i przewidywalność tego procesu. Przewidywane zmiany legislacyjne
pozwolą na przyspieszenie procesu transformacji energetycznej oraz zwiększenie
elastyczności sieci (w tym rozwoju inwestycji w zakresie magazynowania energii).
Przewiduje się, że projekt przepisów zostanie skierowany do konsultacji publicznych,
uzgodnień i opiniowania w pierwszym kwartale 2025 r.
8. Czy Ministerstwo planuje zwiększenie nakładów na badania i rozwój w zakresie nowoczesnych
technologii przesyłu energii, takich jak sieci inteligentne (smart grid)?
W zakresie inteligentnych sieci elektroenergetycznych, należy zaznaczyć, że powstają one
poprzez zintegrowanie istniejącej infrastruktury sieciowej z nowymi technologiami
informatycznymi i komunikacyjnymi. Ma to na celu głównie: zmniejszenie kosztów produkcji,
przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, ograniczenie jej strat, równoważenie jej podaży
i popytu na nią oraz poprawę niezawodności jej dostaw. Aby to osiągnąć, należy monitorować
najważniejsze elementy sieci elektroenergetycznej, od etapu produkcji, przesyłu i rozdziału,
aż po odbiorców końcowych.
-- 7 of 9 --
Inteligentne sieci służą również poprawie elastyczności systemu elektroenergetycznego
poprzez wprowadzenie taryf dynamicznych, umożliwienie dostępu do swoich danych
pomiarowych, a tym samym zaktywizowanie odbiorców końcowych w celu lepszego
zarządzania swoim zużyciem energii elektrycznej. Zatem kluczowym elementem i punktem
wyjścia do transformacji sektora energetycznego opartego o integrację OZE jest cyfryzacja
energetyki.
Możliwość szybszej zmiany sprzedawcy energii elektrycznej, porównywania ofert na rynku
energii elektrycznej, korzystania z zestandaryzowanych danych pomiarowych w ramach
Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE) pozwoli na otwarcie tego rynku na
nowych uczestników oraz zwiększenie jego konkurencyjności. Rozwiązania z obszaru
digitalizacji energetyki przyczynią się również do wzrostu efektywności energetycznej
w okresie wzrastających i wahających się cen nośników energii. Dostrzegając kluczową rolę
digitalizacji sektora elektroenergetycznego dla rozwoju innych obszarów polskiej
gospodarki oraz efektywności i niezależności energetycznej podjęto się szeregu działań na
różnych płaszczyznach. Były to instrumenty legislacyjne oraz edukacyjno-informacyjne. Do
działań o charakterze legislacyjnych należy wypracowanie ram prawnych, które znalazły
swój finał w tzw. ustawie licznikowej określającej m.in. harmonogram instalacji liczników
zdalnego odczytu oraz powołującej CSIRE, a także w rozporządzeniach wykonawczych
regulujących m.in. wymagania dla tych liczników oraz procesy zachodzące na rynku energii.
Zgodnie z ustawą z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz
niektórych innych ustaw (tzw. ustawą licznikową) harmonogram instalacji liczników
zdalnego odczytu przedstawia się następująco: - 2023 r. - min. 15% odbiorców końcowych, -
2025 r. - min. 25 % odbiorców końcowych, - 2027 r. - min. 65 % odbiorców końcowych, -
2028 r. - min. 80 % odbiorców końcowych. CSIRE zaś zostanie uruchomione z dniem 1 lipca
2025 r.
Niezależnie od ww. działań, Minister Klimatu i Środowiska uczestniczy w konstruowaniu
wsparcia na rozwój inteligentnych sieci z funduszy europejskich, m.in. w ramach Krajowego
Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności przewidziano wsparcie na wdrożenie CSIRE
i systemów ICT (Information and Communications Technology) w sieci przesyłowej,
a środkami z Funduszu Modernizacyjnego w Programie Priorytetowym pn.
Elektroenergetyka - Inteligentna infrastruktura energetyczna wsparto OSD w procesie
wymiany urządzeń pomiarowo-rozliczeniowych na liczniki zdalnego odczytu („inteligentne
liczniki energii elektrycznej”).
9. Jakie są plany Ministerstwa dotyczące współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego
w zakresie poprawy infrastruktury energetycznej na poziomie lokalnym?
Aktualnie przepisy dotyczące opracowywania planów zaopatrzenia w ciepło, energię
elektryczną i paliwa gazowe przez samorząd gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) są
uregulowane w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, zwanej dalej
„ustawą”, która przypisała szereg uprawnień samorządom gmin, określając katalog zadań
związanych z zaopatrzeniem w paliwa i energię, w tym tak istotnych, jak obowiązek
planowania i organizacji zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe na
obszarze gminy, których efektem powinny być uchwalone przez gminę założenia do planu
zaopatrzenia w energię elektryczną i paliwa gazowe.
W celu racjonalizacji przedsięwzięć inwestycyjnych, przy sporządzaniu projektu planu
rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na paliwa gazowe
lub energię, przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją
paliw gazowych lub energii są obowiązane współpracować z podmiotami przyłączonymi do
sieci oraz z gminami, a w przypadku przedsiębiorstw energetycznych zajmujących się
przesyłaniem paliw gazowych lub energii elektrycznej współpracować z samorządem
województwa, na którego obszarze przedsiębiorstwo to zamierza realizować
przedsięwzięcia inwestycyjne.
-- 8 of 9 --
Obowiązek planowania i organizacji zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa
gazowe sformułowany został wprost w art. 18 ust. 1 ustawy. Stanowi on, że do zadań
własnych gminy w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i paliwa gazowe
należy planowanie i organizacja zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe
na obszarze gmin.
Prezentując obowiązujące podstawy prawne tworzenia ładu energetycznego w gminach,
trzeba zwrócić uwagę na fakt, że planowanie zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną
i paliwa gazowe, w warunkach konkurencyjnego rynku paliw i energii, jest zagadnieniem
trudnym i złożonym. Minister Klimatu i Środowiska w 2021 r. powołał ekspercki Zespół do
spraw lokalnego bezpieczeństwa, określając potrzebę wypracowania koncepcji
usprawnienia wykonywania obowiązków gmin.
Wynikiem prac Zespołu do spraw lokalnego bezpieczeństwa był zarys koncepcji możliwych
do wprowadzenia zmian w obowiązujących przepisach ustawy – Prawo energetyczne oraz
ustawy – Prawo ochrony środowiska. Zostały one wykorzystane podczas prac nad projektem
ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (UC84), który
znajduje się na etapie uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji publicznych.
Projektowane przepisy przyczynią się do rozwoju i poprawy infrastruktury energetycznej
oraz bezpieczeństwa energetycznego na poziomie lokalnym.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Podsekretarz Stanu Miłosz Motyka
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 9 of 9 --