Interpelacja w sprawie działań Ministerstwa Zdrowia na rzecz zapewnienia dostępności
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6702
do ministra zdrowia
w sprawie działań Ministerstwa Zdrowia na rzecz zapewnienia dostępności
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 28-11-2024
Zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem oraz międzynarodowymi standardami administracja publiczna zobowiązana jest do zapewnienia pełnej dostępności swoich usług oraz infrastruktury dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Oczekiwania obywateli i zmieniające się standardy prawa, jak również wdrożenie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami nakładają na instytucje publiczne obowiązek aktywnego działania na rzecz pełnej dostępności.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie konkretne działania zostały podjęte w ministerstwie oraz jednostkach podległych w celu zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami?
Czy w ministerstwie oraz jednostkach podległych istnieje specjalnie powołany zespół lub pełnomocnik ds. dostępności? Jeśli tak, jakie są jego kompetencje oraz planowane działania na rzecz zwiększenia dostępności?
Czy ministerstwo przeprowadziło audyt dostępności swoich usług i przestrzeni zgodnie z wymogami ustawy? Jeśli tak, jakie wnioski wynikły z tego audytu i jakie działania zostały podjęte na podstawie jego rekomendacji?
Jakie działania zostały podjęte przez ministerstwo oraz jednostki podległe w celu zwiększenia dostępności swoich usług dla osób głuchych?
Czy zainstalowano w jednostkach podległych rozwiązania wspierające, takie jak systemy wspierające komunikację wizualną lub zapewnienie tłumaczy języka migowego?
Czy istnieje plan szkoleń dla pracowników ministerstwa i jednostek podległych, który podnosi świadomość i umiejętności w zakresie obsługi osób głuchych?
Czy pracownicy są szkoleni z podstaw języka migowego oraz jak radzić sobie z obsługą osób głuchych, aby zapewnić sprawną i godną obsługę?
Jakie są harmonogramy wdrażania ewentualnych inwestycji i jakie środki finansowe są na nie przeznaczane?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie nowych rozwiązań cyfrowych, które mogą wspierać osoby głuche?
Czy przewidywane jest wdrożenie tłumacza języka migowego online w kontaktach z instytucjami publicznymi, a także wykorzystanie nowych technologii w celu eliminacji barier komunikacyjnych?
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12466 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
EZWI.5420.12.2024.SIP
Warszawa, 23 grudnia 2024
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 6702 Pani Poseł Iwony Marii
Kozłowskiej i Pani Poseł Anny Wojciechowskiej w sprawie działań Ministerstwa Zdrowia
w zakresie zapewniania dostępności swoich usług oraz infrastruktury dla osób z różnymi
rodzajami niepełnosprawności w ministerstwie oraz jednostkach podległych.
Poruszany przez Panie Posłanki temat jest dla nas szczególnie ważny,
a w Ministerstwie Zdrowia oraz jednostkach podległych na bieżąco podejmowane są
działania mające na celu poprawę dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami.
W latach 2019-2023 realizowaliśmy projekt pn. „Dostępność Plus dla zdrowia”, w ramach
którego opracowaliśmy Standardy Dostępności dla placówek podstawowej opieki
zdrowotnej i szpitali, a następnie przyznawaliśmy tego rodzaju placówkom granty
na poprawę ich dostępności. Projekty grantowe placówek zdrowotnych dotyczyły działań
zwiększających dostępność w obszarze architektonicznym, cyfrowym oraz informacyjno-
komunikacyjnym. Łącznie wsparciem w projekcie zostało objętych 272 placówek POZ
oraz 78 szpitali.
W nowej perspektywie finansowej UE, jako element wpisany w Program Fundusze
Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) realizujemy projekt „Dostępność Plus
dla AOS”. Podobnie jak w przypadku poprzedniego projektu, jego celem jest na początku
opracowanie Standardów Dostępności dla Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej,
a następnie udzielanie grantów placówkom AOS na projekty podnoszące dostępność
w obszarze architektonicznym, cyfrowym oraz informacyjno-komunikacyjnym. Projekt
zakłada udzielenie wsparcia granowego co najmniej 362 placówkom AOS.
Dodatkowo w ramach działania VI. 2.4. Wypracowanie systemowych rozwiązań w zakresie
zapewnienia dostępności usług ginekologiczno-położniczych dla kobiet
z niepełnosprawnościami zawartego w Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami
2021–2030 Ministerstwo Zdrowia zaplanowało działania mające na celu analizę
dostępności do świadczeń dla kobiet z różnymi rodzajami niepełnosprawności,
realizowanych przez świadczeniodawców posiadających umowę o udzielanie świadczeń
opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna w zakresie ginekologia
i położnictwo. Jesienią ubiegłego roku przeprowadziliśmy badania, zaś w grudniu 2023 r.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
przygotowaliśmy raport, co pozwoliło nam zweryfikować, jaki jest poziom dostępności
gabinetów ginekologicznych i czego najbardziej brakuje w tych gabinetach pacjentkom
z niepełnosprawnością.
W Ministerstwie Zdrowia podejmowane są także działania związane z włączaniem
zagadnień z obszaru dostępności i komunikacji z osobami z niepełnosprawnościami
do programu kształcenia na kierunku lekarskim, pielęgniarki i położnej, jak również
kształcenia do zawodu farmaceuty, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty oraz
ratownika medycznego. Należy wskazać, że w ramach kształcenia absolwenci ww.
kierunków studiów zdobywają wiedzę i umiejętności na temat różnych form komunikacji
z pacjentem, także pacjentem ze szczególnymi potrzebami.
W Ministerstwie Zdrowia wyznaczony został koordynator do spraw dostępności.
Odpowiada on między innymi za wsparcie osób ze szczególnymi potrzebami w dostępie
do usług świadczonych przez Ministerstwo oraz monitorowanie zapewnienia przez MZ
dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Funkcję koordynatora do spraw
dostępności pełni Pan dr Michał Mazur. Koordynator sporządził plan działania
na rzecz poprawy zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami
w MZ. Celem tego planu jest wskazanie kierunków niezbędnych zmian i wdrażanie
rozwiązań służących usprawnieniu funkcjonowania MZ jako podmiotu publicznego
i zwiększania jego dostępności. Plan ten obejmuje działania w Ministerstwie, których
podjęcie realnie wpłynie na poprawę dostępności MZ, jako podmiotu publicznego
i pracodawcy zatrudniającego osoby z niepełnosprawnością. Ze względu na specyfikę
Ministerstwa Zdrowia, jako podmiotu sprawującego w imieniu Ministra Zdrowia nadzór
nad licznymi jednostkami funkcjonującymi w sektorze ochrony zdrowia, plan wzbogacony
został o podrozdział dotyczący koordynacji wdrażania dostępności w Ministerstwie
i podmiotach podległych oraz nadzorowanych. Okresowy monitoring wdrażania działań
wymienionych w Planie przewidziany jest corocznie, wraz z przygotowaniem przez
koordynatora dostępności, sprawozdania z realizacji jego zadań, w terminie do dnia 31
stycznia roku następującego po danym roku sprawozdawczym.
Dodatkowo pragnę poinformować, że na mocy art. 13 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r.
o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, przy ministrze ds. rozwoju
regionalnego funkcjonuje organ opiniodawczo-doradczy do spraw dostępności, jakim jest
Rada Dostępności. Ministerstwo Zdrowia w Radzie Dostępności reprezentuje Koordynator
ds. Dostępności, będący jednocześnie Kierownikiem projektu „Dostępność Plus dla AOS.
Reprezentant MZ w Radzie zajmuje się m.in. opiniowaniem i doradztwem w procesie
tworzenia aktów prawnych pod kątem zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi
potrzebami, wyrażaniem opinii w zakresie potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz
działaniami na rzecz poprawy świadomości społecznej w zakresie dostępności.
Przedstawiciel MZ w Radzie pracuje również w grupach roboczych funkcjonujących
w ramach Rady, a także reprezentuje Radę w Komitecie Monitorującym Programu
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego.
Koordynator ds. dostępności MZ opracował także program szkolenia onboardingowego
w zakresie dostępności dla nowozatrudnionych pracowników MZ. Takie szkolenia na stałe
zostały wpisane do pakietu szkoleń wstępnych w MZ. Są one prowadzone przez
koordynatora od początku 2024 r. i będą kontynuowane także w kolejnych latach.
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Podkreślenia wymagają działania Ministerstwa Zdrowia na rzecz osób głuchych
i z niedosłuchem, czego przykładem jest zawarcie umowy z Polskim Związkiem Głuchych
na obsługę tłumaczeń migowych przy wykorzystaniu tabletu z dedykowaną do tego
aplikacją mobilną. Dodatkowo przeprowadzona została analiza możliwości instalacji pętli
indukcyjnych w kilku pomieszczeniach i budynkach Ministerstwa i w związku z tym
ogłoszono przetarg, aby zakupione wyposażenie umożliwiło osobom słabosłyszącym
porozumiewanie się z pracownikami urzędu. W Ministerstwie Zdrowia są także
organizowane szkolenia w zakresie pogłębiania umiejętności obsługi osób głuchych, jak
i budowania świadomości pracowników na temat potrzeb tych osób w kontaktach
z administracją publiczną.
Przykładamy także wagę do dostępności wydarzeń organizowanych w MZ, dlatego też
zawarliśmy umowę na zapewnienie tłumacza polskiego języka migowego oraz pętli
indukcyjnej na organizowanych przez nas wydarzeniach. Powyższa umowa daje nam też
możliwość nagrania filmów w polskim języku migowym, dzięki czemu w dostępie
do kluczowych informacji nie będziemy wykluczać środowiska Głuchych i osób
z niedosłuchem.
Ministerstwo Zdrowia prowadzi także stałe działania w zakresie zwiększania dostępności
architektonicznej swoich obiektów. Są one już częściowo dostosowane do potrzeb osób
z niepełnosprawnościami. Znajdują się w nich między innymi: winda, rampa inwalidzka,
a także toalety przystosowane dla osób z niepełnosprawnościami. Wejścia do budynków
mają odpowiednie zabezpieczenia w postaci barierek przy pochylniach oraz posiadają
odpowiednią szerokość. Wyposażono je również w powierzchnię antypoślizgową.
Na uwagę zasługuje fakt uwzględnienia w procedurach ewakuacji sytuacji osób
z niepełnosprawnościami. Przeprowadzona w tym zakresie w Ministerstwie Zdrowia
weryfikacja istniejących procedur pozwoliła uszczegółowić ich zapisy uwzględniając
w szczególności czynniki, które mogą wpłynąć na sposób oraz efektywność ewakuacji osób
z niepełnosprawnościami, jak również proces postępowania w przypadku ewakuacji.
Uzupełnieniem powyższego było zorganizowanie odpowiedniego przeszkolenia osób
odpowiedzialnych za ewakuację, a także nabycie specjalistycznego sprzętu do ewakuacji
osób z niepełnosprawnościami.
Jednocześnie nadmieniam, że działania Ministerstwa Zdrowia związane z przystosowaniem
posiadanych pomieszczeń biurowych dla potrzeb osób z niepełnosprawnością są
determinowane zabytkowym charakterem zajmowanych obiektów. Remonty i inwestycje
muszą być przeprowadzane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292). W sierpniu 2020 r. w dwóch
lokalizacjach MZ – siedziba główna MZ przy ul. Miodowej 15 i w budynku przy ul. Długiej
38/40 zrealizowano audyty dostępności. Audyty wskazały obszary wymagające podjęcia
działań zwiększających dostępność. Raporty z audytów uwzględniają fakt, że obiekty objęte
są ochroną konserwatora zabytków, zatem prace remontowo-budowlane muszą być
konsultowane z konserwatorem zabytków.
W Ministerstwie Zdrowia podejmowane są również działania mające na celu zachęcanie
osób z niepełnosprawnościami do składania aplikacji na wolne stanowiska pracy
w urzędzie. W ogłoszeniach o pracę zamieszczana jest informacja, że Ministerstwo Zdrowia
jest pracodawcą równych szans, aplikacje rozważane są z równą uwagą bez względu
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
na płeć, wiek czy niepełnosprawność, a do składania ofert zachęcamy osoby
ze szczególnymi potrzebami. W ogłoszeniach również znajduje się informacja, że osoby
z niepełnosprawnością mogą skorzystać z pierwszeństwa w zatrudnieniu. Dodatkowo
wprowadzone są formy świadczenia pracy przyjazne dla osób z niepełnosprawnościami,
takie jak praca zdalna, bądź praca hybrydowa. Ministerstwo Zdrowia podejmuje wysiłki,
aby być pracodawcą odpowiedzialnym społecznie. W tym celu wprowadza narzędzia, które
ułatwiają możliwości zatrudnienia w Ministerstwie Zdrowia osób z niepełnosprawnościami.
Dzięki funkcjonującemu w MZ elektronicznemu obiegowi dokumentów możliwe jest
zatrudnienie osób z wadami wzroku. Forma cyfrowa dokumentów daje bowiem takim
osobom szansę na pracę z nimi.
Reasumując, w Ministerstwie Zdrowia dokładamy wszelkich starań na rzecz zapewnienia
i poprawy dostępności naszego urzędu. Dążymy do zwiększenia swojego profesjonalizmu
i wiarygodności, budujemy wizerunek pracodawcy odpowiedzialnego społecznie, który
dokłada starań, aby za pomocą prostego języka komunikować się z obywatelami. Poprzez
działania służące aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami, chcemy być
pracodawcą otwartym na różnorodność, optymalizować kulturę organizacyjną opartą
na tolerancji, elastyczności i chęci przełamania powszechnie panujących stereotypów.
Koordynator ds. dostępności MZ zapewnia stałe wsparcie doradcze w zakresie zwiększania
dostępności. Takim wsparciem służy zarówno pracownikom MZ, jak i pracownikom
jednostek podległych i nadzorowanych przez Ministra Zdrowia, którzy odpowiadają za
wdrażanie dostępności w swoich instytucjach.
Na koniec pragnę zauważyć, że dla pełniejszej dostępności placówek ochrony zdrowia dla
osób ze szczególnymi potrzebami, kluczowe w mojej ocenie jest zagwarantowanie, że
wszyscy świadczeniodawcy bez względu na status prawny będą w takim samym stopniu
zobligowani do zapewniania dostępności, zaś pacjent z niepełnosprawnością, będzie mógł
w takim samym stopniu egzekwować dostępność od podmiotów niepublicznych, jak i od
podmiotów publicznych. Dlatego też uważam, że powinny nastąpić zmiany w ustawie z dnia
19 lipca 2019 r.
o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. I o te
zmiany przedstawiciel MZ w Radzie Dostępności nadal będzie zabiegał. Nasze postulaty,
jak i powody, dla których ich realizacja poprawi sytuację dotyczącą dostępności pacjentów
z niepełnosprawnościami regularnie są prezentowane przez przedstawicieli MZ na różnego
rodzaju konferencjach, komisjach sejmowych i spotkaniach zespołów parlamentarnych,
a także innych wydarzeniach o charakterze ogólnopolskim.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --