Interpelacja nr 6699
Interpelacja w sprawie przeciwdziałania rosnącemu zadłużeniu Polaków poprzez tzw. chwilówki i pożyczki gotówkowe
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (95%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przeciwdziałania rosnącemu zadłużeniu Polaków poprzez tzw. chwilówki i pożyczki gotówkowe
Interpelacja nr 6699
do ministra sprawiedliwości
w sprawie przeciwdziałania rosnącemu zadłużeniu Polaków poprzez tzw. chwilówki i pożyczki gotówkowe
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 28-11-2024
Na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 roku o wykonywaniu mandatu posła i senatora, składam interpelację dotyczącą zjawiska rosnącego zadłużenia Polaków z tytułu pożyczek gotówkowych, zwłaszcza tzw. chwilówek, oraz działań rządu zmierzających do przeciwdziałania negatywnym skutkom tego zjawiska.
Według najnowszego raportu Biura Informacji Kredytowej, wartość zaciągniętych pożyczek gotówkowych w październiku 2024 roku wzrosła o 44,6% w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Łączna kwota tych pożyczek wyniosła 1,394 mld zł, a liczba udzielonych pożyczek wzrosła o 30,2% rok do roku. Rosnące zadłużenie w segmencie chwilówek, często charakteryzujących się wysokim oprocentowaniem i krótkim okresem spłaty, wskazuje na pogłębiające się problemy finansowe polskich rodzin, w tym na ich rosnącą zależność od łatwo dostępnego, lecz kosztownego finansowania zewnętrznego.
Sytuacja ta stwarza poważne ryzyko dla stabilności finansowej gospodarstw domowych oraz przyczynia się do wzrostu biedy i wykluczenia finansowego. Dlatego kluczowe jest podjęcie działań mających na celu ograniczenie negatywnego wpływu tego zjawiska na społeczeństwo.
W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie działania podejmuje rząd w celu przeciwdziałania nadmiernemu zadłużaniu się Polaków poprzez pożyczki gotówkowe, w tym chwilówki?
Czy rząd rozważa wprowadzenie bardziej rygorystycznych regulacji dotyczących działalności firm pożyczkowych, takich jak ograniczenia oprocentowania czy maksymalnych kosztów dodatkowych?
Czy istnieją plany rozszerzenia dostępności edukacji finansowej dla obywateli, zwłaszcza w zakresie świadomości ryzyka związanego z chwilówkami i innymi wysokokosztowymi produktami finansowymi?
Jakie instrumenty ochrony konsumentów są obecnie stosowane w celu zapobiegania nieuczciwym praktykom w sektorze pożyczek gotówkowych? Czy przewidziane są nowe działania w tym zakresie?
Czy rząd posiada dane dotyczące liczby osób, które wpadły w spiralę zadłużenia w wyniku korzystania z chwilówek lub innych pożyczek gotówkowych? Jakie działania pomocowe są oferowane takim osobom?
Jakie są prognozy rządu dotyczące rozwoju rynku pożyczek gotówkowych w Polsce w kontekście rosnącej inflacji i problemów gospodarczych? Czy planowane są działania zapobiegające dalszemu wzrostowi tego zjawiska?
Zjawisko rosnącego zadłużenia Polaków wymaga szybkiej i kompleksowej odpowiedzi. W przeciwnym razie możemy być świadkami pogłębiania się kryzysu finansowego w polskich rodzinach, co może mieć długofalowe negatywne skutki społeczne i gospodarcze.
Interpelacja nr 6699
do ministra sprawiedliwości
w sprawie przeciwdziałania rosnącemu zadłużeniu Polaków poprzez tzw. chwilówki i pożyczki gotówkowe
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 28-11-2024
Na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 roku o wykonywaniu mandatu posła i senatora, składam interpelację dotyczącą zjawiska rosnącego zadłużenia Polaków z tytułu pożyczek gotówkowych, zwłaszcza tzw. chwilówek, oraz działań rządu zmierzających do przeciwdziałania negatywnym skutkom tego zjawiska.
