+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.422.2024
Warszawa, 21 stycznia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6705 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
posłankę Iwonę Marię Kozłowską oraz Panią posłankę Annę Wojciechowską w sprawie
działań Ministerstwa Sprawiedliwości na rzecz zapewnienia dostępności, uprzejmie
przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
W marcu 2021 r. w Ministerstwie Sprawiedliwości został przyjęty Plan działania na rzecz
poprawy zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w Ministerstwie
Sprawiedliwości na lata 2021 – 2025, którego realizacja podlega cyklicznemu
monitorowaniu (dalej: Plan działania). Jego celem jest wskazanie kierunków niezbędnych
zmian i wdrażanie rozwiązań służących usprawnieniu funkcjonowania podmiotu
publicznego, uczynienia go bardziej dostępnym oraz przyjaznym osobom ze szczególnymi
potrzebami. W ramach Planu działania m.in. zrealizowano zalecenia dotyczące
kontrastowego oznaczenia szczytu i podstawy schodów, zakupiono i przekazano do
punktów obsługi klientów oraz do sal konferencyjnych pętle indukcyjne, oznakowano
toalety dla osób z niepełnosprawnościami oraz zamontowano w nich system sygnalizacji
przywoławczej, a także system oznaczeń dotykowych (tablic tyflograficznych).
W zakresie dostępności architektonicznej osobom na wózkach inwalidzkich zapewniono
dostęp do wszystkich obiektów Ministerstwa Sprawiedliwości bezpośrednio z chodnika,
za pomocą podjazdów usytuowanych przy wejściach głównych lub poprzez wezwanie
asysty dzwonkiem. Wszystkie obiekty mają windy osobowe, umożliwiające dostęp
na każdą kondygnację i są o rozmiarach zapewniających swobodny wjazd
i przemieszczanie się osoby korzystającej z wózka. Budynki posiadają również
udogodnienia: wizualizację kondygnacji, przyciski na panelu sterowania oznaczone
alfabetem Braille’a, powiadamianie głosowe, toalety dostosowane dla osób
niepełnosprawnych oznakowane dotykowymi tabliczkami informacyjnymi.
Należy także zaznaczyć, że osoby korzystające z pomocy psa asystującego mają
zapewniony wstęp do budynków Ministerstwa Sprawiedliwości, a pies ma prawo poruszać
się wraz z osobą, której asystuje.

-- 1 of 5 --

2
Na głównej stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości jest również możliwość
uzyskania bezpośredniego połączenia z tłumaczem Polskiego Języka Migowego. Usługa
tłumaczenia online dostępna jest od poniedziałku do piątku od 8:00 do 16:00 i umożliwia
dostęp do wszystkich treści oraz materiałów znajdujących się na stronie
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc.
W latach 2021 – 2023 realizowany był projekt Zapewnienie dostępu do wymiaru
sprawiedliwości dla osób z niepełnosprawnościami, współfinansowany przez Unię
Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego
Wiedza Edukacja Rozwój (POWER.02.17.00-00-0002/20-00). Efektami tego projektu są:
- doposażenie 35 sądów oraz przeprowadzenie prac adaptacyjno-budowlanych w ramach
wprowadzania usprawnień z zakresu dostępności architektonicznej i informacyjno-
komunikacyjnej w budynkach ww. sądów;
- opracowanie Modelu Dostępnego Sądu oraz przeprowadzenie szkoleń i udostępnienie
szkoleń e-learningowych. Informacje o projekcie są dostępne na stronie
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/projekt-dostepnosc.
Mając na uwadze treść interpelacji, wskazać należy, że na mocy Zarządzenia nr 75/24
Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 22 października 2024 r. w Centralnym
Zarządzie Służby Więziennej działa zespół do spraw zapewnienia dostępności osobom
ze szczególnymi potrzebami.
Dodatkowo w jednostkach penitencjarnych prowadzona jest różnorodna działalność
kulturalnooświatowa i sportowa skierowana do osadzonych przebywających w izolacji,
w tym również osób z niepełnosprawnościami.
W celu podwyższenia jakości prowadzonych oddziaływań penitencjarnych wobec osób
z niepełnosprawnością, Dyrektor Generalny Służby Więziennej podpisał 16 października
2020 r. list intencyjny o współpracy z Polskim Związkiem Głuchych w zakresie
przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu osób z dysfunkcją słuchu. Intencją stron było
zintensyfikowanie współpracy mającej na celu przeciwdziałanie pogłębianiu się zjawiska
izolacji i wykluczenia społecznego osadzonych głuchych przebywających w zakładach
karnych i aresztach śledczych, a także właściwej koordynacji wspólnych działań.
Odnotowania wymaga również fakt, że w 2023 r. funkcjonowało 96 porozumień
zawartych przez dyrektorów zakładów karnych i aresztów śledczych z podmiotami
zewnętrznymi, które zakresem obejmowały pomoc osadzonym z niepełnosprawnościami.
Ponadto Zarządzeniem nr 9/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia
31 stycznia 2023 r. powołany został zespół interdyscyplinarny do spraw dostępności dla
osób ze szczególnymi potrzebami w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej,
który tworzą koordynatorzy do spraw dostępności ze wszystkich okręgowych
inspektoratów Służby Więziennej i ośrodków szkolenia oraz koordynator do spraw
dostępności w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej. Jednym z zadań zespołu jest

-- 2 of 5 --

3
podejmowanie działań dotyczących wypracowania i wdrożenia systemowych rozwiązań
związanych z zapewnieniem dostępności w jednostkach organizacyjnych.
Podkreślić trzeba, że obecnie wszystkie jednostki wymiaru sprawiedliwości przystąpiły do
przygotowywania raportu o stanie zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi
potrzebami, o którym mowa art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu
dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1411), dalej UoD.
Zgodnie z ww. przepisem raporty zostaną opracowane do 31 marca.
Ad 2
W Ministerstwie Sprawiedliwości został wyznaczony Koordynator do spraw dostępności.
Na dzień udzielenia odpowiedzi jest nim zastępca dyrektora w Biurze Ministra.
Koordynator dostępności odpowiada za wsparcie osób ze szczególnymi potrzebami
w dostępie do usług świadczonych przez Ministerstwo Sprawiedliwości oraz
monitorowanie zapewnienia przez resort dostępności osobom ze szczególnymi
potrzebami. Do zadań koordynatora należy również sporządzenie planu działania na rzecz
poprawy zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w Ministerstwie
Sprawiedliwości. Koordynator przedstawia ponadto Ministrowi Sprawiedliwości bieżące
informacje o podejmowanych działaniach z zakresu realizowanych zadań i sporządza
raport zbiorczy o stanie zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.
Ad 3
Ministerstwo Sprawiedliwości zgodnie z wymogami UoD sporządziło oraz opublikowało
raport o stanie zapewniania dostępności, zawierający informacje w zakresie spełniania
minimalnych wymagań służących zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi
potrzebami (stan na 1 stycznia 2021 r.).
Ad 4-6 oraz 11-13
Odpowiadając na postawione pytania należy przede wszystkim wskazać na poniższe
działania podejmowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości:
- dostosowano obiekty i usługi świadczone przez Ministerstwo Sprawiedliwości
co najmniej do minimalnych wymogów w zakresie dostępności informacyjno-
komunikacyjnej na podstawie wyników uzyskanych z dokonanej samooceny lub zaleceń
i rekomendacji wynikających z zewnętrznego audytu dostępności informacyjno-
komunikacyjnej,
- przygotowano i udostępniono „dostępną” informację na temat zakresu działalności
każdej komórki merytorycznej w Ministerstwie Sprawiedliwości,
- przygotowano nagrania w polskim języku migowym (transkrypcja tekstowa), zawierające
informacje o zakresie działalności Ministerstwa Sprawiedliwości, strukturze
organizacyjnej i rozkładzie wewnętrznym budynków,
- zapewniono dostęp do usług tłumacza (po uprzednim zawiadomieniu o chęci
skorzystania z takiego sposobu kontaktu z instytucją): PJM (Polski język migowy), SJM

-- 3 of 5 --

4
(System językowo-migowy) oraz SKOGN (Sposób komunikowania się osób
głuchoniewidomych),
- dostosowano obiekty administrowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości co najmniej
do minimalnych wymogów w zakresie dostępności architektonicznej,
- zainstalowano urządzenia i inne środki techniczne do obsługi osób głuchych,
słabosłyszących i niedosłyszących w Biurze Podawczym Ministerstwa Sprawiedliwości
(wraz z odpowiednim oznakowaniem), w szczególności pętlę indukcyjną (w tym
przenośną), systemy FM lub urządzenia oparte o inne technologie wspomagające
słyszenie.
Na portalu Służby Więziennej została uruchomiona ponadto usługa natychmiastowego
połączenia video z tłumaczem języka migowego z poziomu przeglądarki internetowej,
aplikacji mobilnej oraz dowolnego urządzenia wyposażonego w kamerę i z dostępem do
Internetu. Dodatkowo wdrożone zostały mechanizmy zmiany kontrastu oraz zmiany
wielkości czcionki, dostosowujące portal Służby Więziennej do wytycznych
dla dostępności treści internetowych WCAG 2.0 dla osób niepełnosprawnych.
Jednym z podejmowanych działań z obszaru Służby Więziennej jest również zadanie
pn. „Działania Służby Więziennej z zakresu stosowania zasady dostępności”, które odbywa
się w ramach projektu pn. „Kompleksowe działania szkoleniowo-aktywizacyjne mające
na celu przygotowanie osób odbywających karę pozbawienia wolności do skutecznego
powrotu na rynek pracy i do społeczeństwa”, realizowanego w ramach programu
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 i współfinansowanego
ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.
Uwzględniając potrzeby w obszarze zapewnienia dostępności, w ramach wspomnianego
wyżej projektu, możemy wyróżnić dwa główne obszary:
1) organizacja szkoleń specjalistycznych dla kadry zarządzającej Służby Więziennej.
Planowane w projekcie działania skupią się na organizacji szkoleń obejmujących swym
zakresem zagadnienia dostępności architektonicznej, komunikacyjno-informacyjnej oraz
cyfrowej. Wiedza nabyta w tym zakresie będzie wykorzystywana do wprowadzania
rozwiązań niwelujących bariery stojące przed odbywającymi karę pozbawienia wolności
osobami niepełnosprawnymi;
2) zakupy wyposażenia niezbędnego do niwelowania barier w obszarze dostępności (np.
schodołazy, maty, materace i krzesełka ewakuacyjne, pętle indukcyjne, lupy elektroniczne
itp.). Działania realizowane przez jednostki organizacyjne SW przyczynią się do
przynajmniej częściowego zlikwidowania ograniczeń, które spotykają osadzonych
niepełnosprawnych ze względu na bariery architektoniczne oraz komunikacyjno-
informacyjne, a tym samym wpłyną na poprawę warunków odbywania przez nich kary
pozbawienia wolności oraz możliwości utrzymywania kontaktu z osobami bliskimi.

-- 4 of 5 --

5
Budżet zadania „Działania Służby Więziennej z zakresu stosowania zasady dostępności”
wynosi 200 000 zł, w ramach której na realizację szkoleń przeznaczono 50 000 zł,
natomiast na zakupy wyposażenia niezbędnego do niwelowania barier w obszarze
dostępności 150 000 zł.
Dodatkowo, w sądach zalecono do wdrożenia Model Dostępnego Sądu (MDS), którego
zapisy zapewniają realizację potrzeb osób głuchych, wyrażonych w UoD. Szczegółowe
informacje o projekcie znajdują się na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/projekt-dostepnosc
Ad 7-9
Plan szkoleń w Ministerstwie Sprawiedliwości tworzony jest w oparciu o treści zawarte
w Indywidualnych Programach Rozwoju Zawodowego członków korpusu służby cywilnej
oraz zapotrzebowanie zgłaszane ze strony komórek organizacyjnych. W przypadku
pojawieniu się potrzeby przeszkolenia pracownika w wybranym zakresie, realizacja
odbywa się poprzez indywidualne zgłoszenie pracownika w porozumieniu z bezpośrednim
przełożonym.
Realizacja szkoleń odbywa się w oparciu o coroczny plan szkoleń oraz zgłoszenia
indywidualne pracowników w porozumieniu z ich bezpośrednimi przełożonymi. Na tej
podstawie pracownicy mogą być również kierowani do udziału w kursie języka migowego.
W przypadku kursów długoterminowych z inicjatywy pracownika istnieje możliwość
częściowego dofinansowania kosztów nauki.
Odnosząc się do obszaru Służby Więziennej, wskazać należy, że w celu właściwego
postępowania z osobami z niepełnosprawnościami, funkcjonariusze i pracownicy
(w szczególności pełniący służbę w bezpośrednim kontakcie z osadzonymi) stale
poszerzają swoją wiedzę w trakcie różnorodnych szkoleń w zakresie rozumienia deficytów
osadzonych z różnymi typami niepełnosprawności i sposobów ich przezwyciężania.
W 2023 r. przeszkolono 10817 funkcjonariuszy wszystkich pionów Służby Więziennej,
a 67 funkcjonariuszy posługiwało się językiem migowym. Zrealizowano również szkolenia
zawodowe skazanych pod nazwą „Opiekun osoby starszej lub niepełnosprawnej”.
W ramach ww. działań uczestniczyło 352 osadzonych. Do zatrudnienia odpłatnego na
terenie zakładów karnych lub aresztów śledczych, po zakończeniu szkoleń, skierowano
30 osadzonych, a nieodpłatnego 27 skazanych.
Ad 10
Podejmowane działania związane z dostępnością wraz z terminem ich realizacji wynikają
z Planu działania, o którym mowa w odpowiedzi na pytanie 1. Plan został udostępniony
na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/dostepnosc-oraz-koordynator-ds-dostepnosci
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu/podpisano elektronicznie/

-- 5 of 5 --