Odpowiedź na interpelację w sprawie działań Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz zapewnienia dostępności Odpowiedź na interpelację nr 6704 w sprawie działań Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz zapewnienia dostępności Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 07-01-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 6704 Pani Poseł Iwony Marii Kozłowskiej i Pani Poseł Anny Wojciechowskiej w sprawie działań Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz zapewnienia dostępności, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Odnosząc się do problematyki podniesionej w wystąpieniu, w pierwszej kolejności pragnę poinformować, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, w związku z realizacją ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami[1], 29 września 2020 r. wyznaczył w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) dwie osoby do pełnienia funkcji koordynatora do spraw dostępności informacyjno-komunikacyjnej oraz cyfrowej i funkcji koordynatora do spraw dostępności architektonicznej. Koordynatorzy wykonują zadania na podstawie ww. ustawy oraz zarządzenia nr 3 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 stycznia 2021 r. w sprawie działalności koordynatorów do spraw dostępności w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji[2]. Do zadań koordynatorów ds. dostępności należy m.in.: wsparcie osób ze szczególnymi potrzebami w dostępie do usług świadczonych przez MSWiA; monitorowanie działalności MSWiA w zakresie zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami; sporządzenie raportu, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o dostępności. W kontekście pytań o konkretne działania podejmowane w omawianym obszarze, pragnę zapewnić, że MSWiA stale i sukcesywnie wdraża nowe usługi i rozwiązania, w tym realizuje inwestycje, mające na celu zwiększenie dostępności urzędu dla osób ze szczególnymi potrzebami. W latach 2020-2024 w zakresie zapewnienia dostępności cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej m.in.: dostosowano stronę internetową ministerstwa do przepisów ustawy o dostępności oraz ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych[3]; zapewniono dostępność wszystkim stronom internetowym departamentów MSWiA przenoszonym na portal gov.pl; na stronie internetowej Ministerstwa zamieszczono: deklarację dostępności, która jest corocznie aktualizowana, wideo z tłumaczem migowym, tekst łatwy do czytania (ETR) wraz z pomocnymi mapkami/zdjęciami, a także informację dla osób z niepełnosprawnościami i osób starszych. W tym miejscu warto zauważyć, że od dnia wejścia w życie przepisów ustawy o dostępności cyfrowej na stronie internetowej MSWiA publikowane są jedynie dokumenty dostępne (w rozumieniu przepisów ustawy o dostępności cyfrowej). Dokumenty niedostępne są umieszczane tylko wtedy, gdy nie zostały wytworzone przez MSWiA i nie ma możliwości pozyskania plików dostępnych z innych instytucji lub zostały zamieszczone przed wejściem w życie ww. ustawy. Ministerstwo przykłada szczególną wagę do stosowania poprawnego formatowania tekstu (m.in. nagłówków, leadów, wypunktowań), tak aby czytniki używane przez osoby niewidome lub słabowidzące mogły zinterpretować go we właściwy sposób. Dodatkowo, w ramach działań podejmowanych w celu zwiększenia dostępności cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej w MSWiA: wprowadzono stosowanie tekstów alternatywnych do opisywania zdjęć i grafik, publikowanych na stronie internetowej i na oficjalnych kanałach mediów społecznościowych MSWiA; zapewniono napisy do wszystkich filmów wideo zamieszczanych na oficjalnym kanale YouTube MSWiA, jak również do tych, które są linkowane na stronę internetową MSWiA; opracowano dwa mini-przewodniki dla pracowników na temat dostępności cyfrowej oraz potrzeb osób z różnymi niepełnosprawnościami. Przewodniki rozesłano do wszystkich pracowników i udostępniono na stronie intranetowej Ministerstwa; w ramach wdrażania wspólnej identyfikacji wizualnej ministerstw, określonej przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 września 2022 r. w sprawie sposobu używania wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej oraz barw Rzeczypospolitej Polskiej do celów wspólnej identyfikacji wizualnej[4] opracowano wzory pism, spełniające standardy dostępności cyfrowej; uruchomiono aplikację mobilną „Alarm112”, która umożliwia w sytuacji zagrożenia życia, zdrowia, mienia, środowiska, bezpieczeństwa i porządku publicznego przekazanie zgłoszenia alarmowego do Centrum Powiadamiania Ratunkowego, przez osoby, które nie mogą wykonać połączenia głosowego, w szczególności osoby głuche i niedosłyszące. Z kolei w zakresie dostępności architektonicznej w MSWiA w latach 2020-2024 podjęto następujące działania: w budynku przy ul. S. Batorego 5 w Warszawie, w celu zapewnienia obsługi wszystkich kondygnacji (od piwnic do V piętra), przebudowano szyb windowy budynku, a także dostosowano windę dla potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami; w każdym budynku MSWiA dostosowano co najmniej jedną windę dla potrzeb osób z niepełnosprawnością lub ograniczeniami narządu ruchu, wzroku lub słuchu; opracowano dokumentację techniczną i wykonano roboty budowlane związane z poprawą bezpieczeństwa w budynku Biura Przepustek przy ul. Rakowieckiej 2a w Warszawie, w ramach których uwzględniono dostosowanie drzwi wejściowych do ww. budynku oraz przejścia na teren wewnętrzny do potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami. Ponadto, zainstalowano system elektrycznego otwierania drzwi za pomocą przycisku, bez konieczności użycia siły fizycznej, co znacznie wpływa na poprawę dostępności budynku dla osób z niepełnosprawnością ruchu, w tym poruszających się na wózkach inwalidzkich; w instrukcjach bezpieczeństwa pożarowego wprowadzono procedury umożliwiające ewakuację lub uratowanie w inny sposób osób ze szczególnymi potrzebami w przypadku pożaru; na dziedzińcu budynków zlokalizowanych przy ul. S. Batorego 5, ul. Pawińskiego 17/21 oraz ul. Rakowieckiej 2a wyznaczono i oznakowano miejsca parkingowe dla osób z niepełnosprawnością ruchu. Dodatkowo, na prośbę MSWiA, Zarząd Dróg Miejskich wyznaczył i oznakował miejsca parkingowe dla osób z niepełnosprawnością ruchu w bezpośrednim sąsiedztwie budynku przy Alei Szucha 2/4 w Warszawie. Ponadto, spółka „Tramwaje Warszawskie” (również na wniosek MSWiA), w ramach realizowanej inwestycji budowy linii tramwajowej przy ulicy Rakowieckiej, analizuje możliwość zlokalizowania miejsca parkingowego dla osób z niepełnosprawnością ruchu w jak najmniejszej odległości od budynku Biura Przepustek MSWiA, mieszczącego się przy ul. Rakowieckiej 2a. Ministerstwo wystąpiło także do właściwego zarządcy nieruchomości o wyznaczenie miejsca parkingowego w pobliżu wejścia do budynku MSWiA przy ul. Domaniewskiej 36/38 w Warszawie. Ponadto, w celu zwiększenia dostępności architektonicznej w MSWiA podjęto następujące działania: w ramach realizacji inwestycji związanej z przebudową użytkowanej przez MSWiA części budynku przy Alei Szucha 2/4 zaprojektowano i wprowadzono szereg rozwiązań służących zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym: dostępne pionowe i poziome drogi komunikacyjne, odpowiedniej szerokości korytarze i drzwi prowadzące do budynku i pojedynczych pomieszczeń (z wyjątkiem pomieszczeń technicznych w piwnicy), dwa podnośniki i dwie windy przystosowane dla osób z niepełnosprawnością lub ograniczeniami narządu ruchu, wzroku lub słuchu, toalety dla osób z niepełnosprawnością ruchu na każdej kondygnacji budynku, kontrastowe oznakowanie krawędzi ścian i drzwi, oznakowanie w alfabecie Braille’a drzwi, pochwytów, itp. elementów, sterowanie otwieraniem drzwi wejściowych za pomocą przycisku, oznakowanie powierzchni szklanych w sposób uniemożliwiający ich niezauważenie przez osoby z niepełnosprawnością lub ograniczeniami narządu wzroku, krzesło ewakuacyjne, przewijak dla dzieci oraz kanapę i fotele dla oczekujących; opracowano dokumentację techniczną przebudowy budynku MSWiA przy ul. Zawrat 20 w Warszawie, uwzględniającą potrzeby osób z niepełnosprawnościami, w tym: dostępne pionowe i poziome drogi komunikacyjne, odpowiedniej szerokości korytarze i drzwi prowadzące do budynku i pomieszczeń (z wyjątkiem pomieszczeń technicznych zlokalizowanych w piwnicy), podnośnik i windę, obejmującą kondygnacje od piwnicy do pierwszego piętra, przystosowaną dla osób z niepełnosprawnością lub ograniczeniami narządu ruchu, wzroku lub słuchu, toalety dla osób z niepełnosprawnością ruchu na każdej kondygnacji budynku, pokój dla matki z dzieckiem i kobiet ciężarnych, kontrastowe oznakowanie krawędzi ścian i drzwi, instalację sterowania elektrycznego drzwiami wejściowymi do budynku za pomocą przycisku, oznakowanie pokoi, pięter oraz klatki schodowej przystosowane dla osób z niepełnosprawnością lub ograniczeniami narządu wzroku oznakowanie powierzchni szklanych w sposób uniemożliwiający ich niezauważenie przez osoby z niepełnosprawnością lub ograniczeniami narządu wzroku; opracowano dokumentację techniczną przebudowy parteru budynku przy ul. S. Batorego 5. w której uwzględniono wnioski i postulaty zawarte w raportach otrzymanych w ramach projektu „Ośrodek Wsparcia Architektury Dostępnej – kompleksowe usługi w zakresie dostępności architektonicznej dla podmiotów publicznych” oraz projektu „Współpraca na rzecz dostępności – szkolenia dla koordynatorów” dla przystosowania wskazanej części budynku dla osób ze szczególnymi potrzebami, w tym: pionowe i poziome drogi komunikacyjne, korytarz o odpowiedniej szerokości, właściwe wymiary drzwi prowadzących do pomieszczeń biurowych, magazynowych i technicznych, pochylnie zamiast schodów wewnętrznych, pochylnię zewnętrzną ewakuacyjną (zamiast schodów), odpowiednie oznakowanie elementów wyposażenia stanowiących przeszkodę, m.in. drzwi; przystosowano pomieszczenia socjalne oraz pokój dla matki z dzieckiem i kobiet ciężarnych do korzystania z nich przez osoby ze szczególnymi potrzebami; wykonano remont oznakowania poziomego i uzupełniono oznakowanie pionowe dróg, przejść dla pieszych oraz miejsc parkingowych na terenie MSWiA przy ul. S. Batorego 5 w Warszawie. Dodatkowo, odnosząc się do pytań dotyczących dostępności MSWiA dla osób głuchych, pragnę zapewnić, że Ministerstwo w miarę potrzeb i posiadanych możliwości finansowych, zapewnia wsparcie ww. grupie osób m.in. poprzez wdrażanie nowych technologii i rozwiązań cyfrowych. Jak już wcześniej wskazano, ramach działań zwiększających dostępność dla osób z niepełnosprawnością narządu słuchu, MSWiA uruchomiło m.in. aplikację mobilną „Alarm 112”, którą można bezpłatnie pobrać i zainstalować zarówno na urządzeniach z systemem Android, jak i iOS. Ponadto, Ministerstwo, korzystając z rozwiązania wdrożonego przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów zapewnia osobom głuchym pomoc tłumacza języka migowego on-line. Możliwe jest również skorzystanie z pomocy tłumacza migowego „na żądanie”, złożone w terminie 3 dni przed planowanym kontaktem z urzędem. Dotychczas w MSWiA nie wystąpiły przypadki korzystania z ww. rozwiązania, stąd – stosując zasadę racjonalnego i zgodnego z potrzebami wydatkowania środków publicznych - Ministerstwo nie planuje obecnie wdrażania stałych rozwiązań, związanych z zapewnieniem tłumaczeń on-line. Niemniej wymaga podkreślenia fakt, że MSWiA stale monitoruje nowe rozwiązania cyfrowe, a w przypadku pojawienia się technologii, mogącej przyczynić się do dalszego usprawnienia komunikacji z osobami głuchymi i słabosłyszącymi – rozważy jej wdrożenie. Jednocześnie uprzejmie informuję, że z uwagi na fakt, iż osoby głuche lub słabosłyszące, które chciałyby skutecznie skomunikować się z MSWiA, mogą bezpłatnie korzystać z tłumacza Polskiego Języka Migowego (PJM), Systemu Językowo-Migowego (SJM) oraz Systemu Komunikowania się Osób Głuchoniemych (SKOGN), a usługę tłumaczeń zapewnia podmiot zewnętrzny, Ministerstwo nie organizuje kursów z podstaw języka migowego dla pracowników. Z kolei w nawiązaniu do pytania o szkolenia pracowników MSWiA w zakresie kontaktów z osobami ze szczególnymi potrzebami, pragnę poinformować, że jednym z elementów polityki szkoleniowej MSWiA jest tworzony corocznie plan szkoleń. Przedmiotowy plan uwzględnia zarówno potrzeby szkoleniowe zgłaszane przez kierowników komórek organizacyjnych, wyniki analizy potrzeb związanych z zadaniami realizowanymi przez MSWiA, jak również Indywidualne Programy Rozwoju Zawodowego Pracowników. W kontekście omawianych zagadnień wymaga podkreślenia, że ww. plan szkoleń uwzględnia również szkolenia z zakresu dostępności. Pracownicy MSWiA mogą korzystać z przewodników dotyczących kontaktów z osobami z niepełnosprawnościami. W Ministerstwie istnieją również specjalnie opracowane procedury w zakresie obsługi ww. grupy osób. Dodatkowo, pracownicy MSWiA mają możliwość udziału w projektach i szkoleniach dotyczących problematyki dostępności dla osób z dodatkowymi potrzebami, organizowanych przez zewnętrzne instytucje i organizacje, działające w obszarze pomocy osobom z niepełnosprawnościami. Przechodząc do kwestii audytu dostępności usług i przestrzeni, uprzejmie informuję, że z uwagi na szacowane koszty przeprowadzenia audytów dostępności usług (stron internetowych i aplikacji mobilnych) i przestrzeni (5 budynków, w których prowadzona jest podstawowa działalność lub obsługa interesantów, znajdujące się w czterech różnych lokalizacjach), MSWiA nie przeprowadziło kompleksowego, dokonanego przez profesjonalny podmiot, audytu dostępności swoich usług i przestrzeni. Natomiast, w ramach działań wspomnianych na wstępie niniejszego pisma koordynatorów ds. dostępności, zostały przeprowadzone przeglądy i samoocena dostępności własnych usług, budynków i terenów. W uzupełnieniu powyższego warto nadmienić, że w latach 2022-2023 Ministerstwo zgłosiło się do projektu realizowanego przez Ośrodek Wsparcia Architektury Dostępnej, w ramach którego przeprowadzony został audyt dostępności budynku głównego MSWiA przy ul. S. Batorego 5 w Warszawie. Ponadto, w 2023 r. w ramach projektu pt. „Współpraca na rzecz dostępności – szkolenia dla koordynatorów” dokonano przeglądu budynku przy ul. S. Batorego 5 i części budynku przy Alei Szucha 2/4 w Warszawie, pod kątem dostępności architektonicznej oraz informacyjno-komunikacyjnej. Wnioski z ww. audytu i przeglądów były zbieżne z wnioskami wynikającymi z samooceny i wskazywały na potrzebę wdrożenia szeregu rozwiązań, mających na celu likwidację barier architektonicznych w ciągach pieszych (m.in. obniżenie krawężników, wprowadzenie oznakowania fakturowego nawierzchni) i w budynkach (m.in. dostosowanie lub wykonanie pochylni wewnętrznych i zewnętrznych, oznakowanie krawędzi), doposażenie budynków w sprzęt ewakuacyjny, pętle indukcyjne i tablice tylograficzne, a także przeprowadzenie dalszych szkoleń dla pracowników Ministerstwa i służby ochrony. Przedstawiając powyższe pragnę podkreślić, że MSWiA, w miarę posiadanych środków finansowych (przy jednoczesnym uwzględnieniu wymogu racjonalności i efektywności ich wydatkowania) oraz możliwości techniczno-organizacyjnych, sukcesywnie realizuje inwestycje, mające na celu zwiększenie zakresu dostępności urzędu dla osób ze szczególnymi potrzebami. Ponadto, odnosząc się do pytania o dalsze, planowane działania w omawianym obszarze, pragnę wskazać, że mając na względzie możliwości finansowe oraz pojawiające się potrzeby, MSWiA będzie realizowało kolejne inwestycje w zakresie wdrażania rozwiązań, służących zapewnianiu dostępności w coraz większym zakresie dla osób ze szczególnymi potrzebami. W najbliższym czasie planowany jest m.in. zakup pętli indukcyjnych do punktów obsługi klienta, biur podawczych i punktów wydawania przepustek, zakup krzeseł ewakuacyjnych, tablic tylograficznych oraz dalsza eliminacja barier architektonicznych (wykonanie pochylni). Jednocześnie uprzejmie informuję, że realizacja ww. inwestycji będzie finansowana ze środków pochodzących z budżetu państwa. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1411, dalej: „ustawa o dostępności”. [2] Dz. Urz. MSWiA poz. 3, z późn. zm. [3] Dz. U. z 2023 r. poz. 1440, dalej: „ustawa o dostępności cyfrowej”. [4] Dz. U. poz. 2102.