tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.723.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6796 Pana Posła Henryka Smolarza wraz z grupą posłów
w sprawie powrotu obywateli RP do kraju, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Dane dotyczące emigracji i powrotów Polaków do kraju szacowane są w kierowanym przeze
mnie resorcie m.in. na podstawie publikacji Głównego Urzędu Statystycznego pn.
“Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski”. Najnowsza informacja
dotyczy danych za rok 2023. Zgodnie z tą dokumentacją, w latach 2020-2022 liczba Polaków
przebywających czasowo (przez okres krótszy niż 12 miesięcy) za granicą wynosiła blisko 1,5
mln. W końcu 2023 r. poza granicami kraju przebywało czasowo około 1 555 tys. obywateli
Polski. W stosunku do lat wcześniejszych (2018 – 2019), kiedy czasowa emigracja
przekraczała 1,6 mln osób, można szacować, że skala powrotów w latach 2020 – 2023
zwiększyła się. Polacy wracali najliczniej do kraju na przełomie 2019 i 2020 r., głównie
z Wielkiej Brytanii, co wiązało się z Brexitem. Najwięcej osób powraca z krajów, w których
polska emigracja jest najliczniej reprezentowana, tj. - poza Wielkiej Brytanią - z Niemiec,
Holandii, Norwegii i Irlandii.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odnotowano zainteresowanie Polaków
powracających do kraju kwestiami koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
stosowanych w ramach państw członkowskich Unii Europejskiej, EOG, Szwajcarii i –
w niektórych przypadkach - w Wielkiej Brytanii. Kierowane do podległego mi resortu
zapytania z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego dotyczą gównie:
 w zakresie świadczeń emerytalno-rentowych i krótkoterminowych: warunków
przyznawania świadczeń, możliwości zaliczania okresów pracy w innych państwach do
polskich świadczeń (także polskich okresów do zagranicznych świadczeń) oraz zasad
otrzymywania świadczeń zagranicznych po powrocie do Polski, miejsca składania
wniosków i przebiegu procedury przyznawania świadczeń;
 odnośnie świadczeń z tytułu bezrobocia: możliwości i zasad przyznawania zasiłków dla
bezrobotnych i warunków, jakie należy spełnić, aby je otrzymać;
 w zakresie świadczeń rodzinnych: wyjaśnienia procedur i zasad przyznawania świadczeń
w przypadku, gdy członkowie rodziny zamieszkują w dwóch różnych państwach.
Ministerstwo, Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej publikuje i aktualizuje informacje
dotyczące obowiązujących przepisów w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego, w tym danych instytucji, do których należy się zwrócić w Polsce, w przypadku
konkretnego świadczenia w celu uzyskania szczegółowych informacji lub złożenia wniosku.
Informacje na ten temat można znaleźć pod adresem:
https://www.gov.pl/web/rodzina/dsz-koordynacja-systemow-zabezpieczenia-spolecznego
Ponadto, na stronach internetowych polskich instytucji zabezpieczenia społecznego, w tym

-- 1 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, znajdują
się szczegółowe wyjaśnienia, dotyczące zasad korzystania z ww. regulacji po powrocie do
Polski.
Polacy zainteresowani powrotem do ojczyzny kierują również zapytania przez portal
Powroty, dostępny pod adresem www.powroty.gov.pl jako stały komponent serwisu
www.zielonalinia.gov.pl, prowadzonego w ramach Ochotniczych Hufców Pracy -
państwowej jednostki budżetowej, nadzorowanej przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej. Portal stanowi kompleksową, rzetelną bazę wiedzy niezbędnej do właściwego
zaplanowania procesu przenosin i organizacji życia w Polsce. Dostępne są tu odpowiedzi na
pytania dotyczące praktycznych i formalnych kwestii towarzyszących przenosinom do
Polski, a także informacje jak znaleźć pracę lub założyć działalność gospodarczą w kraju.
