Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Paulina Hennig-Kloska
BM-WP.050.197.2024.DI
3519431.14526720.11778929
Warszawa, 14-03-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posłanek Iwony Marii Kozłowskiej i Anny
Wojciechowskiej w sprawie działań Ministerstwa Klimatu i Środowiska na rzecz
zapewnienia dostępności (znak: K10INT6714)
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Ministerstwo Klimatu i Środowisko oraz jednostki i organy podległe/nadzorowane są
świadome, jak ważne jest zapewnienie dostępności osobom z niepełnosprawnościami.
Resort podejmuje szereg działań, by w jak najszerszym zakresie zrealizować wymogi
przepisów ustawy1.
W załączniku przesyłam szczegółowe informacje dotyczące działań podjętych przez resort
klimatu i środowiska w tej sprawie.
Z wyrazami szacunku
Paulina Hennig-Kloska
Minister Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Załączniki:
1. Dostosowanie miejsc pracy w MKiŚ do szczególnych potrzeb osób z
niepełnosprawnościami;
2. Zestawienie podsumowujące aktualny stan dostępności w parkach narodowych biorących
udział w projekcie;
3. Tabela zbiorcza MKiŚ oraz organów i jednostek podległych lub nadzorowanych z
odpowiedziami na pytania zawarte w interpelacji K10INT6714.
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
1 Ustawa z 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, w zakresie możliwych
do realizacji w urzędzie usprawnień dostępności architektonicznej, cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej.

-- 1 of 1 --

1
Załącznik nr 1
Dostosowanie miejsc pracy w Ministerstwie Klimatu i Środowiska do szczególnych potrzeb osób z niepełnosprawnościami – stan na 30 listopada 2024 r.
L.p. Działanie Zakres
działania
Wymaganie
realizacji
Status
działania
Uwagi
(podjęte działania, problemy, inne)
1. Załatwianie spraw (w tym spraw urzędowych). Obsługa
klienta
Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Na terenie Ministerstwa dostępna jest Kancelaria ogólna, placówka
pocztowa, bankomat (dostęp bez barier) jak również bufet/stołówka
(dostęp bez barier tylko w przypadku pracowników).
2. Załatwianie spraw (w tym spraw urzędowych) drogą
komunikacji elektronicznej.
Obsługa
klienta
Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
W Ministerstwie wdrożono elektroniczne zarządzanie dokumentacją.
Ponad 70% spraw realizowanych prze Urząd możliwe jest załatwienie
drogą komunikacji elektronicznej (ePUAP, e-mail, telefonicznie).
Uruchomienie skrzynki do eDoręczeń nastąpi od 1 styczna 2025 r.
3. Informacja publiczna na stronie BIP i/lub stronie
internetowej o dostosowaniu funkcjonowania Urzędu
do potrzeb osób niepełnosprawnych
Poruszanie się Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
https://www.gov.pl/web/srodowisko/kontakt-dla-osob-z-
niepelnosprawnoscia
4. Miejsca parkingowe (o wymiarach min. 3,6m x 5m)
dla osób z niepełnosprawnościami na terenie
dziedzińca Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Poruszanie się Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Wykonano i zrealizowano okresowe konserwacje.
5. Wyróżnienie kontrastowym kolorem oraz zmienną
fakturą początku i końca biegu pochylni przed
wejściem do budynku, początku i końca biegu
schodów przed wejściem do budynku, na korytarzach
na parterze oraz piętrach na początku i końcu
spadków poziomu.
Oznaczenie kontrastowym kolorem.
Poruszanie się Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Wejście do budynku, podjazdy, drogi komunikacyjne przed budynkiem.
6. Drożność korytarzy na wszystkich kondygnacjach
oraz zapewnienie możliwości manewrowania.
Poruszanie się Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Wykonano i zrealizowano okresowe (kwartalne) przeglądy.
7. Oznaczenie kontrastowymi pasami tafli szklanych
drzwi i innych elementów szkła
wielkopowierzchniowego.
Poruszanie się Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Wykonano i zrealizowano okresowe (półroczne) przeglądy oznaczeń.
8. Drzwi i przejścia o minimalnej szerokości
wynoszącej 90 cm oraz uwzględnienie powierzchni
manewrowej, potrzebnej osobie niepełnosprawnej
na wygodne otwarcie drzwi i skorzystanie z przejścia.
Bezprogowe wejścia do pomieszczeń.
Poruszanie się Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Ok. 95% pomieszczeń posiada bezprogowe wejścia.
Wejścia posiadające progi zostały oznaczone w sposób kontrastowy jak
również przy zastosowaniu piktogramów przy drzwiach.
9. Windy osobowe.
Użytkowanie przez osoby niepełnosprawne ruchowo.
Poruszanie się Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Wymiary umożliwiające wjazd/wyjazd i/lub obrócenie wózka osoby
niepełnosprawnej.
10. Windy osobowe.
Użytkowanie przez osoby niepełnosprawne
wzrokowo i słuchowo.
Poruszanie się Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Windy posiadają oznaczenia przycisków w alfabecie Braille’a.
Niektóre windy posiadają system głośnomówiący.

-- 1 of 6 --

2
L.p. Działanie Zakres
działania
Wymaganie
realizacji
Status
działania
Uwagi
(podjęte działania, problemy, inne)
11. Recepcja dostosowana dla osób z
niepełnosprawnością ruchową.
Poruszanie się Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Recepcja z obniżeniem części blatu.
12. Toalety dostosowane do potrzeb osób z
niepełnosprawnością ruchową.
Poruszanie się Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
W budynku zapewniono min. ilość toalet dostosowanych do potrzeb
osób z niepełnosprawnością ruchową.
13. Transport MTOM do/z pracy osób z
niepełnosprawnością ruchową.
Poruszanie się Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Możliwa współpraca z MTOM.
W tej chwili 1 pracownik korzysta z opcji dowozu zorganizowanego
przez samego siebie.
14. Zakup wózka dla osób z niepełnosprawnością
ruchową
Poruszanie się Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Wózek jest dostępny na recepcji i jest do ogólnej dyspozycji dla osób
o ograniczonej ruchliwości.
15. Oznaczenie budynku w alfabecie Braille’a. Poruszanie się Fakultatywne niewdrożone /
niezrealizowane
Rozważana jest kwestia oznaczeń w alfabecie Braille'a tak wewnątrz
jak i na zewnątrz budynku.
Zależy od posiadanych środków finansów.
16. Informacje o numerze piętra widoczne zarówno dla
osób poruszających się po budynku schodami jak i
windą.
Poruszanie się Fakultatywne częściowo
wdrożone
Częściowo wykonano (klatki schodowe).
Rozważana jest kwestia dodatkowych oznaczeń przy windach.
17. Piktogramy z podstawowymi funkcjami obiektu i
kierunkami dotarcia do najważniejszych
pomieszczeń.
Poruszanie się Fakultatywne częściowo
wdrożone
Częściowo wykonano (oznaczenie toalet).
Rozważana jest kwestia dodatkowych oznaczeń.
18. Dostęp do urządzeń wspomagających pracę
(pętla indukcyjna, wideotłumacz, inne).
Wykonywanie
pracy
Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Pętla indukcyjna dostępna jest dostępna na recepcji i w Kancelarii
Ogolnej (biuro podawcze).
Pracownicy mogą również komunikować się wewnętrznie przy pomocy
czatu, e-maila, wideokonferencji, telefonicznych zestawów
głośnomówiących.
19. Prawa i obowiązki pracodawcy i pracownika
niepełnosprawnego w zakładzie pracy.
Wykonywanie
pracy
Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Cykliczna informacja kadrowa skierowana do pracowników i
przełożonych w zakresie praw i obowiązków pracodawcy i pracownika
niepełnosprawnego w zakładzie pracy (czas pracy, urlopy, nadgodziny,
dodatkowe uprawnienia, medycyna pracy, działania
antydyskryminacyjne).
20. Praca zdalna Wykonywanie
pracy
Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Pracodawca umożliwia świadczenia stosunku pracy np. osobie
niepełnosprawnej, w postaci pracy zdalnej (o ile zakres wykonywanych
czynności pozwala na takie działania) – do 2 dni w tygodniu, chyba,
że osoba niepełnosprawna zawnioskuje o większy zakres (do 5 dni).
Pracodawca zapewnia sprzęt:
• komputer przenośny (notebook),
• modem (internet),
• telefon komórkowy.
Pracodawca przeprowadza szkolenie bhp z zakresu telepracy/pracy
zdalnej z uwzględnieniem zasad ergonomii.
21. Biurka, meble, wyposażenie pokoju:
• dostosowanie kształtu i wielkości
Wykonywanie
pracy
Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Ministerstwo posiada etat stolarza.
Możliwość zlecenia prac stolarskich wg opracowanego projektu

-- 2 of 6 --

3
L.p. Działanie Zakres
działania
Wymaganie
realizacji
Status
działania
Uwagi
(podjęte działania, problemy, inne)
powierzchni biurka,
• dostosowanie wysokości biurka i mebli,
• dostosowanie układu i wysokości mebli
biurowych (szafy, nadstawki, kontenery,
półki),
• wykonywanie elementów meblowych na
zamówienie (półki, nadstawki, łączniki.
technicznego.
22. Monitory ekranowe o zwiększonej powierzchni
ekranu (do przekątnej ekranu 27”) i matowej
matrycy.
Wykonywanie
pracy
Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Zgodnie ze wskazaniem lekarza medycyny pracy lub wnioskiem
pracownika o potrzebie użytkowania sprzętu o odpowiednich
gabarytach i/lub funkcjach.
23. Dostęp do szkieł korekcyjnych. BHP i
medycyna
pracy
Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Pracownicy Ministerstwa mogą zgłaszać potrzeby w zakresie korekcji
wzroku oraz otrzymać zwrot kosztów za zakup okularów lub soczewek.
Ok. 60% pracowników urzędu posiada wskazanie lekarza medycyny
pracy do używania szkieł korekcyjnych podczas pracy.
24. Dostęp do foteli o podwyższonych walorach
ergonomicznych.
BHP i
medycyna
pracy
Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Pracownicy Ministerstwa mogą zgłaszać potrzeby w zakresie
wyposażenia stanowiska pracy w fotel o podwyższonych walorach
ergonomicznych.
Trwa sukcesywna wymiana tradycyjnych foteli biurowych na te o
podwyższonych walorach ergonomicznych (stan realizacji – ok 65%
foteli zostało wymienionych).
25. Szkolenia bhp z zakresu ergonomii i szkoleń
stanowiskowych.
BHP i
medycyna
pracy
Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Organizowane w ramach nadzoru bhp.
W treści szkolenia uwzględnia się szczególne potrzeby pracowników
niepełnosprawnych.
26. Szkolenia bhp z zakresu ergonomii i szkoleń
stanowiskowych.
BHP i
medycyna
pracy
Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Pracownicy Ministerstwa w ramach wstępnych szkoleń bhp z zakresu
ergonomii i szkoleń stanowiskowych, informowani są o higienie układu
nerwowego w pracy ze szczególnym uwzględnieniem zasad pracy z
monitorem ekranowym.
W szkoleniach uwzględnia się szczególne potrzeby pracowników
niepełnosprawnych.
27. Promocja zatrudnienia osób z niepełnosprawnością.
Przesyłanie ogłoszeń do publikacji w serwisach
specjalistycznych (dedykowanych zatrudnianiu osób
z niepełnosprawnościami).
Rekrutacja Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Ogłoszenia są przesyłane przez komórkę ds. kadr.
28. Promocja zatrudnienia osób z niepełnosprawnością.
Klauzula informacyjna zawierana w treści oferty
pracy, skierowana do osób niepełnosprawnych
Rekrutacja Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Przykładowa treść klauzuli:
a) Zapraszamy do udziału w naborze również osoby niepełnosprawne (z
uwzględnieniem informacji dotyczących miejsca i otoczenia
organizacyjno-technicznego stanowiska pracy)
b) Miejsce i otoczenie organizacyjno-techniczne stanowiska pracy:
- praca na parterze budynku, budynek i pomieszczenia urzędu
dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych poruszających się na

-- 3 of 6 --

4
L.p. Działanie Zakres
działania
Wymaganie
realizacji
Status
działania
Uwagi
(podjęte działania, problemy, inne)
wózkach inwalidzkich (podjazd do budynku, toalety, windy oraz drzwi o
odpowiedniej szerokości)
- praca przy komputerze
c) W miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia wskaźnik
zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędzie, w rozumieniu
przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych, nie wynosi co najmniej 6%.
d) Nasz urząd jest pracodawcą równych szans i wszystkie aplikacje są
rozważane z równą uwagą bez względu na płeć, wiek,
niepełnosprawność, rasę, narodowość, przekonania polityczne,
przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację
seksualną czy też jakąkolwiek inną cechę prawnie chronioną.
29. Promocja zatrudnienia osób z niepełnosprawnością.
Klauzula społeczna w treści
oferty/zamówienia/rozeznania rynku dot.
konieczności zatrudniania osób niepełnosprawnych.
Rekrutacja Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Wymogi dotyczące obowiązkowego zatrudnienia osób skierowanych do
realizacji zamówienia na podstawie umowy o pracę, w tym zatrudnienia
osób z grup społecznie defaforyzowanych. Jest to wymóg konieczny (w
przypadku gdy istotnie to nie utrudni konkurencji) lub wprowadza się
aspekt społeczny jako jedno z kryteriów oceny ofert.
30. Promocja zatrudnienia osób z niepełnosprawnością.
Cykliczne przesyłanie informacji o aktualnie
prowadzonych naborach do
biur/działów/osób/pełnomocników ds. osób
niepełnosprawnych polskich uniwersytetów, z prośbą
o rozpowszechnienie ogłoszeń wśród studentów i
absolwentów.
Rekrutacja Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Korespondencja cykliczna przesyłana przez komórkę ds. kadr.
31. Pokój odpoczynku BHP i
medycyna
pracy
Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Do 2023 r., w Ministerstwie był dostępny jest pokój do odpoczynku i
wyciszenia się.
32. Stała/cykliczna współpraca z organizacjami
pozarządowymi, które w zakresie swoich celów
statutowych posiadają działania na rzecz osób z
niepełnosprawnościami w celu rozpropagowania ofert
pracy i pozyskania kandydata z niepełnosprawnością.
Rekrutacja Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Ogłoszenia są przesyłane przez komórkę ds. kadr.
33. Stała/cykliczna współpraca z organizacjami
pozarządowymi, które w zakresie swoich zadań
statutowych posiadają działania na rzecz osób z
niepełnosprawnością.
Rekrutacja Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Ogłoszenia są przesyłane przez komórkę ds. kadr.
34. Ulotki informacyjne/ Raporty, publikacje/
Ogłoszenia, Strony www.
Tekst łatwy do czytania i zrozumienia.
Komunikacja Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Stosuje się zasady prostego języka, zgodnie z podpisaną „Deklaracją na
rzecz prostego języka” z 2019-05-14.
35. Ulotki informacyjne/ Raporty, publikacje/
Ogłoszenia, Strony www.
Tłumaczenia na język migowy.
Komunikacja Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Sposób kontaktowania się (w tym m.in. kwestia udostępniania
informacji) w języku migowym zamieszczona jest na stronie BIP i na
nowej stronie Urzędu.

-- 4 of 6 --

5
L.p. Działanie Zakres
działania
Wymaganie
realizacji
Status
działania
Uwagi
(podjęte działania, problemy, inne)
36. Skorzystanie z pomocy wybranej osoby trzeciej w
kontaktach z instytucją.
Komunikacja Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Informacja o sposobie kontaktowania się dla osób z
niepełnosprawnością zamieszczony jest na stronie BIP oraz na nowej
stronie Urzędu.
37. Udostępniane na wniosek (zgodnie z Ustawą o
dostępie do informacji publicznej oraz Ustawą o
dostępie do informacji o środowisku) osób z
niepełnosprawnościami dokumentów w dostępnych
dla nich formach.
Druk w alfabecie Braille'a.
Komunikacja Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Urząd posiada drukarki pozwalające na ustawienie wydruku na różnej
gramaturze i/lub kolorze papieru, różnej gramaturze tonalnej i z
zastosowaniem zwiększonej czcionki.
Nie odnotowaliśmy potrzeby wykonania usługi wydruku w alfabecie
Braille’a (usługa zewnętrzna).
38. Udostępniane na wniosek (zgodnie z Ustawą o
dostępie do informacji publicznej oraz Ustawą o
dostępie do informacji o środowisku) osób z
niepełnosprawnościami dokumentów w dostępnych
dla nich formach.
Wersja w języku migowym.
Komunikacja Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Sposób kontaktowania się (w tym m.in. kwestia udostępniania
informacji) w języku migowym zamieszczona jest na stronie BIP i na
nowej stronie Urzędzie.
39. Udostępniane na wniosek (zgodnie z Ustawą o
dostępie do informacji publicznej oraz Ustawą o
dostępie do informacji o środowisku) osób z
niepełnosprawnościami dokumentów w dostępnych
dla nich formach.
Wersja w tekście łatwym do czytania i zrozumienia.
Komunikacja Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Stosuje się zasady prostego języka, zgodnie z podpisaną „Deklaracją na
rzecz prostego języka” z 2019-05-14.
40. Zgodność publikowanych materiałów
elektronicznych pod kątem z zgodności WCAG 2.0.
Komunikacja Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Moderator strony MK / BIP MK / intranetu MK, przed publikacją na
właściwej dla siebie stronie, sprawdza materiał z ppkt 1 pod kątem
zgodności z wymogami WCAG.
41. Infokiosk – publikacja informacji w formie
elektronicznej.
Komunikacja Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Stała weryfikacja publikowanych materiałów pod kątem z zgodności
WCAG 2.0.
Możliwość powiększenia czcionki, jej koloru i zmiany kontrastu
elementów wyświetlanych na ekranie.
42. Informacja o konsultacjach społecznych.
Na stronie www Instytucji, na tablicy ogłoszeń.
Udział
społeczeństwa
w procesie
decyzyjnym
Obowiązkowe wdrożone /
zrealizowane
Dostępne na stronie: https://www.gov.pl/web/klimat/komunikaty
Hasło kluczowe „konsultacje społeczne […]”
43. Informacja o konsultacjach społecznych.
Tekst łatwy do czytania i zrozumienia.
Udział
społeczeństwa
w procesie
decyzyjnym
Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Stosuje się zasady prostego języka, zgodnie z podpisaną „Deklaracją
na rzecz prostego języka” z 2019-05-14.
44. Szkolenia pracowników na szczeblu kierowniczym,
szczeblu specjalistów, szczeblu stanowisk
pomocniczych oraz stanowisk obsługi klienta
objętych różnorodnymi działaniami edukacyjnymi w
zakresie praw osób z niepełnosprawnościami.
Szkolenia
wewnętrzne
Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
Zrealizowano szkolenie dla kadry kierowniczej (tematy będą dotyczyły
m.in. równego traktowania, zapobiegania dyskryminacji i mobbingowi,
praw osób z niepełnosprawnościami).
45. Szkolenia pracowników w zakresie nauki Polskiego Szkolenia Fakultatywne niewdrożone / Z uwagi na charakter działania Ministerstwa oraz znikomą obsługę oraz

-- 5 of 6 --

6
L.p. Działanie Zakres
działania
Wymaganie
realizacji
Status
działania
Uwagi
(podjęte działania, problemy, inne)
Języka Migowego – poziom podstawowy. wewnętrzne niezrealizowane kontakt bezpośredni z obywatelami głuchymi nie zdiagnozowaliśmy
realnej potrzeby przeszkolenia pracowników z języka migowego
46. Pozostałe działania. Inne Fakultatywne wdrożone /
zrealizowane
• garaż dla rowerów dwu i trójkołowych,
• w stołówce Ministerstwa istnieje możliwość zakupu
produktów bezglutenowych, dań wegetariańskich, surówek
oraz sałatek dla osób z określonymi dysfunkcjami
trawiennymi,
• pracownicy Ministerstwa mogą wziąć udział w szkoleniach z
zakresu radzenia sobie ze stresem,
• w Ministerstwie obowiązuje elastyczny czas pracy tj. istnieje
możliwość rozpoczęcia pracy między 7.00 a 9.00 i
zakończenie pracy proporcjonalnie po 8 godz. lub 7 godz.
(osoby niepełnosprawne),
• pracownicy Ministerstwa informowani są o zewnętrznych
akcjach profilaktycznych (płatnych i bezpłatnych) np.
badaniach wzroku, słuchu, poziomu cukru, badaniach
mammograficznych, badaniach krwi, akcjach krwiodawstwa,
itp.
Legenda:
Działania wdrożone / zrealizowane
Działania częściowo wdrożone
Działania niewdrożone / niezrealizowane

-- 6 of 6 --

Załącznik nr 2
Zestawienie podsumowujące aktualny stan dostępności w parkach narodowych biorących udział w projekcie
Lp. Nazwa Aktualny stan dostępności w parkach biorących udział w projekcie
1. Ojcowski Park Narodowy (OPN)
Punkty kasowe, obiekty turystyczne i edukacyjne oraz siedziba administracji parku wyposażone zostały w pętle
indukcyjne oraz defibrylatory AED. Do prezentowanych m.in. na ekspozycjach przyrodniczych i na zamku w
Ojcowie filmów przygotowano audiodeskrypcję. Na parkingach „Złota Góra” i „Pod zamkiem” wyznaczono
stanowiska do parkowania dla osób z niepełnosprawnościami. Zabytkowy budynek, w którym znajduje się
Centrum Edukacyjno-Muzealne posiada podjazd do budynku, windę oraz dostosowaną i oznakowaną toaletę.
Poprawie uległa również przestrzeń edukacyjna za CEM, przede wszystkim wyrównano i utwardzono
nawierzchnię ścieżki edukacyjnej, ustawiono dotykowe tabliczki z gatunkami drzew oraz ławki. Ponadto, jako
część ścieżki zbudowany został pomost widokowy na stawie z wygodnym najazdem, umożliwiający poznanie
ekosystemów wodnych i stanowiący część rekreacyjno-wypoczynkową parku. W zewnętrznej przestrzeni
edukacyjnej znalazły się także różnorodne pomoce dydaktyczne, stoliki i krzesła dla dzieci tzw. „Kącik malucha”.
Doposażono także „Ścieżkę Seniora”, łączącą zabytkowe obiekty „Kaplicę na wodzie” z Zamkiem
Kazimierzowskim, w wygodne ławki oraz tablice z historycznymi zdjęciami Ojcowa. Pracownicy parku
przeszkoleni są m.in. z obsługi turystów z różnymi dysfunkcjami czy użytkowania i obsługi systemu pętli
indukcyjnych.
2. Wigierski Park Narodowy (WPN)
Bezpośrednio przy Dyrekcji WPN w Krzywem znajduje się trasa dostępna dla osób ze specjalnymi potrzebami
(fragmenty ścieżek Las i Suchary). Wejście główne do siedziby Dyrekcji WPN znajduje na poziomie gruntu (brak
schodów) i jest dostępne dla osób poruszających się na wózku. Osoby te mają stąd dostęp do wystawy
przyrodniczej oraz do punktu informacji turystycznej, który spełnia także rolę punktu pierwszej obsługi klienta.
Podczas zwiedzania wystawy można pobrać audioprzewodniki dla osób niewidzących i niedowidzących. Do
budynku dyrekcji można wejść z psem asystującym.
Na ścieżce edukacyjnej "Las" znajdują się zmodernizowane dla poprawy bezpieczeństwa poruszania się osób
niedowidzących i z ograniczeniami ruchowymi kładki, które prowadzą przez podmokły las i stanowią niezwykle
atrakcyjny punkt na trasie. Nad jeziorkiem dystroficznym Suchar II wyrównano i utwardzono dojście do głównej
drogi, a także utworzono miejsce odpoczynku. Na ścieżkach edukacyjnych ustawiono ławki. Na trasie powstały
również punkty informacyjne z mapą tyflograficzną oraz tablicami ze znakami do komunikacji alternatywnej.
Dzięki szkoleniom m.in. z metod komunikacji wspomagającej i alternatywnej AAC oraz z wykorzystywania
programów Boardmaker i CoughDrop, pracownicy Parku prowadzą szereg zajęć dla dzieci i młodzieży
z problemami w komunikacji werbalnej.

-- 1 of 6 --

Wypożyczalnia sprzętu turystycznego wzbogaciła się m.in. o rowery elektryczne, wózki terenowe, przyczepki
i specjalną przystawkę elektryczną dla wózków inwalidzkich. Sprzęt udostępniany jest nieodpłatnie osobom
z niepełnosprawnościami oraz seniorom (powyżej 65 roku życia).
3. Białowieski Park Narodowy (BPN)
Park dba o dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami od wielu lat. Do wszystkich budynków i ich
udostępnionych pomieszczeń mają wstęp osoby korzystające z psa asystującego. W budynkach znajdują się
tyflomapy z rozkładem pomieszczeń z oznaczeniami w alfabecie Braille’a oraz dostępne toalety. Można także
skorzystać z usługi tłumacza online PJM oraz z przenośnych pętli indukcyjnych dla osób słabosłyszących.
Ewakuację osób z niepełnosprawnością z budynków zapewniają krzesła i materace ewakuacyjne, a w terenie
maty ewakuacyjne. Budynki są oznakowane w sposób kontrastowy dla osób słabowidzących oraz część z nich
posiada defibrylatory AED.
W BPN znajduje się kilka miejsc, z których mogą skorzystać osoby ze szczególnymi potrzebami:
• Muzeum Przyrodniczo-Leśne – w budynku znajduje się winda wyposażona w system informacji głosowej
i przyciski w alfabecie Braille’a oraz platforma umożliwiająca wjazd na piętro wystawy stałej osobom
poruszającym się na wózkach. Do wejścia prowadzą schody oraz podjazd. Na czas zwiedzania osoby
z trudnościami w poruszaniu się mogą bezpłatnie wypożyczyć chodzik lub wózek inwalidzki.
W budynku wyłożone są broszury na temat atrakcji turystycznych parku dostosowane do potrzeb osób
słabowidzących. Sprzęt wspomagający osoby słabosłyszące podczas zwiedzania muzeum
to audioprzewodniki z możliwością regulacji głośności i system tourguide poprawiający komunikację
przewodnika z grupą;
• Siedziba biura BPN – osoby poruszające się na wózkach mogą dotrzeć do pomieszczeń biurowych
za pomocą podjazdu przed budynkiem i windy w muzeum (biuro i muzeum mieszczą się w jednym
budynku). Pracownicy parku zapewniają wsparcie osobom ze szczególnymi potrzebami podczas
zwiedzania, wsparcie techniczne przez zapewnienie kontaktu telefonicznego, korespondencyjnego oraz
za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Informacje na stronie internetowej o działalności i ofercie
parku są w PJM, tekście łatwym do czytania (ETR) i tekście do odczytu maszynowego;
• Rezerwat Pokazowy Żubrów – nawierzchnia alejek umożliwia poruszanie się wózkiem inwalidzkim.
Platformy widokowe są wyposażone w podjazdy. Przy wejściu na teren z zagrodami zwierząt znajduje się
tyflomapa z informacją głosową, a przy zagrodach tabliczki w alfabecie Braille’a z naniesionymi
wypukłymi kształtami tropów zwierząt do dotykowego poznawania. W budynku znajduje się platforma dla
wózków inwalidzkich umożliwiająca dostanie się do części stanowisk multimedialnych osobom na
wózkach. Wysokość stołów i ekranów multimedialnych jest dostosowana do wysokości osób na wózkach
i osób niskorosłych. Na czas zwiedzania istnieje możliwość wypożyczenia wózków inwalidzkich,
chodzików i napędów elektrycznych do wózków inwalidzkich;
• Obręb Ochronny Rezerwat – fragment trasy turystycznej „Do Dębu Jagiełły", prowadzący po drodze
leśnej jest częściowo dostępny dla osób poruszających się na wózkach. Zwiedzanie obszaru leśnego dla
osób z trudnościami w poruszaniu się jest możliwe bryczką. Wjazd bryczką na trasę turystyczną
organizują lokalne biura turystyczne. Osoby na wózkach mogą poruszać się czarnym i zielonym szlakiem

-- 2 of 6 --

rowerowym, które prowadzą po drogach leśnych. Dostępne są również fragmenty innych szlaków
pieszych, w szczególności odcinek Carskiej Tropiny od parkingu przy Kosym Moście do wieży
widokowej. Osoby słabowidzące zwiedzające teren pod opieką pracowników parku mogą skorzystać z
lornetek i lup ułatwiających obserwacje przyrodnicze;
• Dział Naukowo-Edukacyjny – wejście do zabytkowego budynku Ośrodka Edukacji Przyrodniczej osobom
poruszającym się na wózkach umożliwia przenośna rampa podjazdowa. Budynek biblioteki BPN
wyposażony jest w windę. W bibliotece BPN osoby słabowidzące i niewidome mogą skorzystać
z powiększonej klawiatury i myszy typu Big Track, powiększalnika umożliwiającego pracę z
powiększonym tekstem i autolektora Braille'a;
• Park Pałacowy – nawierzchnia alejek spacerowych piaszczysta, utwardzona. Na terenie parku znajdują
się ścieżki edukacyjne dostępne dla osób na wózkach oraz dużo ławek – miejsc odpoczynku dla osób
starszych i mających trudności w poruszaniu się.
4. Narwiański Park Narodowy (NPN)
NPN dysponuje dwoma obiektami dostosowanymi do potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami:
• Ośrodek Edukacji Przyrodniczej Młynarzówka w Kurowie – znajduje się w nim ekspozycja przyrodnicza
NPN, informacja turystyczna, a także prowadzone są zajęcia edukacyjne. Przed budynkiem znajduje się
miejsce parkingowe dedykowane osobom niepełnosprawnym oraz podjazd. Informacja turystyczna
wyposażona jest w przenośną pętlę indukcyjną. W budynku znajdują się czytelne, kontrastowe
oznakowania pomieszczeń, schodów i elementów mogących zagrażać osobom niedowidzącym.
Orientację przestrzenną ułatwiają plany tyflograficzne z drukiem wypukłym i pismem Braille’a. Ekspozycja
przyrodnicza jest dostosowana do osób z niepełnosprawnościami. Rozpoczynający zwiedzanie film pt.
„Jak powstała dolina Narwi” jest przetłumaczony na język migowy i posiada napisy. Film i wystawa
posiadają audiodeskrypcję. Ośrodek posiada pomoce dydaktyczne do zajęć edukacyjnych oraz patio,
które stanowi zarówno miejsce odpoczynku, jak i prowadzenia działań edukacyjnych;
• Otoczenie Dyrekcji Narwiańskiego Parku Narodowego - siedziba Dyrekcji znajduje się w zabytkowym
dworze w otoczeniu parku przydworskiego. W pobliżu znajduje się również pole biwakowe wraz z
zapleczem sanitarnym. Budynek posiada łazienkę dla osób niepełnosprawnych i utwardzone dojście do
budynku. W pobliskim parku przydworskim znajduje się oznakowanie oraz plan tyflograficzny z
informacjami dźwiękowymi.
5. Tatrzański Park Narodowy (TPN)
W TPN znajdują się następujące obiekty i udogodnienia dostępne dla osób ze szczególnymi potrzebami:
• Centrum Edukacji Przyrodniczej wyposażone w infrastrukturę zapewniającą dostępność dla osób z
niepełnosprawnością ruchową, tzn. podjazd, odpowiednio szerokie drzwi oraz windę. Sale ekspozycyjne
zapewniają swobodne przemieszczanie się osób poruszających się na wózkach. W budynku znajduje się
przystosowana toaleta z komfortką i pomieszczenie dla matki z dzieckiem oraz sprzęt zapewniający
bezpieczeństwo (apteczka, krzesło ewakuacyjne i właściwe oznakowanie). Cały obiekt wyposażony jest w
pętle indukcyjne, audioprzewodnik, a sala konferencyjna w pętlę powierzchniową. Centrum posiada również
makietę Tatr dla osób niewidomych i niedowidzących. Na zewnątrz, na oknach i elewacji budynku znajduje
się wystawa "Ciemność i cisza. O zwierzętach, które nie widzą i nie słyszą";

-- 3 of 6 --

• Ścieżka w Ogrodzie Roślinności Tatrzańskiej znajdującym się przy budynku Centrum Edukacji
Przyrodniczej poprowadzona po już istniejących trasach, których nawierzchnia, podjazdy, i zakręty
dostosowane są dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich oraz dla osób z niepełnosprawnością
wzroku. Posiada pomost ułatwiający dotarcie nad potok i stawek, odpowiednią nawierzchnię oraz
zabezpieczenia. Zawiera tablice informacyjne i mapę plastyczną. Przy ścieżce znajdują się rzeźby
tatrzańskich zwierząt w skali 1:1 wykonane z piaskowca i dostosowane do zwiedzania haptycznego;
• Materiały edukacyjne „Tajemniczy Ogród” dostosowane do realizacji w różnych porach roku oraz dla
uczestników w różnym wieku. Część z konspektów można wykorzystać podczas prowadzenia zajęć z
osobami na wózkach inwalidzkich. Oferta parku zawiera zajęcia dla osób z niepełnosprawnością
intelektualną, materiały edukacyjne, gry terenowe oraz wycieczki z przewodnikiem i tłumaczem języka
migowego;
• Park posiada zestaw map tyflograficznych TPN dla niewidomych oraz pliki z informacjami przeznaczonymi
dla niewidomych stanowiące element Atlasu Parków Narodowych w Polsce dla osób niewidomych i
słabowidzących opracowane przy udziale merytorycznym pracowników parku w Ośrodku Szkolno-
Wychowawczym Polskiego Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach;
• Lapidarium Tatrzańskie dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością ruchową;
• Punkty wejścia na Palenicy Białczańskiej, do Doliny Małej Łąki i Doliny Strążyskiej spełniają standardy
obiektów architektonicznie dostępnych (niskie, bez krawężników podjazdy oraz dostosowane toalety).
Wyposażone są także w podblatowe pętle indukcyjne. Ponadto Punkt Informacji Turystycznej posiada
usługę łączenia się on-line z tłumaczem PJM;
• Szlak w Dolinie Strążyskiej ma wyrównaną nawierzchnię oraz wodopusty zabezpieczone metalowymi
kratami ułatwiającymi przejazd. Ze strony internetowej parku można pobrać audioprzewodnik po Dolinie
Strążyskiej ułatwiający poruszanie się po niej osobom z niepełnosprawnością wzroku. Przy herbaciarni
znajduje się makieta dotykowa Giewontu z opisem w języku Braille’a. Na trasie znajdują się trzy ławostoły
dostosowane dla osób ze szczególnymi potrzebami (z oparciem i możliwością podjechania wózkiem do
stołu);
• Szlak do Morskiego Oka ma asfaltową nawierzchnię. Na trasie, po około 7 km znajduje się pawilon
gastronomiczny PTTK (Włosienica) wyposażony w podjazd, dostosowane toalety i komfortkę;
• Nowo otwarte centrum edukacji Tatrzańskie Archiwum Planety Ziemia u wylotu Doliny Kościeliskiej jest
dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością ruchową (winda, toaleta, zwiedzanie bezbarierowe);
• Przy siedzibie dyrekcji parku oznaczono miejsce parkingowe dla niepełnosprawnych, skąd można
bezpośrednio wjechać do budynku wyposażonego w windę;
• Osoby niepełnosprawne posiadające niebieską kartę parkingową mogą bez specjalnego zezwolenia
wjechać do Kuźnic, gdzie przygotowano dla nich 4 miejsca parkingowe. Również kolej linowa na Kasprowy
Wierch jest przystosowana do potrzeb osób poruszających się na wózkach, posiada windę a osoby
niepełnosprawne mogą dojechać samochodem do samej stacji. Na szczycie Kasprowego Wierchu osoba
na wózku inwalidzkim może przejechać na taras widokowy;

-- 4 of 6 --

• Przez Ośrodek czynnej ochrony płazów i gadów w Jaszczurówce, u wylotu Doliny Olczyskiej poprowadzona
jest bezbarierowa, żwirowa ścieżka umożliwiająca swobodne zwiedzanie osobom poruszającym się na
wózkach;
• Park posiada dostępne materiały edukacyjne oraz filmy z serii „Tatry od ręki” z ofertą tras tłumaczoną na
PJM, wraz z napisami i lektorem oraz w wersji ETR;
• Park umożliwia zwiedzanie przez wypożyczenie pojazdów ułatwiających poruszanie się – wózek e-Joëlette
i Joëlette Kid oraz dwie elektryczne przystawki do wózka inwalidzkiego ręcznego;
• Kadra parku jest odpowiednio przeszkolona m.in. w zakresie dostosowania terenów górskich i infrastruktury
dla osób z niepełnosprawnościami
6. Roztoczański Park Narodowy (RPN)
RPN posiada kilka obiektów dostosowanych dla osób ze szczególnymi potrzebami:
• Ośrodek Edukacyjno–Muzealny do zwiedzania przez osoby ze szczególnymi potrzebami. Na poddaszu
znajduje się wystawa stała Parku „W krainie jodły, buka i tarpana” złożona z kilkunastu dioram
prezentujących przyrodę i historię regionu. Ośrodek posiada system audioprzewodników, które umożliwiają
samodzielne zwiedzanie wystawy. Osoby zwiedzające mają możliwość wyboru ścieżek w j. polskim oraz w j.
angielskim, z audiodeskrypcją, w PJM oraz specjalną ścieżkę w formie słuchowiska dla rodzin z dziećmi. Są
też nadajniki do dźwiękowej sygnalizacji dla osób niewidomych oraz słuchawki indukcyjne dla osób
niedosłyszących i niesłyszących.
Sala edukacyjna jest wyposażona w narzędzia edukacyjne pozwalające na prowadzenie zajęć z osobami ze
szczególnymi potrzebami z uwzględnieniem osób z wadami wzroku i słuchu m.in. lupy elektryczne, stoliki
sensoryczne, panele świetlne, tablice tyflograficzne z opisami gatunków.
W budynku ośrodka wyznaczone są kontrastowe ścieżki dotykowe. Oznakowanie stanowi system ułatwiający
orientację przestrzenną dla osób z dysfunkcją wzroku. Wyczuwalno-wizualne oznaczenia pomagają w
orientacji osobom niedowidzącym i niewidomym. Na dwóch poziomach budynku są plany tyflograficzne oraz
tabliczki informacyjne zwiększające łatwość poruszania się szczególnie osobom mniej komunikatywnym i
otwartym. Park posiada dwa napędy elektryczne do wózków aktywnych, które można wypożyczyć w ośrodku.
Stanowiska postojowe dla osób z niepełnosprawnościami zlokalizowane są przed ośrodkiem. Poziom
miejsca parkingowego jest taki sam jak chodnika. Miejsce jest prawidłowo oznaczone, z łatwym dostępem do
budynku. Punkty informacji są wyposażone w pętle indukcyjne;
• Ścieżka do stawów Echo (znaki kolor czarny), która ma swój początek przy Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym
w Zwierzyńcu a koniec na platformie widokowej przy stawach Echo. Na platformę widokową można dostać
się również (dzięki pomostowi) z parkingu przy stawach Echo. Dalej kierując się trasą rowerową można
przejść lub przejechać do „Czarnego Stawu”. Następnie główną drogą można dotrzeć do Florianki, gdzie
znajdują się Izba Leśna oraz Ośrodek Hodowli Zwierząt. Na terenie całego kompleksu są utwardzone
podjazdy co w znaczący sposób poprawia dostępność na tym obszarze;
• Izba Leśna we Floriance jest przystosowana do zwiedzania przez osoby niepełnosprawne. Do wszystkich
obiektów są wykonane podjazdy. Wystawy zwiedza się indywidualnie, w poszczególnych pomieszczeniach
są umieszczone pulpity z głosem lektora w polskiej i angielskiej wersji językowej;

-- 5 of 6 --

• Dostępna jest również sieć ścieżek parku o małym stopniu trudności, które stanowią doskonałe miejsce na
spacery dla osób starszych lub osób z niepełnosprawnościami (nie są przystosowane dla osób na wózkach
ze względu na wystające korzenie, wąskie leśne ścieżki, nierówności terenu) lub rodzin z małymi dziećmi.
7. Karkonoski Park Narodowy (KPN)
• W KPN istnieje możliwość wypożyczenia wózków wspomagających osoby ze szczególnymi potrzebami, tj.:
− wózków inwalidzkich z napędem elektrycznym w Centrum Informacyjnym KPN w Karpaczu oraz
Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnym Pałac Sobieszów w Jeleniej Górze;
− spacerowych wózków inwalidzkich dziecięcych w Centrum Informacyjnym KPN w Karpaczu,
Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnym Pałac Sobieszów w Jeleniej Górze oraz Karkonoskim Centrum
Edukacji Ekologicznej w Szklarskiej Porębie;
− specjalnego wózka terenowego dla osób z niepełnosprawnościami w Centrum Informacyjnym KPN
w Karpaczu.
• W ośrodkach edukacyjnych zorganizowane są strefy gier i zabaw. Są one wyposażone w sensozabawki
pozwalające na zaangażowanie różnych zmysłów i emocji, tak by w ciekawy i sensoryczny sposób umożliwić
odbiór treści edukacyjnych podczas prowadzonych zajęć, warsztatów czy zwiedzania indywidualnego lub
wydarzeń odbywających się poza ośrodkami KPN;
• Dwie ścieżki przyrodnicze „Śląska droga na Śnieżkę” oraz „Dolina Wilczego Potoku” posiadają specjalne
pulpity edukacyjno-informacyjne dostosowane pod względem treści, zdjęć, rycin, rozmiaru, wysokości itp., dla
osób o specjalnych potrzebach, zwłaszcza OzN (osobom z niepełnosprawnościami wzrokowymi). Pulpity
mają nakładki tyflograficzne, które przedstawiają informacje dotyczące zasobów przyrodniczych, topografii
terenu, specyfiki obiektów, ułatwiając dostęp do treści edukacyjnych osobom z problemami wzrokowymi;
• W Karpaczu znajduje się ośrodek edukacyjny - Centrum Informacyjne KPN, udostępniony dla
odwiedzających, w którym znajdują się tzw. „Wirtualne wędrówki” popularyzujące turystykę, sprzyjające
zaangażowaniu społecznemu osób z niepełnosprawnościami. Dzięki wykorzystaniu panoram
wielkoformatowych z terenu Karkonoskiego Parku Narodowego, uzupełnionych o narrację najcenniejszych
przyrodniczo rejonów Karkonoszy wyświetlanych przez projektory, można odbyć wirtualny spacer po górach,
w którym mogą uczestniczyć osoby w różnym wieku z różnymi niepełnosprawnościami. Można obejrzeć
wiele miejsc, leżących poza szlakami turystycznymi lub takie, które z przyczyn niezależnych od parku są
trudno lub w ogóle niedostępne dla osób ze szczególnymi potrzebami;
• Pracownicy parku są przeszkoleni w szerokim zakresie pracy z osobami ze szczególnymi potrzebami, np.
przeszli kurs języka migowego. Dzięki temu znają problemy, specyfikę, bariery i potrzeby osób ze
szczególnymi potrzebach i ich opiekunów oraz zagadnienia związane z ich uczestnictwem w turystyce,
racjonalnymi usprawnieniami i nowymi technologiami wspierającymi dostępność przestrzeni, produktów i
usług, podstawami komunikacji bezpośredniej i pośredniej oraz savoir-vivre.

-- 6 of 6 --