Interpelacja nr 6773
Interpelacja w sprawie odnalezienia w Berlinie zrabowanego przez Niemców najstarszego w dziejach zapisu polskiego średniowiecznego hymnu "Gaude, mater Polonia" oraz działań podjętych przez resort w celu jego restytucji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie odnalezienia w Berlinie zrabowanego przez Niemców najstarszego w dziejach zapisu polskiego średniowiecznego hymnu "Gaude, mater Polonia" oraz działań podjętych przez resort w celu jego restytucji
Interpelacja nr 6773
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie odnalezienia w Berlinie zrabowanego przez Niemców najstarszego w dziejach zapisu polskiego średniowiecznego hymnu "Gaude, mater Polonia" oraz działań podjętych przez resort w celu jego restytucji
Zgłaszający: Michał Woś, Jan Kanthak, Dariusz Matecki
Data wpływu: 02-12-2024
Szanowna Pani Minister,
w Bibliotece Państwowej w Berlinie odnaleziono rękopis zawierający prawdopodobnie najstarszy znany zapis hymnu „Gaude, mater Polonia”. Według ustaleń historyka dr. Pawła Figurskiego z Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk na dokumencie znajdują się pieczątki biblioteki seminaryjnej w Płocku, której zbiory zostały zrabowane przez Niemców w 1941 roku.
Biblioteka seminaryjna w Płocku przed II wojną światową była jednym z najcenniejszych ośrodków piśmiennictwa w Polsce, a jej kolekcja, w tym unikalne zabytki średniowiecznego piśmiennictwa, została w trakcie wojny wywieziona do Królewca, a następnie do innych miast. Los wielu z tych dzieł do dziś pozostaje nieznany.
Odnalezienie tak ważnego dla polskiej historii i kultury dzieła jest okazją, by przypomnieć o konieczności restytucji zagrabionych dóbr narodowych. Polska ma prawo i obowiązek domagać się zwrotu skarbów dziedzictwa, które stanowią nieodłączną część naszej tożsamości narodowej.
W związku z tym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie konkretne działania zostały dotychczas podjęte przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w celu potwierdzenia polskiego pochodzenia odnalezionego rękopisu „Gaude, mater Polonia”?
2. Czy resort prowadzi bezpośrednie negocjacje z Biblioteką Państwową w Berlinie w sprawie restytucji tego rękopisu?
3. Czy ministerstwo posiada informacje na temat innych dzieł pochodzących z biblioteki seminaryjnej w Płocku, które mogłyby znajdować się w niemieckich zbiorach?
4. Jakie są plany resortu dotyczące przyspieszenia procesu restytucji dóbr kultury zrabowanych przez Niemcy w czasie II wojny światowej?
Interpelacja nr 6773
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie odnalezienia w Berlinie zrabowanego przez Niemców najstarszego w dziejach zapisu polskiego średniowiecznego hymnu "Gaude, mater Polonia" oraz działań podjętych przez resort w celu jego restytucji
Zgłaszający: Michał Woś, Jan Kanthak, Dariusz Matecki
Data wpływu: 02-12-2024
Szanowna Pani Minister,
w Bibliotece Państwowej w Berlinie odnaleziono rękopis zawierający prawdopodobnie najstarszy znany zapis hymnu „Gaude, mater Polonia”. Według ustaleń historyka dr. Pawła Figurskiego z Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk na dokumencie znajdują się pieczątki biblioteki seminaryjnej w Płocku, której zbiory zostały zrabowane przez Niemców w 1941 roku.
Biblioteka seminaryjna w Płocku przed II wojną światową była jednym z najcenniejszych ośrodków piśmiennictwa w Polsce, a jej kolekcja, w tym unikalne zabytki średniowiecznego piśmiennictwa, została w trakcie wojny wywieziona do Królewca, a następnie do innych miast. Los wielu z tych dzieł do dziś pozostaje nieznany.
Odnalezienie tak ważnego dla polskiej historii i kultury dzieła jest okazją, by przypomnieć o konieczności restytucji zagrabionych dóbr narodowych. Polska ma prawo i obowiązek domagać się zwrotu skarbów dziedzictwa, które stanowią nieodłączną część naszej tożsamości narodowej.
W związku z tym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie konkretne działania zostały dotychczas podjęte przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w celu potwierdzenia polskiego pochodzenia odnalezionego rękopisu „Gaude, mater Polonia”?
2. Czy resort prowadzi bezpośrednie negocjacje z Biblioteką Państwową w Berlinie w sprawie restytucji tego rękopisu?
3. Czy ministerstwo posiada informacje na temat innych dzieł pochodzących z biblioteki seminaryjnej w Płocku, które mogłyby znajdować się w niemieckich zbiorach?
4. Jakie są plany resortu dotyczące przyspieszenia procesu restytucji dóbr kultury zrabowanych przez Niemcy w czasie II wojny światowej?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Andrzej Wyrobiec
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4424 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 6773 posłów Michała Wosia, Jana Kanthaka i Dariusza
Mateckiego z 5 grudnia 2024 roku w sprawie odnalezienia w Berlinie zrabowanego przez
Niemców najstarszego w dziejach zapisu polskiego średniowiecznego hymnu „Gaude, mater
Polonia” oraz działań podjętych przez resort w celu jego restytucji, uprzejmie proszę o
przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w swoich codziennych działaniach zmierza
do ujawnienia i zwrotu dóbr kultury, które zaginęły, zostały bezprawnie wywiezione lub
w inny nielegalny sposób znalazły się na poza granicami państwa polskiego. Skrupulatny
proces weryfikacji ujawnionych dóbr kultury jest niezbędny do ich należytego
zidentyfikowania. Dopiero niepodważalny dowód w postaci potwierdzenia tożsamości
obiektu i bezsprzeczne wskazanie jego proweniencji pozwalają na podjęcie odpowiednich
działań restytucyjnych w myśl przepisów prawa krajowego oraz międzynarodowego. Proces
ten może okazać się niejednokrotnie długotrwały i rozłożony w czasie. Dochowanie
należytej staranności w tym względzie jest jednak wymagane przepisami prawa. Nie inaczej
było w przypadku rzeczonego obiektu. Pierwsze informacje o możliwym jego ujawnieniu
resort kultury otrzymał w 2017 r. za pośrednictwem Biblioteki Narodowej w Warszawie,
do której wcześniej zwróciła się Staatsbibliothek zu Berlin.
Przedmiotowy rękopis znajduje się w dużej grupie zabytków piśmiennictwa pochodzących
z przedwojennych polskich księgozbiorów, a odnalezionych w Staatsbibliothek zu Berlin.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Biblioteką Narodową
w Warszawie prowadzi kwerendę biblioteczną i archiwalną mającą na celu zebranie pełnej
dokumentacji dotyczącej przedmiotowych zabytków. Ustalono, że w Staatsbibliothek
zu Berlin pod sygnaturą Dep. 39 (pudło Dep.39 – Polon, Russ.) znajduje się około
40 zabytkowych jednostek pochodzących ze zbiorów polskich. Można je podzielić na cztery
grupy:
I. Rękopisy z Biblioteki Ordynacji Zamojskiej z charakterystycznymi oznaczeniami
własnościowymi;
II. Rękopisy bez oznaczeń pochodzące ze spuścizny Władysława Mickiewicza oraz
katalogi zbiorów i spisy książek Biblioteki Polskiej w Paryżu;
III. Rękopisy różnego pochodzenia. W tej grupie zabytków znajduje się przedmiotowy
rękopis z przekazem hymnu
Gaude, mater Polonia;
IV. Rękopisy różnego pochodzenia luźne.
Wnikliwie badane są szczegółowe fakty dotyczące proweniencji wszystkich omawianych
zabytków oraz okoliczności ich grabieży, wśród nich także wspomnianego rękopisu o
potwierdzonej proweniencji płockiej. Informacje oraz dokumentacja archiwalna pozyskane
w czasie badań posłużą do sporządzenia wniosków restytucyjnych obejmujących
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
poszczególne zabytki bądź zespoły zabytków odnalezione w Staatsbibliothek zu Berlin i
udokumentowane jako polskie straty wojenne. Procedura restytucji ww. zabytków będzie
przebiegać z poszanowaniem przepisów ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji
narodowych dóbr kultury.
W przypadku strat wojennych odnalezionych w zbiorach publicznych w Niemczech
roszczenie o zwrot dobra kultury kierowane jest zarówno bezpośrednio do instytucji
znajdującej się w posiadaniu tegoż obiektu, jak i do Federalnego Ministerstwa Spraw
Zagranicznych (niem. Auswärtiges Amt), które odpowiada za kwestie związane z restytucją
dóbr kultury. Należy podkreślić, że sprawa restytucji polskich dóbr kultury utraconych
na skutek II wojny światowej jest konsekwentnie przedmiotem rozmów ze stroną niemiecką.