Według najnowszego raportu Biura Informacji Kredytowej, wartość zaciągniętych pożyczek gotówkowych w październiku 2024 roku wzrosła o 44,6% w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Łączna kwota tych pożyczek wyniosła 1,394 mld zł, a liczba udzielonych pożyczek wzrosła o 30,2% rok do roku. Rosnące zadłużenie w segmencie chwilówek, często charakteryzujących się wysokim oprocentowaniem i krótkim okresem spłaty, wskazuje na pogłębiające się problemy finansowe polskich rodzin, w tym na ich rosnącą zależność od łatwo dostępnego, lecz kosztownego finansowania zewnętrznego.
Sytuacja ta stwarza poważne ryzyko dla stabilności finansowej gospodarstw domowych oraz przyczynia się do wzrostu biedy i wykluczenia finansowego. Dlatego kluczowe jest podjęcie działań mających na celu ograniczenie negatywnego wpływu tego zjawiska na społeczeństwo.
W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie działania podejmuje rząd w celu przeciwdziałania nadmiernemu zadłużaniu się Polaków poprzez pożyczki gotówkowe, w tym chwilówki?
Czy rząd rozważa wprowadzenie bardziej rygorystycznych regulacji dotyczących działalności firm pożyczkowych, takich jak ograniczenia oprocentowania czy maksymalnych kosztów dodatkowych?
Czy istnieją plany rozszerzenia dostępności edukacji finansowej dla obywateli, zwłaszcza w zakresie świadomości ryzyka związanego z chwilówkami i innymi wysokokosztowymi produktami finansowymi?
Jakie instrumenty ochrony konsumentów są obecnie stosowane w celu zapobiegania nieuczciwym praktykom w sektorze pożyczek gotówkowych? Czy przewidziane są nowe działania w tym zakresie?
Czy rząd posiada dane dotyczące liczby osób, które wpadły w spiralę zadłużenia w wyniku korzystania z chwilówek lub innych pożyczek gotówkowych? Jakie działania pomocowe są oferowane takim osobom?
Jakie są prognozy rządu dotyczące rozwoju rynku pożyczek gotówkowych w Polsce w kontekście rosnącej inflacji i problemów gospodarczych? Czy planowane są działania zapobiegające dalszemu wzrostowi tego zjawiska?
Zjawisko rosnącego zadłużenia Polaków wymaga szybkiej i kompleksowej odpowiedzi. W przeciwnym razie możemy być świadkami pogłębiania się kryzysu finansowego w polskich rodzinach, co może mieć długofalowe negatywne skutki społeczne i gospodarcze.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
42%
Konkretność
58%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.7 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada danych”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9562 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.429.2024
Warszawa, 15 stycznia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6699 złożoną przez Pana posła Dariusza Mateckiego
w sprawie przeciwdziałania rosnącemu zadłużeniu Polaków poprzez tzw. chwilówki
i pożyczki gotówkowe, uprzejmie przedstawiam następujące informacje przygotowane
w porozumieniu z Ministrem Finansów.
Na wstępie należy podkreślić, że jednym z celów Rady Ministrów jest promowanie wśród
obywateli unikania nadmiernego zadłużenia oraz rozwijania kultury oszczędzania
i inwestowania. Kwestie te znalazły odzwierciedlenie w Krajowej Strategii Edukacji
Finansowej1 (w dalszej treści: Strategia), przyjętej przez Radę Ministrów 25 czerwca 2024
roku.2
Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów, budowanie stabilności finansowej
obywateli odbywa się m.in. poprzez edukację finansową, dzięki której mogą oni zdobyć
kompetencje finansowe umożliwiające zwiększenie swojej odporności finansowej
na nieprzewidziane wydarzenia w gospodarce (np. wysoka inflacja) lub w życiu
prywatnym (np. utrata pracy).
1 https://www.gov.pl/web/finanse/krajowa-strategia-edukacji-finansowej
2 Uchwała Rady Ministrów nr 71 z dnia 25 czerwca 2024 r. w sprawie przyjęcia polityki publicznej
„Krajowa Strategia Edukacji Finansowej. Polityka na rzecz rozwijania kompetencji finansowych”.
