Interpelacja nr 6720
Interpelacja w sprawie wad prawnych znajdujących się w umowie na użytkowanie obwodów rybackich zawieranej ze Skarbem Państwa
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Infrastruktura i Transport (59%)
Klimat, Energia i Środowisko (59%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Obrona i Bezpieczeństwo (33%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wad prawnych znajdujących się w umowie na użytkowanie obwodów rybackich zawieranej ze Skarbem Państwa
Interpelacja nr 6720
do ministra infrastruktury
w sprawie wad prawnych znajdujących się w umowie na użytkowanie obwodów rybackich zawieranej ze Skarbem Państwa
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic
Data wpływu: 28-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z zapisem zawartym w § 4 ust. 2 pkt 4 umowy na użytkowanie obwodów rybackich zawieranej ze Skarbem Państwa, reprezentowanym przez dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, w brzmieniu:
„dbania o jakość środowiska wodnego obwodu rybackiego, w tym w szczególności poprzez niezwłoczne usuwanie na koszt Użytkownika śniętych ryb i innych zanieczyszczeń organicznych mających wpływ na jakość biologiczną wody, przy czym Użytkownik zobowiązany jest do niezwłocznego powiadamiania Właściciela, właściwych organów i jednostek powołanych przez prawo do usuwania zanieczyszczeń i ich skutków. Dochodzenie ewentualnych roszczeń zwrotnych przez Użytkownika z tytułu szkód wywołanych zanieczyszczeniem przez osoby trzecie odbywa się na zasadach ogólnych wynikających z Kodeksu cywilnego“.
Na użytkowników rybackich przerzucony został cały ciężar odpowiedzialności za likwidację zanieczyszczeń organicznych oraz skutków katastrof ekologicznych, w wyniku których dochodzi do masowych śnięć ryb. Należy podkreślić, że do zanieczyszczeń organicznych mających wpływ na jakość wody należą np. ścieki z oczyszczalni czy zakładów wykorzystujących w procesie produkcji wyrobów związki organiczne, odcieki ze składowisk odpadów czy wody opadowe spływające z dróg i autostrad. Nie jest więc możliwe, aby użytkownicy rybaccy byli zdolni do likwidacji tego typu zanieczyszczeń, choćby ze względu na fakt, że w świetle obowiązujących aktów prawnych podmiotem odpowiedzialnym za takie działanie są służby państwowe np. Państwowa Straż Pożarna, której członkowie posiadają niezbędne w tym celu przeszkolenie i wyposażenie umożliwiające prowadzenie akcji. Zostało to podkreślone we wspomnianym fragmencie umowy w zdaniu: „właściwych organów i jednostek powołanych przez prawo do usuwania zanieczyszczeń i ich skutków“. W świetle obowiązujących przepisów nie są to z pewnością użytkownicy rybaccy. Żądanie takie nie jest zatem zgodne z obowiązującym w tym zakresie ustawodawstwem.
Występujące w ostatnich latach masowe śnięcia ryb, są najczęściej wywołane pogarszającym się stanem środowiska wodnego. Na proces ten użytkownicy rybaccy mają wpływ niewielki lub żaden. Najlepszym przykładem tego jest trwające cały czas odprowadzanie wód dołowych do Odry i Wisły pomimo świadomości, że są one główną przyczyną występowania toksycznych zakwitów Prymnesium parvum. Podobnie w odniesieniu do zanieczyszczeń rolniczych, czy nie w pełni oczyszczonych ścieków z oczyszczalni komunalnych, które napędzają proces eutrofizacji (skutkiem tego jest coraz częstsze występowanie przyduch letnich). Użytkownik rybacki nie ma również żadnego wpływu na prowadzoną przez PGW Wody Polskie gospodarkę wodną czy rozwój zabudowy nad brzegami rzek i jezior, która powstaje często bez stosownej infrastruktury sanitarnej, a często w istotny sposób wpływa na jakość biologiczną wody. Często przyczynami masowych śnięć ryb są również prowadzone bez konsultacji z użytkownikiem rybackim działania mające zapobiegać tak zwanej przydusze lub też brak zaplanowanych działań minimalizujących zagrożenie dla ichtiofauny w czasie realizacji inwestycji.
Przenoszenie odpowiedzialności na użytkownika rybackiego za działania innych podmiotów, których skutkiem jest pogorszenie jakości środowiska wodnego, stoi zatem w sprzeczności z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którą „wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne“. Zmusza to bowiem użytkownika rybackiego do ponoszenia kosztów legalnej bądź nielegalnej działalności innych podmiotów: administracyjnych, samorządowych, społecznych czy gospodarczych. Jest to również niezgodne z zasadami prawnymi zawartymi art. 415 i dalszych Kodeksu cywilnego, regulującymi zasady ponoszenia odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.
Co więcej, wspomniany zapis nie jest zgodny z wytycznymi Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz Prawa wodnego, mówiącego jasno, że to zanieczyszczający płaci za efekty swojej działalności. Tymczasem zapis umowy odpowiedzialnym za szkody w środowisku czyni tylko i wyłącznie jednego z użytkowników wód – użytkownika rybackiego.
Biorąc pod uwagę nieskuteczność służb w zakresie wykrywania sprawców przestępstw środowiskowych, stwierdzenie o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze cywilnoprawnej należy traktować w kategorii tzw. myślenia życzeniowego. Sprawy kończą się najczęściej umorzeniem postępowania z powodu niewykrycia sprawców, a także (jak w przypadku zakładów górniczych) zarzutem niedostosowania do aktualnych warunków hydrologicznych. Nie zmienia to oczywiście faktu, że na skutek tych „legalnych“ działań dochodzi do masowych śnięć ryb.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że państwo polskie pobiera opłaty za odprowadzenie ścieków do wód i wód dołowych, które w założeniu mają rekompensować skutki korzystania ze środowiska przez podmioty gospodarcze i użytkowników indywidualnych. Do takich skutków należy zaliczyć między innymi śnięcia ryb w wyniku pogorszenia jakości wód. Tak więc przerzucenie odpowiedzialności finansowej, jeśli nie wynika to z bezpośrednio prowadzonej działalności, za takie zdarzenia na użytkowników rybackich, rodzi poważne zastrzeżenia nie tylko z punktu widzenia formalnoprawnego ale i moralnego, podważa bowiem wiarygodność porządku konstytucyjnego państwa polskiego w oczach obywateli.
Ponieważ projekt umowy (jak wykazano powyżej) zawiera co najmniej jedną rażącą wadę prawną, zwracam się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
W oparciu o jakie podstawy prawne odpowiedzialność za szkody w środowisku zostały scedowane tylko i wyłącznie na rybackich użytkowników wód?
Czy wspomniany wzór umowy był konsultowany przez Państwowe Gospodarstwo Wodne „Wody Polskie“ z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi reprezentowanym przez Departament ds. Rybactwa?
Dlaczego koszty wynikające z masowych śnięć ryb nie są pokrywane z opłat jakie wnoszone są za odprowadzanie do wód powierzchniowych: ścieków wód dołowych i opadowych lecz obarczane są nimi osoby prywatne, podmioty gospodarcze i stowarzyszenia?
Dlaczego PGW Wody Polskie odrzuciły wzór umowy powstały na drodze współpracy partnerów społecznych, tj. użytkowników rybackich i przedstawicieli Departamentu ds. Rybactwa stanowiącego jednostkę odpowiedzialną z ramienia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi za gospodarkę rybacką, w tym treść umowy dzierżawnej na użytkowanie obwodów rybackich?
Z jakich powodów (w związku z zamiarem wprowadzenia nowego wzoru umowy na użytkowanie obwodów rybackich) nie zostały przeprowadzone konsultacje społeczne, co nakazuje art. 21 Konstytucji RP, a jedynie rozesłano wzór umowy, bez możliwości zgłoszenia uwag oraz dyskusji nad nimi stron zainteresowanych?
Biorąc pod uwagę wady prawne, które zawiera projekt umowy przedstawiony do wiadomości publicznej przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie oraz niekonstytucyjny tryb jego procedowania, jakie działania naprawcze zostaną w związku z tym podjęte?
Z poważaniem
dr Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 6720
do ministra infrastruktury
w sprawie wad prawnych znajdujących się w umowie na użytkowanie obwodów rybackich zawieranej ze Skarbem Państwa
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic
Data wpływu: 28-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z zapisem zawartym w § 4 ust. 2 pkt 4 umowy na użytkowanie obwodów rybackich zawieranej ze Skarbem Państwa, reprezentowanym przez dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, w brzmieniu:
„dbania o jakość środowiska wodnego obwodu rybackiego, w tym w szczególności poprzez niezwłoczne usuwanie na koszt Użytkownika śniętych ryb i innych zanieczyszczeń organicznych mających wpływ na jakość biologiczną wody, przy czym Użytkownik zobowiązany jest do niezwłocznego powiadamiania Właściciela, właściwych organów i jednostek powołanych przez prawo do usuwania zanieczyszczeń i ich skutków. Dochodzenie ewentualnych roszczeń zwrotnych przez Użytkownika z tytułu szkód wywołanych zanieczyszczeniem przez osoby trzecie odbywa się na zasadach ogólnych wynikających z Kodeksu cywilnego“.
Na użytkowników rybackich przerzucony został cały ciężar odpowiedzialności za likwidację zanieczyszczeń organicznych oraz skutków katastrof ekologicznych, w wyniku których dochodzi do masowych śnięć ryb. Należy podkreślić, że do zanieczyszczeń organicznych mających wpływ na jakość wody należą np. ścieki z oczyszczalni czy zakładów wykorzystujących w procesie produkcji wyrobów związki organiczne, odcieki ze składowisk odpadów czy wody opadowe spływające z dróg i autostrad. Nie jest więc możliwe, aby użytkownicy rybaccy byli zdolni do likwidacji tego typu zanieczyszczeń, choćby ze względu na fakt, że w świetle obowiązujących aktów prawnych podmiotem odpowiedzialnym za takie działanie są służby państwowe np. Państwowa Straż Pożarna, której członkowie posiadają niezbędne w tym celu przeszkolenie i wyposażenie umożliwiające prowadzenie akcji. Zostało to podkreślone we wspomnianym fragmencie umowy w zdaniu: „właściwych organów i jednostek powołanych przez prawo do usuwania zanieczyszczeń i ich skutków“. W świetle obowiązujących przepisów nie są to z pewnością użytkownicy rybaccy. Żądanie takie nie jest zatem zgodne z obowiązującym w tym zakresie ustawodawstwem.
Występujące w ostatnich latach masowe śnięcia ryb, są najczęściej wywołane pogarszającym się stanem środowiska wodnego. Na proces ten użytkownicy rybaccy mają wpływ niewielki lub żaden. Najlepszym przykładem tego jest trwające cały czas odprowadzanie wód dołowych do Odry i Wisły pomimo świadomości, że są one główną przyczyną występowania toksycznych zakwitów Prymnesium parvum. Podobnie w odniesieniu do zanieczyszczeń rolniczych, czy nie w pełni oczyszczonych ścieków z oczyszczalni komunalnych, które napędzają proces eutrofizacji (skutkiem tego jest coraz częstsze występowanie przyduch letnich). Użytkownik rybacki nie ma również żadnego wpływu na prowadzoną przez PGW Wody Polskie gospodarkę wodną czy rozwój zabudowy nad brzegami rzek i jezior, która powstaje często bez stosownej infrastruktury sanitarnej, a często w istotny sposób wpływa na jakość biologiczną wody. Często przyczynami masowych śnięć ryb są również prowadzone bez konsultacji z użytkownikiem rybackim działania mające zapobiegać tak zwanej przydusze lub też brak zaplanowanych działań minimalizujących zagrożenie dla ichtiofauny w czasie realizacji inwestycji.
Przenoszenie odpowiedzialności na użytkownika rybackiego za działania innych podmiotów, których skutkiem jest pogorszenie jakości środowiska wodnego, stoi zatem w sprzeczności z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którą „wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne“. Zmusza to bowiem użytkownika rybackiego do ponoszenia kosztów legalnej bądź nielegalnej działalności innych podmiotów: administracyjnych, samorządowych, społecznych czy gospodarczych. Jest to również niezgodne z zasadami prawnymi zawartymi art. 415 i dalszych Kodeksu cywilnego, regulującymi zasady ponoszenia odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.
Co więcej, wspomniany zapis nie jest zgodny z wytycznymi Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz Prawa wodnego, mówiącego jasno, że to zanieczyszczający płaci za efekty swojej działalności. Tymczasem zapis umowy odpowiedzialnym za szkody w środowisku czyni tylko i wyłącznie jednego z użytkowników wód – użytkownika rybackiego.
Biorąc pod uwagę nieskuteczność służb w zakresie wykrywania sprawców przestępstw środowiskowych, stwierdzenie o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze cywilnoprawnej należy traktować w kategorii tzw. myślenia życzeniowego. Sprawy kończą się najczęściej umorzeniem postępowania z powodu niewykrycia sprawców, a także (jak w przypadku zakładów górniczych) zarzutem niedostosowania do aktualnych warunków hydrologicznych. Nie zmienia to oczywiście faktu, że na skutek tych „legalnych“ działań dochodzi do masowych śnięć ryb.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że państwo polskie pobiera opłaty za odprowadzenie ścieków do wód i wód dołowych, które w założeniu mają rekompensować skutki korzystania ze środowiska przez podmioty gospodarcze i użytkowników indywidualnych. Do takich skutków należy zaliczyć między innymi śnięcia ryb w wyniku pogorszenia jakości wód. Tak więc przerzucenie odpowiedzialności finansowej, jeśli nie wynika to z bezpośrednio prowadzonej działalności, za takie zdarzenia na użytkowników rybackich, rodzi poważne zastrzeżenia nie tylko z punktu widzenia formalnoprawnego ale i moralnego, podważa bowiem wiarygodność porządku konstytucyjnego państwa polskiego w oczach obywateli.
Ponieważ projekt umowy (jak wykazano powyżej) zawiera co najmniej jedną rażącą wadę prawną, zwracam się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
W oparciu o jakie podstawy prawne odpowiedzialność za szkody w środowisku zostały scedowane tylko i wyłącznie na rybackich użytkowników wód?
Czy wspomniany wzór umowy był konsultowany przez Państwowe Gospodarstwo Wodne „Wody Polskie“ z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi reprezentowanym przez Departament ds. Rybactwa?
Dlaczego koszty wynikające z masowych śnięć ryb nie są pokrywane z opłat jakie wnoszone są za odprowadzanie do wód powierzchniowych: ścieków wód dołowych i opadowych lecz obarczane są nimi osoby prywatne, podmioty gospodarcze i stowarzyszenia?
Dlaczego PGW Wody Polskie odrzuciły wzór umowy powstały na drodze współpracy partnerów społecznych, tj. użytkowników rybackich i przedstawicieli Departamentu ds. Rybactwa stanowiącego jednostkę odpowiedzialną z ramienia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi za gospodarkę rybacką, w tym treść umowy dzierżawnej na użytkowanie obwodów rybackich?
Z jakich powodów (w związku z zamiarem wprowadzenia nowego wzoru umowy na użytkowanie obwodów rybackich) nie zostały przeprowadzone konsultacje społeczne, co nakazuje art. 21 Konstytucji RP, a jedynie rozesłano wzór umowy, bez możliwości zgłoszenia uwag oraz dyskusji nad nimi stron zainteresowanych?
Biorąc pod uwagę wady prawne, które zawiera projekt umowy przedstawiony do wiadomości publicznej przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie oraz niekonstytucyjny tryb jego procedowania, jakie działania naprawcze zostaną w związku z tym podjęte?
Z poważaniem
dr Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Stefan Krajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
18
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (18)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11862 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 27 grudnia 2024 r.
Znak sprawy: RYB.rs.058.3.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacja w sprawie wad prawnych znajdujących się w umowie na
użytkowanie obwodów rybackich zawieranej ze Skarbem Państwa (interpelacja nr 6720)
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację posłanki na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej pani dr Anity
Kucharskiej-Dziedzic, chciałbym serdecznie podziękować za skierowanie do Ministra
Infrastruktury interpelacji, w której zwrócono uwagę na działania Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie dotyczące przekierowania odpowiedzialności za
zwalczanie przyczyn i skutków zanieczyszczenia wód na użytkowników obwodów
rybackich. Interpelacja została w dniu 13 grudnia 2024 r. przekierowana do Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako ministra właściwego do spraw rybołówstwa, ze
wskazaniem, że zgodnie z art. 263 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z póź. zm.), to minister właściwy do spraw rybołówstwa
sprawuje nadzór nad realizacją przez PGW Wody Polskie zadań w zakresie rybactwa
śródlądowego. Minister Infrastruktury odniósł się wyłączenie do trzeciego pytania
zadanego w interpelacji i zredagowaną odpowiedź w tym zakresie zamieszczam poniżej.
W przypadku wystąpienia zanieczyszczeń wód oraz deficytów tlenowych i będących ich
efektem śnięć ryb, to użytkownicy obwodów rybackich są podmiotami w pierwszej
kolejności poszkodowanymi takimi wydarzeniami, między innymi ze względu
na bezpośrednie zubożenie ichtiofauny, której stan stanowi podstawę ich egzystencji.
Skutki wystąpienia katastrofy ekologicznej mogą być odczuwane latami i wymagać wielu
-- 1 of 6 --
nakładów na odtworzenie stanu środowiska, wpływając w tym czasie na ekonomikę
prowadzenia gospodarki rybackiej. Ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie
śródlądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 883) przewiduje, że w tego rodzaju sytuacjach,
w szczególności w przypadku wystąpienia zanieczyszczenia wód znacząco
pogarszającego warunki bytowania ryb, uprawniony do rybactwa w obwodzie rybackim
może zostać zwolniony z obowiązku prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej
(art. 6 ust. 3 urś).
Uwzględniając powyższe, uprzejmie informuję, że opisane w interpelacji zmiany wzoru
umowy stanowią przedmiot uzgodnień pomiędzy Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju
Wsi a Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie.
Jednocześnie poniżej zamieszczam dodatkowe odniesienia do pytań zawartych
w interpelacji.
1. W oparciu o jakie podstawy prawne odpowiedzialność za szkody w środowisku
zostały scedowane tylko i wyłącznie na rybackich użytkowników wód?
Przedstawiciele branży wyrazili sprzeciw wobec jednostronnej próby wprowadzenia
przez PGW WP Wody Polskie nowych wzorów umów użytkowania obwodów rybackich.
Przygotowany przez PGW WP projekt nowego wzoru umowy zawierał niewynikające z
obowiązujących przepisów rozwiązania, w tym m.in.: (1) scedowanie na użytkownika
rybackiego obowiązku utrzymywania porządku na brzegach wód obwodu rybackiego i
stanowiskach wędkarskich, (2) niezwłoczne usuwanie na koszt użytkowników rybackich
śniętych ryb i innych zanieczyszczeń organicznych mających wpływ na jakość biologiczną
wody.
W związku z brakiem akceptacji projektu nowego wzoru umowy przez ministra
właściwego do spraw rybołówstwa nadal powinny być stosowane wzory umów
dotychczasowych, uwzględniające obowiązujące wytyczne ministra właściwego do spraw
rybołówstwa.
2. Czy wspomniany wzór umowy był konsultowany przez Państwowe Gospodarstwo
„Wodne Wody” Polskie z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi reprezentowanym
przez Departament ds. Rybactwa?
Ze względu na różnice w stosowanych przez poszczególnych dyrektorów RZGW PGW
Wody Polskie wzorach umów (np. dotyczących terminów powiadamiania
-- 2 of 6 --
z wyprzedzeniem o zarybieniach, czy też stosowania blokowania środków pieniężnych
na kontach bankowych jako zabezpieczeń należytego wykonania umów) uprawnieni
do rybactwa postulowali, aby został wypracowany jeden ramowy wzór umowy.
Wychodząc naprzeciwko tym postulatom kilka lat temu w urzędzie obsługującym ministra
właściwego do spraw rybołówstwa podjęto konsultacje z udziałem przedstawicieli PGW
Wody Polskie oraz przedstawicieli sektora rybactwa śródlądowego i odpowiedni wzór
został opracowany. Wydano również wytyczne w zakresie jego stosowania (wytyczna
z dnia 21.10.2019 r., podtrzymana w wytycznej z dnia 22.12.2022 r.).
Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej PGW Wody Polskie począwszy od 2022 r. dokonał
zmiany podejścia wypracowanego wspólnie z MRiRW oraz środowiskiem rybackim
i zaczął w ramach zarządzeń prezesa PGW Wody Polskie stosować wzór umowy,
który nie został skonsultowany z przedstawicielami MRiRW. Umowy zawierane według
tych wzorów nie spełniały wymogów zgodności z obowiązującymi przepisami prawa,
właściwości stosunku prawnego (jego naturze) i zasadami współżycia społecznego,
wyrażonymi w art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. W ramach
nowego otwarcia wzajemnej współpracy administracji i branży, podjęto kolejne rozmowy
z PGW Wody Polskie w celu wypracowania nowego wzoru umowy (rozmowy
poprzedzające ewentualne wydanie nowych wytycznych MRiRW). W pracach tych
uczestniczył Zespół do spraw Śródlądowej Gospodarki Rybackiej i Wędkarskiej
przy MRiRW i wytypowana grupa robocza przy Prezesie PGW WP – jako forum
skupiające zaangażowane podmioty (reprezentantów sektora, MRiRW oraz PGW WP).
Pierwsze spotkanie miało miejsce w dniu 19.03.2024 r., a na spotkaniu w dniu
16.04.2024 r. w siedzibie PGW Wody Polskie uzgodniono najważniejsze klauzule nowego
wzoru umowy, który był kompromisowym rozwiązaniem zadowalającym zaangażowane
strony.
Na spotkaniu grupy roboczej w dniu 31 lipca 2024 r. PGW Wody Polskie przedstawiły
zupełnie nowy wzór umowy. Wzór ten, pomimo wyeliminowania niektórych wcześniej
kwestionowanych rozwiązań (stosowania tzw. „opłaty krajowej”), zawierał szereg
nowych uregulowań mogących nieść skutki zakresie opłacalności produkcji (m.in.
dotyczących ponoszenia kosztów zbierania i utylizacji śniętych ryb oraz utrzymywania
czystości nad wodą).
W duchu kompromisu, zarówno przedstawiciele MRiRW, jak i branży, zapowiedzieli
gotowość dalszych prac nad projektem wzoru umowy. Wypracowano kolejne uwagi
do wzoru umowy, jednak proces uzgodnień nie został zakończony. Zatem w związku
-- 3 of 6 --
z brakiem akceptacji projektu nowego wzoru umowy przez ministra właściwego do spraw
rybołówstwa nadal powinny być stosowane wzory umów uwzględniające obowiązujące
wytyczne ministra właściwego do spraw rybołówstwa.
3. Dlaczego koszty wynikające z masowych śnięć ryb nie są pokrywane z opłat jakie
wnoszone są za odprowadzanie do wód powierzchniowych: ścieków wód dołowych
i opadowych lecz obarczane są nimi osoby prywatne, podmioty gospodarcze
i stowarzyszenia? Dlaczego koszty wynikające z masowych śnięć ryb nie są pokrywane
z opłat jakie wnoszone są za odprowadzanie do wód powierzchniowych: ścieków wód
dołowych i opadowych lecz obarczane są nimi osoby prywatne, podmioty gospodarcze
i stowarzyszenia?
Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministra Infrastruktury opłaty za odprowadzanie
do wód powierzchniowych ścieków i wód opadowych tworzą system opłat za usługi
wodne, które co do zasady stanowią przychód Państwowego Gospodarstwa Wodnego
Wody Polskie. Celem systemu opłat za usługi wodne było wdrożenie zasady zwrotu
kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz
analizę ekonomiczną. Przedmiotowy system polega na tym, że w ramach działalności
ingerującej w środowisko ponosi się z tego tytułu opłaty, które są przeznaczane
na działania mające na celu odpowiednie gospodarowanie wodą, w tym prowadzenie
inwestycji, które zapobiegają zjawisku suszy, przeciwdziałają powodzi itp. Takie działania
wykonuje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie dzięki środkom uzyskanym
z opłat za usługi wodne. Należy podkreślić, że dopuszczona ingerencja w środowisku,
za którą ponosi się opłaty za usługi wodne, co do zasady, nie powinna prowadzić
do powstania poważnych szkód. Dlatego opłaty za usługi wodne nie mają, co do zasady,
rekompensować szkód w środowisku.
Kwestie odpowiedzialności za wyrządzenie szkody w środowisku i jej naprawy przez
podmiot, który przyczynił się do takiej szkody reguluje ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r.
o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2020 r . poz. 2187).
W tym zakresie odpowiednie działania podejmują organy ochrony przyrody
funkcjonujące w ramach resortu klimatu i środowiska (regionalni dyrektorzy ochrony
środowiska). Ustawa ta określa obowiązki zarówno podmiotów korzystających
ze środowiska, których działalność stwarza ryzyko szkody w środowisku, jak i organów
państwa właściwych w sprawach szkód w środowisku.
-- 4 of 6 --
4. Dlaczego PGW Wody Polskie odrzuciły wzór umowy powstały na drodze współpracy
partnerów społecznych tj. użytkowników rybackich i przedstawicieli Departamentu
ds. Rybactwa stanowiącego jednostkę odpowiedzialną z ramienia Ministerstwa
Rolnictwa i Rozwoju Wsi za gospodarkę rybacką, w tym treść umowy dzierżawnej
na użytkowanie obwodów rybackich?
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie wyjaśniło w odpowiedni,
umotywowany sposób dlaczego w dniu 31.07.2024 r. nastąpiła zmiana stanowiska
i PGW WP nie przyjęło wyników wcześniejszych konsultacji oraz przestało akceptować
wypracowane i uzgodnione w dniu 16.04.2024 r. najważniejsze klauzule nowego wzoru
umowy, który był kompromisowym rozwiązaniem zadowalającym zaangażowane strony.
Wspólne uwagi MRiRW oraz branży do wzoru umowy zostały przekazane w dniu
12.09.2024 r. do PGW WP. Po interwencji MRiRW z dnia 25.10.2024 r. PGW WP
przesłało pismo datowane na dzień 29.10.2024 r., w którym poinformowało, że niektóre
ze zgłoszonych uwag „nie mogły zostać uwzględnione z uwagi na nadrzędny interes
Skarbu Państwa”.
5. Z jakich powodów (w związku z zamiarem wprowadzenia nowego wzoru umowy
na użytkowanie obwodów rybackich) nie zostały przeprowadzone konsultacje
społeczne, co nakazuje art. 21 Konstytucji RP, a jedynie rozesłano wzór umowy,
bez możliwości zgłoszenia uwag oraz dyskusji nad nimi stron zainteresowanych?
Wolą Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawsze jest przeprowadzenie wszelkich
niezbędnych konsultacji, w tym uzgodnień wymaganych przed wprowadzeniem
ewentualnej zmiany wzoru umowy na rybackie użytkowanie obwodu rybackiego.
6. Biorąc pod uwagę wady prawne, które zawiera projekt umowy przedstawiony
do wiadomości publicznej przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie
oraz niekonstytucyjny tryb jego procedowania, jakie działania naprawcze zostaną
w związku z tym podjęte?
Zgodnie z informacją przekazaną na wstępie, w związku z brakiem akceptacji projektu
nowego wzoru umowy przez ministra właściwego do spraw rybołówstwa, nadal powinny
być stosowane przez dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej
Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wzory umów dotychczasowych,
uwzględniające obowiązujące wytyczne ministra właściwego do spraw rybołówstwa
-- 5 of 6 --
zamieszczone na stronie internetowej MRiRW1. Wynika to m.in. z art. 263 ust. 5 i 6
ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z póź. zm.),
który stanowi, że minister właściwy do spraw rybołówstwa sprawuje nadzór nad
realizacją przez PGW Wody Polskie zadań w zakresie rybactwa śródlądowego i w ramach
tego nadzoru może wydawać wytyczne i zalecenia w zakresie realizacji zadań
wynikających z przepisów ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
1 https://www.gov.pl/web/rolnictwo/rybactwo-srodladowe
-- 6 of 6 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 27 grudnia 2024 r.
Znak sprawy: RYB.rs.058.3.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacja w sprawie wad prawnych znajdujących się w umowie na
użytkowanie obwodów rybackich zawieranej ze Skarbem Państwa (interpelacja nr 6720)
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację posłanki na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej pani dr Anity
Kucharskiej-Dziedzic, chciałbym serdecznie podziękować za skierowanie do Ministra
Infrastruktury interpelacji, w której zwrócono uwagę na działania Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie dotyczące przekierowania odpowiedzialności za
zwalczanie przyczyn i skutków zanieczyszczenia wód na użytkowników obwodów
rybackich. Interpelacja została w dniu 13 grudnia 2024 r. przekierowana do Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako ministra właściwego do spraw rybołówstwa, ze
wskazaniem, że zgodnie z art. 263 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z póź. zm.), to minister właściwy do spraw rybołówstwa
sprawuje nadzór nad realizacją przez PGW Wody Polskie zadań w zakresie rybactwa
śródlądowego. Minister Infrastruktury odniósł się wyłączenie do trzeciego pytania
zadanego w interpelacji i zredagowaną odpowiedź w tym zakresie zamieszczam poniżej.
W przypadku wystąpienia zanieczyszczeń wód oraz deficytów tlenowych i będących ich
efektem śnięć ryb, to użytkownicy obwodów rybackich są podmiotami w pierwszej
kolejności poszkodowanymi takimi wydarzeniami, między innymi ze względu
na bezpośrednie zubożenie ichtiofauny, której stan stanowi podstawę ich egzystencji.
Skutki wystąpienia katastrofy ekologicznej mogą być odczuwane latami i wymagać wielu
-- 1 of 6 --
nakładów na odtworzenie stanu środowiska, wpływając w tym czasie na ekonomikę
prowadzenia gospodarki rybackiej. Ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie
śródlądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 883) przewiduje, że w tego rodzaju sytuacjach,
w szczególności w przypadku wystąpienia zanieczyszczenia wód znacząco
pogarszającego warunki bytowania ryb, uprawniony do rybactwa w obwodzie rybackim
może zostać zwolniony z obowiązku prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej
(art. 6 ust. 3 urś).
Uwzględniając powyższe, uprzejmie informuję, że opisane w interpelacji zmiany wzoru
umowy stanowią przedmiot uzgodnień pomiędzy Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju
Wsi a Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie.
Jednocześnie poniżej zamieszczam dodatkowe odniesienia do pytań zawartych
w interpelacji.
1. W oparciu o jakie podstawy prawne odpowiedzialność za szkody w środowisku
zostały scedowane tylko i wyłącznie na rybackich użytkowników wód?
Przedstawiciele branży wyrazili sprzeciw wobec jednostronnej próby wprowadzenia
przez PGW WP Wody Polskie nowych wzorów umów użytkowania obwodów rybackich.
Przygotowany przez PGW WP projekt nowego wzoru umowy zawierał niewynikające z
obowiązujących przepisów rozwiązania, w tym m.in.: (1) scedowanie na użytkownika
rybackiego obowiązku utrzymywania porządku na brzegach wód obwodu rybackiego i
stanowiskach wędkarskich, (2) niezwłoczne usuwanie na koszt użytkowników rybackich
śniętych ryb i innych zanieczyszczeń organicznych mających wpływ na jakość biologiczną
wody.
W związku z brakiem akceptacji projektu nowego wzoru umowy przez ministra
właściwego do spraw rybołówstwa nadal powinny być stosowane wzory umów
dotychczasowych, uwzględniające obowiązujące wytyczne ministra właściwego do spraw
rybołówstwa.
2. Czy wspomniany wzór umowy był konsultowany przez Państwowe Gospodarstwo
„Wodne Wody” Polskie z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi reprezentowanym
przez Departament ds. Rybactwa?
Ze względu na różnice w stosowanych przez poszczególnych dyrektorów RZGW PGW
Wody Polskie wzorach umów (np. dotyczących terminów powiadamiania
-- 2 of 6 --
z wyprzedzeniem o zarybieniach, czy też stosowania blokowania środków pieniężnych
na kontach bankowych jako zabezpieczeń należytego wykonania umów) uprawnieni
do rybactwa postulowali, aby został wypracowany jeden ramowy wzór umowy.
Wychodząc naprzeciwko tym postulatom kilka lat temu w urzędzie obsługującym ministra
właściwego do spraw rybołówstwa podjęto konsultacje z udziałem przedstawicieli PGW
Wody Polskie oraz przedstawicieli sektora rybactwa śródlądowego i odpowiedni wzór
został opracowany. Wydano również wytyczne w zakresie jego stosowania (wytyczna
z dnia 21.10.2019 r., podtrzymana w wytycznej z dnia 22.12.2022 r.).
Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej PGW Wody Polskie począwszy od 2022 r. dokonał
zmiany podejścia wypracowanego wspólnie z MRiRW oraz środowiskiem rybackim
i zaczął w ramach zarządzeń prezesa PGW Wody Polskie stosować wzór umowy,
który nie został skonsultowany z przedstawicielami MRiRW. Umowy zawierane według
tych wzorów nie spełniały wymogów zgodności z obowiązującymi przepisami prawa,
właściwości stosunku prawnego (jego naturze) i zasadami współżycia społecznego,
wyrażonymi w art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. W ramach
nowego otwarcia wzajemnej współpracy administracji i branży, podjęto kolejne rozmowy
z PGW Wody Polskie w celu wypracowania nowego wzoru umowy (rozmowy
poprzedzające ewentualne wydanie nowych wytycznych MRiRW). W pracach tych
uczestniczył Zespół do spraw Śródlądowej Gospodarki Rybackiej i Wędkarskiej
przy MRiRW i wytypowana grupa robocza przy Prezesie PGW WP – jako forum
skupiające zaangażowane podmioty (reprezentantów sektora, MRiRW oraz PGW WP).
Pierwsze spotkanie miało miejsce w dniu 19.03.2024 r., a na spotkaniu w dniu
16.04.2024 r. w siedzibie PGW Wody Polskie uzgodniono najważniejsze klauzule nowego
wzoru umowy, który był kompromisowym rozwiązaniem zadowalającym zaangażowane
strony.
Na spotkaniu grupy roboczej w dniu 31 lipca 2024 r. PGW Wody Polskie przedstawiły
zupełnie nowy wzór umowy. Wzór ten, pomimo wyeliminowania niektórych wcześniej
kwestionowanych rozwiązań (stosowania tzw. „opłaty krajowej”), zawierał szereg
nowych uregulowań mogących nieść skutki zakresie opłacalności produkcji (m.in.
dotyczących ponoszenia kosztów zbierania i utylizacji śniętych ryb oraz utrzymywania
czystości nad wodą).
W duchu kompromisu, zarówno przedstawiciele MRiRW, jak i branży, zapowiedzieli
gotowość dalszych prac nad projektem wzoru umowy. Wypracowano kolejne uwagi
do wzoru umowy, jednak proces uzgodnień nie został zakończony. Zatem w związku
-- 3 of 6 --
z brakiem akceptacji projektu nowego wzoru umowy przez ministra właściwego do spraw
rybołówstwa nadal powinny być stosowane wzory umów uwzględniające obowiązujące
wytyczne ministra właściwego do spraw rybołówstwa.
3. Dlaczego koszty wynikające z masowych śnięć ryb nie są pokrywane z opłat jakie
wnoszone są za odprowadzanie do wód powierzchniowych: ścieków wód dołowych
i opadowych lecz obarczane są nimi osoby prywatne, podmioty gospodarcze
i stowarzyszenia? Dlaczego koszty wynikające z masowych śnięć ryb nie są pokrywane
z opłat jakie wnoszone są za odprowadzanie do wód powierzchniowych: ścieków wód
dołowych i opadowych lecz obarczane są nimi osoby prywatne, podmioty gospodarcze
i stowarzyszenia?
Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministra Infrastruktury opłaty za odprowadzanie
do wód powierzchniowych ścieków i wód opadowych tworzą system opłat za usługi
wodne, które co do zasady stanowią przychód Państwowego Gospodarstwa Wodnego
Wody Polskie. Celem systemu opłat za usługi wodne było wdrożenie zasady zwrotu
kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz
analizę ekonomiczną. Przedmiotowy system polega na tym, że w ramach działalności
ingerującej w środowisko ponosi się z tego tytułu opłaty, które są przeznaczane
na działania mające na celu odpowiednie gospodarowanie wodą, w tym prowadzenie
inwestycji, które zapobiegają zjawisku suszy, przeciwdziałają powodzi itp. Takie działania
wykonuje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie dzięki środkom uzyskanym
z opłat za usługi wodne. Należy podkreślić, że dopuszczona ingerencja w środowisku,
za którą ponosi się opłaty za usługi wodne, co do zasady, nie powinna prowadzić
do powstania poważnych szkód. Dlatego opłaty za usługi wodne nie mają, co do zasady,
rekompensować szkód w środowisku.
Kwestie odpowiedzialności za wyrządzenie szkody w środowisku i jej naprawy przez
podmiot, który przyczynił się do takiej szkody reguluje ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r.
o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2020 r . poz. 2187).
W tym zakresie odpowiednie działania podejmują organy ochrony przyrody
funkcjonujące w ramach resortu klimatu i środowiska (regionalni dyrektorzy ochrony
środowiska). Ustawa ta określa obowiązki zarówno podmiotów korzystających
ze środowiska, których działalność stwarza ryzyko szkody w środowisku, jak i organów
państwa właściwych w sprawach szkód w środowisku.
-- 4 of 6 --
4. Dlaczego PGW Wody Polskie odrzuciły wzór umowy powstały na drodze współpracy
partnerów społecznych tj. użytkowników rybackich i przedstawicieli Departamentu
ds. Rybactwa stanowiącego jednostkę odpowiedzialną z ramienia Ministerstwa
Rolnictwa i Rozwoju Wsi za gospodarkę rybacką, w tym treść umowy dzierżawnej
na użytkowanie obwodów rybackich?
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie wyjaśniło w odpowiedni,
umotywowany sposób dlaczego w dniu 31.07.2024 r. nastąpiła zmiana stanowiska
i PGW WP nie przyjęło wyników wcześniejszych konsultacji oraz przestało akceptować
wypracowane i uzgodnione w dniu 16.04.2024 r. najważniejsze klauzule nowego wzoru
umowy, który był kompromisowym rozwiązaniem zadowalającym zaangażowane strony.
Wspólne uwagi MRiRW oraz branży do wzoru umowy zostały przekazane w dniu
12.09.2024 r. do PGW WP. Po interwencji MRiRW z dnia 25.10.2024 r. PGW WP
przesłało pismo datowane na dzień 29.10.2024 r., w którym poinformowało, że niektóre
ze zgłoszonych uwag „nie mogły zostać uwzględnione z uwagi na nadrzędny interes
Skarbu Państwa”.
5. Z jakich powodów (w związku z zamiarem wprowadzenia nowego wzoru umowy
na użytkowanie obwodów rybackich) nie zostały przeprowadzone konsultacje
społeczne, co nakazuje art. 21 Konstytucji RP, a jedynie rozesłano wzór umowy,
bez możliwości zgłoszenia uwag oraz dyskusji nad nimi stron zainteresowanych?
Wolą Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawsze jest przeprowadzenie wszelkich
niezbędnych konsultacji, w tym uzgodnień wymaganych przed wprowadzeniem
ewentualnej zmiany wzoru umowy na rybackie użytkowanie obwodu rybackiego.
6. Biorąc pod uwagę wady prawne, które zawiera projekt umowy przedstawiony
do wiadomości publicznej przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie
oraz niekonstytucyjny tryb jego procedowania, jakie działania naprawcze zostaną
w związku z tym podjęte?
Zgodnie z informacją przekazaną na wstępie, w związku z brakiem akceptacji projektu
nowego wzoru umowy przez ministra właściwego do spraw rybołówstwa, nadal powinny
być stosowane przez dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej
Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wzory umów dotychczasowych,
uwzględniające obowiązujące wytyczne ministra właściwego do spraw rybołówstwa
-- 5 of 6 --
zamieszczone na stronie internetowej MRiRW1. Wynika to m.in. z art. 263 ust. 5 i 6
ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z póź. zm.),
który stanowi, że minister właściwy do spraw rybołówstwa sprawuje nadzór nad
realizacją przez PGW Wody Polskie zadań w zakresie rybactwa śródlądowego i w ramach
tego nadzoru może wydawać wytyczne i zalecenia w zakresie realizacji zadań
wynikających z przepisów ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
1 https://www.gov.pl/web/rolnictwo/rybactwo-srodladowe
-- 6 of 6 --