tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.718.2024
Warszawa,/elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6774 Pań Posłanek Iwony Marii Kozłowskiej oraz Anny
Wojciechowskiej w sprawie osób głuchych z Ukrainy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami dostępności w przestrzeni publicznej, w tym
dostępności informacyjno-komunikacyjnej, jest jednym z warunków ich pełnego
uczestnictwa w życiu społecznym, umocowanym przepisami ustawy z dnia 19 lipca 2019 r.
o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1411).
Zarówno ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 44), jak i jej przepisy wykonawcze - rozporządzenie
Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania
o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2021 r. poz. 857), nie
przewidują stosowania w tym zakresie odrębnych zasad w odniesieniu do cudzoziemców.
Obcokrajowcy, którzy przebywają legalnie na terytorium Polski oraz posiadają numer
PESEL, mogą ubiegać się o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu
niepełnosprawności we właściwym, powiatowym lub miejskim zespole do spraw orzekania
o niepełnosprawności na takich samych zasadach co obywatele Polscy.
Na podstawie danych Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania
o Niepełnosprawności (EKSMOoN), wg stanu na 12 grudnia 2024 r., niepełnosprawni
uchodźcy z Ukrainy złożyli 24 152 wnioski o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub
stopniu niepełnosprawności. Na ich podstawie wydano 21 984 orzeczeń, z czego 2 031
z symbolem 03-L (zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu).
Mając świadomość szczególnej sytuacji uchodźców z Ukrainy, którzy w celu ratowania
swojego życia i zdrowia byli zmuszeni do opuszczenia kraju, często pozostawiając za sobą
cały dobytek życia, przedstawiciele Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych uczestniczyli w przygotowaniu przepisów art. 34-36 ustawy z dnia 12
marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na
terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 583, ze zm.). Ustawa wprowadziła możliwość
przeznaczania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
(PFRON) (art. 34-35) i Funduszu Solidarnościowego (art. 36) na działania kierowane do
niepełnosprawnych obywateli z Ukrainy (których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej jest uznawany za legalny) na podstawie programów zatwierdzanych przez Radę
Nadzorczą Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz na
podstawie programów Funduszu Solidarnościowego.
Korzystanie przez obywateli Ukrainy, będących osobami z niepełnosprawnościami, ze
wsparcia wynikającego z powyższych programów nie jest warunkowane koniecznością
posiadania orzeczenia o niepełnosprawności oraz stopniu niepełnosprawności wydanego
przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności.

-- 1 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Uchwałą nr 3/2022 z dnia 18 marca 2022 r. Rada Nadzorcza PFRON zatwierdziła program
„Pomoc obywatelom Ukrainy z niepełnosprawnością”. Celem programu jest zapewnienie
pomocy obywatelom Ukrainy z niepełnosprawnościami, którzy przybyli na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium
ich kraju. Program uruchomiono, aby zapewnić przedstawicielom tej grupy - wyjściowo nie
mającym możliwości korzystania w Polsce ze wsparcia systemowego, z uwagi na brak
orzeczenia o niepełnosprawności wydanego zgodnie z ustawą o rehabilitacji – szybkiego,
doraźnego wsparcia. PFRON udziela pomocy uchodźcom z niepełnosprawnością oraz
osobom im towarzyszącym praktycznie od początku trwania konfliktu zbrojnego na
terytorium Ukrainy. Beneficjentami programu są obywatele Ukrainy
z niepełnosprawnościami, spełniający łącznie następujące warunki:
 ich pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznany za legalny na podstawie
art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku
z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa,
 posiadają, w przypadku osób pełnoletnich, dokument potwierdzający I lub II stopień
niepełnosprawności, wydany w ramach ukraińskiego systemu orzekania
o niepełnosprawności, a odnośnie do osób małoletnich dokument potwierdzający I lub II
stopień niepełnosprawności, wydany w ramach ukraińskiego systemu orzekania
o niepełnosprawności, a w przypadku jego braku przedstawią oświadczenie lub
oświadczenie opiekuna o jego posiadaniu.
