Interpelacja nr 6724
Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w obszarze więziennictwa
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w obszarze więziennictwa
Interpelacja nr 6724
do ministra sprawiedliwości
w sprawie nieprawidłowości w obszarze więziennictwa
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 29-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w okresie ośmiu lat rządów Prawa i Sprawiedliwości, a w szczególności w czasie, gdy za obszar więziennictwa odpowiadały osoby związane z Solidarną Polską, program „Praca dla więźniów” oraz działalność przywięziennych zakładów pracy stały się przedmiotem licznych kontrowersji. Zarzuty dotyczące niegospodarności, konfliktów interesów oraz wyprowadzania środków publicznych budzą poważne wątpliwości co do sposobu zarządzania tym sektorem oraz transparentności wydatkowania środków publicznych.
Raporty Najwyższej Izby Kontroli wskazywały na brak transparentności w zarządzaniu finansami programu „Praca dla więźniów” oraz nieracjonalne wydatki na inwestycje w przywięzienne zakłady pracy. Wskazano również, że wiele projektów finansowanych z tego programu nie przynosiło oczekiwanych efektów, co sugeruje niewłaściwe planowanie i realizację tych działań.
Media nagłaśniały również przypadek firmy Golbalux należącej do senatora Prawa i Sprawiedliwości Mieczysława Golby, która korzystała z pracy więźniów na preferencyjnych warunkach. Wynajmowane przez firmę hale produkcyjne na terenie zakładów karnych opłacano po stawkach kilkukrotnie niższych od rynkowych, co rodziło pytania o zasadność takich umów. Deklarowano zatrudnienie 600 więźniów, podczas gdy w rzeczywistości pracowało jedynie 30, co jeszcze bardziej podkreślało problem nieefektywności oraz potencjalnych nadużyć.
Doniesienia medialne oraz kontrolne wskazywały również na przypadki nadużyć w przywięziennych zakładach pracy m.in. w Sieradzu i Wronkach, gdzie dochodziło do wyprowadzania środków publicznych oraz faworyzowania wybranych firm w procesach przetargowych. W tych przypadkach brakowało odpowiedniego nadzoru oraz przejrzystości w zarządzaniu finansami.
Powyższe informacje budzą uzasadnione obawy, że środki publiczne przeznaczone na programy związane z zatrudnianiem więźniów były wykorzystywane w sposób sprzeczny z zasadami gospodarności i przejrzystości, a w niektórych przypadkach mogły służyć nielegalnym korzyściom osób prywatnych lub polityków.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie działania zostały podjęte w odpowiedzi na stwierdzone przez Najwyższą Izbę Kontroli nieprawidłowości w programie „Praca dla więźniów” oraz w działalności przywięziennych zakładów pracy?
2. Czy osoby odpowiedzialne za nieprawidłowości, w tym brak nadzoru nad wydatkowaniem środków publicznych, poniosły konsekwencje służbowe lub prawne? Jeśli tak, proszę o szczegóły.
3. Czy w związku z preferencyjnymi warunkami udzielonymi firmie Golbalux podjęto działania wyjaśniające potencjalny konflikt interesów? Jeśli tak, jakie były wyniki tych działań?
4. Ile zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa związanego z funkcjonowaniem przywięziennych zakładów pracy oraz programem „Praca dla więźniów” zostało skierowanych do prokuratury? Proszę o szczegółowe informacje dotyczące tych spraw.
5. Jakie mechanizmy kontrolne i nadzorcze wprowadzono lub planuje się wprowadzić w celu zapobiegania podobnym nieprawidłowościom w przyszłości?
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 6724
do ministra sprawiedliwości
w sprawie nieprawidłowości w obszarze więziennictwa
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 29-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w okresie ośmiu lat rządów Prawa i Sprawiedliwości, a w szczególności w czasie, gdy za obszar więziennictwa odpowiadały osoby związane z Solidarną Polską, program „Praca dla więźniów” oraz działalność przywięziennych zakładów pracy stały się przedmiotem licznych kontrowersji. Zarzuty dotyczące niegospodarności, konfliktów interesów oraz wyprowadzania środków publicznych budzą poważne wątpliwości co do sposobu zarządzania tym sektorem oraz transparentności wydatkowania środków publicznych.
Raporty Najwyższej Izby Kontroli wskazywały na brak transparentności w zarządzaniu finansami programu „Praca dla więźniów” oraz nieracjonalne wydatki na inwestycje w przywięzienne zakłady pracy. Wskazano również, że wiele projektów finansowanych z tego programu nie przynosiło oczekiwanych efektów, co sugeruje niewłaściwe planowanie i realizację tych działań.
Media nagłaśniały również przypadek firmy Golbalux należącej do senatora Prawa i Sprawiedliwości Mieczysława Golby, która korzystała z pracy więźniów na preferencyjnych warunkach. Wynajmowane przez firmę hale produkcyjne na terenie zakładów karnych opłacano po stawkach kilkukrotnie niższych od rynkowych, co rodziło pytania o zasadność takich umów. Deklarowano zatrudnienie 600 więźniów, podczas gdy w rzeczywistości pracowało jedynie 30, co jeszcze bardziej podkreślało problem nieefektywności oraz potencjalnych nadużyć.
Doniesienia medialne oraz kontrolne wskazywały również na przypadki nadużyć w przywięziennych zakładach pracy m.in. w Sieradzu i Wronkach, gdzie dochodziło do wyprowadzania środków publicznych oraz faworyzowania wybranych firm w procesach przetargowych. W tych przypadkach brakowało odpowiedniego nadzoru oraz przejrzystości w zarządzaniu finansami.
Powyższe informacje budzą uzasadnione obawy, że środki publiczne przeznaczone na programy związane z zatrudnianiem więźniów były wykorzystywane w sposób sprzeczny z zasadami gospodarności i przejrzystości, a w niektórych przypadkach mogły służyć nielegalnym korzyściom osób prywatnych lub polityków.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie działania zostały podjęte w odpowiedzi na stwierdzone przez Najwyższą Izbę Kontroli nieprawidłowości w programie „Praca dla więźniów” oraz w działalności przywięziennych zakładów pracy?
2. Czy osoby odpowiedzialne za nieprawidłowości, w tym brak nadzoru nad wydatkowaniem środków publicznych, poniosły konsekwencje służbowe lub prawne? Jeśli tak, proszę o szczegóły.
3. Czy w związku z preferencyjnymi warunkami udzielonymi firmie Golbalux podjęto działania wyjaśniające potencjalny konflikt interesów? Jeśli tak, jakie były wyniki tych działań?
4. Ile zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa związanego z funkcjonowaniem przywięziennych zakładów pracy oraz programem „Praca dla więźniów” zostało skierowanych do prokuratury? Proszę o szczegółowe informacje dotyczące tych spraw.
5. Jakie mechanizmy kontrolne i nadzorcze wprowadzono lub planuje się wprowadzić w celu zapobiegania podobnym nieprawidłowościom w przyszłości?
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.8 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10525 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.426.2024
Warszawa, 27 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6724 złożoną przez Pana posła Krzysztofa Piątkowskiego
w sprawie nieprawidłowości w obszarze więziennictwa, uprzejmie przedstawiam
następujące informacje.
Ad 1
W związku z sygnalizowanymi licznymi nieprawidłowościami w funkcjonowaniu
przywięziennych zakładów pracy, w 2024 roku rozpoczęto kompleksowe działania
w zakresie audytu i kontroli finansowej tych podmiotów. Działania te podejmowane są
zarówno przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, który sprawuje bezpośredni
nadzór nad przywięziennymi zakładami pracy, jest również dysponentem Funduszu
Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy, jak
i przez wyspecjalizowaną komórkę kontrolną będącą w dyspozycji Ministra
Sprawiedliwości - organu założycielskiego przedsiębiorstw przywięziennych.
Wspomniane kontrole znajdują się na różnym etapie realizacji, niemniej już w chwili
obecnej stwierdzić można, że w ich wyniku ujawniono lub potwierdzono wiele uchybień
i nieprawidłowości przede wszystkim w sferze zarządzania i rażąco nieracjonalnych
wydatków przedsiębiorstw. Tam gdzie pozwalały na to zgromadzone dotąd materiały,
wystosowane zostały zawiadomienia do organów ścigania.
W związku z tym przedmiotem zainteresowania Ministra Sprawiedliwości jest
kompleksowe funkcjonowanie programu „Praca dla Więźniów”. Zgodnie z oczekiwaniami
wyrażonymi przez pomysłodawców programu budowa i tworzenie korzystnych warunków
dzierżawy przedsiębiorcom hal produkcyjnych zlokalizowanych przy jednostkach
penitencjarnych jak również szereg innych ułatwień dla kontrahentów zewnętrznych,
finansowanych m.in. ze zwiększenia kwot potrąceń z wynagrodzeń więźniów na Fundusz
Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy, miało
sprawić, że większa liczba przedsiębiorców będzie zainteresowana współpracą
z jednostkami penitencjarnymi w celu zatrudniania więźniów. Tymczasem
z wybudowanych 52 hal produkcyjnych produkcja została uruchomiona w 44, przy czym
zatrudnienie w nich znalazło jedynie około 2000 skazanych, co rodzi zasadnicze pytania
o efektywność wydatkowanych na ten cel środków. Również na tym polu ujawnione
zostały nieprawidłowości, czego przykładem jest przypadek firmy Golbalux sp. z o.o.
dzierżawiącej halę zlokalizowaną w Zakładzie Karnym w Rzeszowie.
-- 1 of 4 --
Ad 2
Opisane nieprawidłowości wiązać trzeba przede wszystkim z działaniami kadry
zarządzającej przedsiębiorstwami, jak również z działaniami poprzedniego kierownictwa
Służby Więziennej. Osoby te nie sprawują już swoich funkcji. Na początku bieżącego roku
odwołane zostały osoby z kierownictwa Służby Więziennej, w tym Dyrektor Generalny
Służby Więziennej. Odwołani zostali również dotychczasowi dyrektorzy przywięziennych
zakładów pracy, a z myślą o zapewnieniu możliwie wysokich kompetencji nowej kadry
zarządzającej, ich następcy wyłonieni zostali w drodze konkursu, mimo iż obowiązujące
regulacje nie przewidują takiego wymogu.
Jak wspomniano wcześniej, w przypadkach gdzie mówić można o odpowiedzialności
karnej, przedstawione zostały zawiadomienia do organów ścigania.
Ad 3
31 grudnia 2020 r. w Rzeszowie została zawarta umowa dzierżawy pomiędzy
Przedsiębiorstwem Produkcyjno-Handlowo-Usługowym Golbalux sp. z o.o. a Skarbem
Państwa - Zakładem Karnym w Rzeszowie. Przedmiotem umowy była dzierżawa części hali
stolarsko-tapicerskiej oraz dzierżawa hali magazynowej, w których Dzierżawca zobowiązał
się, w zakresie prowadzonej działalności, do uruchomienia produkcji i zatrudnienia
osadzonych odbywających karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Rzeszowie,
w ramach programu „Praca dla więźniów". Umowa została zawarta na czas oznaczony 12
lat z możliwością przedłużenia na kolejne 10 lat.
Dodatkowo, w związku z zawarciem umowy dzierżawy, 8 lutego 2021 r. zawarto umowę
o zatrudnieniu odpłatnym skazanych. W umowie Dzierżawca zadeklarował zatrudnienie,
docelowo, w hali produkcyjnej oraz magazynowej 600 osób. Należy zauważyć, że
zatrudnienie osadzonych w zadeklarowanej liczbie stanowiło i stanowi około połowy
zaludnienia jednostki penitencjarnej, co już w dniu zawierania umowy należało uznać za
warunek trudny, jeśli w ogóle możliwy do spełnienia.
W aneksie do umowy z 23 grudnia 2022 r. finalnie ograniczono plan zatrudnienia
osadzonych z pierwotnych 600 do 30 osób, co było zdecydowanie niekorzystne dla Służby
Więziennej.
Wydzierżawiający pismem z 24 lipca 2024 r., na podstawie § 9 ust. 2 pkt 5 zawartej umowy
dzierżawy, wypowiedział i rozwiązał ww. umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia
z wyłącznej winy dzierżawcy w związku z naruszeniem obowiązków wynikających z treści
zawartej umowy, w tym z powodu postępowania dzierżawcy sprzecznego z art. 698
ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, który stanowi, że bez zgody
wydzierżawiającego dzierżawca nie może oddawać przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej
do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać, a w razie naruszenia powyższego
obowiązku wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminów
wypowiedzenia.
Za wypowiedzeniem umowy przemawiał również fakt prowadzenia, bez uzyskania
pisemnej zgody, na terenie hali produkcyjnej, znajdującej się na terenie ścisłym Zakładu
Karnego w Rzeszowie, działalności gospodarczej niezgodnej z przedmiotem umowy
w postaci segregowania przez podmiot trzeci rzeczy stanowiących zwroty zakupów
dokonanych w sklepach internetowych, wśród których znajdowały się przedmioty mogące
stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa jednostki penitencjarnej. Pracę na stanowiskach
pracy związanych z wyżej wymienioną działalnością wykonywały osoby pozbawione
wolności bez odpowiedniego uprzedniego przeszkolenia, z naruszeniem zasad bhp
i medycyny pracy.
-- 2 of 4 --
Dyrektor Generalny Służby Więziennej 19 września 2024 r. w związku
z nieprawidłowościami związanymi z zawarciem umowy dzierżawy między Zakładem
Karnym w Rzeszowie a firmą PPHU „GOLBALUX” Sp. z o.o. złożył zawiadomienie
o możliwości popełnienia przestępstwa.
Ad 4
W przypadku przedsiębiorstwa POMET we Wronkach, organy prokuratury prowadzą
aktualnie postępowanie w związku z zawiadomieniem o możliwości popełnienia
przestępstwa, które złożone zostało przez Centralne Biuro Antykorupcyjne.
Zawiadomienie złożono w wyniku stwierdzonych przez ten organ rażących
nieprawidłowości w funkcjonowaniu tego przedsiębiorstwa.
Dodatkowo, Dyrektor Generalny Służby Więziennej przygotowuje się do skierowania
kolejnego zawiadomienia dotyczącego działania tego przedsiębiorstwa w związku
z ujawnieniem w wyniku przeprowadzonego audytu, że byłe kierownictwo POMET we
Wronkach przekazywało do Centralnego Zarządu Służby Więziennej nieprawdziwe dane
na temat sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Przedstawianie nierzeczywistego obrazu
firmy, w szczególności poprzez zawyżenie wyniku finansowego za 2022 rok
w sprawozdaniu finansowym o ponad 12 mln zł, uniemożliwiło Dyrektorowi Generalnemu
Służby Więziennej, który sprawuje bezpośredni nadzór nad przedsiębiorstwem podjęcie
odpowiednich kroków naprawczych.
Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa skierowano także w odniesieniu
do PPO w Sieradzu (wcześniej PPO Rakon w Raciborzu), w związku ze stwierdzonymi
nieprawidłowościami w sprawie nienależnych wypłat nagród dla byłego kierownictwa
tego przedsiębiorstwa. W przedsiębiorstwie trwa kontrola Ministerstwa Sprawiedliwości.
