Interpelacja w sprawie kwestionowania przez urzędy skarbowe skuteczności wyboru formy opodatkowania

Interpelacja nr 6667

do ministra finansów

w sprawie kwestionowania przez urzędy skarbowe skuteczności wyboru formy opodatkowania

Zgłaszający: Ryszard Petru

Data wpływu: 27-11-2024

Szanowny Panie Ministrze,

w dniu 11 grudnia 2023 r. pani Katarzyna Kierzek-Koperska, posłanka na Sejm Rzeczpospolitej Polskiej, składając interpelację nr 207, zwróciła uwagę na problem tysięcy przedsiębiorców związany z kwestionowaniem przez urzędy skarbowe skuteczności wyboru formy opodatkowania.

W odpowiedzi na rzeczoną interpelację z 29 grudnia 2023 r., pan Marcin Łoboda, sekretarz stanu i szef Krajowej Administracji Skarbowej, podniósł, że:
• „Ministerstwo Rozwoju i Technologii wskazało, że pomimo sprawnie działającego systemu CEIDG, oświadczenia o formie opłacania podatku dochodowego – albo nie zostały złożone (brak zaznaczenia pozycji 15 w przeanalizowanych wnioskach) albo brakowało wysłania wniosku przez przedsiębiorcę lub pełnomocnika przedsiębiorcy. Wnioski CEIDG były generowane prawidłowo, często zawierały podpis, ale brakowało ich ostatecznego wysłania do urzędu. Powyżej wskazane powody skutkowały brakiem wpływu dokumentów do naczelników urzędów skarbowych.“
• „Jednocześnie informuję, że zdecydowałem o skierowaniu do dyrektorów Izb Administracji Skarbowych w najbliższym czasie pisma, w którym wskażę, aby w przypadku uprawdopodobnienia przez podatnika, że dokonał złożenia oświadczenia o wyborze formy opodatkowania – organy podatkowe rozstrzygały takie sprawy na korzyść podatnika w myśl art. 2a Ordynacji podatkowej.“

W związku z powyższym wydawać by się mogło, że dyrektorzy Izb Administracji Skarbowych – po otrzymaniu pisma od szefa Krajowej Administracji Skarbowej – przekażą instrukcję rozstrzygania spraw na korzyść podatnika naczelnikom poszczególnych Urzędów Skarbowych, co z kolei doprowadzi do rozwiązania problemów wielu podatników. Niestety – docierają do mnie sygnały, że trudności nadal występują.

Zgodnie z przekazywanymi mi informacjami, w ramach tzw. czynności sprawdzających, podatnicy są wzywani do składania wyjaśnień dotyczących wybranej formy opodatkowania. W ramach takich procedur pracownicy Urzędów Skarbowych często zwracają się do Ministerstwa Rozwoju i Technologii w celu zweryfikowania, czy dany podatnik podejmował próby zmiany formy opodatkowania z wykorzystaniem portalu CEIDG. Nawet wtedy, gdy Ministerstwo Rozwoju i Technologii potwierdza, że podatnik podjął próbę zmiany formy opodatkowania (np. podatnik podpisał wniosek w zakresie zmiany formy opodatkowania, ale z niejasnego powodu wniosek nie dotarł do odbiorcy), niektóre organy podatkowe nadal nie rozstrzygają takich spraw na korzyść podatnika w myśl art. 2a Ordynacji podatkowej.

Co więcej, nawet gdy podatnicy uprawdopodobniają wybór formy opodatkowania w dany sposób przedstawiając pracownikom Urzędów Skarbowych potwierdzenia przelewów podatkowych (na których widnieje symbol płatności odpowiadający wybranej formie opodatkowania) czy dokumenty rozliczeniowe ZUS (na których składka na ubezpieczenie zdrowotne jest rozliczana w sposób odpowiadający wybranej formie opodatkowania) niektóre organy podatkowe i tak nie rozstrzygają spraw na korzyść podatnika.

Warto dodać, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych wystarczającą formą złożenia przez podatnika oświadczenia woli, która prowadzi do skutecznego wyboru sposobu opodatkowania, jest wskazanie przez podatnika danej formy opodatkowania w tytule przelewu do urzędu skarbowego. Znajduje to potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt II FSK 710/21, w którym sąd orzekł, że: W rozpoznawanej sprawie Skarżący złożył w tytule przelewu oświadczenie woli, zgodnie z którym jego wpłatę należy zarachować na podatek liniowy. Interpretacja jego oświadczenia woli nie pozostawia wątpliwości, że dokonał wyboru formy opodatkowania w postaci 19% podatku liniowego. W innym przypadku nie deklarowałby i nie wpłacałby przecież zaliczek na PIT 36L.

Skarżący dochował także warunku pisemności oświadczenia poprzez wpisanie jego treści w tytuł przelewu. Należy w tym miejscu wyraźnie zaakcentować, że ustawodawca nie zastrzegł dla tego rodzaju oświadczenia formy pisemnej, co uczynił przykładowo przy oświadczeniu o rezygnacji z opodatkowania stawką 19% – por. art. 9a ust. 2b u.p.d.o.f. w brzmieniu do 5 października 2021 r. Powyższe oznacza, że wymóg pisemności został przez Skarżącego dochowany. Brak jest bowiem definicji legalnej zwrotu „sporządzenie czegoś na piśmie“. Potocznie należałoby uznać, że oznacza to, że oświadczenie to powinno zostać sporządzone przy użyciu znaków alfabetu w celu utrwalenia wypowiedzi. Ten wymóg spełniony będzie także wówczas, gdy tekst zawarty został w tytule przelewu skierowanego do organu podatkowego. W stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o interpretację Skarżący wyraźnie zaznaczył, że to on złożył oświadczenie o treści zawartej w tytule przelewu. Skoro tak, to nie ma wątpliwości, co do jego autora i podpis pod treścią nie jest konieczny. Podpis byłby konieczny jedynie w przypadku, gdy nie byłoby wiadomym, kto oświadczenie woli złożył.

W sprawie również przyjęto założenie, że Skarżący dochował terminu wskazanego w art. 9a ust. 2 u.p.d.o.f. Tym samym spełnił wszystkie wymagane przez przepisy prawa warunki dla skutecznego złożenia oświadczenia o wyborze sposobu opodatkowania.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu Sądu pierwszej instancji o możliwości zastosowania w sprawie art. 168 o.p. Jest to przepis dotyczący podań wnoszonych do organu podatkowego. W art. 168 § 2 o.p. mowa jest o „treści żądania“, co wskazuje na to, że ma on zastosowanie do składanych przez strony wniosków, podań, generalnie pism, które wymagają reakcji organu. Przykładowo można byłoby rozważać odpowiednie zastosowanie tego przepisu do wniosków składanych w trybie art. 9a ust. 1 u.p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym do końca 2021 r.).

Sąd pierwszej instancji przedstawił ponadto definicję przelewu stwierdzając, że służy on dokonywaniu rozliczeń bezgotówkowych. Należy zwrócić jednak uwagę, że w prawie podatkowym potwierdzenie przelewu ma istotne znaczenie prawne. Dla celów zwolnienia w podatku od spadków i darowizn przelew stanowi jedną z form udokumentowania dokonania przekazania środków pieniężnych we wskazany w art. 4a ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 z późn. zm.) sposób przez darczyńcę na rzecz obdarowanego. W tym przypadku potwierdza wykonanie umowy darowizny, przez co staje się umową ważną, a ponadto stanowi niezbędny dla zastosowania zwolnienia dowód dokumentujący dokonanie przekazania środków.

W przypadku rozpoznawanej sprawy istotne jest oświadczenie woli złożone w tytule przelewu przez Skarżącego. Wyjaśnić także trzeba, że w sprawie Skarżący nie twierdził, że istnieje jakiś trzeci sposób (poza oświadczeniem oraz zawiadomieniem w trybie ustawy o CEIDG) wyboru rozliczania podatkiem liniowym. Zasadnie twierdził jedynie, że złożył skuteczne oświadczenie woli w tym zakresie.

Podobne stanowiska przedstawiły także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Po 829/23 i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 411/24.

Skoro więc opisywanie przelewów do Urzędu Skarbowego w sposób jednoznacznie określający formę opodatkowania jest skuteczną formą wyboru sposobu opodatkowania, to niezrozumiały dla mnie jest fakt, że pracownicy Urzędów Skarbowych prowadzący czynności sprawdzające odmawiają podatnikom możliwości korzystania z danej formy opodatkowania z uwagi na problemy z funkcjonowaniem systemu CEIDG. Jest to tym bardziej niezrozumiałe, jeśli szef Krajowej Administracji Skarbowej faktycznie wskazał organom podatkowym, że w podobnych sprawach powinny rozstrzygać na korzyść podatnika.

W toku czynności sprawdzających podatnicy są więc niejednokrotnie wzywani do złożenia korekty zeznania podatkowego, pomimo że uprawdopodobniają zasadność korzystania z danej formy opodatkowania.

Część z podatników, obawiając się rosnących zaległości podatkowych, w odpowiedzi na wezwanie składa korektę zeznania podatkowego i dopłaca podatek wraz z odsetkami.

Inni podatnicy nie składają korekty zeznania podatkowego, tylko przedkładają pracownikom Urzędów Skarbowych dodatkowe wyjaśnienia, a potem nie otrzymują od nich już żadnych dalszych pism. Niektórzy z tej grupy podatników zakładają wówczas, że organ zaakceptował ich wyjaśnienia i przestał wymagać korekty zeznania podatkowego. Czynności sprawdzające nie kończą się bowiem w żaden formalny sposób i podatnik często nie ma informacji co do sposobu załatwienia sprawy ani nawet narzędzi prawnych, aby taką informację uzyskać.

Mimo wszystko w stosunku do niektórych z podatników tuż przed upływem terminu przedawnienia są wszczynane postępowania podatkowe i są określane zobowiązania podatkowe w PIT według pierwotnej (w ocenie organu nieskutecznie zmienionej) formy opodatkowania. W takiej sytuacji podatnicy dość zasadnie czują się złapani w pułapkę przez organ podatkowy. Zobowiązani są bowiem do zapłaty podatku wraz z odsetkami za 5 lat wstecz. Część z nich traci nadzieję, że uda im się znaleźć potwierdzenie swoich racji, a nawet jeżeli, to może to być długotrwały proces wymagający nawet postępowania sądowego.

Podatnicy czują się oszukani, gdyż większość z nich uczciwie płaci daniny publicznoprawne, zgodnie z wybraną formą opodatkowania (do czego mają prawo), a o nieskuteczności swoich działań dowiadują się z dużym opóźnieniem i ponoszą niewspółmiernie wysokie konsekwencje finansowe.

Na etapie czynności sprawdzających, gdy podatnicy nie zgadzają się ze stanowiskiem urzędu skarbowego co do skuteczności wyboru formy opodatkowania, są oni pozbawieni jakichkolwiek narzędzi prawnych do kwestionowania tych ustaleń. W zakresie ustalenia, czy doszło do skutecznego wyboru formy opodatkowania, nie może zostać wszczęte i prowadzone postępowanie podatkowe, nie jest również możliwe złożenie przez podatnika skutecznego wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż podatek ten podlega samoobliczeniu. Podatnikom pozostaje więc czekać na to, aż urząd wszcznie postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego z urzędu i dopiero wówczas mogą dochodzić swoich racji.

Wobec powyższego kieruję do Ministra poniższe pytania: 1. Czy Ministrowi znany jest problem z wyborem formy opodatkowania i sposób postępowania organów podatkowych w takich sytuacjach?
2. Czy do dyrektorów Izb Administracji Skarbowych zostały skierowane pisma, o których informował w odpowiedzi na interpelację poselską pan Marcin Łoboda, sekretarz stanu szef Krajowej Administracji Skarbowej? Jeżeli tak, to jakie zalecenia zostały ujęte w tych pismach?
3. Czy Minister dysponuje wiedzą, czy dyrektorzy Izb Administracji Skarbowej przekazali te wytyczne do Urzędów Skarbowych i w jaki sposób te wytyczne są realizowane przez Urzędy Skarbowe?
4. Czym w ocenie Pana Ministra powinno się przejawiać uprawdopodobnienie złożenia oświadczenia o wyborze formy opodatkowania?
5. Jakie jest stanowisko Pana Ministra w zakresie skuteczności wyboru formy opodatkowania poprzez właściwe opisanie przelewu zaliczki na podatek (lub zryczałtowanego podatku) za dany miesiąc i jak przekłada się ono na podejście organów podatkowych?
6. Czy są planowane zmiany przepisów w zakresie możliwości wyboru formy opodatkowania w zeznaniu podatkowym składanym za dany rok podatkowy, jak miało to miejsce w przypadku części rozliczeń za rok podatkowy 2022?

Z poważaniem Ryszard Petru