Interpelacja w sprawie rządowych lub unijnych programów umożliwiających dofinansowanie realizacji inwestycji drogowych na przykładzie obwodnicy miejscowości Białe Błota
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6700
do ministra infrastruktury
w sprawie rządowych lub unijnych programów umożliwiających dofinansowanie realizacji inwestycji drogowych na przykładzie obwodnicy miejscowości Białe Błota
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 28-11-2024
Do mojego biura poselskiego zwróciła się pani wójt gminy Białe Błota, Magdalena Maison, z prośbą o pomoc w sprawie zaprojektowania i wybudowania obwodnicy miejscowości Białe Błota oraz połączenia jej z planowaną trasą alternatywną miejscowości Lisi Ogon.
Miejscowość Białe Błota położona jest między miastem Bydgoszcz a drogą ekspresową S5 i S10, przez którą przebiega droga wojewódzka nr 223, obecnie charakteryzująca się największym natężeniem ruchu spośród wszystkich dróg wojewódzkich w województwie kujawsko-pomorskim. Podobna sytuacja ma miejsce w miejscowości Lisi Ogon, przez którą przebiega droga powiatowa nr 1926C, łącząca miasto Bydgoszcz z miastem Nakło nad Notecią.
Intensywnie rozrastająca się aglomeracja bydgoska, w tym gmina Białe Błota oraz obszary inwestycyjne w otoczeniu miasta, a także ciągle rosnące natężenie ruchu drogowego przyczyniają się do obniżenia poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego i niestety obniżenia się poziomu życia w gminie z uwagi na uciążliwości spowodowane ruchem drogowym.
Potrzeba budowy nowej infrastruktury drogowej i pomoc w tym procesie wynika z kilku poniższych powodów:
Bardzo wysokie natężenie ruchu na drodze wojewódzkiej nr 223 na odcinku w miejscowości Białe Błota między miastem Bydgoszcz a drogą ekspresową nr S5 i S10 (węzeł Bydgoszcz Błonie) i tworzące się zatory drogowe w szczytach godzin porannych i popołudniowych.
Z prognozowanego natężenia ruchu na rok 2035 dla węzła Bydgoszcz Miedzyń łączącego drogę S5, S10, DP1926C i drogę wojewódzką nr 293 wynika, że w miejscu tym zostanie wyczerpana przepustowość (poziom swobody ruchu osiągnie ostatni IV poziom), co kwalifikować będzie układ drogowy do przebudowy. Gmina podjęła kroki w kierunku rozwiązania problemu i zleciła opracowanie „Koncepcji budowy nowego połączenia strefy inwestycyjnej w Lisim Ogonie z Bydgoszczą (okolice ronda ulicy Nakielska-Lisia-Łochowska) wraz z budową wiaduktu nad S5”, co może być dokumentem wyjściowym w procesie inwestycyjnym.
Planowane zamknięcie zjazdów z dróg serwisowych przez GDDKiA oddział w Bydgoszczy na węźle Bydgoszcz Błonie po wybudowaniu drogi ekspresowej S10 na odcinku od węzła Bydgoszcz Południe do Torunia sparaliżuje układ komunikacyjny na terenie całej gminy, ponieważ obecnie drogi ekspresowe S5 i S10 dzielą ją na 4 części, a zjazdy są obecnie jedynym miejscem włączenia się do dróg krajowych.
Kilkuletnie starania gminy o opracowanie dokumentacji STEŚ dla obwodnicy zakończone niepowodzeniem:
Postępowanie nr RZP.271.55.2021.ZP1; wszczęto w dniu 29.07.2021 r.; unieważniono w dniu 25.08.2021 r. z powodu braku ofert.
Postępowanie nr RZP.271.93.2021.ZP1; wszczęto w dniu 25.10.2021 r.; unieważniono w dniu 23.12.2021 r. - cena złożonej oferty przewyższała kwotę zabezpieczoną w budżecie na to zadanie.
Postępowanie nr RZP.271.49.2023.ZP1; wszczęto w dniu 15.11.2023 r.; unieważniono w dniu 06.05.2024 r. - cena złożonej oferty przewyższała kwotę zabezpieczoną w budżecie na to zadanie.
Postępowanie nr RZP.271.28.2024.ZP1; wszczęto w dniu 20.06.2024 r.; unieważniono w dniu 02.09.2024 r. - cena złożonej oferty przewyższała kwotę zabezpieczoną w budżecie na to zadanie.
Obecnie podpisane jest porozumienie między gminą Białe Błota, powiatem bydgoskim, marszałkiem województwa kujawsko-pomorskiego, miastem Bydgoszcz i Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad o/Bydgoszcz. Liderem porozumienia jest marszałek, który na początku 2025 roku ogłosi przetarg na opracowanie dokumentacji STEŚ.
Konieczność wybudowania kilku obiektów inżynierskich (wiadukty, węzeł), co dla budżetu gminy, a nawet powiatu, jest niemożliwe do sfinansowania bez wsparcia zewnętrznego.
W związku z powyższym, zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na poniżej zadane pytania:
Czy gmina Białe Błota może uzyskać od ministerstwa wsparcie finansowe w celu zaprojektowania i wybudowania obwodnicy miejscowości Białe Błota oraz połączenia jej z planowaną trasą alternatywną miejscowości Lisi Ogon?
Czy istnieją programy rządowe lub unijne, które mogą zapewnić dofinansowanie na realizację tego typu inwestycji drogowych? Jeśli tak, to jakie warunki muszą zostać spełnione, aby gmina Białe Błota mogła ubiegać się o takie środki?
Jakie kroki należy podjąć, aby uzyskać wsparcie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w zakresie budowy obwodnicy oraz połączenia z trasą alternatywną dla miejscowości Lisi Ogon?
Czy jest możliwe by Ministerstwo Infrastruktury włączyło projektu budowy obwodnicy miejscowości Białe Błota do krajowego planu inwestycji drogowych na najbliższe lata?
Czy istnieje możliwość przyspieszenia procedur administracyjnych związanych z uzyskaniem pozwoleń na budowę oraz realizacją inwestycji w celu minimalizacji uciążliwości dla mieszkańców i poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego?
Czy Ministerstwo Infrastruktury może zapewnić wsparcie techniczne i doradcze dla gminy Białe Błota w zakresie opracowania dokumentacji projektowej oraz realizacji inwestycji?
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 7 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12185 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-2.054.122.2024
Warszawa, 19 grudnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 6700 Poseł na Sejm RP Iwony Marii Kozłowskiej oraz Poseł
na Sejm RP Anny Wojciechowskiej w sprawie rządowych lub unijnych programów
umożliwiających dofinansowanie realizacji inwestycji drogowych na przykładzie
obwodnicy miejscowości Białe Błota, przedstawiam poniższe informacje.
Na początku należy wskazać, iż podstawą prawną umożliwiającą zabezpieczenie środków
finansowych na przygotowanie i zrealizowanie inwestycji drogowej na sieci dróg
krajowych jest umieszczenie odpowiedniego tytułu inwestycyjnego w rządowych planach
inwestycyjnych. Jednocześnie uprzejmie informuję, że obecnie realizowane są inwestycje
drogowe, które są zdefiniowane w programach wieloletnich, tj. w „Rządowym Programie
Budowy Dróg Krajowych do 2030 r. (z perspektywą do 2033 r.)” oraz „Programie Budowy
100 Obwodnic na lata 2020-2030”, który uwzględnia obwodnice poszczególnych
miejscowości w ciągu dróg krajowych, zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg
Krajowych i Autostrad.
Natomiast, z informacji posiadanych przez Ministerstwo Infrastruktury wynika, że kwestia
wsparcia finansowego obwodnicy miejscowości Białe Błota wraz z połączeniem z trasą
alternatywną dla miejscowości Lisi Ogon dotyczy innej kategorii dróg publicznych niż
droga krajowa.
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 320) reguluje,
do jakiej kategorii zaliczana jest dana droga publiczna. Zarządcy dróg odpowiadają za drogi
publiczne w Polsce, które dzielą się na drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe oraz
gminne. Zarządcami dróg są dla dróg:
krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad;
wojewódzkich - zarząd województwa;
powiatowych - zarząd powiatu;
gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta).
Zarządcą wszystkich dróg w granicach miasta na prawach powiatu z wyjątkiem dróg
ekspresowych oraz autostrad jest prezydent miasta.
Do zarządcy drogi należy m.in. opracowywanie projektów planów rozwoju sieci drogowej,
opracowywanie projektów planów finansowania budowy, przebudowy dróg oraz
drogowych obiektów inżynierskich, pełnienie funkcji inwestora, koordynacja robót
w pasie drogowym oraz wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych
i zabezpieczających.
-- 1 of 5 --
2
Biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy prawa, należy stwierdzić, iż minister właściwy
do spraw transportu nie uczestniczy bezpośrednio w procesie inwestycyjnym na drogach
zarządzanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Finansowanie inwestycji
w pierwszej kolejności spoczywa na właściwej jednostce samorządu terytorialnego.
Również na zarządcy drogi spoczywa odpowiedzialność za organizację ruchu oraz przyszłe
przedsięwzięcia. W związku z powyższym, należy zaznaczyć, że w zależności od
odpowiedzialności zarządcy drogi będzie on mógł ubiegać się o środki z przeznaczeniem
na wsparcie danej kategorii drogi publicznej.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że przez miejscowość Białe Błota przebiega
droga ekspresowa S5 wraz z węzłem Białe Błota. Wszelkie rozwiązania projektowane
przez samorząd, nie mogą ingerować w przebieg drogi ekspresowej lub jej węzła.