-- 1 of 5 --
2
Odpowiednie kompetencje finansowe pozwalają też na osiągnięcie dobrostanu
finansowego, który rozumiany jest jako sytuacja materialna, w której m.in. bez problemu
realizowane są terminowo wszystkie zobowiązania finansowe, unika się nadmiernego
zadłużenia oraz posiada się oszczędności na nieprzewidziane wydatki, czy na wypadek
utraty stałego źródła dochodów.
Cele Strategii dotyczą całego społeczeństwa, ale wskazują też priorytetowe grupy
docelowe. Pierwszy plan wdrażania Strategii wskazuje konsumentów narażonych
na nadmierne zadłużenie lub już nadmiernie zadłużonych jako jedną z grup osób, które
wymagają pilnego wsparcia w zakresie edukacji finansowej. Pozostałe grupy priorytetowe
obejmują m.in. dzieci oraz młodzież i ich rodziców/opiekunów, a także nauczycieli
czy gospodarstwa domowe o niskich dochodach.
W pierwszym planie wdrażania Strategii przewidziano realizację 23 działań. Są wśród nich
działania mające na celu przeciwdziałanie nadmiernemu zadłużeniu, np.:
- realizacja programów edukacji finansowej dla grup docelowych, które mogą być
narażane na trudności finansowe. Programy te będą koncentrować się na podstawowych
umiejętnościach finansowych, takich jak: planowanie budżetu domowego, zarządzanie
finansami osobistymi, oszczędzanie, konieczność posiadania odpowiedniego
ubezpieczenia, racjonalne zaciąganie zobowiązań i zarządzanie nimi;
- nawiązanie współpracy z instytucjami pomocy społecznej lub organizacjami
udzielającymi porad w zakresie zadłużenia, w celu wypracowania sposobów dostarczania
treści edukacji finansowej osobom borykającym się z problemami zadłużenia;
- opracowanie i przeprowadzenie szeroko zakrojonych kampanii informacyjnych na temat
różnego rodzaju ryzyka związanego z zaciąganiem kredytów i pożyczek oraz nadmiernym
zadłużeniem, jak również na temat znaczenia tworzenia „buforów” finansowych lub
pozyskania ubezpieczenia w celu ochrony odporności finansowej gospodarstw domowych
w sytuacji nieoczekiwanych zdarzeń finansowych.
Przechodząc do omówienia regulacji rynku usług pożyczkowych, zgodnie ze stanowiskiem
Ministerstwa Finansów, należy zauważyć, że umowy o kredyt lub pożyczkę pomiędzy
-- 2 of 5 --
3
konsumentem a bankiem, Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową lub instytucją
pożyczkową są zawierane na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie
konsumenckim lub ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe. Te umowy
są konsekwencją ściśle określonego procesu, który jest inicjowany przez potencjalnego
kredytobiorcę (konsumenta).
Konsument podlega procesowi weryfikacji oraz ocenie zdolności kredytowej. Umowa
o kredyt powinna spełniać wymogi wskazane w art. 69 ust. 2 ustawy – Prawo bankowe
lub w Rozdziale 3 ustawy o kredycie konsumenckim.
Szczegółowo obowiązki kredytodawców oraz pośredników kredytowych w odniesieniu
do kredytu konsumenckiego reguluje natomiast ustawa o kredycie konsumenckim.
W myśl przepisów wskazanej ustawy, instytucje pożyczkowe przed rozpoczęciem
działalności pożyczkowej mają obowiązek uzyskania wpisu w rejestrze instytucji
pożyczkowych. Rejestr ten prowadzi – na podstawie art. 59ab ust. 1 ustawy – Komisja
Nadzoru Finansowego. Rejestr jest udostępniany na stronie internetowej Komisji.
Wpis do rejestru następuje na wniosek podmiotu zamierzającego prowadzić działalność
pożyczkową, przy czym oprócz danych identyfikacyjnych (nazwa, siedziba i adres spółki,
imiona i nazwiska oraz numery PESEL członków zarządu, numer w Krajowym Rejestrze
Sądowym i numer NIP), dodatkowo załącza się zaświadczenie z Krajowego Rejestru
Karnego o niekaralności władz spółki w zakresie wskazanych przestępstw.
Dodatkowo, w celu zapewnienia kompletności i jak najszerszej ochrony osób będących
klientami pozabankowych podmiotów pożyczkowych, obowiązkiem wpisu w rejestrze
pośredników kredytowych, o którym mowa w ustawie z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie
hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami, zostali
objęci również pośrednicy kredytu konsumenckiego. Uzyskanie wpisu do rejestru stanowi
niezbędną przesłankę wykonywania działalności w zakresie pośrednictwa kredytu
konsumenckiego.
-- 3 of 5 --
4
Przepisy mające na celu ochronę osób korzystających z usług podmiotów udzielających
świadczeń pieniężnych zostały zawarte również m.in. w Kodeksie cywilnym. W Kodeksie
jest określona maksymalna wysokość kosztów pozaodsetkowych w umowie pożyczki
zawieranej z osobą fizyczną i niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą
lub zawodową tej osoby. Z kolei w ustawie o kredycie konsumenckim jest określona
maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu oraz jest przewidziany wymóg
badania przez instytucje pożyczkowe zdolności kredytowej osoby ubiegającej się o kredyt
konsumencki w oparciu o dane udostępnione przez biura informacji gospodarczej
albo inne instytucje upoważnione do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania
informacji niezbędnych do oceny zdolności kredytowej konsumenta (np. BIK).
Ponadto, zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim, Komisja Nadzoru Finansowego
sprawuje nadzór nad działalnością instytucji pożyczkowych. Instytucje pożyczkowe
są zobligowane do przekazywania Komisji Nadzoru Finansowego kwartalnych i rocznych
sprawozdań z działalności w zakresie udzielania kredytu konsumenckiego, obejmujących
informacje m.in. o:
1. udzielonych kredytach konsumenckich, wartości, strukturze terminowej i walutowej
oraz opóźnieniach w spłatach;
2. zawartych umowach o kredyt konsumencki, w tym ich liczbie, rodzajach oraz statusie;
3. liczbie klientów, którym udzielono kredytu konsumenckiego;
4. łącznych przychodach uzyskanych z działalności w zakresie udzielania kredytu
konsumenckiego z wyodrębnieniem przychodów uzyskanych w związku z kosztami
pozaodsetkowymi kredytu (art. 59dg ustawy).
Komisja Nadzoru Finansowego posiada instrumenty prawne, pozwalające na skuteczną
realizację ustawowych zadań. Komisja w razie stwierdzenia np., że działalność instytucji
pożyczkowej, w tym również prowadzona z udziałem pośrednika kredytowego, jest
wykonywana z naruszeniem ustawy lub wbrew warunkom określonym w ustawie może
m.in. nałożyć na instytucję pożyczkową administracyjnej kary pieniężnej w wysokości
do 15 000 000 zł lub wykreślić instytucję pożyczkową z rejestru instytucji pożyczkowych
-- 4 of 5 --
5
oraz jeżeli jest wpisana jednocześnie do rejestru pośredników kredytu konsumenckiego –
także z tego rejestru.
Przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, dotyczące nadzoru Komisji Nadzoru
Finansowego nad działalnością instytucji pożyczkowych, weszły w życie z dniem 1 stycznia
2024 r. Zgodnie z decyzją ustawodawcy ocena ich funkcjonowania powinna być dokonana
w terminie czterech lat od wejścia w życie, to jest do 1 stycznia 2028 r. Dopiero
po dokonaniu ewaluacji funkcjonowania ustawy można będzie ocenić, czy jej cele zostały
osiągnięte oraz jakie wywołały skutki.