W Polskiej Grupie SW wykryto nieprawidłowości związane z remontem przeprowadzanym
w Prokuraturze Krajowej W maju br. Dyrektor Generalny Służby Więziennej złożył w tej
sprawie zawiadomienie do organów ścigania. Ma to związek z działalnością Mazowieckiej
Instytucji Gospodarki Budżetowej MAZOWIA, która w wyniku połączenia weszła w skład
Polskiej Grupy SW. Chodzi o umowy zawarte w okresie 2018-2019 z uprzednim
kierownictwem Prokuratury Krajowej. Umowy zawarte były na roboty budowlane
wykonywane w obiekcie Prokuratury Krajowej przy ul. Postępu 3 w Warszawie.
Postępowanie w powyższej sprawie prowadzone było niezgodnie z przepisami ustawy
Prawo Zamówień Publicznych, w zakresie oszacowania wartości zamówienia poprzez jego
zawyżenie i trybu wyłonienia finalnych wykonawców prac. Działania te mogły stanowić
obejście przepisów ustawy.
Jak wskazano wcześniej Dyrektor Generalny Służby Więziennej 19 września 2024 r. złożył
zawiadomienie do prokuratury w związku z nieprawidłowościami związanymi z zawarciem
umowy dzierżawy między Zakładem Karnym w Rzeszowie, a firmą PPHU „GOLBALUX” Sp.
z o.o. W zawiadomieniu wskazano m.in. poprzednie kierownictwo Służby Więziennej
i kierownictwo Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Rzeszowie oraz Zakładu
Karnego w Rzeszowie.
Ad 5
Obecnie w przywięziennych zakładach pracy trwają jeszcze audyty i kontrole, o których
była mowa na wstępie. Materiał zgromadzony w wyniku tych działań będzie stanowić
podstawę do przeprowadzenia dalszych analiz, w tym także dotyczących możliwości
usprawnienia mechanizmów kontrolnych i nadzorczych, tak by stanowiły one realną
odpowiedź na możliwe do zidentyfikowania ryzyka.
-- 3 of 4 --
Przedsiębiorstwa przywięzienne funkcjonują w oparciu o ustawę z dnia 25 września 1981
r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 437). Oznacza to, że
przedsiębiorstwo jest samodzielnym, samorządnym i samofinansującym się
przedsiębiorcą posiadającym osobowość prawną. Organ przedsiębiorstwa (w przypadku
PZP - dyrektor przedsiębiorstwa), samodzielnie podejmuje decyzje oraz organizuje
działalność we wszystkich sprawach przedsiębiorstwa, zgodnie z przepisami prawa
i w celu wykonania zadań przedsiębiorstwa. Dyrektor przedsiębiorstwa zarządza
przedsiębiorstwem i reprezentuje je na zewnątrz, podejmuje decyzje samodzielnie
i ponosi za nie odpowiedzialność.
Warto także zauważyć, że zgodnie z art. 64 wspomnianej ustawy, w razie doznania szkody
z powodu wykonania decyzji organu sprawującego nadzór, przedsiębiorstwo może żądać
od tego organu odszkodowania. Powyższe wskazuje, że rozwiązań należy poszukiwać
przede wszystkim w zapewnieniu odpowiedniego doboru kadry kierowniczej
przedsiębiorstw, gwarantującego możliwie wysokie jej kompetencje, natomiast w
obszarze nadzoru należy koncentrować się na ewentualnym usprawnieniu
organizacyjnym kontroli.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.426.2024
Warszawa, 27 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6724 złożoną przez Pana posła Krzysztofa Piątkowskiego
w sprawie nieprawidłowości w obszarze więziennictwa, uprzejmie przedstawiam
następujące informacje.
Ad 1
W związku z sygnalizowanymi licznymi nieprawidłowościami w funkcjonowaniu
przywięziennych zakładów pracy, w 2024 roku rozpoczęto kompleksowe działania
w zakresie audytu i kontroli finansowej tych podmiotów. Działania te podejmowane są
zarówno przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, który sprawuje bezpośredni
nadzór nad przywięziennymi zakładami pracy, jest również dysponentem Funduszu
Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy, jak
i przez wyspecjalizowaną komórkę kontrolną będącą w dyspozycji Ministra
Sprawiedliwości - organu założycielskiego przedsiębiorstw przywięziennych.
Wspomniane kontrole znajdują się na różnym etapie realizacji, niemniej już w chwili
obecnej stwierdzić można, że w ich wyniku ujawniono lub potwierdzono wiele uchybień
i nieprawidłowości przede wszystkim w sferze zarządzania i rażąco nieracjonalnych
wydatków przedsiębiorstw. Tam gdzie pozwalały na to zgromadzone dotąd materiały,
wystosowane zostały zawiadomienia do organów ścigania.
W związku z tym przedmiotem zainteresowania Ministra Sprawiedliwości jest
kompleksowe funkcjonowanie programu „Praca dla Więźniów”. Zgodnie z oczekiwaniami
wyrażonymi przez pomysłodawców programu budowa i tworzenie korzystnych warunków
dzierżawy przedsiębiorcom hal produkcyjnych zlokalizowanych przy jednostkach
penitencjarnych jak również szereg innych ułatwień dla kontrahentów zewnętrznych,
finansowanych m.in. ze zwiększenia kwot potrąceń z wynagrodzeń więźniów na Fundusz
Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy, miało
sprawić, że większa liczba przedsiębiorców będzie zainteresowana współpracą
z jednostkami penitencjarnymi w celu zatrudniania więźniów. Tymczasem
z wybudowanych 52 hal produkcyjnych produkcja została uruchomiona w 44, przy czym
zatrudnienie w nich znalazło jedynie około 2000 skazanych, co rodzi zasadnicze pytania
o efektywność wydatkowanych na ten cel środków. Również na tym polu ujawnione
zostały nieprawidłowości, czego przykładem jest przypadek firmy Golbalux sp. z o.o.
dzierżawiącej halę zlokalizowaną w Zakładzie Karnym w Rzeszowie.
-- 1 of 4 --
Ad 2
Opisane nieprawidłowości wiązać trzeba przede wszystkim z działaniami kadry
zarządzającej przedsiębiorstwami, jak również z działaniami poprzedniego kierownictwa
Służby Więziennej. Osoby te nie sprawują już swoich funkcji. Na początku bieżącego roku
odwołane zostały osoby z kierownictwa Służby Więziennej, w tym Dyrektor Generalny
Służby Więziennej. Odwołani zostali również dotychczasowi dyrektorzy przywięziennych
zakładów pracy, a z myślą o zapewnieniu możliwie wysokich kompetencji nowej kadry
zarządzającej, ich następcy wyłonieni zostali w drodze konkursu, mimo iż obowiązujące
regulacje nie przewidują takiego wymogu.
Jak wspomniano wcześniej, w przypadkach gdzie mówić można o odpowiedzialności
karnej, przedstawione zostały zawiadomienia do organów ścigania.
Ad 3
31 grudnia 2020 r. w Rzeszowie została zawarta umowa dzierżawy pomiędzy
Przedsiębiorstwem Produkcyjno-Handlowo-Usługowym Golbalux sp. z o.o. a Skarbem
Państwa - Zakładem Karnym w Rzeszowie. Przedmiotem umowy była dzierżawa części hali
stolarsko-tapicerskiej oraz dzierżawa hali magazynowej, w których Dzierżawca zobowiązał
się, w zakresie prowadzonej działalności, do uruchomienia produkcji i zatrudnienia
osadzonych odbywających karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Rzeszowie,
w ramach programu „Praca dla więźniów". Umowa została zawarta na czas oznaczony 12
lat z możliwością przedłużenia na kolejne 10 lat.
Dodatkowo, w związku z zawarciem umowy dzierżawy, 8 lutego 2021 r. zawarto umowę
o zatrudnieniu odpłatnym skazanych. W umowie Dzierżawca zadeklarował zatrudnienie,
docelowo, w hali produkcyjnej oraz magazynowej 600 osób. Należy zauważyć, że
zatrudnienie osadzonych w zadeklarowanej liczbie stanowiło i stanowi około połowy
zaludnienia jednostki penitencjarnej, co już w dniu zawierania umowy należało uznać za
warunek trudny, jeśli w ogóle możliwy do spełnienia.
W aneksie do umowy z 23 grudnia 2022 r. finalnie ograniczono plan zatrudnienia
osadzonych z pierwotnych 600 do 30 osób, co było zdecydowanie niekorzystne dla Służby
Więziennej.
Wydzierżawiający pismem z 24 lipca 2024 r., na podstawie § 9 ust. 2 pkt 5 zawartej umowy
dzierżawy, wypowiedział i rozwiązał ww. umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia
z wyłącznej winy dzierżawcy w związku z naruszeniem obowiązków wynikających z treści
zawartej umowy, w tym z powodu postępowania dzierżawcy sprzecznego z art. 698
ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, który stanowi, że bez zgody
wydzierżawiającego dzierżawca nie może oddawać przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej
do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać, a w razie naruszenia powyższego
obowiązku wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminów
wypowiedzenia.
Za wypowiedzeniem umowy przemawiał również fakt prowadzenia, bez uzyskania
pisemnej zgody, na terenie hali produkcyjnej, znajdującej się na terenie ścisłym Zakładu
Karnego w Rzeszowie, działalności gospodarczej niezgodnej z przedmiotem umowy
w postaci segregowania przez podmiot trzeci rzeczy stanowiących zwroty zakupów
dokonanych w sklepach internetowych, wśród których znajdowały się przedmioty mogące
stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa jednostki penitencjarnej. Pracę na stanowiskach
pracy związanych z wyżej wymienioną działalnością wykonywały osoby pozbawione
wolności bez odpowiedniego uprzedniego przeszkolenia, z naruszeniem zasad bhp
i medycyny pracy.
-- 2 of 4 --
Dyrektor Generalny Służby Więziennej 19 września 2024 r. w związku
z nieprawidłowościami związanymi z zawarciem umowy dzierżawy między Zakładem
Karnym w Rzeszowie a firmą PPHU „GOLBALUX” Sp. z o.o. złożył zawiadomienie
o możliwości popełnienia przestępstwa.
Ad 4
W przypadku przedsiębiorstwa POMET we Wronkach, organy prokuratury prowadzą
aktualnie postępowanie w związku z zawiadomieniem o możliwości popełnienia
przestępstwa, które złożone zostało przez Centralne Biuro Antykorupcyjne.
Zawiadomienie złożono w wyniku stwierdzonych przez ten organ rażących
nieprawidłowości w funkcjonowaniu tego przedsiębiorstwa.
Dodatkowo, Dyrektor Generalny Służby Więziennej przygotowuje się do skierowania
kolejnego zawiadomienia dotyczącego działania tego przedsiębiorstwa w związku
z ujawnieniem w wyniku przeprowadzonego audytu, że byłe kierownictwo POMET we
Wronkach przekazywało do Centralnego Zarządu Służby Więziennej nieprawdziwe dane
na temat sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Przedstawianie nierzeczywistego obrazu
firmy, w szczególności poprzez zawyżenie wyniku finansowego za 2022 rok
w sprawozdaniu finansowym o ponad 12 mln zł, uniemożliwiło Dyrektorowi Generalnemu
Służby Więziennej, który sprawuje bezpośredni nadzór nad przedsiębiorstwem podjęcie
odpowiednich kroków naprawczych.
Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa skierowano także w odniesieniu
do PPO w Sieradzu (wcześniej PPO Rakon w Raciborzu), w związku ze stwierdzonymi
nieprawidłowościami w sprawie nienależnych wypłat nagród dla byłego kierownictwa
tego przedsiębiorstwa. W przedsiębiorstwie trwa kontrola Ministerstwa Sprawiedliwości.
W Polskiej Grupie SW wykryto nieprawidłowości związane z remontem przeprowadzanym
w Prokuraturze Krajowej W maju br. Dyrektor Generalny Służby Więziennej złożył w tej
sprawie zawiadomienie do organów ścigania. Ma to związek z działalnością Mazowieckiej
Instytucji Gospodarki Budżetowej MAZOWIA, która w wyniku połączenia weszła w skład
Polskiej Grupy SW. Chodzi o umowy zawarte w okresie 2018-2019 z uprzednim
kierownictwem Prokuratury Krajowej. Umowy zawarte były na roboty budowlane
wykonywane w obiekcie Prokuratury Krajowej przy ul. Postępu 3 w Warszawie.
Postępowanie w powyższej sprawie prowadzone było niezgodnie z przepisami ustawy
Prawo Zamówień Publicznych, w zakresie oszacowania wartości zamówienia poprzez jego
zawyżenie i trybu wyłonienia finalnych wykonawców prac. Działania te mogły stanowić
obejście przepisów ustawy.
Jak wskazano wcześniej Dyrektor Generalny Służby Więziennej 19 września 2024 r. złożył
zawiadomienie do prokuratury w związku z nieprawidłowościami związanymi z zawarciem
umowy dzierżawy między Zakładem Karnym w Rzeszowie, a firmą PPHU „GOLBALUX” Sp.
z o.o. W zawiadomieniu wskazano m.in. poprzednie kierownictwo Służby Więziennej
i kierownictwo Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Rzeszowie oraz Zakładu
Karnego w Rzeszowie.
Ad 5
Obecnie w przywięziennych zakładach pracy trwają jeszcze audyty i kontrole, o których
była mowa na wstępie. Materiał zgromadzony w wyniku tych działań będzie stanowić
podstawę do przeprowadzenia dalszych analiz, w tym także dotyczących możliwości
usprawnienia mechanizmów kontrolnych i nadzorczych, tak by stanowiły one realną
odpowiedź na możliwe do zidentyfikowania ryzyka.
-- 3 of 4 --
Przedsiębiorstwa przywięzienne funkcjonują w oparciu o ustawę z dnia 25 września 1981
r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 437). Oznacza to, że
przedsiębiorstwo jest samodzielnym, samorządnym i samofinansującym się
przedsiębiorcą posiadającym osobowość prawną. Organ przedsiębiorstwa (w przypadku
PZP - dyrektor przedsiębiorstwa), samodzielnie podejmuje decyzje oraz organizuje
działalność we wszystkich sprawach przedsiębiorstwa, zgodnie z przepisami prawa
i w celu wykonania zadań przedsiębiorstwa. Dyrektor przedsiębiorstwa zarządza
przedsiębiorstwem i reprezentuje je na zewnątrz, podejmuje decyzje samodzielnie
i ponosi za nie odpowiedzialność.
Warto także zauważyć, że zgodnie z art. 64 wspomnianej ustawy, w razie doznania szkody
z powodu wykonania decyzji organu sprawującego nadzór, przedsiębiorstwo może żądać
od tego organu odszkodowania. Powyższe wskazuje, że rozwiązań należy poszukiwać
przede wszystkim w zapewnieniu odpowiedniego doboru kadry kierowniczej
przedsiębiorstw, gwarantującego możliwie wysokie jej kompetencje, natomiast w
obszarze nadzoru należy koncentrować się na ewentualnym usprawnieniu
organizacyjnym kontroli.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --