Interpelacja nr 6649
Interpelacja w sprawie świadczenia urlopowego dla nauczycieli
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie świadczenia urlopowego dla nauczycieli
Interpelacja nr 6649
do ministra edukacji, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie świadczenia urlopowego dla nauczycieli
Zgłaszający: Dorota Niedziela
Data wpływu: 03-12-2024
Szanowna Pani Minister!
Ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1586) dokonano nowelizacji przepisu art. 5l ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych poprzez zwiększenie – począwszy od dnia 1 lipca 2023 r. – kwoty odpisu podstawowego na ZFŚS. Wprowadzona nowela w sposób precyzyjny nie wskazywała jednakże metodyki wyliczeń wysokości tego świadczenia za 2023 r. Do 30 czerwca 2023 r. wysokość odpisu podstawowego wynosiła 1662,97 zł, a od 1 lipca 2023 r. – 1914,34 zł.
W publicystyce wskazywane są różne przyjęte przez poszczególne placówki pedagogiczne metody wyliczenia w 2023 r. kwoty odpisu podstawowego na ZFŚS odpowiadającego świadczeniu urlopowemu nauczyciela, o jakim mowa w art. 53 ust. 1a ustawy Karta Nauczyciela. Za dominujące należy uznać dwie tendencje: stosowanie metody uśrednionej i metody proporcjonalnej, które jednak prowadzą do zróżnicowanych wyników finansowych. Mianowicie w konsekwencji zastosowania w praktyce pierwszej z powyższych metod – świadczenie urlopowe naliczane i wypłacane było w kwocie 1788,66 zł brutto, natomiast przy zastosowaniu drugiej z metod – w kwocie 1704,87 zł brutto. W praktyce tylko jedną z tych kwot można przyjąć za wyliczoną prawidłowo.
Metoda uśredniona
Przepis art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela, zgodnie z którym świadczenie urlopowe wypłacane jest nauczycielowi do końca sierpnia każdego roku w wysokości odpisu podstawowego, o którym mowa w przepisach ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, zawiera odesłanie do art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy w brzmieniu: fundusz tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych, gdzie wysokość odpisu podstawowego, o którym mowa w ust. 1, wynosi na jednego zatrudnionego, z zastrzeżeniem ust. 2a i 3, 37,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą. Przy czym przy zdefiniowaniu terminu: „corocznie” (wobec braku innego zastrzeżenia w ustawie/definicji legalnej) przyjmuje się jego rozumienie powszechne/potoczne, tj. jako rok kalendarzowy. Powyższe koresponduje z przepisami rozporządzenia o sposobie ustalania przeciętnej liczby zatrudnionych w celu naliczenia odpisu na ZFŚS.
W sytuacji wystąpienia w ciągu roku zmiany wysokości odpisów na ZFŚS w ustawie Karta Nauczyciela i ustawie o świadczeniach z ZFŚS, ww. zasady wyliczania przedmiotowych odpisów, a w konsekwencji świadczeń urlopowych pozostają bez zmian (co jedynie implikuje konieczność proporcjonalnego wyliczenia kwot odpisów na ZFŚS za nauczycieli i pozostałych pracowników).
Zatem zgodnie z wykładnią przepisów art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela i art. 5 ust. 2 ustawy o ZFŚS świadczenie urlopowe dla nauczyciela zatrudnionego przez cały rok szkolny w ramach pełnego etatu wypłacane w 2023 r. za rok szkolny 2022/2023 winno odpowiadać średniej wartości odpisu podstawowego na ZFSS w 2023 r., tj. opiewać na kwotę 1788,66 zł wynikającą z wyliczenia tzw. metodą uśrednioną, czyli poprzez proporcjonalne uwzględnienie (uśrednienie) wysokości odpisu z pierwszego i drugiego półrocza, tj. (1662,97 zł + 1914,34 zł) : 2 = 1788,66 zł. Rekomendowano również, by szkoły, które do 30 czerwca 2023 r. wypłaciły świadczenie urlopowe w kwocie 1662,97 zł brutto, obliczyły wyrównanie w sposób następujący: 1788,66 zł – 1662,97 zł = 125,69 zł brutto i by wypłaciły je do końca sierpnia 2023 r.
Metoda proporcjonalna
Odpis na 2023 r. według stanu na 1 stycznia 2023 r. był w tej samej wysokości co odpis za 2022 r. według stanu na 1 stycznia 2022 r. Okres zatrudnienia nauczyciela w roku szkolnym 2022/2023 jest przypisany do wielkości odpisu na ZFŚS na 2022 r. i na 2023 r. I tak:
od 1 września do 31 grudnia 2022 r. – odpis podstawowy na ZFŚS za 2022 r. – 1662,97 zł,
od 1 stycznia do 30 czerwca 2023 r. – odpis podstawowy na ZFŚS – 1662,97 zł,
od 1 lipca do 31 sierpnia 2023 r. – odpis podstawowy na ZFŚS – 1914,34 zł.
W przypadku wyliczenia świadczenia urlopowego za rok szkolny 2022/2023 zgodnie z rekomendowaną w tamtym czasie przez Ministerstwo Edukacji i Nauki interpretacją dotyczącą świadczenia urlopowego za 2023 r. (tj. wysokość świadczenia przeliczana proporcjonalnie według kwot odpisów na ZFŚS obowiązujących nie w roku kalendarzowym wypłaty świadczenia, ale w roku szkolnym przepracowanym przez nauczyciela), wówczas świadczenie urlopowe w 2023 r. wynosiłoby za okres:
od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. – 1662,97 zł : 12 mies. × 10 mies. = 1385,81 zł,
od 1 lipca do 31 sierpnia 2023 r. – 1914,34 zł : 12 mies. × 2 mies. = 319,06 zł,
czyli łącznie 1704,87 zł.
W opozycji do 2019 r., kiedy miała miejsce podobna sytuacja i zastosowano wówczas metodę uśrednioną, Ministerstwo Edukacji i Nauki (dalej MEiN) w 2023 r. po raz pierwszy w historii rekomendowało wyliczenie odpisu podstawowego na ZFŚS ww. metodą proporcjonalną, a tym samym świadczenia urlopowego dla nauczycieli zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy i przez cały rok szkolny (vide: pismo znak: DWST–WZPN.5003.85.2023.AB z dnia 31.08.2023 r.), jednakże z wyraźnym zastrzeżeniem, że stanowisko MEiN w zakresie przyjętej wykładni ma charakter opinii i nie jest wiążące. Stanowisko podobne do wyżej zaprezentowanego zawarto w nieco wcześniejszym piśmie MEiN, znak: DWST.WSST.318.2884.2023.BK z dnia 17.08.2023 r.
Rekomendowano również, by szkoły, które do 30 czerwca 2023 r. wypłaciły świadczenie urlopowe w kwocie 1662,97 zł brutto, obliczyły wyrównanie w sposób następujący: 1704,87 zł – 1662,97 zł = 41,90 zł brutto i by wypłaciły je do końca sierpnia 2023 r.
Zauważyć należy, że wbrew rekomendowanej przez MEiN wykładni w latach ubiegłych do wyliczenia wysokości świadczenia urlopowego dla nauczycieli nie wykraczano poza dany rok kalendarzowy. Świadczenie urlopowe za dany rok kalendarzowy było wyliczane według odpisu na ten rok, zamiast – tak jak podaje MEiN – proporcjonalnie według kwoty odpisu za miesiące roku szkolnego przypadające w różnych latach. Wydaje się, że przeprowadzona przez MEiN zmiana interpretacji przepisów wywołuje skutek w zakresie wysokości świadczeń urlopowych nie tylko w odniesieniu do 2023 r. Powyższe zilustrować może przykład świadczenia urlopowego wypłaconego w 2022 r. za rok szkolny 2021/2022.
W 2021 r. nauczycielowi zatrudnionemu w roku szkolnym 2020/2021 wypłacono świadczenie urlopowe w wysokości 1550,26 zł, tj. zgodnie z odpisem podstawowym na ZFŚS na pracownika zatrudnionego w normalnych warunkach pracy, w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o ZFŚS.
W 2022 r. nauczycielowi zatrudnionemu w tzw. normalnych warunkach pracy, w pełnym wymiarze zajęć przez cały rok szkolny 2021/2022, wypłacono świadczenie urlopowe w wysokości 1662,97 zł, tj. zgodnie z odpisem podstawowym na ZFŚS na pracownika zatrudnionego w normalnych warunkach pracy, w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o ZFŚS.
W przypadku wyliczenia świadczenia urlopowego za rok szkolny 2021/2022 zgodnie z zaprezentowaną przez MEiN interpretacją dotyczącą świadczenia za 2023 r. (tj. wysokość świadczenia byłaby przeliczana proporcjonalnie według kwot odpisów na ZFŚS obowiązujących nie w roku kalendarzowym wypłaty świadczenia, ale w roku szkolnym przepracowanym przez nauczyciela), to wówczas świadczenie urlopowe w 2022 r. wynosiłoby za okres:
od 1 września do 31 grudnia 2021 r. – 1550,26 zł : 12 miesięcy × 4 miesiące = 516,75 zł,
od 1 stycznia do 31 sierpnia 2022 r. – 1662,97 zł : 12 miesięcy × 8 miesięcy = 1108,65 zł,
czyli łącznie 1625,40 zł.
Zauważyć należy, że do dnia wydania przez MEiN nowej interpretacji – zgodnie z dotychczasową linią wykładniową przedstawianą przez MEiN oraz obowiązującą wieloletnią praktyką – świadczenie urlopowe w 2022 r. stanowiło równowartość odpisu na ZFŚS za 2022 r. i opiewało na kwotę 1662,97 zł, a nie na kwotę 1625,40 zł.
Nie bez znaczenia pozostaje również, że dokonana przez MEiN rewizja dotychczasowego stanowiska wykładniowego wywoła skutek nie tylko w przyszłości, ale też odnosić się będzie do lat wstecznych. Zrewidowana wykładnia prowadzić może do konkluzji, że dotychczasowa praktyka wypłacania świadczeń urlopowych w placówkach oświatowych została tym samym uznana za błędną, co oznacza, że świadczenia urlopowe za 2022 r. i lata ubiegłe zostały nadpłacone.
Dokonana w 2023 r. przez MEiN rewizja dotychczasowej wieloletniej wykładni przepisu art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o ZFŚS może wzbudzać kontrowersje nie tylko w odniesieniu do poprzedniego roku szkolnego, ale również roku szkolnego 2023/2024.
W przypadku wyliczenia świadczenia urlopowego za rok szkolny 2023/2024 – zgodnie z zaprezentowaną przez MEiN interpretacją dotyczącą świadczenia za 2023 r. (tj. wysokość świadczenia byłaby przeliczana proporcjonalnie według kwot odpisów na ZFŚS obowiązujących nie w roku kalendarzowym wypłaty świadczenia, ale w roku szkolnym przepracowanym przez nauczyciela), to wówczas świadczenie urlopowe w 2024 r. wynosiłoby za okres:
od 1 września do 31 grudnia 2023 r. – 1 914,34 zł : 12 miesięcy × 4 miesiące = 638,11 zł,
od 1 stycznia do 31 sierpnia 2024 r. – 2 417,14 zł : 12 miesięcy × 8 miesięcy = 1611,43 zł,
czyli łącznie 2249,54 zł.
Tymczasem w publicystyce łatwo można znaleźć, że świadczenie urlopowe nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy przez cały ww. rok szkolny wynosi 2417,14 zł.
Dodatkowo za pierwszą spośród wyżej wymienionych metod (metoda uśredniona) wyliczenia świadczenia urlopowego nauczycieli jednoznacznie opowiada się Państwowa Inspekcja Pracy, wskazując m.in., że wyliczenie świadczenia urlopowego w 2023 r. zgodnie z rekomendacją MEiN na kwotę 1704,87 zł – dla nauczycieli zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy i przez cały rok szkolny – jest pozbawione podstawy prawnej, a zgodnie z obowiązującym stanem prawnym wypłacane im w 2023 r. świadczenie urlopowe winno wynosić 1788,66 zł (vide pisma znak: KR–NAI–A.081.94.2024.4 z dnia 10.04.2024 r. – okręgowego inspektora pracy w Krakowie, GIP–GPP.0301.3.2024.2 z dnia 12.01.2024 r. oraz GIP-GPP.0301.3.2024.6 z dnia 6.05.2024 r. – dyrektora Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy).
Wobec rozbieżności w zakresie metodologii wyliczeń (a w konsekwencji zróżnicowanych wyników finansowych) – w praktyce pojawił się i niewątpliwie jeszcze pojawi się w przyszłości problem oceny prawidłowości tych wyliczeń. Powyższe wiąże się z koniecznością wypracowania jednolitego stanowiska w przedmiotowej kwestii wzbudzającej obiektywne trudności interpretacyjne – poprzez wskazanie/rekomendowanie do stosowania w praktyce konkretnej metody wyliczeń.
Wobec powyższego proszę o wskazanie:
Którą spośród przedstawionych metodologii wyliczenia świadczenia urlopowego nauczycieli przysługującego im w 2023 r. należy przyjąć za prawidłową (zgodną z obowiązującym stanem prawnym) – tę rekomendowaną przez MEiN, czy przez Państwową Inspekcję Pracy?
Czy zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, kiedy w trakcie roku nie dochodzi do zmiany wysokości odpisu podstawowego na ZFŚS (np. 2022, 2024), wyliczając świadczenie urlopowe nauczycieli należy postępować analogicznie jak dla 2023 r. rekomendował MEiN – odnosząc odpis podstawowy do poszczególnych miesięcy roku szkolnego, a nie do roku kalendarzowego, w którym wypłacane jest to świadczenie?
Ile konkretnie, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, powinno wynosić świadczenie urlopowe nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy i przez cały rok szkolny wypłacane im w 2019 r., 2022 r., 2023 r. oraz 2024 r.?
Interpelacja nr 6649
do ministra edukacji, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie świadczenia urlopowego dla nauczycieli
Zgłaszający: Dorota Niedziela
Data wpływu: 03-12-2024
Szanowna Pani Minister!
Ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1586) dokonano nowelizacji przepisu art. 5l ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych poprzez zwiększenie – począwszy od dnia 1 lipca 2023 r. – kwoty odpisu podstawowego na ZFŚS. Wprowadzona nowela w sposób precyzyjny nie wskazywała jednakże metodyki wyliczeń wysokości tego świadczenia za 2023 r. Do 30 czerwca 2023 r. wysokość odpisu podstawowego wynosiła 1662,97 zł, a od 1 lipca 2023 r. – 1914,34 zł.
W publicystyce wskazywane są różne przyjęte przez poszczególne placówki pedagogiczne metody wyliczenia w 2023 r. kwoty odpisu podstawowego na ZFŚS odpowiadającego świadczeniu urlopowemu nauczyciela, o jakim mowa w art. 53 ust. 1a ustawy Karta Nauczyciela. Za dominujące należy uznać dwie tendencje: stosowanie metody uśrednionej i metody proporcjonalnej, które jednak prowadzą do zróżnicowanych wyników finansowych. Mianowicie w konsekwencji zastosowania w praktyce pierwszej z powyższych metod – świadczenie urlopowe naliczane i wypłacane było w kwocie 1788,66 zł brutto, natomiast przy zastosowaniu drugiej z metod – w kwocie 1704,87 zł brutto. W praktyce tylko jedną z tych kwot można przyjąć za wyliczoną prawidłowo.
Metoda uśredniona
Przepis art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela, zgodnie z którym świadczenie urlopowe wypłacane jest nauczycielowi do końca sierpnia każdego roku w wysokości odpisu podstawowego, o którym mowa w przepisach ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, zawiera odesłanie do art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy w brzmieniu: fundusz tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych, gdzie wysokość odpisu podstawowego, o którym mowa w ust. 1, wynosi na jednego zatrudnionego, z zastrzeżeniem ust. 2a i 3, 37,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą. Przy czym przy zdefiniowaniu terminu: „corocznie” (wobec braku innego zastrzeżenia w ustawie/definicji legalnej) przyjmuje się jego rozumienie powszechne/potoczne, tj. jako rok kalendarzowy. Powyższe koresponduje z przepisami rozporządzenia o sposobie ustalania przeciętnej liczby zatrudnionych w celu naliczenia odpisu na ZFŚS.
W sytuacji wystąpienia w ciągu roku zmiany wysokości odpisów na ZFŚS w ustawie Karta Nauczyciela i ustawie o świadczeniach z ZFŚS, ww. zasady wyliczania przedmiotowych odpisów, a w konsekwencji świadczeń urlopowych pozostają bez zmian (co jedynie implikuje konieczność proporcjonalnego wyliczenia kwot odpisów na ZFŚS za nauczycieli i pozostałych pracowników).
Zatem zgodnie z wykładnią przepisów art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela i art. 5 ust. 2 ustawy o ZFŚS świadczenie urlopowe dla nauczyciela zatrudnionego przez cały rok szkolny w ramach pełnego etatu wypłacane w 2023 r. za rok szkolny 2022/2023 winno odpowiadać średniej wartości odpisu podstawowego na ZFSS w 2023 r., tj. opiewać na kwotę 1788,66 zł wynikającą z wyliczenia tzw. metodą uśrednioną, czyli poprzez proporcjonalne uwzględnienie (uśrednienie) wysokości odpisu z pierwszego i drugiego półrocza, tj. (1662,97 zł + 1914,34 zł) : 2 = 1788,66 zł. Rekomendowano również, by szkoły, które do 30 czerwca 2023 r. wypłaciły świadczenie urlopowe w kwocie 1662,97 zł brutto, obliczyły wyrównanie w sposób następujący: 1788,66 zł – 1662,97 zł = 125,69 zł brutto i by wypłaciły je do końca sierpnia 2023 r.
Metoda proporcjonalna
Odpis na 2023 r. według stanu na 1 stycznia 2023 r. był w tej samej wysokości co odpis za 2022 r. według stanu na 1 stycznia 2022 r. Okres zatrudnienia nauczyciela w roku szkolnym 2022/2023 jest przypisany do wielkości odpisu na ZFŚS na 2022 r. i na 2023 r. I tak:
od 1 września do 31 grudnia 2022 r. – odpis podstawowy na ZFŚS za 2022 r. – 1662,97 zł,
od 1 stycznia do 30 czerwca 2023 r. – odpis podstawowy na ZFŚS – 1662,97 zł,
od 1 lipca do 31 sierpnia 2023 r. – odpis podstawowy na ZFŚS – 1914,34 zł.
W przypadku wyliczenia świadczenia urlopowego za rok szkolny 2022/2023 zgodnie z rekomendowaną w tamtym czasie przez Ministerstwo Edukacji i Nauki interpretacją dotyczącą świadczenia urlopowego za 2023 r. (tj. wysokość świadczenia przeliczana proporcjonalnie według kwot odpisów na ZFŚS obowiązujących nie w roku kalendarzowym wypłaty świadczenia, ale w roku szkolnym przepracowanym przez nauczyciela), wówczas świadczenie urlopowe w 2023 r. wynosiłoby za okres:
od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. – 1662,97 zł : 12 mies. × 10 mies. = 1385,81 zł,
od 1 lipca do 31 sierpnia 2023 r. – 1914,34 zł : 12 mies. × 2 mies. = 319,06 zł,
czyli łącznie 1704,87 zł.
W opozycji do 2019 r., kiedy miała miejsce podobna sytuacja i zastosowano wówczas metodę uśrednioną, Ministerstwo Edukacji i Nauki (dalej MEiN) w 2023 r. po raz pierwszy w historii rekomendowało wyliczenie odpisu podstawowego na ZFŚS ww. metodą proporcjonalną, a tym samym świadczenia urlopowego dla nauczycieli zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy i przez cały rok szkolny (vide: pismo znak: DWST–WZPN.5003.85.2023.AB z dnia 31.08.2023 r.), jednakże z wyraźnym zastrzeżeniem, że stanowisko MEiN w zakresie przyjętej wykładni ma charakter opinii i nie jest wiążące. Stanowisko podobne do wyżej zaprezentowanego zawarto w nieco wcześniejszym piśmie MEiN, znak: DWST.WSST.318.2884.2023.BK z dnia 17.08.2023 r.