Obywatele Ukrainy z niepełnosprawnościami mogą uzyskać wsparcie w ramach trzech
modułów, w formie:
 Moduł I: świadczenia na sfinansowanie wymaganego udziału własnego w zakupie lub
naprawie wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie, wskazanych
w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie wykazu wyrobów
medycznych wydawanych na zlecenie. W dokumencie są również wyroby medyczne
dedykowane osobom z dysfunkcją narządu słuchu m.in. aparaty słuchowe, wkładki
uszne, systemy wspomagające słyszenie, laska biała orientacyjna lub sygnalizacyjna.
Moduł I programu skierowany jest do osób indywidualnych.
 Moduł II: finansowania albo dofinansowania na koszty poniesione przez samorządy
wojewódzkie, powiatowe lub gminne w związku z uruchomieniem dodatkowego
wsparcia dla obywateli Ukrainy z niepełnosprawnościami i osób im towarzyszących (np.
opiekunów). Samorządy mogą uzyskać wsparcie finansowe zarówno na działania
prowadzone samodzielnie, jak i na te, które zleciły do realizacji organizacjom
pozarządowym. Wnioski składane są w trybie ciągłym i rozpatrywane w Oddziałach
PFRON właściwych terytorialnie ze względu na siedzibę samorządu. Fundusz nie określa
katalogu finansowanych lub dofinansowanych działań, samorządy mogą samodzielnie
wybrać rodzaj wsparcia, które jest niezbędne i wynika ze specyficznych potrzeb na
danym terenie.
 Moduł III: finansowania realizacji zadań służących zapewnieniu wsparcia beneficjentom
programu przez organizacje pozarządowe. Rodzaje zadań, które mogą być zgłaszane
przez organizacje pozarządowe określone zostały w „Ogłoszeniach o naborze wniosków
w ramach Modułu III programu”, przyjętych na podstawie uchwał Zarządu PFRON.
Dotychczas ogłoszono trzy nabory wniosków w Module III programu. Pierwszy nabór 22
marca 2022 r., drugi 25 marca 2022 r., trzeci zaś 29 czerwca 2023 r. Nabory przedłużano
w związku z trwaniem konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy.

-- 2 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Obecnie, w związku z trwającą agresją Rosji na Ukrainę oraz na gruncie nowelizacji z dnia 15
maja 2024 r. ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku
z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, realizowane zadania mogą być
kontynuowane do 30 września 2025 roku,. W ramach poszczególnych naborów realizowane
są:
 w pierwszym naborze wniosków: zadanie związane z prowadzeniem Ośrodka
Recepcyjnego dla beneficjentów programu i osób towarzyszących na terenie
województwa lubelskiego lub podkarpackiego;
 w drugim naborze wniosków: zadanie związane z zapewnieniem rehabilitacji społecznej
oraz miejsc pobytu dla beneficjentów programu na terenie każdego z 16 województw;
 w trzecim naborze wniosków: zadanie związane z zapewnieniem wsparcia procesu
aktywizacji zawodowej beneficjentów programu i przygotowanie do wejścia na rynek
pracy dla Beneficjentów programu na terenie każdego z 16 województw.
Moduł III - dane statystyczne oraz zakres finansowania (stan na 11 grudnia 2024 r.):
 Nabór pierwszy: finansowane działania: prowadzenie ośrodków recepcyjnych,
w ramach, których jest zapewniony całodobowy pobyt. Ponadto, finansowany ośrodek
zapewnia opiekę medyczną, wyżywienie, tłumaczy (języka ukraińskiego i migowego) itp.
 Nabór drugi: finansowane działania: zakwaterowanie, wyżywienie, grupowe
i indywidualne zajęcia; działania służące integracji społecznej; zapewnienie usług
pielęgniarskich, doposażenie placówki w niezbędny sprzęt do rehabilitacji, poradnictwo
psychologiczne, prawne, lub inne wsparcie specjalistyczne, usługi tłumacza (języka
ukraińskiego lub rosyjskiego i migowego) itp. – dla Beneficjentów programu;
zakwaterowanie, wyżywienie – dla osób towarzyszących.
 Nabór trzeci (dla osób z niepełnosprawnościami): finansowane działania: doradztwo
zawodowe, specjalistyczne poradnictwo zawodowe, pośrednictwo pracy, wsparcie
trenera pracy, staże zawodowe, usługi tłumacza (języka ukraińskiego lub rosyjskiego
i migowego) itp.
 Liczba osób objętych wsparciem w ramach Modułu III to 35.310 osób (w tym 16.308
beneficjentów programu i 19.002 osób towarzyszących).
 W ramach Modułu III zidentyfikowano trzy organizacje pozarządowe (PZG Oddział
Lubelski - 4 umowy, PZG Oddział Łódzki - 1 umowa, Fundacja Opatrzność – 5 umów),
które realizowały zadanie na rzecz osób głuchych.
W całym okresie wypłacono ponad 3 mln zł na podstawie 10 umów. W podziale na lata
wypłaty wyniosły:
 2022 rok: 639 493,00 zł;
 2023 rok: 907 800,00 zł;
 2024 rok: 1 609 550,00 zł.
Liczba osób objętych wsparciem: 515 osób (w tym 470 beneficjentów programu i 45 osób
towarzyszących).
Poniżej przedstawiam dane dotyczące realizacji programu „Pomoc obywatelom Ukrainy
z niepełnosprawnością” w poszczególnych modułach w latach 2022-2024 wg stanu na dzień
12.12.2024 r. (MIDAS):
2022 rok
 Moduł I – 65 JST w ramach 65 umów na kwotę 2 305 645,00 zł,
Moduł II – 25 JST w ramach 38 umów/aneksów na kwotę 9 011 752,15 zł,

-- 3 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Moduł III – 56 NGO w ramach 76 umów/aneksów na kwotę 29 642 035,38 zł.
2023 rok
 Moduł I – 15 JST w ramach 15 umów na kwotę 318 242,28 zł,
Moduł II – 19 JST w ramach 27 umów/aneksów na kwotę 10 340 594,24 zł,
Moduł III – 59 NGO w ramach 110 umów/aneksów na kwotę 49 148 686,48 zł.
2024 rok
 Moduł I – 2 JST w ramach 3 umów na kwotę 7 216,00 zł,
Moduł II – 8 JST w ramach 14 umów/aneksów na kwotę 14 950 000,00 zł,
Moduł III – 62 NGO w ramach 115 umów/aneksów na kwotę 91 892 428,32 zł.
Odnosząc się do pytania o miejsca w ośrodkach, do których osoby głuche z Ukrainy mogą się
zwrócić o pomoc, informuję, że w pierwszym naborze wniosków w ramach modułu III
programu PFRON zostały uwzględnione najpilniejsze potrzeby zgłaszane z terenów
województw podkarpackiego i lubelskiego, graniczących z Ukrainą. Punkty recepcyjne
finansowane przez PFRON zlokalizowano w dwóch województwach, gdzie przybywało
najwięcej uchodźców z niepełnosprawnościami (również w dużych grupach
z ewakuowanych placówek ukraińskich). Powołanie punktów recepcyjnych finansowanych
przez PFRON w miejscach największego napływu osób z niepełnosprawnościami było
wynikiem aktualnej ówcześnie oceny występujących potrzeb. Następnie ogłoszono drugi
nabór, którego zasięg rozszerzono na całą Polskę. Istotnym było udzielenie uchodźcom
wsparcia związanego z zakwaterowaniem, wyżywieniem oraz rehabilitacją społeczną
i zawodową. W 2023 roku ogłoszono nabór trzeci, którego celem jest wsparcie procesu
aktywizacji zawodowej beneficjentów programu i przygotowanie ich do wejścia na rynek
pracy.
PFRON posiada bogate doświadczenie w organizacji wsparcia transportowego oraz
lokalowego, dostosowanego do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Dzięki prowadzeniu
bazy lokalowo-transportowej, po rozpoznaniu potrzeb osoby z niepełnosprawnościami,
można skierować ją do punktu noclegowego dostosowanego do jej wymagań. W bazie
Funduszu znajdują się zarówno podmioty finansowane ze środków publicznych, np. Centra
Rehabilitacji Rolników Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, ośrodki rehabilitacyjne
prowadzone przez samorządy terytorialne, Domy Pomocy Społecznej, Ośrodki Pomocy
Społecznej, jak również ośrodki kierowane przez podmioty prywatne np. hotele, ośrodki
wczasowe, ośrodki prowadzone przez organizacje pozarządowe czy fundacje działające na
rzecz osób niepełnosprawnych lub ich opiekunów. Baza jest aktualizowana cotygodniowo.
Wsparcie oferowane przez PFRON kierowane jest zarówno do osób niepełnosprawnych jak
i ich opiekunów, jest dobrowolne i nie jest uzależnione od posiadania dokumentów
potwierdzających niepełnosprawność.
Odnośnie pytania o dostęp do tłumaczy języka migowego pragnę podkreślić, że w ramach
programu PFRON, podmioty realizujące zadania modułów II i III są zobowiązane zapewnić
dostęp do tłumacza języka ukraińskiego oraz tłumacza języka migowego.
Aby usprawnić kontakt z beneficjentami wparcia świadczonego przez PFRON, Fundusz
prowadzi infolinię w języku ukraińskim. Obecnie jest ona dostępna pod numerem 22 581 84
10 wew. 6. Pod adresem: interwencje@pfron.org.pl. prowadzona jest też dedykowana
skrzynka e-mail. Fundusz realizuje wideo tłumaczenie na polski język migowy (PJM), aby
zapewnić osobom głuchym dostępność informacyjno-komunikacyjną.

-- 4 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Wsparcie uchodźców z terenów Ukrainy w obliczu trwającego konfliktu zbrojnego na terenie
tego kraju jest ważną i stale monitorowaną kwestią. Informacje nt. realizowanego wsparcia
z Programu PFRON są na bieżąco zbierane i analizowane. Do Biura Pełnomocnika Rządu do
Spraw Osób Niepełnosprawnych comiesięczne wpływa zestawienie z realizacji każdego
modułu Programu, zawierające dane o liczbie beneficjentów i kwotach wypłaconych
świadczeń.
Na zlecenie PFRON przeprowadzono badanie sytuacji obywateli Ukrainy przebywających na
terenie Polski. Zgodnie z raportem, „głównym celem badania było pozyskanie
podstawowych informacji o grupie osób z niepełnosprawnościami – obywateli Ukrainy,
analiza wsparcia instytucjonalnego w tym zakresie, a także zdiagnozowanie najważniejszych
potrzeb tej grupy osób. Projekt został zrealizowany w okresie luty-maj 2024 r.”. Wyniki
badania potwierdzają istotną rolę organizacji pozarządowych w niesieniu pomocy
obywatelom z Ukrainy..
Na kontynuację programu „Pomoc obywatelom Ukrainy z niepełnosprawnością” projekt
planu finansowego PFRON na 2025 r. przewiduje środki w łącznej wysokości 20 000 000,00
zł (w tym paragraf 24501: 6 950 000,00 zł).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
1 zgodnie z załącznikiem 4 - Klasyfikacja paragrafów wydatków i środków (z objaśnieniami) Rozporządzenia z dnia
2 marca 2010 r. Ministra Finansów w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów
i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 513), symbol 245 - Dotacja
przekazana z państwowego funduszu celowego na realizację zadań bieżących dla jednostek niezaliczanych
do sektora finansów publicznych

-- 5 of 5 --