Interpelacja w sprawie podnoszenia poziomu wsparcia osób z niepełnosprawnością w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6800
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie podnoszenia poziomu wsparcia osób z niepełnosprawnością w Polsce
Zgłaszający: Stanisław Tomczyszyn
Data wpływu: 03-12-2024
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego coraz częściej zgłaszają się osoby z niepełnosprawnością, które oczekują na nowe formy wsparcia ich rehabilitacji, aktywności zawodowej oraz społecznej, jak i weryfikacji obecnie dostępnych instrumentów wsparcia.
Zgodnie z wynikami spisu powszechnego z 2021 roku liczba Polaków z niepełnosprawnością stale rośnie. Dziś szacuje się, że jest to około 5,5 mln osób. Według danych GUS z końca 2023 roku ponad 4 mln z nich posiada ważne orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niezdolności do pracy wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Zwiększający się udział osób niepełnosprawnych w naszym społeczeństwie stanowi coraz większe wyzwanie finansowe dla budżetu państwa. Wzrastające każdego roku koszty życia Polaków, w tym ceny leków, zabiegów i turnusów rehabilitacyjnych, wymagają zwiększonego wysiłku i zaangażowania państwa, by osoby z niepełnosprawnością nie były pozostawione samym sobie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy ministerstwo posiada plany w zakresie sukcesywnego zwiększania wysokości dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, wypłacanego ze środków PFRON?
Czy ministerstwo zamierza w przyszłości powiązać wysokość dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, wypłacanego ze środków PFRON, z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę, tak aby każdorazowo w sytuacji wzrostu płacy minimalnej zagwarantować również wzrost dofinansowania do zatrudnienia osób niepełnosprawnych?
Czy i jakie inne działania planuje podjąć ministerstwo w celu zwiększenia poziomu aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami w naszym kraju?
Czy planowane jest zwiększenie dotacji z budżetu państwa dla Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych celem udostępnienia możliwości skorzystania z programu „Samodzielność-Aktywność-Mobilność” wszystkim osobom niepełnosprawnym, bez względu na jej orzeczony stopień?
Czy ministerstwo posiada analizę wydanych do końca października 2024 r. decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia pod kątem tego, ile z nich kwalifikuje osoby niepełnosprawne do przyznania świadczenia wspierającego już w I etapie wprowadzania tego świadczenia oraz ile tych decyzji dotyczy osób posiadających orzeczenie o znacznym, a ile umiarkowanym stopniu niepełnosprawności?
Jaki jest dziś w Polsce średni czas oczekiwania na wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia po złożeniu stosownego wniosku w tym zakresie? Jeżeli jest to możliwe, proszę o podanie tych wartości osobno dla każdego z województw.
Z poważaniem
Stanisław Tomczyszyn
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9252 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.724.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 6800 Pana Posła Stanisława Tomczyszyna
w sprawie podnoszenia poziomu wsparcia osób z niepełnosprawnością w Polsce, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nieustannie podejmuje działania zmierzające
do poprawy jakości życia osób z niepełnosprawnościami. Z dużą uwagą analizowane są -
napływające ze środowiska osób z niepełnosprawnościami oraz pracodawców - postulaty
dotyczące różnych aspektów rehabilitacji zawodowej, i w miarę możliwości są brane pod
uwagę przy projektowaniu zmian w systemie.
Celem pomocy w formie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń – określonym przez
Komisję Europejską w rozporządzeniu Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., uznającym
niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108
Traktatu1 - nie jest pełna refundacja kosztów płacy, ale zachęcenie pracodawców
do zatrudniania osób z niepełnosprawnościami poprzez częściowy zwrot kosztów
wiążących się z ich zatrudnieniem. Z tego względu, podniesienie wysokości minimalnego
wynagrodzenia za pracę nie musi pociągać za sobą automatycznego zwiększenia pomocy
w formie subsydiów płacowych.
Ponadto, wszelkie zmiany odnoszące się do budżetu Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych powinny być poprzedzone dogłębną i staranną analizą skutków jej
oddziaływania zarówno na rynek pracy, jak i budżet Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych. Należy pamiętać, że PFRON finansuje wiele innych inicjatyw na
rzecz osób z niepełnosprawnościami. Niemniej, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dąży do zwiększania kwoty pomocy publicznej.
30 grudnia 2024 r. została opublikowana ustawa z 5 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.
U. z 2024 r. poz. 1961), podnosząca kwoty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń
osób z niepełnosprawnościami z wyrównaniem od lipca 2024 r. Obecnie wysokość
pokrywanego ze środków PFRON miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia
pracownika z niepełnosprawnościami wynosi:
w przypadku osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności 2760 zł
(obecnie 2400 zł);
w przypadku osób zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności 1550 zł
(obecnie 1350 zł);
w przypadku osób zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności 575 zł (obecnie
500 zł).
1 Dz. Urz. UE L 187 z 26.6.2014 r., str. 1.
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Dodatkowo, w odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami, którym orzeczono chorobę
psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję (czyli
dla osób ze schorzeniami szczególnymi), kwoty te podwyższa się do wysokości:
w przypadku osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności 1380 zł
(obecnie 1200 zł);
w przypadku osób zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności 1035 zł
(obecnie 900 zł);
w przypadku osób zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności 690 zł (obecnie
zł).