Rekomendowano również, by szkoły, które do 30 czerwca 2023 r. wypłaciły świadczenie urlopowe w kwocie 1662,97 zł brutto, obliczyły wyrównanie w sposób następujący: 1704,87 zł – 1662,97 zł = 41,90 zł brutto i by wypłaciły je do końca sierpnia 2023 r.
Zauważyć należy, że wbrew rekomendowanej przez MEiN wykładni w latach ubiegłych do wyliczenia wysokości świadczenia urlopowego dla nauczycieli nie wykraczano poza dany rok kalendarzowy. Świadczenie urlopowe za dany rok kalendarzowy było wyliczane według odpisu na ten rok, zamiast – tak jak podaje MEiN – proporcjonalnie według kwoty odpisu za miesiące roku szkolnego przypadające w różnych latach. Wydaje się, że przeprowadzona przez MEiN zmiana interpretacji przepisów wywołuje skutek w zakresie wysokości świadczeń urlopowych nie tylko w odniesieniu do 2023 r. Powyższe zilustrować może przykład świadczenia urlopowego wypłaconego w 2022 r. za rok szkolny 2021/2022.
W 2021 r. nauczycielowi zatrudnionemu w roku szkolnym 2020/2021 wypłacono świadczenie urlopowe w wysokości 1550,26 zł, tj. zgodnie z odpisem podstawowym na ZFŚS na pracownika zatrudnionego w normalnych warunkach pracy, w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o ZFŚS.
W 2022 r. nauczycielowi zatrudnionemu w tzw. normalnych warunkach pracy, w pełnym wymiarze zajęć przez cały rok szkolny 2021/2022, wypłacono świadczenie urlopowe w wysokości 1662,97 zł, tj. zgodnie z odpisem podstawowym na ZFŚS na pracownika zatrudnionego w normalnych warunkach pracy, w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o ZFŚS.
W przypadku wyliczenia świadczenia urlopowego za rok szkolny 2021/2022 zgodnie z zaprezentowaną przez MEiN interpretacją dotyczącą świadczenia za 2023 r. (tj. wysokość świadczenia byłaby przeliczana proporcjonalnie według kwot odpisów na ZFŚS obowiązujących nie w roku kalendarzowym wypłaty świadczenia, ale w roku szkolnym przepracowanym przez nauczyciela), to wówczas świadczenie urlopowe w 2022 r. wynosiłoby za okres:
od 1 września do 31 grudnia 2021 r. – 1550,26 zł : 12 miesięcy × 4 miesiące = 516,75 zł,
od 1 stycznia do 31 sierpnia 2022 r. – 1662,97 zł : 12 miesięcy × 8 miesięcy = 1108,65 zł,
czyli łącznie 1625,40 zł.
Zauważyć należy, że do dnia wydania przez MEiN nowej interpretacji – zgodnie z dotychczasową linią wykładniową przedstawianą przez MEiN oraz obowiązującą wieloletnią praktyką – świadczenie urlopowe w 2022 r. stanowiło równowartość odpisu na ZFŚS za 2022 r. i opiewało na kwotę 1662,97 zł, a nie na kwotę 1625,40 zł.
Nie bez znaczenia pozostaje również, że dokonana przez MEiN rewizja dotychczasowego stanowiska wykładniowego wywoła skutek nie tylko w przyszłości, ale też odnosić się będzie do lat wstecznych. Zrewidowana wykładnia prowadzić może do konkluzji, że dotychczasowa praktyka wypłacania świadczeń urlopowych w placówkach oświatowych została tym samym uznana za błędną, co oznacza, że świadczenia urlopowe za 2022 r. i lata ubiegłe zostały nadpłacone.
Dokonana w 2023 r. przez MEiN rewizja dotychczasowej wieloletniej wykładni przepisu art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o ZFŚS może wzbudzać kontrowersje nie tylko w odniesieniu do poprzedniego roku szkolnego, ale również roku szkolnego 2023/2024.
W przypadku wyliczenia świadczenia urlopowego za rok szkolny 2023/2024 – zgodnie z zaprezentowaną przez MEiN interpretacją dotyczącą świadczenia za 2023 r. (tj. wysokość świadczenia byłaby przeliczana proporcjonalnie według kwot odpisów na ZFŚS obowiązujących nie w roku kalendarzowym wypłaty świadczenia, ale w roku szkolnym przepracowanym przez nauczyciela), to wówczas świadczenie urlopowe w 2024 r. wynosiłoby za okres:
od 1 września do 31 grudnia 2023 r. – 1 914,34 zł : 12 miesięcy × 4 miesiące = 638,11 zł,
od 1 stycznia do 31 sierpnia 2024 r. – 2 417,14 zł : 12 miesięcy × 8 miesięcy = 1611,43 zł,
czyli łącznie 2249,54 zł.
Tymczasem w publicystyce łatwo można znaleźć, że świadczenie urlopowe nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy przez cały ww. rok szkolny wynosi 2417,14 zł.
