Interpelacja w sprawie eksportu gazu ziemnego z terytorium Polski na Ukrainę
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6753
do ministra przemysłu
w sprawie eksportu gazu ziemnego z terytorium Polski na Ukrainę
Zgłaszający: Maciej Małecki
Data wpływu: 01-12-2024
Szanowna Pani Minister,
w marcu 2023 roku OGP GAZ-SYSTEM SA oraz Gas Transimssion System Operator of Ukraine podpisali porozumienie o wieloletniej współpracy, następnie w kwietniu 2023 r. prezes URE wydał decyzję o zatwierdzeniu propozycji projektu przepustowości przyrostowej dla granicy obszarów rynkowych Polska–Ukraina. Celem działania było m.in. technicznie umożliwienie zwiększonego eksportu gazu ziemnego z terytorium Polski do Ukrainy, co jest spójne ze zwiększonymi zdolnościami naszego państwa do eksportu po zakończenia m.in. programu FSRU w Zatoce Gdańskiej.
Inicjatywa zakłada budowę po stronie Polski dwóch gazociągów DN1000 oraz stacji pomiarowej w Hermanowicach, zaś po stronie Ukrainy m.in. przebudowę tłoczni „Komarno“ w obwodzie lwowskim. Jeszcze w 2023 roku prezes ukraińskiego operatora (GTSOU) Paweł Stańczak twierdził, że dla Ukrainy dostęp do gazu ziemnego z Polski, który pochodzi z Baltic-Pipe czy Terminalu LNG w Świnoujściu, jest rozwiązaniem atrakcyjnym. Wskazywał, że „to pozwala zdywersyfikować nie tylko kierunki dostaw, ale także źródło, z którego ten gaz płynie“. Zgodnie z harmonogramem podpisanie umowy na fazę projektową planowane było w 1Q 2024 r., a rozpoczęcie eksploatacji nowej infrastruktury w 2Q 2030 r.
Tymczasem w lipcu 2024 r. w wyniku przeprowadzenia aukcji powiązanych przepustowości przyrostowych na granicy pomiędzy obszarami rynkowymi Polska–Ukraina żaden z uczestników rynku nie zarezerwował przepustowości przyrostowej.
W związku z opisaną powyżej sytuacją proszę Panią Minister o udzielenie wyczerpujących i precyzyjnych odpowiedzi na niżej zamieszczone pytania:
Jakie działania podejmowało ministerstwo, pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej oraz zarząd OGP GAZ-SYSTEM SA dla rozwoju eksportu nadwyżek gazu ziemnego z terytorium Polski na Ukrainę?
Jak należy interpretować negatywny wynik testu ekonomicznego w ramach aukcji przepustowości przyrostowych oraz jakie są powodu jego negatywnego wyniku?
Jaki jest status prac po stronie Polski i Ukrainy projektów inwestycyjnych związanych ze zwiększeniem zdolności przesyłowych na połączeniu międzysystemowym?
Z poważaniem
Maciej Małecki
Poseł na Sejm RP
Minister Marzena Czarnecka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12478 znakówhttp://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Marzena Czarnecka
BM I.053.96.2024.TŚ
Katowice, 2024-12-23 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 6753 Posła Macieja Małeckiego z dnia 5 grudnia
2024 r. w sprawie eksportu gazu ziemnego z terytorium Polski na Ukrainę, poniżej
przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie należy wskazać, iż Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A.,
w stosunku do którego Pełnomocnik Rządu do spraw Strategicznej Infrastruktury
Energetycznej wykonuje uprawnienia z akcji należących do Skarbu Państwa, realizuje
strategię dywersyfikacji źródeł gazu, która pozwoliła Polsce uniezależnić się
od monopolistycznych dostaw z Federacji Rosyjskiej, oraz trwale zabezpieczyć zdolności
importu i przesyłu gazu z różnych kierunków przy trwałym braku dostaw z kierunku
wschodniego, od różnych dostawców, zabezpieczając długoterminowo rosnące
zapotrzebowanie krajowe na gaz ziemny, a także, poprzez połączenia międzysystemowe
z krajami sąsiednimi, oferując przesył do państw regionu Europy Środkowo-Wschodniej.
W ramach ww. strategii prowadzono wielomiliardowy program inwestycji
infrastrukturalnych, w tym w zakresie:
1. zapewnienia importu gazu do Polski poprzez realizację gazociągu Baltic Pipe,
stanowiącego połączenie Polski z Norweskim Szelfem Kontynentalnym za
pośrednictwem duńskiego systemu przesyłowego, o przepustowości 10 mld m3/r.,
rozbudowę Terminalu LNG w Świnoujściu do przepustowości 8,3 mld m3/r., oraz
realizację na przełomie 2027 i 2028 r. inwestycji w terminal pływający (ang. Floating
Storage and Regasification Unit – FSRU) w Gdańsku, który wraz z rozbudową
krajowego systemu przesyłowego (KSP) umożliwi przyjęcie dodatkowych 6,1 mld
m3/r. dostaw LNG, będąc przystosowanym do ewentualnej rozbudowy w przyszłości;
2. rozbudowy korytarza przesyłowego północ-południe w Polsce oraz integracji Systemu
Gazociągów Tranzytowych z krajowym systemem przesyłowym, a także zakończonej
w 2022 r. budowy interkonektorów ze Słowacją i Litwą, które umożliwiają pełną
dywersyfikację dostaw gazu do Polski, a także na potrzeby wsparcia bezpieczeństwa
dostaw państw sąsiednich, w tym Ukrainy.
-- 1 of 5 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 2 z 5
Dostępne przepustowości na wszystkich punktach wejścia do krajowego systemu
przesyłowego są udostępnione do rezerwacji w ramach różnych produktów poprzez
platformę aukcyjną i mogą być wykorzystywane na potrzeby zabezpieczenie dostaw do
Ukrainy na zasadach rynkowych.
Odnosząc się bezpośrednio do pytań Pana Posła dotyczących eksportu gazu ziemnego
z terytorium Polski na Ukrainę, przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
Pytanie 1. Jakie działania podejmowało Ministerstwo, Pełnomocnik Rządu ds.
Strategicznej Infrastruktury Energetycznej oraz Zarząd OGP GAZ-SYSTEM S.A. dla
rozwoju eksportu nadwyżek gazu ziemnego z terytorium Polski na Ukrainę?
W zakresie działań podejmowanych przez Ministerstwo, należy zauważyć, że kompetencje
dot. sektora gazu ziemnego zostały przypisane Ministerstwu Przemysłu wraz z wejściem
w życie nowelizacji ustawy o działach administracji rządowej, tj. z dniem 1 lipca 2024 r.
Zorganizowana tego samego dnia „aukcja powiązanych przepustowości przyrostowych na
granicy pomiędzy obszarami rynkowymi Polska – Ukraina w punkcie połączenia GCP GAZ-
SYSTEM/UA TSO” zakończyła się wynikiem negatywnym. W następstwie aukcji, brak było
sygnałów świadczących o rynkowym zainteresowaniu zwiększeniem eksportu gazu
z Polski do Ukrainy ponad dotychczas obserwowane wolumeny. Należy zauważyć,
że ukraiński rynek gazu cechuje samowystarczalność oznaczająca, że aktualne zużycie jest
zbliżone do poziomu krajowej produkcji. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że przesył
gazu między rynkiem polskim i ukraińskim odbywa się nieprzerwanie w sposób
uzgodniony na poziomie operatorskim i zgodnie z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez
uczestników rynku gazu w Polsce i Ukrainie. W przypadku ewentualnej sytuacji, w której
zapotrzebowanie na import przez Polskę na potrzeby Ukrainy czasowo przekraczałby
przepustowość połączenia międzysystemowego Polska – Ukraina, dodatkowe wolumeny
mogą być przesyłane za pośrednictwem połączenia Polska – Słowacja.
W zakresie działań podejmowanych przez GAZ-SYSTEM należy wskazać przede wszystkim:
wiążąca procedurę Open Season przeprowadzoną w 2020 r. dla istniejącego terminalu
LNG w Świnoujściu oraz niewiążące badanie rynku dla nowego terminalu LNG (FSRU)
w Gdańsku, a także procedurę Open Season dla terminalu FSRU 1 oraz 2 w Gdańsku
w latach 2021 i 2023. Obie procedury nie spotkały się z zainteresowaniem podmiotów
z Ukrainy;
ocenę warunków technicznych oraz handlowych w krajowym systemie przesyłowym,
a w jej efekcie umożliwienie przesyłu gazu w kierunku Ukrainy na zasadach ciągłych
w okresie od marca 2022 r. do listopada 2022 r. Po uruchomieniu dwukierunkowego
połączenia gazowego Polska – Słowacja, tj. od listopada 2022 r. przepustowości na
interkonektorze Polska – Ukraina w kierunku Ukrainy były udostępniane jako ciągłe
w ramach produktów dobowych, pozostałe produkty były oferowane jako
-- 2 of 5 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 3 z 5
przerywane warunkowo ciągłe w zależności od bieżącej sytuacji w systemie
przesyłowym;
przewidzianą Rozporządzeniem Komisji (UE) 2017/459 z dnia 16 marca 2017 r.
ustanawiającego kodeks sieci dotyczący mechanizmów alokacji zdolności
w systemach przesyłowych gazu i uchylającego rozporządzenie (UE) nr 984/2013 (NC
CAM) procedurę przepustowości przyrostowej przeprowadzoną w okresie 2021-2023
wspólnie z operatorem systemu przesyłowego Ukrainy, tj. LLC “Gas Transmission
System Operator of Ukraine” (dalej: GTSOU), zakładającą przesył 3 mld m3/r.
w kierunku Ukrainy. Ze względu na fakt, iż żaden uczestnik rynku nie zarezerwował
przepustowości przyrostowej w aukcji przeprowadzonej 3 lipca 2023 r., wynik testu
ekonomicznego był negatywny po obu stronach punktu połączenia, a tym samym
projektowane inwestycje nie znalazły uzasadnienia rynkowego i nie zostały podjęte;
przeprowadzoną procedurę przepustowości przyrostowej przeprowadzoną w okresie
2023-2025 zakładającą przesył 3 mld m3/r. w kierunku Ukrainy, zweryfikowany jako
założenie wyjściowe niewiążącym badaniem rynku. Ponownie, żaden uczestnik rynku
nie zarezerwował przepustowości przyrostowej w aukcji przeprowadzonej 1 lipca
2024 r.;
w wyniku realizacji kolejnych inwestycji w KSP, przede wszystkim oddania gazociągu
Sławków – Oświęcim, GAZ-SYSTEM przeprowadził ponowne analizy i rekalkulacje
decydując o możliwości udostępniania przepustowości na zasadach ciągłych w okresie
od stycznia do końca września 2025 r., tj. do końca Roku Gazowego 2024/2025, także
w ramach produktów dłuższych (kwartalne i miesięczne).
W ramach koordynacji prac na wszystkich etapach przedmiotowych projektów, a także
odpowiadając za przygotowanie ram prawnych na poziomie krajowym oraz
międzynarodowym koniecznych do efektywnej realizacji strategii dywersyfikacji dostaw
gazu ziemnego do Polski, Pełnomocnik w kontaktach z administracją rządową Ukrainy,
podkreślając pełne zrozumienie dla uwarunkowań i daleko idącą otwartość we
współpracy na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego Ukrainy, wskazywał na
istniejące czynniki warunkujące po stronie polskiej zwiększenie oraz zapewnienie stałej
przepustowości dostępnej w kierunku Ukrainy na potrzeby zapewnienia jej
bezpieczeństwa dostaw. W szczególności, Pełnomocnik podkreślał potrzebę wiążącego
zobowiązania po stronie podmiotów rynkowych jako podstawy podjęcia niezbędnych
inwestycji, także w kontekście możliwości uwzględnienia potrzeb Ukrainy przy rezerwacji
drugiej jednostki FSRU. W odpowiedzi na deklarowane oczekiwania strony Ukraińskiej co
do poszukiwania możliwości finansowania niezbędnych inwestycji z funduszy UE,
Pełnomocnik informował stronę ukraińską co do braku środków na realizację nowych
inwestycji w międzysystemowe połączenia dla gazu ziemnego, w efekcie rewizji
rozporządzenia TEN-E, tj. Rozporządzenia 2022/869 z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie
wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej, jak i w ramach
środków dostępnych na realizację zatwierdzonych przez Komisję Europejską projektów
w zakresie celów REPowerEU w polskim Krajowym Planie Odbudowy.
-- 3 of 5 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 4 z 5
Wobec braku wiążących zobowiązań po stronie ukraińskiej potwierdzających
ekonomiczne uzasadnienie niezbędnych inwestycji, zakończenia finansowania
z programów UE nowych inwestycji w międzysystemowe połączenia na potrzeby gazów
niezdekarbonizowanych, Pełnomocnik poinformował administrację rządową Ukrainy,
iż w przypadku zidentyfikowania i zagwarantowania przez stronę ukraińską odpowiednich
źródeł finansowania niezbędnych inwestycji, potencjalnie również w ramach
międzynarodowych mechanizmów wsparcia i odbudowy Ukrainy, strona polska deklaruje
pełną gotowość szybkiego wypracowania stosownych ram na potrzeby realizacji
potrzebnego zakresu prac przez operatorów systemów przesyłowych.
Pytanie 2. Jak należy interpretować negatywny wynik testu ekonomicznego w ramach
aukcji przepustowości przyrostowych oraz jakie są powodu jego negatywnego wyniku?
Biorąc pod uwagę trwającą wojnę, przeprowadzane przez Rosję ataki na infrastrukturę
energetyczną i przemysłową na Ukrainie, brak jednoznacznego przesądzenia co do
perspektywy zakończenia konfliktu zbrojnego, czy trwałości okupacji uprzemysłowionych
terytoriów państwa ukraińskiego przez Rosję, wydaje się, że po stronie podmiotów
rynkowych istnieje ograniczona zdolność odpowiednio precyzyjnej oceny przyszłego
zapotrzebowania na gaz ziemny i tym bardziej ograniczona gotowość podjęcia wiążących
zobowiązań co do rezerwacji dodatkowej przepustowości. Nie bez znaczenia pozostaje
również wpływ prowadzonej na poziomie Unii Europejskiej polityki dekarbonizacji sektora
energii, która poprzez Europejską Wspólnotę Energetyczną kształtuje oceny co do
długoterminowej perspektywy dla niezdekarbonizowanych nośników energii.
Pytanie 3. Jaki jest status prac po stronie Polski i Ukrainy projektów inwestycyjnych
związanych ze zwiększeniem zdolności przesyłowych na połączeniu
międzysystemowym?
Spółka OGP GAZ-SYSTEM kontynuuje prace projektowe na potrzeby rozbudowy
krajowego systemu przesyłowego na odcinku Wronów - Strachocina w celu uzyskania
Pozwolenia na Budowę w drugiej połowie 2025 r. Możliwość podjęcia decyzji o budowie
warunkowana jest koniecznością potwierdzenia wiążącego zobowiązania w procedurze
przepustowości przyrostowej, bądź w efekcie innego rozwiązania zapewniającego źródło
finansowania niezbędnych po stronie polskiej inwestycji na potrzeby zwiększenia
bezpieczeństwa dostaw do Ukrainy.
Równolegle, pomimo przeprowadzania procedur przepustowości przyrostowej oraz
biorąc pod uwagę aktualny rozwój KSP w południowej Polsce i już dostępne
przepustowości w tym regionie, spółka OGP GAZ-SYSTEM zaproponowała rozwiązanie
pozwalające na zwiększenie przepustowości w kierunku Ukrainy. Modernizacja Stacji
Redukcyjno-Pomiarowej w Hermanowicach w perspektywie grudnia 2025 r. pozwoliłaby
na zwiększenie poziomu przepustowości przerywanej ponad obecnie dostępne 250 000
m3/h do 540 000 m3/h, w zależności od warunków panujących na rynku gazu w Polsce.
Należy jednak podkreślić, że umożliwiając zwiększenie oferowanej przepustowości,
rozwiązanie to nie wpływa na zmianę rodzaju oferowanej przepustowości, tzn. odnosi się
do przepustowości przerywanej, utrzymując warunkowanie oferty przepustowości ciągłej
-- 4 of 5 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 5 z 5
technicznymi możliwościami krajowego systemu przesyłowego. Operatorzy GAZ-SYSTEM
i ukraiński GTSOU prowadzą w tym zakresie rozmowy.
Należy również wskazać, iż w lipcu 2025 r. GAZ-SYSTEM rozpocznie kolejny cykl procedury
przepustowości przyrostowej i ponownie oceni zainteresowanie rynku przyrostem
przepustowości na granicy z Ukrainą.
Z wyrazami szacunku
Marzena Czarnecka
Minister
2024-12-23 $ezdPolePodpisu1
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
2. Minister Aktywów Państwowych
-- 5 of 5 --