Konsultacje realizacji zadania pod kątem połączenia z siecią dróg krajowych, dla których
zarządcą jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) może zapewnić
odpowiedni jej Oddział, w tym przypadku Oddział GDDKiA w Bydgoszczy.
Należy podkreślić, iż Ministerstwo Infrastruktury posiada szerokie kompetencje
w zakresie regulacji zasad na wszystkich drogach publicznych. Obejmuje to tworzenie
i egzekwowanie regulacji prawnych, przepisów technicznych oraz wspólnych standardów.
Dzięki swoim działaniom, Ministerstwo dąży do wprowadzenia systemowych rozwiązań,
które poprawiają jakość i funkcjonalność infrastruktury drogowej w kraju. Ministerstwo
również zarządza instrumentami finansowymi, które wspierają budowę i utrzymanie dróg.
Minister Infrastruktury posiada mechanizmy wsparcia inwestycji i remontów na drogach
publicznych takie jak Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg oraz rezerwę subwencji ogólnej,
a wsparcie jest przyznawane na wniosek zarządcy drogi.
1. Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg (RFRD)
Od 2019 r. w gestii Ministra Infrastruktury znajduje się Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg
(były Fundusz Dróg Samorządowych), który powołany został ustawą z dnia 23 października
2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg (Dz.U. z 2023 r. poz. 1983). Działanie
Funduszu przewidziano do końca 2030 roku (zgodnie z art. 49 ustawy o Rządowym
Funduszu Rozwoju Dróg). Wsparcie może być przeznaczone na:
zadania gminne i powiatowe polegające na budowie, przebudowie i remoncie
dróg powiatowych i gminnych, także na zadania polegające wyłącznie na
remoncie dróg oraz mające na celu wyłącznie poprawę bezpieczeństwa
niechronionych uczestników ruchu,
zadania mostowe polegające na budowie mostów lokalizowanych w ciągach dróg
wojewódzkich, powiatowych i gminnych,
zadania obwodnicowe polegające na budowie obwodnic lokalizowanych
w ciągach dróg wojewódzkich,
zadania miejskie polegające na budowie, przebudowie lub remoncie dróg
wojewódzkich, dróg powiatowych lub dróg gminnych, zarządzanych przez
prezydenta miasta na prawach powiatu będącego siedzibą wojewody lub sejmiku
województwa,
zadania wojewódzkie polegające na budowie, przebudowie, remoncie dróg
wojewódzkich lub poprawie bezpieczeństwa niechronionych uczestników ruchu,
polegające w szczególności na budowie, przebudowie lub remoncie dróg dla
-- 2 of 5 --
3
pieszych, dróg dla pieszych i rowerów, dróg dla rowerów, przejść dla pieszych,
przejazdów dla rowerów, peronów przystankowych wraz z dojściami do tych
peronów na drogach wojewódzkich,
zadania obronne polegające na budowie, przebudowie i remoncie dróg
wojewódzkich, powiatowych i gminnych o znaczeniu obronnym.
Mając na uwadze powyższe, Gmina Białe Błota mogłaby otrzymać wsparcie finansowe na
zadanie gminne tj. na tę część wnioskowanego zadania, która będzie realizowana na
drodze gminnej. W przypadku realizacji zadania na drodze powiatowej, środki mógłby
otrzymać powiat bydgoski. Najbliższy nabór wniosków na zadania gminne i powiatowe
będzie realizowany przez wojewodów w lipcu 2025 r. na rok 2026.
Począwszy od 2019 r. Gmina Białe Błota uzyskała dofinansowanie w kwocie ponad
14 mln zł, zaś powiat bydgoski ponad 25 mln zł, ze środków Rządowego Funduszu Rozwoju
Dróg.
Kwestia samej obwodnicy miejscowości Białe Błota dotyczy realizacji inwestycji w ciągu
drogi wojewódzkiej nr 223. Wsparcie zadania wojewódzkiego może się odbyć wyłącznie
na wniosek zarządu województwa. Wsparcie dla inwestycji na drogach wojewódzkich jest
przyznawane na podstawie wniosków o dofinansowanie składanych przez jednostki
samorządu terytorialnego w ramach naborów przeprowadzanych przez Ministra
Infrastruktury. Nabór na zadania obwodnicowe został przeprowadzony w 2021 r. Na liście
zadań dofinansowanych z RFRD znalazły się trzy zadania z województwa kujawsko-
pomorskiego:
Budowa obwodnicy miasta Brodnicy – dofinansowanie 32 mln zł;
Budowa obwodnicy miasta Rypina – dofinansowanie 60 mln zł;
Budowa obwodnicy miasta Tucholi – dofinansowanie 75,6 mln zł.
Województwo kujawsko-pomorskie nie wnioskowało w ramach powyższego naboru
o dofinansowanie realizacji obwodnicy miejscowości Białe Błota w ciągu drogi
wojewódzkiej nr 223. Na ten moment nie jest planowany kolejny nabór na zadania
obwodnicowe w ramach RFRD.
2. Rezerwa subwencji ogólnej
25 października 2024 r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 1 października 2024 r.
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1572). Środki
w roku 2025 r. będą mogły być przeznaczone na dofinansowanie:
inwestycji na drogach publicznych powiatowych i wojewódzkich oraz na drogach
powiatowych, wojewódzkich i krajowych w granicach miast na prawach powiatu;
remontu, utrzymania i ochrony dróg krajowych i wojewódzkich w granicach miast
na prawach powiatu i zarządzania nimi.
O powyższe środki będzie mógł ubiegać się ustawowy zarządca drogi powiatowej oraz
wojewódzkiej, a dofinansowanie zadań w ramach rezerwy będzie możliwe po złożeniu
wniosku oraz spełnieniu kryteriów kwalifikacyjnych.
Resort infrastruktury przekaże wszystkim zarządcom dróg, również do Zarządu Powiatu
Bydgoskiego oraz Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego, informacje
o utworzeniu w budżecie państwa rezerwy subwencji ogólnej oraz o wymaganych do
-- 3 of 5 --
4
spełnienia kryteriach kwalifikacyjnych. Nabór zostanie przeprowadzony w pierwszej
połowie 2025 r. Inwestycja polegająca na budowie nowej obwodnicy miejscowości Białe
Błota w ciągu drogi wojewódzkiej nr 223 będzie mogła otrzymać dofinansowanie
w przypadku spełnienia kryteriów kwalifikacyjnych, jeśli zarządca drogi wystąpi
z wnioskiem.
Od 1999 r. Województwo Kujawsko-Pomorskie otrzymało ze środków rezerwy subwencji
ogólnej łącznie ponad 28 mln zł, zaś powiat bydgoski ponad 4 mln zł, na dofinansowanie
zadań drogowych.
Odnosząc się do kwestii dotyczącej możliwości przyspieszenia procedur administracyjnych
związanych z uzyskaniem pozwoleń na budowę oraz realizacją inwestycji należy wskazać
na przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania
i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311), dalej
specustawa drogowa.
Specustawa drogowa określa zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg
publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach
publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 320) a także organy właściwe w tych sprawach. Jest to
szczególne uregulowanie względem innych ustaw (np. ustawy o gospodarce
nieruchomościami, ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy
Prawo budowlane itd.) mające na celu uproszczenie oraz przyspieszenie prac związanych
z przygotowaniem inwestycji w zakresie dróg publicznych.
W specustawie drogowej ze względu na specyficzny charakter inwestycji drogowej, jako
inwestycji liniowej przebiegającej najczęściej przez wiele nieruchomości, ustawodawca
połączył kilka odrębnych procedur i rozstrzygnięć administracyjnych w jedną procedurę,
kończącą się decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (decyzja ZRID),
stanowiącą podstawę rozpoczęcia robót budowlanych w zakresie budowy drogi
publicznej. Decyzja ZRID zawiera m.in.: określenie linii rozgraniczających teren,
zatwierdzenie podziału nieruchomości, zatwierdzenie projektu zagospodarowania działki
lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego, oznaczenie nieruchomości lub
ich części, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu
terytorialnego. Decyzja ZRID określa również termin wydania nieruchomości inwestorowi
w celu rozpoczęcia robót budowlanych. Z dniem, w którym decyzja ZRID staje się
ostateczna nieruchomości przejmowane pod inwestycje drogowe stają się własnością
Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych lub własnością odpowiednich jednostek
samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych.
W sprawach dotyczących decyzji ZRID nie stosuje się przepisów o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 11i ust. 2 specustawy drogowej), co oznacza
możliwość wydania decyzji ZRID niezależnie od tego, czy na terenie planowanej inwestycji
drogowej obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz niezależnie
od treści postanowień takiego planu. Co istotne specustawa drogowa określa termin
wydania decyzji ZRID. Zgodnie z art. 11a ust. 3 specustawy drogowej decyzję ZRID wydaje
się w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku. Natomiast niewydanie decyzji ZRID
w ustawowym terminie naraża organ na sankcję finansową.
-- 4 of 5 --
5
Reasumując, specustawa drogowa zawiera rozwiązania upraszczające i przyspieszające
wydawanie decyzji administracyjnych warunkujących rozpoczęcie budowy drogi
publicznej.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 5 of 5 --