Należy również wspomnieć, że 1 stycznia 2025 r. weszło w życie Rozporządzenie Rady
Ministrów z 30 grudnia 2024 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 1984), zmieniające rozporządzenie
w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym, podnoszące kwoty
dofinansowania rocznego pobytu jednej osoby z niepełnosprawnościami, zaliczonej do
znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i zatrudnionej w zakładzie
aktywności zawodowej, z kwoty 37 000 zł do 38 000 zł (wzrost o 1 000 zł).
Poza dofinansowaniem do wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnościami,
pracodawca może skorzystać również z innych instrumentów wsparcia, takich jak:
zwrot kosztów utworzenia stanowiska pracy ;
zwolnienia z wpłat na PFRON;
zwrotu kosztów zatrudnienia pracownika pomagającego pracownikowi
z niepełnosprawnością w pracy;
zwrotu kosztów szkolenia pracownika z niepełnosprawnością;
zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby z niepełnosprawnością;
zwrotu kosztów przystosowania stanowiska pracy dla osoby z niepełnosprawnością.
Podejmowane są również kolejne działania programowe i projektowe, których celem jest
realne wsparcie osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Jedną z kluczowych
inicjatyw w tym obszarze jest Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–2030.
Celem głównym Strategii jest pełna aktywizacja społeczna iż zawodowa osób z różnego
rodzaju niepełnosprawnościami, a tym samym zagwarantowanie im praw określonych
w Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Jednym z obszarów Strategii jest
Priorytet Praca, w ramach którego przewidziano działania mające skutkować większą
aktywnością zawodową osób z niepełnosprawnościami i większymi możliwościami
zatrudnienia w otwartym, integracyjnym i dostępnym środowisku pracy. Głównym celem
zaprojektowanych rozwiązań w ramach tego obszaru jest zapewnienie osobom
z niepełnosprawnościami możliwości realizacji prawa do pracy na zasadzie równości
z innymi. Wspomniane działania skupiają się na:
modyfikacji i uzupełnieniu systemu wsparcia zatrudnienia oraz aktywizacji zawodowej
osób z niepełnosprawnościami;
aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami realizowanej m.in. poprzez
zatrudnienie w podmiotach ekonomii społecznej i solidarnej (zwłaszcza
w przedsiębiorstwach społecznych);
tworzeniu środowiska pracy przyjaznego pracownikom z niepełnosprawnościami,
tworzeniu otoczenia sprzyjającego skutecznej aktywizacji zawodowej osób
z niepełnosprawnościami;
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ograniczeniu barier w podejmowaniu aktywności zawodowej (w tym ograniczeniu
wpływu pułapki świadczeniowej).
W ramach działań modyfikujących i uzupełniających system wsparcia osób
z niepełnosprawnościami podjęto inicjatywę projektową z wykorzystaniem środków
Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego, dotyczącą wypracowania i wdrożenia
modelu zatrudnienia wspomaganego, której realizacja przewidziana jest na lata 2025-2029.
Usługa zatrudnienia wspomaganego, świadczona przez wyspecjalizowane agencje
zatrudnienia wspomaganego, jest metodą pracy z osobami z niepełnosprawnościami, której
celem jest wsparcie ich w wejściu na otwarty rynek pracy i utrzymanie na nim zatrudnienia.
Przytaczając jedynie część rozwiązań zaprojektowanych w ramach Strategii na rzecz Osób
z Niepełnosprawnościami 2021-2030 należy podkreślić, że w sposób kompleksowy
i horyzontalny przyczynią się one do poprawy sytuacji osób z niepełnosprawnościami
w kontekście uczestnictwa w życiu społecznym oraz pozyskania i utrzymania zatrudnienia.
Wyjaśniam, że pakiet „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” jest realizowany w ramach
czterech programów: Mieszkanie dla absolwenta, Dostępne mieszkanie, Wspomagane
społeczności mieszkaniowe i Mobilność osób z niepełnosprawnością. Pakiet finansowany
jest ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Wysokość
środków na realizację programu (ustalaną w rocznym planie finansowym PFRON) na rok
2025 obrazuje poniższa tabela.
W kwestii dotyczącej świadczenia wspierającego informuję, że do 31 października 2024 r.
wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności wydały 163 000 decyzji
ustalających poziom potrzeby wsparcia.
Decyzję określającą potrzebę wsparcia na poziomie 87 punktów i więcej uzyskało 85 096
osób – tym samym, osoby te zyskały możliwość otrzymania świadczenia wspierającego
w I etapie wprowadzania świadczenia, czyli jeszcze w 2024 r. Spośród tych osób 72,3%
(61 525) posiada znaczny stopień niepełnosprawności, zaś 5,4% (4 605) stopień
umiarkowany.
Tytuł
Projekt planu finansowego
PFRON – 2025 r.
(kwota w zł)
Program "Samodzielność - Aktywność - Mobilność!"
Mieszkanie dla absolwenta 20 000 000,00
Program "Samodzielność - Aktywność - Mobilność!"
Dostępne mieszkanie 20 000 000,00
Program "Samodzielność - Aktywność - Mobilność!"
Wspomagane społeczności mieszkaniowe 218 000 000,00
Program "Samodzielność - Aktywność - Mobilność!"
Mobilność osób z niepełnosprawnością 547 750 000,00
Ogółem Program "Samodzielność - Aktywność -
Mobilność!" 805 750 000,00
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Wyjaśniam, że niemożliwe jest podanie pełnej informacji w zakresie średniego czasu
oczekiwania na wydanie przedmiotowej decyzji, bowiem Elektroniczny Krajowy System
Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności nie posiada funkcji pozwalającej na
wygenerowanie raportów dotyczących średniego czasu oczekiwania na rozpatrzenie
wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --