Interpelacja nr 6733
Interpelacja w sprawie problemów z funkcjonowaniem programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Obrona i Bezpieczeństwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie problemów z funkcjonowaniem programu "Czyste Powietrze"
Interpelacja nr 6733
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie problemów z funkcjonowaniem programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 29-11-2024
Szanowna Pani Minister,
program „Czyste Powietrze” jest kluczowym przedsięwzięciem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, którego celem jest poprawa jakości powietrza za pomocą dofinansowania wymiany starych źródeł ciepła oraz termomodernizacji budynków jednorodzinnych. Od momentu uruchomienia programu złożono ponad milion wniosków.
W ostatnim czasie pojawiły się jednak sygnały o problemach związanych z funkcjonowaniem programu. Po pierwsze występują trudności w uzyskaniu podstawowych statystyk dotyczących jego realizacji. Nowy system informatyczny, który miał usprawnić współpracę między NFOŚiGW a Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska, nadal nie funkcjonuje prawidłowo, choć prace nad nim trwają od ponad dwóch lat.
Przedstawiciele NFOŚiGW podczas konferencji prasowej 28 listopada 2024 roku poinformowali o licznych nadużyciach w programie „Czyste Powietrze”. W związku z tym zapowiedziano gruntowną reformę programu, aby zwiększyć jego efektywność oraz usunąć nieprawidłowości. Brakuje natomiast szczegółowych danych na temat skali tych nadużyć, w tym procentowego udziału zidentyfikowanych przypadków w stosunku do ogólnej liczby złożonych wniosków oraz informacji o konieczności zwrotu części lub całości dotacji. To z kolei budzi obawy o skuteczność nadzoru nad realizacją programu.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy baza informatyczna dla programu „Czyste Powietrze”, którą Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej buduje od kilku lat, przyjmuje już wszystkie dane z wojewódzkich funduszy?
Jaki jest powód tak długiego opracowywania systemu informatycznego?
Czy założenia do budowy nowego systemu informatycznego, dzięki któremu miały być oceniane wnioski, były opracowane wspólnie ze wszystkimi wojewódzkimi funduszami?
Jaki jest stan prac nad integracją systemów NFOŚiGW odpowiadających za program „Czyste Powietrze” z systemem Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego?
Jak przedstawiają się konkretne informacje dotyczące nadużyć, o których była mowa podczas konferencji prasowej z 28 listopada br.? Proszę o przekazanie procentowej liczby zidentyfikowanych nadużyć względem całości wniosków złożonych w programie wraz z podziałem na konieczność zwrotu części dotacji oraz całości dotacji, a także średniej procentowej wartości zwrotu dotacji, jeśli takowa występuje.
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 6733
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie problemów z funkcjonowaniem programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 29-11-2024
Szanowna Pani Minister,
program „Czyste Powietrze” jest kluczowym przedsięwzięciem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, którego celem jest poprawa jakości powietrza za pomocą dofinansowania wymiany starych źródeł ciepła oraz termomodernizacji budynków jednorodzinnych. Od momentu uruchomienia programu złożono ponad milion wniosków.
W ostatnim czasie pojawiły się jednak sygnały o problemach związanych z funkcjonowaniem programu. Po pierwsze występują trudności w uzyskaniu podstawowych statystyk dotyczących jego realizacji. Nowy system informatyczny, który miał usprawnić współpracę między NFOŚiGW a Wojewódzkimi Funduszami Ochrony Środowiska, nadal nie funkcjonuje prawidłowo, choć prace nad nim trwają od ponad dwóch lat.
Przedstawiciele NFOŚiGW podczas konferencji prasowej 28 listopada 2024 roku poinformowali o licznych nadużyciach w programie „Czyste Powietrze”. W związku z tym zapowiedziano gruntowną reformę programu, aby zwiększyć jego efektywność oraz usunąć nieprawidłowości. Brakuje natomiast szczegółowych danych na temat skali tych nadużyć, w tym procentowego udziału zidentyfikowanych przypadków w stosunku do ogólnej liczby złożonych wniosków oraz informacji o konieczności zwrotu części lub całości dotacji. To z kolei budzi obawy o skuteczność nadzoru nad realizacją programu.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy baza informatyczna dla programu „Czyste Powietrze”, którą Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej buduje od kilku lat, przyjmuje już wszystkie dane z wojewódzkich funduszy?
Jaki jest powód tak długiego opracowywania systemu informatycznego?
Czy założenia do budowy nowego systemu informatycznego, dzięki któremu miały być oceniane wnioski, były opracowane wspólnie ze wszystkimi wojewódzkimi funduszami?
Jaki jest stan prac nad integracją systemów NFOŚiGW odpowiadających za program „Czyste Powietrze” z systemem Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego?
Jak przedstawiają się konkretne informacje dotyczące nadużyć, o których była mowa podczas konferencji prasowej z 28 listopada br.? Proszę o przekazanie procentowej liczby zidentyfikowanych nadużyć względem całości wniosków złożonych w programie wraz z podziałem na konieczność zwrotu części dotacji oraz całości dotacji, a także średniej procentowej wartości zwrotu dotacji, jeśli takowa występuje.
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
8.3 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5325 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Odpowiedź na interpelację
DPN-WWM.050.14.2024.MB
3521834.13993769.11266912
Warszawa, 16-12-2024
Dotyczy: Interpelacji Posłanki Pauliny Matysiak w sprawie problemów z funkcjonowaniem
programu "Czyste Powietrze" - K10INT6733
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
Prace wdrożeniowe w NFOŚiGW nad integracją systemów dziedzinowych z Centralną Bazą
Czystego Powietrza (dalej CBCP) w większości wfośigw są bardzo zaawansowane i
powinny zakończyć się zdolnością do zasilania CBCP danymi historycznymi od 03.01.2023r.
oraz danymi bieżącymi.
Uruchomienie częściowe CBCP planowane jest do końca 2024 r., natomiast pełne
uruchomienie CBCP planowane jest w I kwartale 2025 r. dla danych przesyłanych ze
wszystkich wfośigw od dnia 03.01.2023 r. Przez pełne uruchomienie należy rozumieć
uzyskanie przez CBCP zdolności do raportowania realizacji Programu na podstawie
bieżących danych oraz danych historycznych od 03.01.2023 r., przekazywanych przez
wszystkie wfośigw.
Aktualnie w NFOŚiGW trwają prace nad:
przygotowaniem raportów do sprawozdawczości,
integracją systemów dziedzinowych w wfośigw w celu stałego zasilania danymi,
przygotowania do zasilenia CBCP danymi archiwalnymi.
Opóźnienie w uruchomieniu CBCP było spowodowane tym, iż Program poddawany był
kilkukrotnie bardzo dużym zmianom, które również przeprowadzane były w reżimie
czasowym przy znacznym zaangażowaniu wszystkich dostępnych zasobów organizacyjnych
NFOŚiGW, wfośigw, a także dostawców systemów IT. Program wdrażany jest przez 17
odrębnych instytucji (16 wfośigw oraz NFOŚiGW), mających indywidualnie wypracowane
procedury, oraz różniące się systemy IT.
Od kwietnia 2024r. trwają prace nad integracją systemów dziedzinowych w wfośigw z
CBCP, których zakończenie planowane jest na koniec roku 2024 z możliwością wydłużenia
tych prac na I kwartał 2025r. w jednym z wfośigw (Wrocław). Warunkiem pełnego
wdrożenia CBCP jest zakończenie prac przygotowujących systemy wfośigw do zasilania
CBCP danymi ze wszystkich 16 wfośigw.
Budowa w NFOŚiGW nowego systemu informatycznego służącego do składania i oceny
wniosków (nie mylić z Centralną Bazą Czystego Powietrza) była ustalona z jednym z
reprezentantów wfośigw wyznaczonym do współpracy. Celem jest unifikacja procesów
obsługi wniosków, stąd prace w zakresie opracowania standardowego procesu były
omawiane z jednym z większych wfośigw, u którego poziom automatyzacji procesów jest na
-- 1 of 2 --
wysokim poziomie. Te doświadczenia wfośigw miały na celu przygotowanie rozwiązania
innowacyjnego, zautomatyzowanego jak i w pełni interoperacyjnego.
Kwestię integracji CBCP z systemem Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB)
będziemy analizować po zakończeniu prac i pełnym wdrożeniu CBCP.
Jeśli chodzi o skalę nieprawidłowości w programie „Czyste Powietrze”, to w I półroczu
2024 r. przeprowadzono 4,6 tys. kontroli. Liczba kontroli zakończonych wypowiedzeniem
umowy w I półroczu 2024 r. to 67, a 573 kontrole (czyli 12 proc.) zakończyły się obniżeniem
wartości dotacji.
Dla inwestycji realizowanych na podstawie wniosków składanych od 22.04.2024 r. wfośigw
kontrolują co najmniej 5% inwestycji. Kontrole są realizowane na miejscu inwestycji.
NFOŚiGW przygotował zawiadomienie do prokuratury dotyczące kilku firm, co do których
istnieje uzasadnione podejrzenie popełniania przestępstw w ramach programu „Czyste
Powietrze”. Dotyczy to 6 tys. wniosków o dotacje z programu „Czyste Powietrze” z całej
Polski. Wykonawcy, których działania NFOŚiGW zgłasza prokuraturze, złożyli wnioski o
dotacje w imieniu beneficjentów o wartości ok. 600 mln zł. NFOŚiGW na bieżąco
współpracuje z organami ścigania.
Kontrole przeprowadzone przez NFOŚiGW wykazały podejrzenie nadużyć w działaniu firm
wykonawczych. Skala tych nieprawidłowości jest duża i dotyczy przede wszystkim
możliwości popełnienia oszustwa, wyłudzenia, podrobienia lub przerobienia dokumentu,
poświadczenia nieprawdy oraz posłużenia się dokumentem potwierdzającym nieprawdę.
Zidentyfikowane zostały m.in. przypadki:
zawyżania rachunków za usługi i materiały,
realizacji nieefektywnych inwestycji,
wymuszania udzielenia pełnomocnictwa.
Firmy, których dotyczy zawiadomienie, w imieniu swoich beneficjentów wnioskowały
najczęściej o najwyższy poziom dofinansowania, który w programie wynosi 136,2 tys. zł.
Beneficjenci nie posiadają jednak często żadnych lub prawie żadnych dokumentów
dotyczących realizowanego przedsięwzięcia. Pełnomocnicy nie uzgadniają optymalnego
zakresu prac, ich zakres jest narzucany jako „możliwy do realizacji w ramach dotacji, którą
można uzyskać z programu”. Beneficjenci w większości przypadków nie mają świadomości,
co obejmuje wniosek o dofinansowanie, w tym jakie oświadczenia są tam składane. Po
podpisaniu pełnomocnictwa już o niczym nie są informowani.
Wcześniej do prokuratury i policji trafiły 103 zawiadomienia o podejrzeniu
nieprawidłowości z wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
- Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 2 of 2 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Odpowiedź na interpelację
DPN-WWM.050.14.2024.MB
3521834.13993769.11266912
Warszawa, 16-12-2024
Dotyczy: Interpelacji Posłanki Pauliny Matysiak w sprawie problemów z funkcjonowaniem
programu "Czyste Powietrze" - K10INT6733
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
Prace wdrożeniowe w NFOŚiGW nad integracją systemów dziedzinowych z Centralną Bazą
Czystego Powietrza (dalej CBCP) w większości wfośigw są bardzo zaawansowane i
powinny zakończyć się zdolnością do zasilania CBCP danymi historycznymi od 03.01.2023r.
oraz danymi bieżącymi.
Uruchomienie częściowe CBCP planowane jest do końca 2024 r., natomiast pełne
uruchomienie CBCP planowane jest w I kwartale 2025 r. dla danych przesyłanych ze
wszystkich wfośigw od dnia 03.01.2023 r. Przez pełne uruchomienie należy rozumieć
uzyskanie przez CBCP zdolności do raportowania realizacji Programu na podstawie
bieżących danych oraz danych historycznych od 03.01.2023 r., przekazywanych przez
wszystkie wfośigw.
Aktualnie w NFOŚiGW trwają prace nad:
przygotowaniem raportów do sprawozdawczości,
integracją systemów dziedzinowych w wfośigw w celu stałego zasilania danymi,
przygotowania do zasilenia CBCP danymi archiwalnymi.
Opóźnienie w uruchomieniu CBCP było spowodowane tym, iż Program poddawany był
kilkukrotnie bardzo dużym zmianom, które również przeprowadzane były w reżimie
czasowym przy znacznym zaangażowaniu wszystkich dostępnych zasobów organizacyjnych
NFOŚiGW, wfośigw, a także dostawców systemów IT. Program wdrażany jest przez 17
odrębnych instytucji (16 wfośigw oraz NFOŚiGW), mających indywidualnie wypracowane
procedury, oraz różniące się systemy IT.
Od kwietnia 2024r. trwają prace nad integracją systemów dziedzinowych w wfośigw z
CBCP, których zakończenie planowane jest na koniec roku 2024 z możliwością wydłużenia
tych prac na I kwartał 2025r. w jednym z wfośigw (Wrocław). Warunkiem pełnego
wdrożenia CBCP jest zakończenie prac przygotowujących systemy wfośigw do zasilania
CBCP danymi ze wszystkich 16 wfośigw.
Budowa w NFOŚiGW nowego systemu informatycznego służącego do składania i oceny
wniosków (nie mylić z Centralną Bazą Czystego Powietrza) była ustalona z jednym z
reprezentantów wfośigw wyznaczonym do współpracy. Celem jest unifikacja procesów
obsługi wniosków, stąd prace w zakresie opracowania standardowego procesu były
omawiane z jednym z większych wfośigw, u którego poziom automatyzacji procesów jest na
-- 1 of 2 --
wysokim poziomie. Te doświadczenia wfośigw miały na celu przygotowanie rozwiązania
innowacyjnego, zautomatyzowanego jak i w pełni interoperacyjnego.
Kwestię integracji CBCP z systemem Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB)
będziemy analizować po zakończeniu prac i pełnym wdrożeniu CBCP.
Jeśli chodzi o skalę nieprawidłowości w programie „Czyste Powietrze”, to w I półroczu
2024 r. przeprowadzono 4,6 tys. kontroli. Liczba kontroli zakończonych wypowiedzeniem
umowy w I półroczu 2024 r. to 67, a 573 kontrole (czyli 12 proc.) zakończyły się obniżeniem
wartości dotacji.
Dla inwestycji realizowanych na podstawie wniosków składanych od 22.04.2024 r. wfośigw
kontrolują co najmniej 5% inwestycji. Kontrole są realizowane na miejscu inwestycji.
NFOŚiGW przygotował zawiadomienie do prokuratury dotyczące kilku firm, co do których
istnieje uzasadnione podejrzenie popełniania przestępstw w ramach programu „Czyste
Powietrze”. Dotyczy to 6 tys. wniosków o dotacje z programu „Czyste Powietrze” z całej
Polski. Wykonawcy, których działania NFOŚiGW zgłasza prokuraturze, złożyli wnioski o
dotacje w imieniu beneficjentów o wartości ok. 600 mln zł. NFOŚiGW na bieżąco
współpracuje z organami ścigania.
Kontrole przeprowadzone przez NFOŚiGW wykazały podejrzenie nadużyć w działaniu firm
wykonawczych. Skala tych nieprawidłowości jest duża i dotyczy przede wszystkim
możliwości popełnienia oszustwa, wyłudzenia, podrobienia lub przerobienia dokumentu,
poświadczenia nieprawdy oraz posłużenia się dokumentem potwierdzającym nieprawdę.
Zidentyfikowane zostały m.in. przypadki:
zawyżania rachunków za usługi i materiały,
realizacji nieefektywnych inwestycji,
wymuszania udzielenia pełnomocnictwa.
Firmy, których dotyczy zawiadomienie, w imieniu swoich beneficjentów wnioskowały
najczęściej o najwyższy poziom dofinansowania, który w programie wynosi 136,2 tys. zł.
Beneficjenci nie posiadają jednak często żadnych lub prawie żadnych dokumentów
dotyczących realizowanego przedsięwzięcia. Pełnomocnicy nie uzgadniają optymalnego
zakresu prac, ich zakres jest narzucany jako „możliwy do realizacji w ramach dotacji, którą
można uzyskać z programu”. Beneficjenci w większości przypadków nie mają świadomości,
co obejmuje wniosek o dofinansowanie, w tym jakie oświadczenia są tam składane. Po
podpisaniu pełnomocnictwa już o niczym nie są informowani.
Wcześniej do prokuratury i policji trafiły 103 zawiadomienia o podejrzeniu
nieprawidłowości z wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
- Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 2 of 2 --