Celem ewaluacji jest bowiem ocena czy problemy, które były przyczyną wprowadzenia
aktu prawnego zostały rzeczywiście rozwiązane oraz czy dany akt prawny funkcjonuje
prawidłowo, albo wymaga nowelizacji. Jeśli w ramach ewaluacji zidentyfikowane zostaną
elementy regulacji, które wymagają poprawy, wyniki tej analizy stanowić będą punkt
wyjścia do opracowania OSR ex-ante do nowelizacji regulacji.
Aktualnie, wobec stosunkowo krótkiego okresu obowiązywania przepisów o nadzorze
Komisji Nadzoru Finansowego nad instytucjami pożyczkowymi (od 1 stycznia 2024 r.)
dokonanie ich oceny wydaje się przedwczesne.
Ministerstwo Sprawiedliwości nie posiada danych statycznych dotyczących liczby osób,
które popadły w zadłużenie. Ministerstwo gromadzi informacje statystyczne o działalności
sądów powszechnych, w tym związane głównie z działalnością orzeczniczą sądów. Zakres
gromadzonych danych jest uzależniony od budowy sądowych sprawozdań statystycznych.
Sprawozdania z przyczyn obiektywnych nie oddają każdego aspektu funkcjonowania
sądów powszechnych, stąd brak możliwości przekazania statystyk, o których mowa
w interpelacji.
Z wyrazami szacunkuArkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.429.2024
Warszawa, 15 stycznia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6699 złożoną przez Pana posła Dariusza Mateckiego
w sprawie przeciwdziałania rosnącemu zadłużeniu Polaków poprzez tzw. chwilówki
i pożyczki gotówkowe, uprzejmie przedstawiam następujące informacje przygotowane
w porozumieniu z Ministrem Finansów.
Na wstępie należy podkreślić, że jednym z celów Rady Ministrów jest promowanie wśród
obywateli unikania nadmiernego zadłużenia oraz rozwijania kultury oszczędzania
i inwestowania. Kwestie te znalazły odzwierciedlenie w Krajowej Strategii Edukacji
Finansowej1 (w dalszej treści: Strategia), przyjętej przez Radę Ministrów 25 czerwca 2024
roku.2
Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów, budowanie stabilności finansowej
obywateli odbywa się m.in. poprzez edukację finansową, dzięki której mogą oni zdobyć
kompetencje finansowe umożliwiające zwiększenie swojej odporności finansowej
na nieprzewidziane wydarzenia w gospodarce (np. wysoka inflacja) lub w życiu
prywatnym (np. utrata pracy).
1 https://www.gov.pl/web/finanse/krajowa-strategia-edukacji-finansowej
2 Uchwała Rady Ministrów nr 71 z dnia 25 czerwca 2024 r. w sprawie przyjęcia polityki publicznej
„Krajowa Strategia Edukacji Finansowej. Polityka na rzecz rozwijania kompetencji finansowych”.
-- 1 of 5 --
2
Odpowiednie kompetencje finansowe pozwalają też na osiągnięcie dobrostanu
finansowego, który rozumiany jest jako sytuacja materialna, w której m.in. bez problemu
realizowane są terminowo wszystkie zobowiązania finansowe, unika się nadmiernego
zadłużenia oraz posiada się oszczędności na nieprzewidziane wydatki, czy na wypadek
utraty stałego źródła dochodów.
Cele Strategii dotyczą całego społeczeństwa, ale wskazują też priorytetowe grupy
docelowe. Pierwszy plan wdrażania Strategii wskazuje konsumentów narażonych
na nadmierne zadłużenie lub już nadmiernie zadłużonych jako jedną z grup osób, które
wymagają pilnego wsparcia w zakresie edukacji finansowej. Pozostałe grupy priorytetowe
obejmują m.in. dzieci oraz młodzież i ich rodziców/opiekunów, a także nauczycieli
czy gospodarstwa domowe o niskich dochodach.
W pierwszym planie wdrażania Strategii przewidziano realizację 23 działań. Są wśród nich
działania mające na celu przeciwdziałanie nadmiernemu zadłużeniu, np.:
- realizacja programów edukacji finansowej dla grup docelowych, które mogą być
narażane na trudności finansowe. Programy te będą koncentrować się na podstawowych
umiejętnościach finansowych, takich jak: planowanie budżetu domowego, zarządzanie
finansami osobistymi, oszczędzanie, konieczność posiadania odpowiedniego
ubezpieczenia, racjonalne zaciąganie zobowiązań i zarządzanie nimi;
- nawiązanie współpracy z instytucjami pomocy społecznej lub organizacjami
udzielającymi porad w zakresie zadłużenia, w celu wypracowania sposobów dostarczania
treści edukacji finansowej osobom borykającym się z problemami zadłużenia;
- opracowanie i przeprowadzenie szeroko zakrojonych kampanii informacyjnych na temat
różnego rodzaju ryzyka związanego z zaciąganiem kredytów i pożyczek oraz nadmiernym
zadłużeniem, jak również na temat znaczenia tworzenia „buforów” finansowych lub
pozyskania ubezpieczenia w celu ochrony odporności finansowej gospodarstw domowych
w sytuacji nieoczekiwanych zdarzeń finansowych.
Przechodząc do omówienia regulacji rynku usług pożyczkowych, zgodnie ze stanowiskiem
Ministerstwa Finansów, należy zauważyć, że umowy o kredyt lub pożyczkę pomiędzy
-- 2 of 5 --
3
konsumentem a bankiem, Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową lub instytucją
pożyczkową są zawierane na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie
konsumenckim lub ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe. Te umowy
są konsekwencją ściśle określonego procesu, który jest inicjowany przez potencjalnego
kredytobiorcę (konsumenta).
Konsument podlega procesowi weryfikacji oraz ocenie zdolności kredytowej. Umowa
o kredyt powinna spełniać wymogi wskazane w art. 69 ust. 2 ustawy – Prawo bankowe
lub w Rozdziale 3 ustawy o kredycie konsumenckim.
Szczegółowo obowiązki kredytodawców oraz pośredników kredytowych w odniesieniu
do kredytu konsumenckiego reguluje natomiast ustawa o kredycie konsumenckim.
W myśl przepisów wskazanej ustawy, instytucje pożyczkowe przed rozpoczęciem
działalności pożyczkowej mają obowiązek uzyskania wpisu w rejestrze instytucji
pożyczkowych. Rejestr ten prowadzi – na podstawie art. 59ab ust. 1 ustawy – Komisja
Nadzoru Finansowego. Rejestr jest udostępniany na stronie internetowej Komisji.
Wpis do rejestru następuje na wniosek podmiotu zamierzającego prowadzić działalność
pożyczkową, przy czym oprócz danych identyfikacyjnych (nazwa, siedziba i adres spółki,
imiona i nazwiska oraz numery PESEL członków zarządu, numer w Krajowym Rejestrze
Sądowym i numer NIP), dodatkowo załącza się zaświadczenie z Krajowego Rejestru
Karnego o niekaralności władz spółki w zakresie wskazanych przestępstw.
Dodatkowo, w celu zapewnienia kompletności i jak najszerszej ochrony osób będących
klientami pozabankowych podmiotów pożyczkowych, obowiązkiem wpisu w rejestrze
pośredników kredytowych, o którym mowa w ustawie z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie
hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami, zostali
objęci również pośrednicy kredytu konsumenckiego. Uzyskanie wpisu do rejestru stanowi
niezbędną przesłankę wykonywania działalności w zakresie pośrednictwa kredytu
konsumenckiego.
-- 3 of 5 --
4
Przepisy mające na celu ochronę osób korzystających z usług podmiotów udzielających
świadczeń pieniężnych zostały zawarte również m.in. w Kodeksie cywilnym. W Kodeksie
jest określona maksymalna wysokość kosztów pozaodsetkowych w umowie pożyczki
zawieranej z osobą fizyczną i niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą
lub zawodową tej osoby. Z kolei w ustawie o kredycie konsumenckim jest określona
maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu oraz jest przewidziany wymóg
badania przez instytucje pożyczkowe zdolności kredytowej osoby ubiegającej się o kredyt
konsumencki w oparciu o dane udostępnione przez biura informacji gospodarczej
albo inne instytucje upoważnione do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania
informacji niezbędnych do oceny zdolności kredytowej konsumenta (np. BIK).
Ponadto, zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim, Komisja Nadzoru Finansowego
sprawuje nadzór nad działalnością instytucji pożyczkowych. Instytucje pożyczkowe
są zobligowane do przekazywania Komisji Nadzoru Finansowego kwartalnych i rocznych
sprawozdań z działalności w zakresie udzielania kredytu konsumenckiego, obejmujących
informacje m.in. o:
1. udzielonych kredytach konsumenckich, wartości, strukturze terminowej i walutowej
oraz opóźnieniach w spłatach;
2. zawartych umowach o kredyt konsumencki, w tym ich liczbie, rodzajach oraz statusie;
3. liczbie klientów, którym udzielono kredytu konsumenckiego;
4. łącznych przychodach uzyskanych z działalności w zakresie udzielania kredytu
konsumenckiego z wyodrębnieniem przychodów uzyskanych w związku z kosztami
pozaodsetkowymi kredytu (art. 59dg ustawy).
Komisja Nadzoru Finansowego posiada instrumenty prawne, pozwalające na skuteczną
realizację ustawowych zadań. Komisja w razie stwierdzenia np., że działalność instytucji
pożyczkowej, w tym również prowadzona z udziałem pośrednika kredytowego, jest
wykonywana z naruszeniem ustawy lub wbrew warunkom określonym w ustawie może
m.in. nałożyć na instytucję pożyczkową administracyjnej kary pieniężnej w wysokości
do 15 000 000 zł lub wykreślić instytucję pożyczkową z rejestru instytucji pożyczkowych
-- 4 of 5 --
5
oraz jeżeli jest wpisana jednocześnie do rejestru pośredników kredytu konsumenckiego –
także z tego rejestru.
Przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, dotyczące nadzoru Komisji Nadzoru
Finansowego nad działalnością instytucji pożyczkowych, weszły w życie z dniem 1 stycznia
2024 r. Zgodnie z decyzją ustawodawcy ocena ich funkcjonowania powinna być dokonana
w terminie czterech lat od wejścia w życie, to jest do 1 stycznia 2028 r. Dopiero
po dokonaniu ewaluacji funkcjonowania ustawy można będzie ocenić, czy jej cele zostały
osiągnięte oraz jakie wywołały skutki.
Celem ewaluacji jest bowiem ocena czy problemy, które były przyczyną wprowadzenia
aktu prawnego zostały rzeczywiście rozwiązane oraz czy dany akt prawny funkcjonuje
prawidłowo, albo wymaga nowelizacji. Jeśli w ramach ewaluacji zidentyfikowane zostaną
elementy regulacji, które wymagają poprawy, wyniki tej analizy stanowić będą punkt
wyjścia do opracowania OSR ex-ante do nowelizacji regulacji.
Aktualnie, wobec stosunkowo krótkiego okresu obowiązywania przepisów o nadzorze
Komisji Nadzoru Finansowego nad instytucjami pożyczkowymi (od 1 stycznia 2024 r.)
dokonanie ich oceny wydaje się przedwczesne.
Ministerstwo Sprawiedliwości nie posiada danych statycznych dotyczących liczby osób,
które popadły w zadłużenie. Ministerstwo gromadzi informacje statystyczne o działalności
sądów powszechnych, w tym związane głównie z działalnością orzeczniczą sądów. Zakres
gromadzonych danych jest uzależniony od budowy sądowych sprawozdań statystycznych.
Sprawozdania z przyczyn obiektywnych nie oddają każdego aspektu funkcjonowania
sądów powszechnych, stąd brak możliwości przekazania statystyk, o których mowa
w interpelacji.
Z wyrazami szacunkuArkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --