Odpowiedź na interpelację w sprawie działań Ministerstwa Edukacji Narodowej na rzecz zapewnienia dostępności Odpowiedź na interpelację nr 6718 w sprawie działań Ministerstwa Edukacji Narodowej na rzecz zapewnienia dostępności Odpowiadający: minister edukacji Barbara Nowacka Warszawa, 23-12-2024 Szanowne Panie Posłanki, działania na rzecz zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami są podejmowane zarówno w Ministerstwie Edukacji Narodowej, jak i jednostkach podległych Ministrowi Edukacji, tj.: Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, Centrum Informatycznym Edukacji, Ośrodku Rozwoju Edukacji oraz Ośrodku Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą. Sposób zapewnienia dostępności budynku Ministerstwa Edukacji Narodowej jest zależny przede wszystkim od faktu, że gmach urzędu został uznany za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 czerwca 2022 roku. Gmach jest przykładem architektury publicznej okresu dwudziestolecia międzywojennego o szczególnym walorze artystycznym oraz o głębokim kontekście historycznym. Mimo to, podjęto działania, aby zapewnić jak najlepszy dostęp fizyczny do Ministerstwa - jest on możliwy dla wszystkich osób ze szczególnymi potrzebami, w tym dla osób niepełnosprawnych poruszających się na wózku inwalidzkim, które mogą dostać się do budynku Ministerstwa wejściem przez bramę nr I. Przy bramie przy wejściu głównym oraz przy bramie nr I znajdują się domofony, za pomocą których można skontaktować się z pracownikiem ochrony, który udzieli wszelkich informacji oraz pomocy w dostaniu się do budynku Ministerstwa. Przed wejściem głównym, na terenie dziedzińca znajduje się parking, na który można wjechać po opuszczeniu przez pracownika ochrony słupka blokującego i wskazaniu przez niego miejsca do zaparkowania. Chęć skorzystania przez osobę niepełnosprawną z miejsca parkingowego na dziedzińcu głównym należy wcześniej zgłosić. Dodatkowo przed budynkiem Ministerstwa znajduje się jedno ogólnodostępne oznakowane kolorem niebieskim miejsce parkingowe dla osób z niepełnosprawnością. Drugie ogólnodostępne miejsce oznaczone tzw. kopertą znajduje się po drugiej stronie ulicy. Na parterze budynku Ministerstwa po prawej stronie znajduje się szatnia, a po lewej recepcja z obniżonym kontuarem, w której można uzyskać informacje o dostępnych usługach wsparcia Ministerstwa, poruszaniu się po budynku Ministerstwa oraz zaanonsować się na spotkanie lub wydarzenie. Recepcja jest wyposażona w mobilną pętlę indukcyjną umożliwiającą osobie niesłyszącej wyposażonej w aparat słuchowy odbiór dźwięku poprzez cewkę (T). W korytarzu wejściowym zainstalowane są bramki kontroli dostępu o szerokości pozwalającej na swobodny przejazd wózkiem inwalidzkim. Pracownik ochrony asystuje osobie niepełnosprawnej w dotarciu do kondygnacji, na której znajdują się windy (wysoki parter). Przy użyciu schodołaza pracownik ochrony pomaga wjechać osobie niepełnosprawnej ruchowo na schody prowadzące do jednej z dwóch wind przeznaczonych do przewozu osób. Do poziomu parkingu zjeżdża specjalistyczna winda – dzięki niej też jest możliwe dotarcie na wszystkie kondygnacje budynku. Dźwigi posiadają przyciski z numerami pięter oznaczonymi alfabetem Braille’a. Wewnątrz budynku Ministerstwa posadzki ciągów komunikacyjnych mają równą powierzchnię. Szerokość drzwi i ciągi komunikacyjne w budynku Ministerstwa są przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych ruchowo. Na poziomie 0 budynku Ministerstwa znajduje się toaleta przystosowana dla osób z niepełnosprawnością poruszających się na wózkach inwalidzkich. Do budynku Ministerstwa i wszystkich jego pomieszczeń można wejść z psem przewodnikiem osoby niewidomej lub niedowidzącej oraz psem asystentem osoby niepełnosprawnej ruchowo. W Ministerstwie obowiązuje zasada, że pracownicy odbierają z recepcji umówionych gości osobiście. Gość może także zostać zaprowadzony do odpowiedniego pokoju przez pracownika ochrony. Ministerstwo Edukacji Narodowej udostępnia osobom doświadczającym trwale lub okresowo trudności w komunikowaniu się różnorodne formy kontaktu z urzędem: SMS/MMS, fax, poczta elektroniczna, Skype. Można również skorzystać z usługi Tłumacz Migam, która umożliwia połączenia wideo z tłumaczem języka migowego z