W latach 2020 – 2024, osoby kontaktujące się z serwisem Powroty.gov.pl zainteresowane
były przede wszystkim kwestiami związanymi z:
 świadczeniami po powrocie: emeryturami (zasadami przyznawania świadczeń dla osób
pracujących w krajach UE/EFTA, transferem świadczeń), zasiłkami dla bezrobotnych
(zasadami przyznawania zasiłku po powrocie do Polski, transferem zasiłku dla
bezrobotnych do Polski), świadczeniami związanymi z wychowywaniem dzieci, w tym
programem 800 plus oraz koordynacją świadczeń;
 dokumentami osobistymi: procedurą ubiegania się o paszport dla dorosłych i dzieci,
dowodem osobistym, uzyskaniem numeru PESEL dla dzieci urodzonych i zamieszkałych
za granicą, przekraczaniem granic z dziećmi posiadającymi podwójne obywatelstwo
(dokumenty), uznaniem zagranicznych praw jazdy;
 podatkami, finansami: rozliczeniami podatkowymi w przypadku dochodów z więcej niż
jednego kraju, rezydencją podatkową, ulgą na powrót, przewozem gotówki przez granicę,
opodatkowaniem oszczędności zdobytych za granicą;
 pracą: uznawaniem zagranicznego stażu pracy, uznawaniem kwalifikacji zawodowych;
 rodziną: zapisaniem dzieci do szkoły, ułatwieniami dla uczniów powracających
z zagranicy, nostryfikacją świadectw, rejestracją zagranicznych aktów stanu cywilnego,
np. urodzin, małżeństw, legalizacją pobytu w Polsce małżonków cudzoziemców;
 obywatelstwem: nabyciem obywatelstwa polskiego przez dzieci urodzone za granicą czy
przez małżonków cudzoziemcskich, potwierdzenie posiadania polskiego obywatelstwa.
Zadawane pytania dotyczyły również: przeprowadzki (m.in. procedury przewozu mienia.
przesiedlenia zwierząt i roślin), dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej,
ubezpieczenia zdrowotnego (transgranicznej opieki zdrowotnej), formalności
wymagających załątwoienia przed powrotem z poszczególnych państw, obowiązku
stawienia się do kwalifikacji wojskowej, kwestii związanych z Brexitem oraz koronawirusem
(zasad podróżowania, kwarantanny).
Rodziny z dziećmi na utrzymaniu mogą korzystać z pomocy państwa w postaci następujących
świadczeń pieniężnych:
 programu „Rodzina 800+”, gwarantującego rodzinom częściowe wsparcie w pokryciu
wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim
i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W ramach programu rodzinom z dziećmi na
utrzymaniu przysługuje świadczenie wychowawcze w wysokości 800 zł na dziecko
w wieku do ukończenia 18. roku życia.
 programu „Dobry start”, gwarantującego wypłątę 300 zł wsparcia, raz w roku, dla
wszystkich uczniów rozpoczynających rok szkolny, bez względu na dochód osiągany
przez rodzinę. Świadczenie przysługuje raz w roku na dziecko uczące się w szkole, aż do

-- 2 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ukończenia przez nie 20. roku życia, zaś na dziecko niepełnosprawne, uczące się
w szkole, do ukończenia przez nie 24. roku życia.
 programu „Aktywny rodzic” . Rodziny, mające na utrzymaniu dzieci w wieku od 12. do 35.
miesiąca życia, mogą ubiegać się świadczenia: aktywni rodzice w pracy, kierowane do
aktywnych zawodowo rodziców/opiekunów dziecka w kwocie 1500 zł miesięcznie przez
okres 24 miesięcy od pierwszego dnia miesiąca, w którym dziecko skończyło 12 miesiąc
życia, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym dziecko ukończy 36 miesiąc
życia; aktywnie w żłobku, przysługujące na dzieci uczęszczające do żłobka, klubu
dziecięcego (znajdującego się w rejestrze żłobków i klubów dziecięcych) lub
korzystające z opieki opiekuna dziennego. Świadczenie wypłacane jest w wysokości do
1500 zł miesięcznie na dziecko lub do 1900 zł miesięcznie na dziecko
z niepełnosprawnością, jednak nie przekraczającej opłaty, jaką rodzic/opiekun ponosi za
pobyt dziecka w instytucji opieki; aktywnie w domu, stanowiącego wsparcie dla
rodziców/opiekunów dzieci, którzy nie są uprawnieni lub z własnej woli nie decydują się
na skorzystanie ze świadczenia „aktywni rodzice w pracy” lub „aktywnie w żłobku”.
Świadczenie to przysługuje na każde dziecko w rodzinie w wysokości 500 zł miesięcznie
przez 24 miesiące, bez względu na dochód rodziny.
 jednorazowego świadczenia „Za życiem” w wysokości 4000 zł, o które mogą się ubiegać
rodzice/opiekunowie dziecka z ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniem albo
nieuleczalną chorobą zagrażającą życiu, w przypadku urodzenia się żywego dziecka.
 świadczeń rodzinnych dla rodziców mających na utrzymaniu dzieci, wśród których
wymienić należy: zasiłek rodzinny przysługujący do ukończenia przez dziecko 18. roku
życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21. roku życia, albo do 24.
roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się
orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.
W przypadku tego śwaidczenia obowiązuje kryterium dochodowe. Wysokość zasiłku
rodzinnego wynosi miesięcznie od 95 do 135 zł, w zależności od wieku dziecka. Ponadto,
osoby z prawem do pobierania zasiłku rodzinnego mogą ubiegać się o dodatki do zasiłku
rodzinnego; jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka - tzw. becikowe,
przysługujące jednorazowo w wysokości 1000 zł na nowo narodzone dziecko,
Uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego; świadczenie rodzicielskie,
przysługujące osobom sprawującym opiekę nad dzieckiem, które z powodu swojej
sytuacji zawodowej nie mogą skorzystać z zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia
macierzyńskiego, np. osobom bezrobotnym, studentom, czy zatrudnionym na umowę
o dzieło.
Ponadto, w ramach ustawy o świadczeniach rodzinnych, istnieje możliwość uzyskania
świadczeń opiekuńczych na osoby z niepełnosprawnościami, a na podstawie ustawy
o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Wyżej wymienione świadczenia przysługują na takich samych zasadach wszystkim
uprawnionym osobom mieszkającym na terytorium RP. Brak jest preferencyjnych warunków
lub szczególnych świadczeń dla osób, które powróciły do Polski z zagranicy.
Po powrocie do kraju, Polacy gotowi do podjęcia zatrudnienia lub chcący się
przekwalifikować mogą, na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.
o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, skorzystać z usług i instrumentów rynku
pracy przewidzianych dla osób zarejestrowanych w urzędach pracy jako bezrobotne
(możliwa jest rejestracja online) lub poszukujące pracy, a także - w węższym zakresie - jako
osoby niezarejestrowane.

-- 3 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Osoby szukujące zatrudnienia mogą korzystać z ofert pracy zarówno podczas wizyty
w urzędzie pracy, jak i online. O ofertach pracy, stażu, czy szkoleniu można dowiedzieć się
korzystając z Centralnej Bazy Ofert Pracy (CBOP), dostępnej pod adresem
https://oferty.praca.gov.pl/ oraz poprzez aplikację ePraca. Znajdują się tam również
informacje o takich wydarzeniach jak targi pracy i giełdy pracy. Każdego dnia osoby
szukające pracy mają dostęp do kilkudziesięciu tysięcy rzetelnych i sprawdzonych ofert
pracy.
Specjalistyczną pomoc dla osób powracających do kraju, chcących podjąć pracę lub poznać
swój potencjał, świadczą w urzędach pracy również doradcy zawodowi, udzielający porad
ułatwiających zmianę kwalifikacji, wybór nowego zawodu i podjęcie zatrudnienia, co jest
szczególnie istotne dla osób, które straciły zatrudnienie. Działania doradców zawodowych
nakierowane są na udzielenie klientom pomocy, tak aby potrafili realnie ocenić swoje
perspektywy zawodowe, wybrać właściwy kierunek ścieżki zawodowej i zwiększyć własną
atrakcyjność na rynku pracy. Doradcy zawodowi przygotowują również, wraz z osobą
bezrobotną, Indywidualny Plan Działania (IPD) obejmujący podstawowe usługi rynku pracy,
wspierane instrumentami rynku pracy, w celu jej aktywizacji zawodowej. Pomoc udzielana
przez powiatowy urząd pracy w ramach IPD jest dostosowana do indywidualnych potrzeb
i możliwości osoby bezrobotnej, z uwzględnieniem jej wykształcenia, doświadczenia
zawodowego oraz możliwości podjęcia pracy lub działalności gospodarczej.
W sytuacji, gdy urząd pracy nie ma możliwości zapewnienia odpowiedniej pracy dla
bezrobotnego, sięga po określone w ustawie instrumenty rynku pracy oraz przyznaje
I wypłaca zasiłki z tytułu bezrobocia. Dodatkowo, samorządy powiatów mogą ubiegać się
o środki z Funduszu Pracy, m.in. na realizację programów aktywizacji zawodowej
bezrobotnych powracających z zagranicy, zarejestrowanych w urzędzie pracy po
zakończeniu zatrudnienia lub działalności gospodarczej prowadzonej poza Polską.
Obywatele RP powracający do kraju mogą korzystać z pomocy społecznej na ogólnych
zasadach wynikających z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i aktów
wykonawczych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki
społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie
trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne
uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta ma zatem charakter pomocniczy w zakresie
wsparcia osób w pokonywaniu życiowych trudności, stanowi także dopełnienie świadczeń
prawnie zabezpieczonych przez inne systemy.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 4 of 4 --