Stanowi istotny temat w bieżących kontaktach z przedstawicielami rządu RFN oraz
w roboczych kontaktach polskiego resortu kultury z właściwymi urzędami i instytucjami.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 6773 posłów Michała Wosia, Jana Kanthaka i Dariusza
Mateckiego z 5 grudnia 2024 roku w sprawie odnalezienia w Berlinie zrabowanego przez
Niemców najstarszego w dziejach zapisu polskiego średniowiecznego hymnu „Gaude, mater
Polonia” oraz działań podjętych przez resort w celu jego restytucji, uprzejmie proszę o
przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w swoich codziennych działaniach zmierza
do ujawnienia i zwrotu dóbr kultury, które zaginęły, zostały bezprawnie wywiezione lub
w inny nielegalny sposób znalazły się na poza granicami państwa polskiego. Skrupulatny
proces weryfikacji ujawnionych dóbr kultury jest niezbędny do ich należytego
zidentyfikowania. Dopiero niepodważalny dowód w postaci potwierdzenia tożsamości
obiektu i bezsprzeczne wskazanie jego proweniencji pozwalają na podjęcie odpowiednich
działań restytucyjnych w myśl przepisów prawa krajowego oraz międzynarodowego. Proces
ten może okazać się niejednokrotnie długotrwały i rozłożony w czasie. Dochowanie
należytej staranności w tym względzie jest jednak wymagane przepisami prawa. Nie inaczej
było w przypadku rzeczonego obiektu. Pierwsze informacje o możliwym jego ujawnieniu
resort kultury otrzymał w 2017 r. za pośrednictwem Biblioteki Narodowej w Warszawie,
do której wcześniej zwróciła się Staatsbibliothek zu Berlin.
Przedmiotowy rękopis znajduje się w dużej grupie zabytków piśmiennictwa pochodzących
z przedwojennych polskich księgozbiorów, a odnalezionych w Staatsbibliothek zu Berlin.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Biblioteką Narodową
w Warszawie prowadzi kwerendę biblioteczną i archiwalną mającą na celu zebranie pełnej
dokumentacji dotyczącej przedmiotowych zabytków. Ustalono, że w Staatsbibliothek
zu Berlin pod sygnaturą Dep. 39 (pudło Dep.39 – Polon, Russ.) znajduje się około
40 zabytkowych jednostek pochodzących ze zbiorów polskich. Można je podzielić na cztery
grupy:
I. Rękopisy z Biblioteki Ordynacji Zamojskiej z charakterystycznymi oznaczeniami
własnościowymi;
II. Rękopisy bez oznaczeń pochodzące ze spuścizny Władysława Mickiewicza oraz
katalogi zbiorów i spisy książek Biblioteki Polskiej w Paryżu;
III. Rękopisy różnego pochodzenia. W tej grupie zabytków znajduje się przedmiotowy
rękopis z przekazem hymnu
Gaude, mater Polonia;
IV. Rękopisy różnego pochodzenia luźne.
Wnikliwie badane są szczegółowe fakty dotyczące proweniencji wszystkich omawianych
zabytków oraz okoliczności ich grabieży, wśród nich także wspomnianego rękopisu o
potwierdzonej proweniencji płockiej. Informacje oraz dokumentacja archiwalna pozyskane
w czasie badań posłużą do sporządzenia wniosków restytucyjnych obejmujących
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
poszczególne zabytki bądź zespoły zabytków odnalezione w Staatsbibliothek zu Berlin i
udokumentowane jako polskie straty wojenne. Procedura restytucji ww. zabytków będzie
przebiegać z poszanowaniem przepisów ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji
narodowych dóbr kultury.
W przypadku strat wojennych odnalezionych w zbiorach publicznych w Niemczech
roszczenie o zwrot dobra kultury kierowane jest zarówno bezpośrednio do instytucji
znajdującej się w posiadaniu tegoż obiektu, jak i do Federalnego Ministerstwa Spraw
Zagranicznych (niem. Auswärtiges Amt), które odpowiada za kwestie związane z restytucją
dóbr kultury. Należy podkreślić, że sprawa restytucji polskich dóbr kultury utraconych
na skutek II wojny światowej jest konsekwentnie przedmiotem rozmów ze stroną niemiecką.
Stanowi istotny temat w bieżących kontaktach z przedstawicielami rządu RFN oraz
w roboczych kontaktach polskiego resortu kultury z właściwymi urzędami i instytucjami.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 2 of 2 --