Dodatkowo za pierwszą spośród wyżej wymienionych metod (metoda uśredniona) wyliczenia świadczenia urlopowego nauczycieli jednoznacznie opowiada się Państwowa Inspekcja Pracy, wskazując m.in., że wyliczenie świadczenia urlopowego w 2023 r. zgodnie z rekomendacją MEiN na kwotę 1704,87 zł – dla nauczycieli zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy i przez cały rok szkolny – jest pozbawione podstawy prawnej, a zgodnie z obowiązującym stanem prawnym wypłacane im w 2023 r. świadczenie urlopowe winno wynosić 1788,66 zł (vide pisma znak: KR–NAI–A.081.94.2024.4 z dnia 10.04.2024 r. – okręgowego inspektora pracy w Krakowie, GIP–GPP.0301.3.2024.2 z dnia 12.01.2024 r. oraz GIP-GPP.0301.3.2024.6 z dnia 6.05.2024 r. – dyrektora Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy).
Wobec rozbieżności w zakresie metodologii wyliczeń (a w konsekwencji zróżnicowanych wyników finansowych) – w praktyce pojawił się i niewątpliwie jeszcze pojawi się w przyszłości problem oceny prawidłowości tych wyliczeń. Powyższe wiąże się z koniecznością wypracowania jednolitego stanowiska w przedmiotowej kwestii wzbudzającej obiektywne trudności interpretacyjne – poprzez wskazanie/rekomendowanie do stosowania w praktyce konkretnej metody wyliczeń.
Wobec powyższego proszę o wskazanie:
Którą spośród przedstawionych metodologii wyliczenia świadczenia urlopowego nauczycieli przysługującego im w 2023 r. należy przyjąć za prawidłową (zgodną z obowiązującym stanem prawnym) – tę rekomendowaną przez MEiN, czy przez Państwową Inspekcję Pracy?
Czy zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, kiedy w trakcie roku nie dochodzi do zmiany wysokości odpisu podstawowego na ZFŚS (np. 2022, 2024), wyliczając świadczenie urlopowe nauczycieli należy postępować analogicznie jak dla 2023 r. rekomendował MEiN – odnosząc odpis podstawowy do poszczególnych miesięcy roku szkolnego, a nie do roku kalendarzowego, w którym wypłacane jest to świadczenie?
Ile konkretnie, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, powinno wynosić świadczenie urlopowe nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy i przez cały rok szkolny wypłacane im w 2019 r., 2022 r., 2023 r. oraz 2024 r.?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Henryk Kiepura
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Lanie wody / Uniki
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
88%
Konkretność
12%
Wysoki stopień unikania odpowiedzi – zidentyfikowano zwroty o braku właściwości, braku danych lub ogólnikowe formułki uspokajające.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Wykryto zwrot wymijający: „należy do właściwości” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„należy do właściwości”
(2x)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6722 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.715.2024.AB
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6649 Pani Posłanki Doroty Niedzieli z 5 grudnia br.
w sprawie świadczenia urlopowego dla nauczycieli, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zasady ustalania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych oraz wypłacania
świadczenia urlopowego dla nauczycieli określają przepisy art. 53 ustawy z dnia 26 stycznia
1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2024 r., poz. 986), odrębnej względem ustawy z dnia
4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 288).
Ponadto, zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 8 pkt 2 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń
socjalnych, zwanej dalej ustawą o zfśs, przepisów ust. 1 – 7 tego artykułu nie stosuje się przy
naliczaniu odpisu na zfśs do szkół i placówek objętych systemem oświaty w stosunku do
nauczycieli podlegających przepisom Karty Nauczyciela.
Podkreślić trzeba, że zajmowanie stanowiska w sprawie stosowania przywołanej ustawy
Karta Nauczyciela, w tym w sprawie regulacji zawartych w art. 53 tej ustawy - także w części
dotyczącej ustalania uprawnienia nauczyciela do świadczenia urlopowego oraz ustalania
wysokości i terminu wypłaty tego świadczenia (art. 53 ust. 1a) - należy do właściwości
Ministra Edukacji Narodowej, zgodnie z przepisami art. 20 ustawy z dnia 4 września 1997 r.
o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2022 r., poz. 2512). Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej nie jest właściwy w tym zakresie, nie posiada też uprawnień do
dokonywania analizy i oceny stanowisk zajmowanych przez podmioty właściwe
w tym zakresie.
Jednocześnie, w związku z treścią przepisu art. 53 ust. 1a ustawy Karta Nauczyciela,
odnoszącego wysokość świadczenia urlopowego dla nauczycieli do wysokości odpisu na
zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, o którym mowa w ustawie o zfśs, informuję, iż
sformułowanie „wysokość odpisu na fundusz”, do którego odwołuje art. 53 ust. 1a ustawy
Karta Nauczyciela, określa art. 5 ust. 2 ustawy o zfśs. Zgodnie z tym przepisem, wysokość
odpisu podstawowego, o którym mowa w ust. 1, wynosi na jednego zatrudnionego 37,5%
przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub
w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu
stanowiło kwotę wyższą (z zastrzeżeniem ust. 2a i 3).
Zauważyć przy tym należy, iż przewidziana w ustawie o zfśs zasada o przyjmowaniu
wynagrodzenia w gospodarce narodowej z roku poprzedniego przy ustalaniu wysokości
wskaźników kwotowych odpisu na zatrudnionego była w praktyce, począwszy od 2012 r. do
końca 2023 r., wyłączana przez przepisy szczególne - zawarte w corocznych tzw. ustawach
okołobudżetowych - poprzez dodanie w ustawie o zfśs, po art. 5 tej ustawy, kolejnych
artykułów określających wysokość przeciętnego wynagrodzenia, stanowiącego podstawę
ustalania wskaźnika kwotowego odpisu w danym roku kalendarzowym.
Odnosząc się do regulacji zawartych w art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy
o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 oraz
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1586), która weszła w życie 11 sierpnia 2023
r. informuję, iż zgodnie z treścią art. 5l ustawy o zfśs, w brzmieniu ustalonym art. 3 ustawy
z dnia 7 lipca br., „w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. przez
przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, o którym mowa w art. 5 ust.
2, należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim
półroczu 2019 r. ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie
art. 5 ust. 7. W okresie od 1 lipca 2023 r. do 30 grudnia 2023 r. przez przeciętne
wynagrodzenie w gospodarce narodowej, o którym mowa w art. 5 ust. 2 - należy rozumieć
przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2021 r.
ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 5 ust. 7”.
W konsekwencji, u pracodawców tworzących fundusz na podstawie ustawy o zfśs, w 2023 r.
wystąpiła konieczność dostosowania (w formie ewentualnego uśrednienia lub przy
zastosowaniu proporcjonalności) wysokości wskaźników kwotowych odpisu na jednego
zatrudnionego, o których mowa w art. 5 ustawy o zfśs, oraz naliczonego odpisu
podstawowego w stosunku do przeciętnego średniorocznego zatrudnienia (w przeliczeniu
na pełne etaty) - do zmienionego od 11 sierpnia 2023r. stanu prawnego. Dodać należy, iż
w rozumieniu ustawy o zfśs odpis na ten fundusz jest naliczany i rozliczany w roku
kalendarzowym. Przypomnieć także należy, iż analogiczna sytuacja, polegająca na zmianie
podstawy naliczania odpisu na zfśs w trakcie roku kalendarzowego miała miejsce również
w 2019 r.
Powołane wyżej regulacje znajdowały zastosowanie przy naliczaniu i rozliczaniu rocznego
odpisu na zfśs w 2023 r., stanowiącego podstawowe źródło finansowania przez
pracodawców, objętych ustawą o zfśs, wydatków z tego funduszu, wskazanych w art. 1
ustawy o zfśs oraz przy ustalaniu równowartości środków pieniężnych z tego tytułu,
przekazywanych w 2023 r., w terminach wskazanych ustawą o zfśs - na odrębny rachunek
bankowy zfśs.
Przedstawiając powyższe, uprzejmie informuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej nie jest uprawniony do ustalania powszechnie obowiązującej wykładni przepisów
prawa oraz dokonywania analizy i rozstrzygnięć w konkretnych stanach faktycznych
powstałych na gruncie ich stosowania. W związku z tym, przedstawiane poglądy prawne nie
są wiążące dla stron stosunku pracy, inspektorów pracy oraz sądów.
Natomiast w obowiązującym systemie prawa nadzór i kontrolę przestrzegania przez
pracodawców przepisów prawa pracy, w tym o zfśs, sprawują właściwe miejscowo organy
Państwowej Inspekcji Pracy, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 kwietnia 2017 r.
o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2024 r., poz. 97). Instytucja ta podlega Sejmowi RP,
a nadzór nad jej działalnością sprawuje Rada Ochrony Pracy, w zakresie i według zasad
określonych w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy. W związku z tym, Minister nie jest
uprawniony do analizy i oceny wyników działań oraz rozstrzygnięć dokonywanych przez
uprawnione organy tej Inspekcji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, , Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Sekretarz Stanu
Pełnomocnik Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.715.2024.AB
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6649 Pani Posłanki Doroty Niedzieli z 5 grudnia br.
w sprawie świadczenia urlopowego dla nauczycieli, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zasady ustalania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych oraz wypłacania
świadczenia urlopowego dla nauczycieli określają przepisy art. 53 ustawy z dnia 26 stycznia
1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2024 r., poz. 986), odrębnej względem ustawy z dnia
4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 288).
Ponadto, zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 8 pkt 2 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń
socjalnych, zwanej dalej ustawą o zfśs, przepisów ust. 1 – 7 tego artykułu nie stosuje się przy
naliczaniu odpisu na zfśs do szkół i placówek objętych systemem oświaty w stosunku do
nauczycieli podlegających przepisom Karty Nauczyciela.
Podkreślić trzeba, że zajmowanie stanowiska w sprawie stosowania przywołanej ustawy
Karta Nauczyciela, w tym w sprawie regulacji zawartych w art. 53 tej ustawy - także w części
dotyczącej ustalania uprawnienia nauczyciela do świadczenia urlopowego oraz ustalania
wysokości i terminu wypłaty tego świadczenia (art. 53 ust. 1a) - należy do właściwości
Ministra Edukacji Narodowej, zgodnie z przepisami art. 20 ustawy z dnia 4 września 1997 r.
o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2022 r., poz. 2512). Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej nie jest właściwy w tym zakresie, nie posiada też uprawnień do
dokonywania analizy i oceny stanowisk zajmowanych przez podmioty właściwe
w tym zakresie.
Jednocześnie, w związku z treścią przepisu art. 53 ust. 1a ustawy Karta Nauczyciela,
odnoszącego wysokość świadczenia urlopowego dla nauczycieli do wysokości odpisu na
zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, o którym mowa w ustawie o zfśs, informuję, iż
sformułowanie „wysokość odpisu na fundusz”, do którego odwołuje art. 53 ust. 1a ustawy
Karta Nauczyciela, określa art. 5 ust. 2 ustawy o zfśs. Zgodnie z tym przepisem, wysokość
odpisu podstawowego, o którym mowa w ust. 1, wynosi na jednego zatrudnionego 37,5%
przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub
w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu
stanowiło kwotę wyższą (z zastrzeżeniem ust. 2a i 3).
Zauważyć przy tym należy, iż przewidziana w ustawie o zfśs zasada o przyjmowaniu
wynagrodzenia w gospodarce narodowej z roku poprzedniego przy ustalaniu wysokości
wskaźników kwotowych odpisu na zatrudnionego była w praktyce, począwszy od 2012 r. do
końca 2023 r., wyłączana przez przepisy szczególne - zawarte w corocznych tzw. ustawach
okołobudżetowych - poprzez dodanie w ustawie o zfśs, po art. 5 tej ustawy, kolejnych
artykułów określających wysokość przeciętnego wynagrodzenia, stanowiącego podstawę
ustalania wskaźnika kwotowego odpisu w danym roku kalendarzowym.
Odnosząc się do regulacji zawartych w art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy
o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 oraz
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1586), która weszła w życie 11 sierpnia 2023
r. informuję, iż zgodnie z treścią art. 5l ustawy o zfśs, w brzmieniu ustalonym art. 3 ustawy
z dnia 7 lipca br., „w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. przez
przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, o którym mowa w art. 5 ust.
2, należy rozumieć przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim
półroczu 2019 r. ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie
art. 5 ust. 7. W okresie od 1 lipca 2023 r. do 30 grudnia 2023 r. przez przeciętne
wynagrodzenie w gospodarce narodowej, o którym mowa w art. 5 ust. 2 - należy rozumieć
przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2021 r.
ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 5 ust. 7”.
W konsekwencji, u pracodawców tworzących fundusz na podstawie ustawy o zfśs, w 2023 r.
wystąpiła konieczność dostosowania (w formie ewentualnego uśrednienia lub przy
zastosowaniu proporcjonalności) wysokości wskaźników kwotowych odpisu na jednego
zatrudnionego, o których mowa w art. 5 ustawy o zfśs, oraz naliczonego odpisu
podstawowego w stosunku do przeciętnego średniorocznego zatrudnienia (w przeliczeniu
na pełne etaty) - do zmienionego od 11 sierpnia 2023r. stanu prawnego. Dodać należy, iż
w rozumieniu ustawy o zfśs odpis na ten fundusz jest naliczany i rozliczany w roku
kalendarzowym. Przypomnieć także należy, iż analogiczna sytuacja, polegająca na zmianie
podstawy naliczania odpisu na zfśs w trakcie roku kalendarzowego miała miejsce również
w 2019 r.
Powołane wyżej regulacje znajdowały zastosowanie przy naliczaniu i rozliczaniu rocznego
odpisu na zfśs w 2023 r., stanowiącego podstawowe źródło finansowania przez
pracodawców, objętych ustawą o zfśs, wydatków z tego funduszu, wskazanych w art. 1
ustawy o zfśs oraz przy ustalaniu równowartości środków pieniężnych z tego tytułu,
przekazywanych w 2023 r., w terminach wskazanych ustawą o zfśs - na odrębny rachunek
bankowy zfśs.
Przedstawiając powyższe, uprzejmie informuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej nie jest uprawniony do ustalania powszechnie obowiązującej wykładni przepisów
prawa oraz dokonywania analizy i rozstrzygnięć w konkretnych stanach faktycznych
powstałych na gruncie ich stosowania. W związku z tym, przedstawiane poglądy prawne nie
są wiążące dla stron stosunku pracy, inspektorów pracy oraz sądów.
Natomiast w obowiązującym systemie prawa nadzór i kontrolę przestrzegania przez
pracodawców przepisów prawa pracy, w tym o zfśs, sprawują właściwe miejscowo organy
Państwowej Inspekcji Pracy, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 kwietnia 2017 r.
o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2024 r., poz. 97). Instytucja ta podlega Sejmowi RP,
a nadzór nad jej działalnością sprawuje Rada Ochrony Pracy, w zakresie i według zasad
określonych w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy. W związku z tym, Minister nie jest
uprawniony do analizy i oceny wyników działań oraz rozstrzygnięć dokonywanych przez
uprawnione organy tej Inspekcji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, , Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Sekretarz Stanu
Pełnomocnik Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --