tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.697.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6631 Pani Posłanki Małgorzaty Pępek w sprawie
rozważenia możliwości wypłaty dodatku emerytalnego dla społecznych kuratorów
sądowych i ławników, proszę przyjąć poniższe informacje.
System ubezpieczeń społecznych, w tym przede wszystkim powszechny system emerytalny,
opiera się na zasadzie ekwiwalentności odprowadzonych składek i należnego świadczenia.
Emerytury wypłacane z systemu powszechnego mają charakter indywidualny, a ich
wysokość jest ustalana na podstawie wkładu wniesionego w postaci składek. Im bardziej
ubezpieczony partycypował w tworzeniu dochodów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
w tym większym stopniu ma prawo z nich korzystać pobierając emeryturę lub rentę.
Przyznanie dodatkowego świadczenia do emerytury, które nie wynika z wniesionego przez
ubezpieczonego wkładu w postaci opłacanych składek ubezpieczeniowych, nie znajduje
uzasadnienia w konstrukcji systemu ubezpieczeń społecznych.
Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że funkcjonujące w przeszłości
w powszechnym systemie emerytalnym, a finansowane z budżetu państwa dodatki z tytułu
nadanych odznaczeń państwowych, podobnie jak tzw. dodatki branżowe, przysługujące
z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,
zostały zniesione ustawą z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent,
o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz.
450, z późn. zm.). Zniesienie prawa do tych dodatków wiązało się ze stopniowym
przywracaniem systemowi emerytalnemu jego ubezpieczeniowego charakteru, o którym
ostatecznie przesądziła przeprowadzona w 1999 r. reforma systemu ubezpieczeń
społecznych.
W nowym systemie emerytalnym, określonym przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631),
źródłem finansowania świadczeń emerytalno-rentowych jest fundusz tworzony ze składek
pracowników i pracodawców. Z systemu usunięto większość elementów
nieubezpieczeniowych i socjalnych, tak aby powiązać wysokość przyszłego świadczenia
z sumą składek odprowadzanych od przychodów ubezpieczonego w całym okresie jego
aktywności zawodowej.
Obecnie, na gruncie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, wypłacane są jedynie dwa rodzaje dodatków – dodatek pielęgnacyjny oraz
dodatek dla sierot zupełnych. Oba dodatki są świadczeniami o charakterze
ubezpieczeniowym, związanymi z ryzykami ubezpieczeniowymi w postaci niezdolności
do pracy i samodzielnej egzystencji oraz utraty żywiciela. Ich wypłata ma miejsce w sytuacji
spełnienia się wskazanych ryzyk i wiąże się z obowiązkiem opłacania składki
ubezpieczeniowej.

-- 1 of 2 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Pełnienie funkcji społecznych kuratorów sądowych czy ławników nie mieści się
w przewidzianych przez system ubezpieczeń społecznych kategoriach ryzyk
ubezpieczeniowych, które obejmują przede wszystkim utratę możliwości osiągania
dochodów z pracy wskutek starości lub niezdolności do pracy spowodowanej stanem
zdrowia.
W systemie emerytalnym nie ma więc miejsca dla preferencji w wysokości świadczeń
dla wybranych grup ubezpieczonych. Przyznanie nowych dodatków do emerytury
doprowadziłoby do naruszenia reguły nietworzenia nowych uprawnień nieznajdujących
pokrycia w składce na ubezpieczenie emerytalne.
Wskazywanego często przez zainteresowanych świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia
funkcji sołtysa nie można traktować jako dodatku do emerytury. Świadczenie to, obecnie
wynoszące 336,26 zł miesięcznie, przyznawane jest na wniosek osoby, która pełniła funkcję
sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i nie jest
świadczeniem z ubezpieczeń społecznych, finansowanym z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych. Podobnie świadczenie ratownicze z tytułu wysługi lat w ochotniczych strażach
pożarnych nie wynika z rozwiązań z systemu emerytalnego i nie jest finansowane z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie ratownicze, obecnie w wysokości 258 zł. z tytułu
wysługi lat w OSP, przysługuje strażakowi ratownikowi OSP na podstawie art. 16 ustawy
z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 233,
z późn. zm.).
Ewentualne wypracowanie rozwiązań pozwalających na dodatkowe docenienie trudu osób
podejmujących aktywność społecznie użyteczną powinno znajdować odzwierciedlenie
w przepisach regulujących tę aktywność, a nie w rozwiązaniach z zakresu systemu
emerytalnego. Mając to na uwadze należy uznać, że Ministrem właściwym do rozpatrzenia
ewentualnego rozszerzenia katalogu uprawnień i przywilejów społecznych kuratorów
sądowych oraz ławników jest Minister Sprawiedliwości.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 2 of 2 --