poziomu przeglądarki internetowej, aplikacji mobilnej oraz dowolnego urządzenia z kamerą - należy kliknąć na symbol migających dłoni na stronie internetowej Ministerstwa. Usługa ta jest dostępna w dni robocze w godzinach pracy urzędu 8:00 - 16:00. Natomiast w siedzibie Ministerstwa zapewniony jest dostęp do usług tłumacza PJM, SJM i SKOGN. Chęć skorzystania z takiej usługi należy zgłosić co najmniej na 3 dni robocze przed planowanym spotkaniem w urzędzie. Ministerstwo udostępnia dokumenty niezbędne do załatwienia sprawy, w formie dostępnej dla osób uprawnionych, na ich wniosek. Osoba uprawniona ma również prawo do skorzystania z pomocy osoby przybranej (trzeciej) w kontaktach z urzędem. Strona internetowa Ministerstwa Edukacji Narodowej w serwisie gov.pl jest stale dostosowywana do wymagań dostępności cyfrowej stron internetowych. Użytkownicy korzystający wyłącznie z klawiatury mogą swobodnie poruszać się po serwisie za pomocą klawisza „Tab”. Nawigacja jest też przyjazna dla osób niewidomych, dzięki wzorcowym tytułom podstron, porządkującej funkcji nagłówków oraz innym udogodnieniom wprowadzonym pod kątem czytników ekranów. W całym serwisie internetowym Ministerstwa włączony jest tzw. fokus, czyli domyślne oznaczenie aktywnego linka lub pola formularza. Tzw. fokus przemieszcza się po wszystkich widocznych elementach aktywnych strony internetowej w logicznej kolejności - pozwala to na wygodną obsługę serwisu internetowego Ministerstwa użytkownikom niepełnosprawnym ruchowo lub w znacznym stopniu niedowidzącym. Linki na stronie internetowej Ministerstwa (także te prowadzące do serwisów zewnętrznych) zawsze otwierają się w tym samym oknie - dzięki temu użytkownik ma pełną kontrolę nad swoją przeglądarką. Na stronie internetowej Ministerstwa zapewniany jest odpowiedni kontrast tekstu do tła, dzięki czemu materiały osadzone na tej stronie są czytelne także dla osób słabiej widzących. Zamieszczane są zrozumiałe teksty, sformatowane w sposób zgodny z zasadami dostępności cyfrowej, a zdjęcia i grafiki mają alternatywne opisy, aby ich treść była dostępna dla osób niewidomych oraz osób, które nie wyświetlają grafiki, na przykład na urządzeniach mobilnych. W ramach dodatkowych inicjatyw na rzecz zapewniania dostępności, należy podkreślić, że Ministerstwo Edukacji Narodowej uczestniczy w programie „Stabilne zatrudnienie – osoby niepełnosprawne w administracji i służbie publicznej”. W roku 2024 w ramach tego programu zorganizowano 8 staży dla osób z niepełnosprawnościami, co jest istotnym krokiem w kierunku zwiększania ich zatrudnienia w strukturach administracji publicznej. W Ministerstwie Edukacji Narodowej funkcjonują koordynatorzy dostępności, którzy odpowiadają za działania Ministerstwa na rzecz zapewnienia dostępności architektonicznej, dostępności cyfrowej i dostępności informacyjno-komunikacyjnej. Do ich zadań należy m.in. wsparcie osób ze szczególnymi potrzebami w dostępie do usług świadczonych przez Ministerstwo, opiniowanie, na wniosek kierujących komórkami organizacyjnymi w Ministerstwie, umów w zakresie określania warunków służących zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami oraz monitorowanie działalności Ministerstwa w zakresie zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Działania na rzecz zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami są podejmowane także w jednostkach podległych Ministrowi Edukacji. Budynek Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (CKE) jest w pełni dostosowany do potrzeb osób z ograniczoną możliwością poruszania się, nie ma w nim żadnych barier architektonicznych, a wjazd do urzędu jest dostosowany dla osób poruszających się na wózku inwalidzkim. Wejście do budynku odbywa się z poziomu chodnika (nie ma progów, jest jedna winda). Drzwi są odpowiednio szerokie dla osób poruszających się na wózku inwalidzkim. Do budynku i wszystkich jego pomieszczeń można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem. Poruszanie się takich osób po budynku CKE następuje przy pomocy pracownika ochrony lub pracownika CKE, do którego dana osoba się udaje. Ponadto, dla pracowników zakupiono meble rehabilitacyjne oraz biurka z regulowaną wysokością. Strona internetowa CKE została dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. W CKE wyznaczono pracownika ds. dostępności, odpowiedzialnego za nadzór i rozwój dostępności cyfrowej. W 2020 roku przeprowadzono audyt strony internetowej, a także wdrożono rekomendacje poprawiające zgodność strony internetowej CKE ze standardem WCAG 2.1. Zapewniono możliwość kontaktu z tłumaczem PJM, SJM i SKOGN, a także bezpłatną pomoc tłumacza migowego na życzenie. CKE dodatkowo organizuje dla swoich pracowników szkolenia z zakresu pracy z uczniem niesłyszącym. Centrum Informatycznym Edukacji (CIE) mieści się w tym samym budynku, co Ministerstwo Edukacji Narodowej (opis powyżej). Systemy informatyczne CIE dostosowano do standardu WCAG 2.2, wprowadzono łatwiejszy język w komunikacji i poprawiono strukturę stron internetowych. W 2020 roku przeprowadzono audyt dostępności, który objął dwanaście stron internetowych oraz systemów cyfrowych. Na podstawie wyników audytu wdrożono szereg usprawnień, takich jak napisy do filmów, poprawa kontrastu i nawigacji oraz optymalizacja struktury stron internetowych. Dzięki współpracy z MEN osoby głuche mają zapewniony dostęp do usług tłumacza języka migowego. Obecnie planowane jest dalsze dostosowanie strony internetowej CIE do standardu WCAG 2.2 oraz rozważane jest wdrożenie tłumacza języka migowego online. W CIE nie zaplanowano szkoleń dla pracowników w zakresie obsługi osób głuchych ani szkoleń z podstaw języka migowego. CIE realizuje projekty współfinansowane z funduszy UE, z harmonogramem ustalonym do 2027–2028. Ośrodek Rozwoju Edukacji (ORE) mieści się w trzech lokalizacjach, w budynkach, które zostały wybudowane w I. połowie XX wieku. Z tego względu w części z nich nie ma możliwości spełnienia wszystkich wymogów, wynikających z dostępności architektonicznej. Ograniczenia te wynikają z układów konstrukcyjnych budynków oraz braku możliwości ingerowania w ich historyczną bryłę. W ostatniej dekadzie w budynkach ORE przeprowadzono prace modernizacyjne, mające na celu ich dostosowanie dla osób niepełnosprawnych. W ORE wdrożono instrukcje dotyczące przygotowywania dokumentów dostępnych cyfrowo. Zainstalowano systemy wspomagania słuchu oraz modernizowano strony internetowe zgodnie z wymaganiami dostępności cyfrowej. Przeprowadzono prace modernizacyjne w budynkach ORE, uwzględniające potrzeby osób z niepełnosprawnościami ruchowymi, chociaż nie wszystkie obiekty spełniają wymogi dostępności z uwagi na historyczny charakter budynków. W ORE powołano zespół koordynatorów ds. dostępności obejmujący obszary architektoniczny, cyfrowy i informacyjno-komunikacyjny. W ORE przeprowadzona jest bieżąca kontrola, natomiast audyt dostępności usług i przestrzeni zaplanowano na 2025 rok. W celu zwiększenia dostępności usług dla osób głuchych wdrożono systemy zamiany mowy na tekst oraz zakupiono pętle indukcyjne, a także zainstalowano systemy wspierające komunikację wizualną. W ORE prowadzone są działania uświadamiające pracowników w zakresie obsługi osób głuchych. Na rok 2025 zaplanowano działania, które będą zmierzały do wprowadzenia rozwiązań cyfrowych, takich jak ulepszenie dostępności stron zgodnie z WCAG 2.2.; poza tym przewiduje się wdrożenie tłumacza języka migowego online. W Ośrodku Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą (ORPEG) zmodernizowano stronę internetową, wdrażając standardy WCAG 2.1 na poziomie AA. Wprowadzono także transkrypcje do nagrań wideo oraz uwzględniono wymogi dostępności w zamówieniach publicznych. Pomimo, że w ORPEG nie wdrożono systemów wizualnych, to umożliwiono kontakt z tłumaczem języka migowego na spotkaniach. W ORPEG zadania związane z dostępnością powierzone zostały wyznaczonemu pracownikowi. Podsumowując, Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz jednostki podległe Ministrowi Edukacji podjęły szereg działań na rzecz zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, jednak zakres tych działań jest różny w zależności od jednostki. Większość podmiotów wdrożyła rozwiązania cyfrowe zgodne ze standardami WCAG, zapewniła dostępność architektoniczną w miarę możliwości oraz podjęła kroki na rzecz poprawy komunikacji z osobami głuchymi. Planowane audyty i dalsze inwestycje będą miały kluczowe znaczenie dla dalszej poprawy dostępności. Z wyrazami szacunku Barbara Nowacka Minister Edukacji