tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.720.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Henryk Smolarza wraz z grupą posłów, nr 6792,
ws. polityki rodzinnej sprzyjającej zwiększeniu liczby urodzeń, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Wśród działań podejmowanych w zakresie wyzwań demograficznych, w tym poprawy
dzietności, wymienić trzeba:
 Powołanie 21 kwietnia 2024 r. Rady do spraw Polityki Rodzinnej i Demograficznej
w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, do której zadań należy
opracowywanie kierunków działań, których celem jest poprawa sytuacji demograficznej
w Polsce i przedstawianie Ministrowi propozycji rozwiązań w zakresie polityki
demograficznej.
 Plany dotyczące prac Zespołu Międzyresortowego do spraw Przeciwdziałania
Negatywnym Zjawiskom Demograficznym. Zgodnie z przyjętymi założeniami, do zadań
zespołu należeć będzie m.in. proponowanie kierunków działań w obszarach dotyczących
zagadnień mających wpływ na zjawiska demograficzne. Obecnie trwają prace nad
nowelizacją Zarządzenia Nr 425 Prezesa Rady Ministrów z 2 października 2023 r.
w sprawie Międzyresortowego Zespołu do spraw Przeciwdziałania Negatywnym
Zjawiskom Demograficznym.
 Powołanie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 12 lutego 2024 r. Rady
do spraw Kobiet na Rynku Pracy. Do jej zadań należy w szczególności: inicjowanie
i wspieranie wysiłków na rzecz poprawy sytuacji kobiet na rynku pracy oraz zapewnienie
równości kobiet i mężczyzn w sferze publicznej, zawodowej i prywatnej; opracowanie
kierunków działań, których celem będzie zapewnienie równości kobiet i mężczyzn na
rynku pracy; przedstawianie Ministrowi propozycji rozwiązań w zakresie poprawy
sytuacji kobiet na rynku pracy oraz zapewnienia równości mężczyzn i kobiet w sferze
publicznej, zawodowej i prywatnej; opiniowanie inicjatyw w zakresie aktywizacji
zawodowej kobiet i ich powrotu na rynek pracy; inicjowanie debat i kampanii
społecznych przeciwdziałających stereotypowemu postrzeganiu ról społecznych kobiet
i mężczyzn; inicjowanie przedsięwzięć promujących równowagę między życiem
rodzinnym i zawodowym, w tym zachęcanie ojców do korzystania z uprawnień
pracowniczych związanych z rodzicielstwem.
 Realizowanie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w ramach Programu
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027, projektu
niekonkurencyjnego pn. „Wypracowanie rozwiązań służących przeciwdziałaniu migracji
osób młodych z terenów dotkniętych depopulacją”. W ramach projektu zaplanowano
przeprowadzenie badań służących zdiagnozowaniu przyczyn migracji osób młodych
z terenów dotkniętych depopulacją, zarówno miast i wsi. Płynące z nich wnioski posłużą
wypracowaniu rozwiązań programowych i prawnych, w tym instrumentów rynku pracy,
zachęcających osoby młode do pozostawania i powrotów na te tereny. Projekt zakłada

-- 1 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
także przeprowadzenie działań informacyjno-promocyjnych, skierowanych do osób
młodych i zidentyfikowanych w badaniu grup mających wpływ na decyzje dotyczące
migracji z terenów dotkniętych depopulacją.
 Inicjatywy wspierające rodziców i opiekunów dzieci w wieku do lat 3, wśród których
wymienić należy:
1) Ustawę Aktywny Rodzic, wprowadzającą do systemu prawnego trzy świadczenia
wspierające rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka, czyli:
Świadczenie „Aktywni rodzice w pracy”, kierowane do aktywnych zawodowo
rodziców dziecka w wieku od 12. do 35. miesiąca życia. Ustawa definiuje aktywność
zawodową, której poziom/rodzaj będzie uprawniał do otrzymywania ww.
świadczenia. Świadczenie przysługuje w wysokości 1 500 zł miesięcznie przez 24
miesiące od 12. do 35. miesiąca życia dziecka. W przypadku dzieci legitymujących się
orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub
długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną
możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co
dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, kwota
świadczenia przysługuje w podwyższonej wysokości 1900 zł miesięcznie;
świadczenie „Aktywnie w żłobku”, które zastąpiło zdecydowanie mniej korzystne
dofinansowanie opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego
opiekuna, przysługujące w wysokości do maksymalnie 400 zł miesięcznie
i uregulowane ustawą z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi do lat 3. Świadczenie
„Aktywnie w żłobku” kierowane jest do rodziców dzieci uczęszczających do żłobka,
klubu dziecięcego albo dziennego opiekuna i przysługuje w wysokości do 1500 zł
miesięcznie na dziecko lub do 1900 zł miesięcznie na dziecko
z niepełnosprawnością, przy czym nie może przekroczyć wysokości opłaty, jaką
rodzic ponosi za pobyt dziecka w instytucji opieki. Ustawa wprowadza także górną
granicę wysokości opłat żłobkowych, której przekroczenie wyklucza daną instytucję
opieki lub dziennego opiekuna z procesu przyznawania świadczenia „Aktywnie
w żłobku” zapobiegając sytuacji, w której w wyniku wprowadzenia świadczenia
nastąpiłby znaczący wzrost ponoszonych przez rodziców opłat W pierwszym
okresie obowiązywania ustawy powyższy próg został określony kwotowo wynosi
2200 zł miesięcznie; świadczenie „Aktywnie w domu” zastąpiło z kolei funkcjonujący
dotychczas i mniej korzystny, gdyż nieprzysługujący na pierwsze dziecko, rodzinny
kapitał opiekuńczy. Świadczenie przysługuje na każde dziecko w rodzinie w wieku
od 12. do 35. miesiąca życia. Wypłacane jest w wysokości 500 zł miesięcznie przez
24 miesiące (nie ma możliwości pobierania świadczenia w wysokości 1000 zł przez
12 miesięcy, jak w przypadku rodzinnego kapitału opiekuńczego). Jest to forma
wsparcia kierowana do tych rodziców małych dzieci, którzy nie są uprawnieni lub nie
decydują się na skorzystanie z dwóch wcześniejszych świadczeń, gdyż
w szczególności pozostaną nieaktywni zawodowo lub ich dziecko nie uczęszcza do
instytucji opieki.
2) Program Aktywny Maluch 2022-2029, którego celem jest wzrost dostępności
miejsc opieki, co przyczynia się nie tylko do zwiększenia odsetka dzieci objętych
opieką, ale także umożliwia łączenie życia zawodowego z rodzinnym i pozwala na
zwiększenie zatrudnienia, zwłaszcza wśród kobiet. Program zapewnia wsparcie
w zakresie tworzenia i funkcjonowania 102 577 nowych miejsc opieki. Jego budżet
wynosi 6,5 mld zł. 19 stycznia 2023 r. ogłoszony został Program rozwoju instytucji
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022-2029 (daw. MALUCH+

-- 2 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
2022-2029). Pierwszy nabór wniosków rozstrzygnięto 27 kwietnia 2023 r., a 6 lipca
2023 r. ogłoszono nabór ciągły, który potrwa do końca 2025 r. lub do wyczerpania
zabezpieczonych na ten cel środków finansowych. Wysokość dofinansowania na
tworzenie miejsc opieki dla jednostek samorządu terytorialnego wynosi do 57 528
zł bez VAT na 1. miejsce opieki, zaś dla pozostałych podmiotów 12 410 zł z VAT.
Niezależnie od tego, jaki podmiot utworzy miejsca opieki, przez okres 36 miesięcy
będzie otrzymywał środki na ich utrzymanie w kwocie 836 zł miesięcznie na
1 miejsce, celem zmniejszenia opłat ponoszonych przez rodziców dzieci
korzystających ze świadczonych tam usług. Pierwszeństwo w uzyskaniu środków
Programu mają gminy.
3) Program Aktywny Dzienny Opiekun 2025: (pierwsza edycja: Pierwszy Dzienny
Opiekun w gminie 2024). 15 lipca 2024 roku ogłoszony został resortowy program
rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch – Pierwszy
dzienny opiekun w gminie 2024. Na realizację Programu przeznaczono w 2024 r.
kwotę do 60 mln zł. Obecnie ustalane są szczegóły realizacji kolejnej edycji
programu (wysokość jego budżetu, finansowanego z Funduszu Pracy to
maksymalnie 60 mln zł). O dofinansowywanie mogą ubiegać się gminy, na terenie
których nie funkcjonuje żadna instytucja opieki nad dziećmi do lat 3, ani nie jest
planowane utworzenie takiej instytucji w ramach umów o dofinansowanie do
Programu Aktywny Maluch 2022-2029. W ramach Program dofinansowane
tworzenie i funkcjonowanie miejsc opieki w ramach maksymalnie dwóch dziennych
opiekunów w danej gminie. Łączna kwota dofinansowania nie może przekroczyć 300
000 zł, bez względu na liczbę tworzonych instytucji opieki, natomiast kwota
dofinansowania do funkcjonowania jednego dziennego opiekuna nie może
przekroczyć 8 000 zł brutto miesięcznie.
4) Akademię Wsparcia – krajowy system wspierania rozwoju opieki wczesnodziecięcej
w Polsce – 2024-2026, której zainicjowanie jest jednym z działań służących
podnoszeniu jakości opieki sprawowanej nad dziećmi do lat 3 oraz rozwojowi
i promocji instytucjonalnych form tej opieki, głównie poprzez upowszechnianie
formalnej opieki i wspieranie podmiotów prowadzących instytucje opieki, a także
opiekunów i gmin instytucje opieki kontrolujących czy upowszechnianie współpracy
z rodzicami w celu podnoszenia jakości świadczonych usług opiekuńczych.
5) Aktywne Place Zabaw: głównym celem programu jest podnoszenie jakości opieki
nad dziećmi do lat 3 świadczonej przez żłobki i kluby dziecięce. Celem szczegółowym
jest poprawa warunków pobytu dzieci w instytucjach w czasie zabaw na świeżym
powietrzu poprzez dofinansowanie przebudowy istniejących placów zabaw lub ich
doposażenie, przy wykorzystaniu naturalnych elementów takich jak rośliny, drzewa,
woda, ziemia i piasek, czy zróżnicowane ukształtowanie terenu Dofinansowanie
można otrzymać na przebudowę lub doposażenie istniejących, przynależących do
żłobków lub klubów dziecięcych placów zabaw, a więc na: roboty budowlane,
remont nawierzchni, modyfikację i zagospodarowanie terenu, zakup i montaż
wyposażenia, zakup pomocy do prowadzenia zajęć odbywających się na placu
zabaw. Dofinansowanie dotyczy 2025 r. Jego wysokość wynosi do 300 000 zł na
instytucję opieki, niezależnie od tego ilu placów zabaw dotyczy wniosek. Nie jest
wymagany wkład własny.
6) Kontynuację Rządowego programu dofinansowania dodatków motywacyjnych do
wynagrodzeń opiekunów i pracowników publicznych instytucji opieki nad dziećmi
w wieku do lat 3.

-- 3 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Obecnie prowadzone są prace analityczne, które pozwolą na wypracowanie rozwiązań
w zakresie polityki demograficznej. Przewidziany jest także dalszy rozwój programów
mających na celu wsparcie rodziców i opiekunów dzieci w wieku do lat 3, także poprzez ciągłe
zwiększanie dostępności finansowej i terytorialnej w zakresie wysokiej jakości opieki
instytucjonalnej.
Według Sprawozdania Rady Ministrów z realizacji ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece
nad dziećmi w wieku do lat 3, w 2022 r. funkcjonowało 7452 instytucje opieki nad dziećmi
w tym wieku, oferujące 222 184 miejsc. W 2023 r. (wg informacji ze Sprawozdania Rady
Ministrów z realizacji ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3
w 2023 r.) liczba miejsc opieki wynosiła 226 405 w 7578 instytucjach, co oznacza wzrost
liczby dostępnych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 o 4221 i wzrost liczby instytucji
opieki o 126 w porównaniu do roku poprzedniego. Obecnie (wg stanu na listopad 2024 r.)
funkcjonuje 8394 instytucje, oferujące 243 839 miejsc. Oznacza to wzrost liczby dostępnych
miejsc opieki o 17 434 i wzrost liczby instytucji opieki o 816 w porównaniu do roku
poprzedniego.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie były prowadzone analizy w zakresie
wpływu dostępności opieki żłobkowej na wzrost dzietności w poszczególnych gminach.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 4 of 4 --