Interpelacja nr 6628
Interpelacja w sprawie problemów związanych z unikaniem płacenia podatku VAT przy sprzedaży pojazdów importowanych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie problemów związanych z unikaniem płacenia podatku VAT przy sprzedaży pojazdów importowanych
Interpelacja nr 6628
do ministra finansów
w sprawie problemów związanych z unikaniem płacenia podatku VAT przy sprzedaży pojazdów importowanych
Zgłaszający: Jan Kanthak, Grzegorz Lorek, Rafał Bochenek, Michał Woś
Data wpływu: 25-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w związku z narastającym problemem unikania płacenia podatku VAT przez nieuczciwych przedsiębiorców zajmujących się importem i sprzedażą pojazdów używanych. Praktyka ta, będąca procederem znanym zarówno w branży motoryzacyjnej, jak i wśród organów skarbowych, przynosi negatywne skutki zarówno dla budżetu państwa, jak i dla nieświadomych obywateli nabywających pojazdy, które stają się przedmiotem postępowań karno-skarbowych.
Na podstawie zgłoszeń obywateli oraz analiz ekspertów w tej dziedzinie schemat działania przedstawia się w sposób następujący:
1. Rejestracja fikcyjnej firmy – Osoby odpowiedzialne za proceder zakładają firmy zarejestrowane na „słupy“, tj. osoby niewypłacalne lub trudne do pociągnięcia do odpowiedzialności finansowej. Tego rodzaju firmy posiadają numery NIP UE umożliwiające zakup samochodów za granicą w cenie netto.
2. Zakup pojazdów za granicą – Firma nabywa pojazdy od zagranicznych przedsiębiorstw, np. leasingowych, płacąc za nie kwoty netto (bez podatku VAT).
3. Sprzedaż na rynku polskim – Importowane pojazdy są odsprzedawane końcowym nabywcom w Polsce. Transakcje te realizowane są na podstawie faktur VAT-marża, faktur ze stawką VAT „zw.“ (zwolnioną), bądź faktur opiewających na 0% VAT. Dzięki temu unika się opłacenia pełnej stawki 23% VAT należnej przy sprzedaży samochodów importowanych.
4. Rejestracja pojazdów przez nabywców – Końcowy nabywca pojazdu, w dobrej wierze, rejestruje zakupiony samochód w wydziale komunikacji. Procedura rejestracyjna nie wymaga weryfikacji, czy importer odprowadził należny podatek VAT.
5. Postępowanie skarbowe po likwidacji firmy – Organa skarbowe po około 3-6 miesiącach, na podstawie wewnątrzwspólnotowych deklaracji transakcji, identyfikują zaległości podatkowe. Niestety, w tym czasie firmy zajmujące się nieuczciwym handlem często zostają rozwiązane, a ich majątek znika. W efekcie odpowiedzialność za uregulowanie zaległości przenosi się na końcowego nabywcę samochodu, który staje przed koniecznością zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami.
Opisany proceder prowadzi do szeregu negatywnych konsekwencji:
1. Straty budżetu państwa – Nieopłacone podatki VAT powodują znaczne uszczuplenie dochodów Skarbu Państwa.
2. Problemy prawne dla obywateli – Nieświadomi nabywcy samochodów często dopiero po kilku miesiącach, a nawet latach dowiadują się, że ich pojazd jest przedmiotem postępowania karno-skarbowego. Urząd Skarbowy w tym przypadku ma 5 lat na dochodzenie zaległości podatkowych. W przypadku wykrycia nieprawidłowości nieświadomy obywatel jest zmuszony do zapłaty zaległości podatkowych z odsetkami lub staje przed ryzykiem konfiskaty pojazdu do czasu zakończenia postępowania.
3. Osłabienie uczciwej konkurencji – Uczciwi przedsiębiorcy, odprowadzający należny VAT, stają w nierównej sytuacji konkurencyjnej wobec podmiotów unikających opodatkowania, co wpływa negatywnie na rynek motoryzacyjny.
Obecny system nie przewiduje skutecznych mechanizmów weryfikacji prawidłowości opłacania VAT w trakcie rejestracji pojazdów. Wydziały komunikacji opierają się jedynie na dostarczonych dokumentach, które formalnie spełniają wymogi, a urzędy skarbowe nie dysponują narzędziami umożliwiającymi natychmiastowe sprawdzenie, czy VAT został odprowadzony.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Finansów jest świadome skali tego procederu i jego wpływu na budżet państwa oraz obywateli?
2. Jakie działania zostały dotychczas podjęte w celu rozwiązania problemu unikania płacenia VAT przy sprzedaży pojazdów importowanych?
3. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zmian legislacyjnych lub proceduralnych, które umożliwią skuteczną eliminację takich praktyk?
4. Czy są przewidywane działania edukacyjne lub informacyjne skierowane do obywateli, mające na celu uświadomienie im ryzyka związanego z zakupem pojazdów od nieuczciwych importerów?
5. Czy Ministerstwo Finansów współpracuje z organami administracji samorządowej, takimi jak wydziały komunikacji, w celu uszczelnienia systemu i zapewnienia weryfikacji dokumentów rejestracyjnych pod kątem obowiązku opłacenia VAT?
6. Czy rozważane są zmiany w systemie podatkowym lub rejestracyjnym, np. wprowadzenie centralnego rejestru transakcji, który umożliwiałby bieżącą weryfikację historii pojazdu i spełnienia obowiązków podatkowych przez sprzedawców?
Opisany problem nie tylko obciąża budżet państwa, ale również naraża obywateli na poważne konsekwencje finansowe i prawne. Podjęcie skutecznych działań w tej sprawie jest kluczowe dla ochrony interesów publicznych oraz dla przywrócenia zaufania do systemu podatkowego i administracyjnego.
Interpelacja nr 6628
do ministra finansów
w sprawie problemów związanych z unikaniem płacenia podatku VAT przy sprzedaży pojazdów importowanych
Zgłaszający: Jan Kanthak, Grzegorz Lorek, Rafał Bochenek, Michał Woś
Data wpływu: 25-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w związku z narastającym problemem unikania płacenia podatku VAT przez nieuczciwych przedsiębiorców zajmujących się importem i sprzedażą pojazdów używanych. Praktyka ta, będąca procederem znanym zarówno w branży motoryzacyjnej, jak i wśród organów skarbowych, przynosi negatywne skutki zarówno dla budżetu państwa, jak i dla nieświadomych obywateli nabywających pojazdy, które stają się przedmiotem postępowań karno-skarbowych.
Na podstawie zgłoszeń obywateli oraz analiz ekspertów w tej dziedzinie schemat działania przedstawia się w sposób następujący:
1. Rejestracja fikcyjnej firmy – Osoby odpowiedzialne za proceder zakładają firmy zarejestrowane na „słupy“, tj. osoby niewypłacalne lub trudne do pociągnięcia do odpowiedzialności finansowej. Tego rodzaju firmy posiadają numery NIP UE umożliwiające zakup samochodów za granicą w cenie netto.
2. Zakup pojazdów za granicą – Firma nabywa pojazdy od zagranicznych przedsiębiorstw, np. leasingowych, płacąc za nie kwoty netto (bez podatku VAT).
3. Sprzedaż na rynku polskim – Importowane pojazdy są odsprzedawane końcowym nabywcom w Polsce. Transakcje te realizowane są na podstawie faktur VAT-marża, faktur ze stawką VAT „zw.“ (zwolnioną), bądź faktur opiewających na 0% VAT. Dzięki temu unika się opłacenia pełnej stawki 23% VAT należnej przy sprzedaży samochodów importowanych.
4. Rejestracja pojazdów przez nabywców – Końcowy nabywca pojazdu, w dobrej wierze, rejestruje zakupiony samochód w wydziale komunikacji. Procedura rejestracyjna nie wymaga weryfikacji, czy importer odprowadził należny podatek VAT.
5. Postępowanie skarbowe po likwidacji firmy – Organa skarbowe po około 3-6 miesiącach, na podstawie wewnątrzwspólnotowych deklaracji transakcji, identyfikują zaległości podatkowe. Niestety, w tym czasie firmy zajmujące się nieuczciwym handlem często zostają rozwiązane, a ich majątek znika. W efekcie odpowiedzialność za uregulowanie zaległości przenosi się na końcowego nabywcę samochodu, który staje przed koniecznością zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami.
Opisany proceder prowadzi do szeregu negatywnych konsekwencji:
1. Straty budżetu państwa – Nieopłacone podatki VAT powodują znaczne uszczuplenie dochodów Skarbu Państwa.
2. Problemy prawne dla obywateli – Nieświadomi nabywcy samochodów często dopiero po kilku miesiącach, a nawet latach dowiadują się, że ich pojazd jest przedmiotem postępowania karno-skarbowego. Urząd Skarbowy w tym przypadku ma 5 lat na dochodzenie zaległości podatkowych. W przypadku wykrycia nieprawidłowości nieświadomy obywatel jest zmuszony do zapłaty zaległości podatkowych z odsetkami lub staje przed ryzykiem konfiskaty pojazdu do czasu zakończenia postępowania.
3. Osłabienie uczciwej konkurencji – Uczciwi przedsiębiorcy, odprowadzający należny VAT, stają w nierównej sytuacji konkurencyjnej wobec podmiotów unikających opodatkowania, co wpływa negatywnie na rynek motoryzacyjny.
Obecny system nie przewiduje skutecznych mechanizmów weryfikacji prawidłowości opłacania VAT w trakcie rejestracji pojazdów. Wydziały komunikacji opierają się jedynie na dostarczonych dokumentach, które formalnie spełniają wymogi, a urzędy skarbowe nie dysponują narzędziami umożliwiającymi natychmiastowe sprawdzenie, czy VAT został odprowadzony.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Finansów jest świadome skali tego procederu i jego wpływu na budżet państwa oraz obywateli?
2. Jakie działania zostały dotychczas podjęte w celu rozwiązania problemu unikania płacenia VAT przy sprzedaży pojazdów importowanych?
3. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zmian legislacyjnych lub proceduralnych, które umożliwią skuteczną eliminację takich praktyk?
4. Czy są przewidywane działania edukacyjne lub informacyjne skierowane do obywateli, mające na celu uświadomienie im ryzyka związanego z zakupem pojazdów od nieuczciwych importerów?
5. Czy Ministerstwo Finansów współpracuje z organami administracji samorządowej, takimi jak wydziały komunikacji, w celu uszczelnienia systemu i zapewnienia weryfikacji dokumentów rejestracyjnych pod kątem obowiązku opłacenia VAT?
6. Czy rozważane są zmiany w systemie podatkowym lub rejestracyjnym, np. wprowadzenie centralnego rejestru transakcji, który umożliwiałby bieżącą weryfikację historii pojazdu i spełnienia obowiązków podatkowych przez sprzedawców?
Opisany problem nie tylko obciąża budżet państwa, ale również naraża obywateli na poważne konsekwencje finansowe i prawne. Podjęcie skutecznych działań w tej sprawie jest kluczowe dla ochrony interesów publicznych oraz dla przywrócenia zaufania do systemu podatkowego i administracyjnego.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Zbigniew Stawicki
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
22%
Konkretność
78%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.6 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12350 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 11 grudnia 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 6628
Znak sprawy: DNK7.054.16.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 6628
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6628 złożoną przez Posłów na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej Pana Jana Kanthaka, Pana Grzegorza Lorka, Pana Rafała
Bochenka i Pana Michała Wosia w sprawie problemów związanych z unikaniem
płacenia podatku VAT przy sprzedaży pojazdów importowanych, przekazuję na ręce
Pana Marszałka poniższe wyjaśnienia.
Ad pyt. nr 1
1. Czy Ministerstwo Finansów jest świadome skali tego procederu i jego wpływu na
budżet państwa oraz obywateli?
Odpowiadając na to pytanie, przede wszystkim chciałbym wskazać, że Ministerstwo
Finansów - Krajowa Administracja Skarbowa na bieżąco monitoruje i analizuje
zdarzenia gospodarcze pod kątem identyfikacji zagrożeń dla skutecznego poboru
podatku VAT oraz podejmuje różnorodne działania mające na celu uszczelnienie
systemu podatku VAT, ograniczenie oszustw podatkowych i poprawę skuteczności
gromadzenia dochodów z tego tytułu.
Przechodząc do opisanego w interpelacji mechanizmu oszustwa podatkowego,
informuję, że jest on Ministerstwu Finansów znany. W obszarze tym, w zakresie
obrotu samochodami, tylko w okresie od stycznia 2023 r. do września 2024 r.
zostało przeprowadzonych przez Krajową Administrację Skarbową ponad 500
kontroli celno-skarbowych i podatkowych, w których łącznie ustalono
nieprawidłowości na kwotę ponad 238 mln zł.
-- 1 of 5 --
2/5
Ad pyt. nr 2
2. Jakie działania zostały dotychczas podjęte w celu rozwiązania problemu unikania
płacenia VAT przy sprzedaży pojazdów importowanych?
Działań podjętych w celu przeciwdziałania unikaniu płacenia VAT przy sprzedaży
pojazdów importowanych, nie można rozpatrywać w oderwaniu od działań
podejmowanych kompleksowo w zakresie ograniczania luki podatkowej
i przeciwdziałania szarej strefie. Ministerstwo Finansów - Krajowa Administracja
Skarbowa podejmują szereg działań mających na celu uszczelnienie systemu
podatku VAT oraz ograniczenie skali oszustw w tym obszarze. Są to działania
legislacyjne, organizacyjne jak również stała rozbudowa i rozwój narzędzi
i systemów informatycznych.
Jako główne działania dotychczas podjęte w tym zakresie można wymienić:
wdrożenie rozwiązań informatycznych i wzmocnienie zdolności
analitycznych, opartych przede wszystkim na wprowadzeniu jednolitych
plików kontrolnych, w szczególności JPK_VAT;
wdrożenie STIR (Systemu Teleinformatycznej Izby Rozliczeniowej) -
narzędzia służącego do przetwarzania danych przekazywanych przez
instytucje bankowe oraz SKOK-i w celu analizy ryzyka wykorzystania
sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych;
wdrażanie Krajowego Systemu e-Faktur - platformy służącej do wystawiania
i otrzymywania faktur drogą elektroniczną;
działalność kontrolną jednostek Krajowej Administracji Skarbowej
w zakresie skutecznego wykrywania przestępstw podatkowych oraz
pozytywnego oddziaływania na spadek skłonności obywateli do
świadomego uczestniczenia w szarej strefie;
działalność edukacyjną i informacyjną w zakresie podatków prowadzoną
poprzez portale tematyczne Ministerstwa Finansów (np. podatki.gov.pl) oraz
przez Krajową Informację Skarbową.
Dodatkowo chciałbym nadmienić, że proces cyfryzacji Krajowej Administracji
Skarbowej, wdrożenie coraz bardziej zaawansowanych technologicznie narzędzi
analitycznych, wykorzystywanie baz danych zarówno wewnętrznych i
zewnętrznych umożliwia administracji skarbowej zastosowanie kompleksowych i
innowacyjnych metod analizy danych podatkowych zarówno od strony podmiotów,
jak również zachodzących pomiędzy nimi interakcji. Zastosowane metody i
narzędzia pozwalają na coraz skuteczniejszą identyfikację podmiotów
naruszających przepisy prawa podatkowego.
Odnosząc się natomiast do wykorzystywania w oszustwach podatkowych
znikających podatników tzw. „słupów” tj. podmiotów formalnie zarejestrowanych,
lecz faktycznie nie prowadzących działalności gospodarczej (najczęściej podmioty
bez majątku), jak i podmioty nieistniejące lub nieuprawnione do wystawiania faktur,
w tym podmioty korzystające z cudzych danych, czyli podszywające się pod legalnie
działających podatników (tzw. złodzieje tożsamości) chciałbym podkreślić, że przy
ich ujawnianiu i zwalczaniu koncentrujemy się nie tylko na uczestnikach oszustwa
tzw. słupach ale także na ich organizatorach odpowiedzialnych za ten proceder.
Ad pyt. nr 3
-- 2 of 5 --
3/5
3. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie zmian legislacyjnych lub proceduralnych,
które umożliwią skuteczną eliminację takich praktyk?
Z przedstawionego w interpelacji opisu schematu oszustwa wynika, że kwestie
związane z unikaniem płacenia podatku VAT przy sprzedaży pojazdów
importowanych mogą dotyczyć nieprawidłowości w zakresie rozliczania VAT
w przypadku obrotu wewnątrzwspólnotowego pojazdami, jak i transakcji
krajowych. Nie chodzi zatem o przypadki importu towarów w rozumieniu przepisów
w zakresie podatku od towarów i usług, lecz przede wszystkim o obrót pojazdami,
które pochodzą z innych państw członkowskich UE.
Z opisu schematu wynika, że oszuści mogą wykorzystywać przepisy dotyczące
tzw. zwolnienia podmiotowego w VAT (wystawianie faktur ze stawką „zw.”) lub
przepisy dotyczące szczególnej procedury marży przy obrocie towarami
używanymi.
Odnosząc się do powyższej kwestii, wyjaśniam, że przepisy ustawy
o podatku od towarów i usług wyłączają obecnie możliwość korzystania
z tzw. zwolnienia podmiotowego w przypadku podatników dokonujących obrotu
pojazdami samochodowymi, stanowiącymi towary handlowe. Wynika to z art. 113
ust. 13 pkt 1 lit. b) ustawy o podatku od towarów i usług1.
Również w przypadku tzw. procedury marży, uregulowanej w art. 120 ustawy
o podatku od towarów i usług, nie ma możliwości jej zastosowania w przypadkach
opisanych w interpelacji. Możliwość zastosowania tzw. procedury marży
w przypadku nabycia pojazdów z innego państwa członkowskiego uzależniona jest
od dokonania ich nabycia od podatnika podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa
tych towarów była opodatkowana podatkiem od wartości dodanej na zasadach
odpowiadających regulacjom zawartym w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT, a nabywca
posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na tych
zasadach. Tym samym, opodatkowanie procedurą marży nie może mieć miejsca,
w przypadku gdy pojazd jest przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy
towarów w innym państwie członkowskim, opodatkowanej w tym innym państwie
stawką 0% (wskazywane w interpelacji „nabycie w kwocie netto”).
W związku z powyższym, przedstawione w interpelacji schematy oszustwa nie są
efektem – co należy podkreślić – braku odpowiednich przepisów czy luk w prawie, a
wynikają z nieprzestrzegania obowiązujących regulacji w tym obszarze.
Tym samym, występujące nieprawidłowości w rozliczeniach należnego VAT przy
obrocie pojazdami samochodowymi w oparciu o art. 113 (zwolnienie podmiotowe)
oraz art. 120 (procedura marży) są eliminowane w drodze działań kontrolnych
prowadzonych przez jednostki Krajowej Administracji Skarbowej.
Ponadto, w kontekście możliwości wdrożenia ewentualnych zmian legislacyjnych,
chciałbym wyraźnie podkreślić, że polskie przepisy w zakresie opodatkowania
podatkiem VAT zostały, wraz z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii
Europejskiej, objęte obowiązkiem harmonizacji z prawem unijnym w zakresie
podatku od wartości dodanej, który jest regulowany przez dyrektywę
2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
podatku od wartości dodanej2 (dalej: dyrektywa VAT). Harmonizacja ta oznacza, że
państwa członkowskie, w tym również Polska, mogą wprowadzić wyłącznie takie
rozwiązania, które wynikają z dyrektywy VAT.
1 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2024 r. poz. 361 t.j.)
2 Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.
-- 3 of 5 --
4/5
Art. 120 ustawy o VAT implementuje do polskiego porządku prawnego regulacje
związane z m.in. z procedurą szczególną dotyczącą towarów używanych w zakresie,
w jakim te procedury reguluje dyrektywa VAT. Jest on zgodny z przepisami unijnymi.
Zatem brak jest podstaw i uzasadnienia do wprowadzenia ewentualnych zmian w
tym zakresie. Z kolei przepisy dotyczące tzw. zwolnienia podmiotowego, jak już
wyżej wskazywano, nie mają obecnie zastosowania do przypadku sprzedaży
pojazdów samochodowych stanowiących tzw. towary handlowe.
Ad pyt. nr 4
4. Czy przewidywane są działania edukacyjne lub informacyjne skierowane do
obywateli, mające na celu uświadomienie im ryzyka związanego z zakupem pojazdów
od nieuczciwych importerów?
Ministerstwo Finansów w sposób ciągły prowadzi tematyczne kampanie
informacyjne oraz publikuje liczne komunikaty i objaśnienia podatkowe na swoich
stronach internetowych, w tym dotyczące oszustw podatkowych występujących w
zakresie unikania płacenia podatku VAT.
W tym miejscu chciałbym też wskazać, że uruchomione zostały narzędzia, które
zapewniają obywatelem/podatnikom dostęp do bieżącej informacji
o obowiązujących przepisach prawa podatkowo i celnego, m.in. infolinię
telefoniczną Krajowej Administracji Skarbowej, czy specjalistyczne portale
informacyjne, takie jak np. www.podatki.gov.pl lub system Informacji Celno-
Skarbowej EUREKA www.eureka.mf.gov.pl/, na których zamieszczane są aktualne
wyjaśnienia dotyczące przepisów prawa i wskazówki dotyczące sposobu ich
stosowania. Przy tym należy również nadmienić, że na terenie całego kraju urzędy
skarbowe zapewniają podatnikom kompleksową obsługę i wsparcie w realizacji
obowiązków podatkowych.
Dodatkowo, w odniesieniu do kwestii dotyczącej przenoszenia odpowiedzialności
za uregulowanie zaległości podatkowych VAT na końcowego nabywcę samochodu
chciałbym wyjaśnić, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie przewidują
rozwiązań polegających na obciążaniu obowiązkiem zapłaty należnego VAT
finalnego nabywcy samochodu lub, bardziej ogólnie, towaru, w przypadku gdy
dostawca dokonał oszustwa podatkowego lub nie wywiązał się z płatności VAT.
Ewentualne negatywne skutki podatkowe w przypadku uczestnictwa w oszustwie
mogłyby dotyczyć wyłącznie podatników i być związane z odmową prawa do
odliczenia VAT naliczonego. Taka odmowa prawa do odliczenia obwarowana jest
szeregiem warunków i koniecznością udowodnienia przez organ podatkowy, że
podatnik świadomie uczestniczył w oszustwie podatkowym, tj. wiedział lub
powinien był wiedzieć, że przez nabycie towarów uczestniczył w transakcji
związanej z oszustwem w zakresie VAT.
Ad. pyt. nr 5
5. Czy Ministerstwo Finansów współpracuje z organami administracji samorządowej,
takimi jak wydziały komunikacji, w celu uszczelnienia systemu i zapewnienia
weryfikacji dokumentów rejestracyjnych pod kątem obowiązku opłacenia VAT?
-- 4 of 5 --
5/5
Organy Krajowej Administracji Skarbowej przy wykonywaniu działań
weryfikacyjnych i kontrolnych dotyczących badania rzetelności i prawidłowości
realizacji obowiązków podatkowych, w tym w zakresie podatku VAT, współpracują
z organami administracji samorządowej, w tym z wydziałami komunikacji.
Ad pyt. nr 6
6. Czy rozważane są zmiany w systemie podatkowym lub rejestracyjnym, np.
wprowadzenie centralnego rejestru transakcji, który umożliwiałby bieżącą
weryfikację historii pojazdu i spełnienia obowiązków podatkowych przez
sprzedawców?
W odniesieniu do ewentualnych zmian w systemie podatkowym odpowiedź została
już przedstawiona w odpowiedzi na pytanie nr 3.
Natomiast kwestie związane z rejestrowaniem pojazdów zostały uregulowane w
ustawie Prawo o ruchu drogowym3, w związku z czym resortem właściwym do
udzielenia odpowiedzi w zakresie zmian rejestracyjnych i ewentualnego
wprowadzenia centralnego rejestru transakcji jest Ministerstwo Infrastruktury,
które jest odpowiedzialne za proces legislacyjny w tym obszarze.
Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, wyrażam nadzieję, że zostaną one uznane
przez Pana Marszałka i Panów Posłów za wyczerpujące.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
3 Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 t.j.)
-- 5 of 5 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 11 grudnia 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 6628
Znak sprawy: DNK7.054.16.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 6628
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6628 złożoną przez Posłów na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej Pana Jana Kanthaka, Pana Grzegorza Lorka, Pana Rafała
Bochenka i Pana Michała Wosia w sprawie problemów związanych z unikaniem
płacenia podatku VAT przy sprzedaży pojazdów importowanych, przekazuję na ręce
Pana Marszałka poniższe wyjaśnienia.
Ad pyt. nr 1
1. Czy Ministerstwo Finansów jest świadome skali tego procederu i jego wpływu na
budżet państwa oraz obywateli?
Odpowiadając na to pytanie, przede wszystkim chciałbym wskazać, że Ministerstwo
Finansów - Krajowa Administracja Skarbowa na bieżąco monitoruje i analizuje
zdarzenia gospodarcze pod kątem identyfikacji zagrożeń dla skutecznego poboru
podatku VAT oraz podejmuje różnorodne działania mające na celu uszczelnienie
systemu podatku VAT, ograniczenie oszustw podatkowych i poprawę skuteczności
gromadzenia dochodów z tego tytułu.
Przechodząc do opisanego w interpelacji mechanizmu oszustwa podatkowego,
informuję, że jest on Ministerstwu Finansów znany. W obszarze tym, w zakresie
obrotu samochodami, tylko w okresie od stycznia 2023 r. do września 2024 r.
zostało przeprowadzonych przez Krajową Administrację Skarbową ponad 500
kontroli celno-skarbowych i podatkowych, w których łącznie ustalono
nieprawidłowości na kwotę ponad 238 mln zł.
-- 1 of 5 --
2/5
Ad pyt. nr 2
2. Jakie działania zostały dotychczas podjęte w celu rozwiązania problemu unikania
płacenia VAT przy sprzedaży pojazdów importowanych?
Działań podjętych w celu przeciwdziałania unikaniu płacenia VAT przy sprzedaży
pojazdów importowanych, nie można rozpatrywać w oderwaniu od działań
podejmowanych kompleksowo w zakresie ograniczania luki podatkowej
i przeciwdziałania szarej strefie. Ministerstwo Finansów - Krajowa Administracja
Skarbowa podejmują szereg działań mających na celu uszczelnienie systemu
podatku VAT oraz ograniczenie skali oszustw w tym obszarze. Są to działania
legislacyjne, organizacyjne jak również stała rozbudowa i rozwój narzędzi
i systemów informatycznych.
Jako główne działania dotychczas podjęte w tym zakresie można wymienić:
wdrożenie rozwiązań informatycznych i wzmocnienie zdolności
analitycznych, opartych przede wszystkim na wprowadzeniu jednolitych
plików kontrolnych, w szczególności JPK_VAT;
wdrożenie STIR (Systemu Teleinformatycznej Izby Rozliczeniowej) -
narzędzia służącego do przetwarzania danych przekazywanych przez
instytucje bankowe oraz SKOK-i w celu analizy ryzyka wykorzystania
sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych;
wdrażanie Krajowego Systemu e-Faktur - platformy służącej do wystawiania
i otrzymywania faktur drogą elektroniczną;
działalność kontrolną jednostek Krajowej Administracji Skarbowej
w zakresie skutecznego wykrywania przestępstw podatkowych oraz
pozytywnego oddziaływania na spadek skłonności obywateli do
świadomego uczestniczenia w szarej strefie;
działalność edukacyjną i informacyjną w zakresie podatków prowadzoną
poprzez portale tematyczne Ministerstwa Finansów (np. podatki.gov.pl) oraz
przez Krajową Informację Skarbową.
Dodatkowo chciałbym nadmienić, że proces cyfryzacji Krajowej Administracji
Skarbowej, wdrożenie coraz bardziej zaawansowanych technologicznie narzędzi
analitycznych, wykorzystywanie baz danych zarówno wewnętrznych i
zewnętrznych umożliwia administracji skarbowej zastosowanie kompleksowych i
innowacyjnych metod analizy danych podatkowych zarówno od strony podmiotów,
jak również zachodzących pomiędzy nimi interakcji. Zastosowane metody i
narzędzia pozwalają na coraz skuteczniejszą identyfikację podmiotów
naruszających przepisy prawa podatkowego.
Odnosząc się natomiast do wykorzystywania w oszustwach podatkowych
znikających podatników tzw. „słupów” tj. podmiotów formalnie zarejestrowanych,
lecz faktycznie nie prowadzących działalności gospodarczej (najczęściej podmioty
bez majątku), jak i podmioty nieistniejące lub nieuprawnione do wystawiania faktur,
w tym podmioty korzystające z cudzych danych, czyli podszywające się pod legalnie
działających podatników (tzw. złodzieje tożsamości) chciałbym podkreślić, że przy
ich ujawnianiu i zwalczaniu koncentrujemy się nie tylko na uczestnikach oszustwa
tzw. słupach ale także na ich organizatorach odpowiedzialnych za ten proceder.
Ad pyt. nr 3
-- 2 of 5 --
3/5
3. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie zmian legislacyjnych lub proceduralnych,
które umożliwią skuteczną eliminację takich praktyk?
Z przedstawionego w interpelacji opisu schematu oszustwa wynika, że kwestie
związane z unikaniem płacenia podatku VAT przy sprzedaży pojazdów
importowanych mogą dotyczyć nieprawidłowości w zakresie rozliczania VAT
w przypadku obrotu wewnątrzwspólnotowego pojazdami, jak i transakcji
krajowych. Nie chodzi zatem o przypadki importu towarów w rozumieniu przepisów
w zakresie podatku od towarów i usług, lecz przede wszystkim o obrót pojazdami,
które pochodzą z innych państw członkowskich UE.
Z opisu schematu wynika, że oszuści mogą wykorzystywać przepisy dotyczące
tzw. zwolnienia podmiotowego w VAT (wystawianie faktur ze stawką „zw.”) lub
przepisy dotyczące szczególnej procedury marży przy obrocie towarami
używanymi.
Odnosząc się do powyższej kwestii, wyjaśniam, że przepisy ustawy
o podatku od towarów i usług wyłączają obecnie możliwość korzystania
z tzw. zwolnienia podmiotowego w przypadku podatników dokonujących obrotu
pojazdami samochodowymi, stanowiącymi towary handlowe. Wynika to z art. 113
ust. 13 pkt 1 lit. b) ustawy o podatku od towarów i usług1.
Również w przypadku tzw. procedury marży, uregulowanej w art. 120 ustawy
o podatku od towarów i usług, nie ma możliwości jej zastosowania w przypadkach
opisanych w interpelacji. Możliwość zastosowania tzw. procedury marży
w przypadku nabycia pojazdów z innego państwa członkowskiego uzależniona jest
od dokonania ich nabycia od podatnika podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa
tych towarów była opodatkowana podatkiem od wartości dodanej na zasadach
odpowiadających regulacjom zawartym w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT, a nabywca
posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na tych
zasadach. Tym samym, opodatkowanie procedurą marży nie może mieć miejsca,
w przypadku gdy pojazd jest przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy
towarów w innym państwie członkowskim, opodatkowanej w tym innym państwie
stawką 0% (wskazywane w interpelacji „nabycie w kwocie netto”).
W związku z powyższym, przedstawione w interpelacji schematy oszustwa nie są
efektem – co należy podkreślić – braku odpowiednich przepisów czy luk w prawie, a
wynikają z nieprzestrzegania obowiązujących regulacji w tym obszarze.
Tym samym, występujące nieprawidłowości w rozliczeniach należnego VAT przy
obrocie pojazdami samochodowymi w oparciu o art. 113 (zwolnienie podmiotowe)
oraz art. 120 (procedura marży) są eliminowane w drodze działań kontrolnych
prowadzonych przez jednostki Krajowej Administracji Skarbowej.
Ponadto, w kontekście możliwości wdrożenia ewentualnych zmian legislacyjnych,
chciałbym wyraźnie podkreślić, że polskie przepisy w zakresie opodatkowania
podatkiem VAT zostały, wraz z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii
Europejskiej, objęte obowiązkiem harmonizacji z prawem unijnym w zakresie
podatku od wartości dodanej, który jest regulowany przez dyrektywę
2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
podatku od wartości dodanej2 (dalej: dyrektywa VAT). Harmonizacja ta oznacza, że
państwa członkowskie, w tym również Polska, mogą wprowadzić wyłącznie takie
rozwiązania, które wynikają z dyrektywy VAT.
1 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2024 r. poz. 361 t.j.)
2 Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.
-- 3 of 5 --
4/5
Art. 120 ustawy o VAT implementuje do polskiego porządku prawnego regulacje
związane z m.in. z procedurą szczególną dotyczącą towarów używanych w zakresie,
w jakim te procedury reguluje dyrektywa VAT. Jest on zgodny z przepisami unijnymi.
Zatem brak jest podstaw i uzasadnienia do wprowadzenia ewentualnych zmian w
tym zakresie. Z kolei przepisy dotyczące tzw. zwolnienia podmiotowego, jak już
wyżej wskazywano, nie mają obecnie zastosowania do przypadku sprzedaży
pojazdów samochodowych stanowiących tzw. towary handlowe.
Ad pyt. nr 4
4. Czy przewidywane są działania edukacyjne lub informacyjne skierowane do
obywateli, mające na celu uświadomienie im ryzyka związanego z zakupem pojazdów
od nieuczciwych importerów?
Ministerstwo Finansów w sposób ciągły prowadzi tematyczne kampanie
informacyjne oraz publikuje liczne komunikaty i objaśnienia podatkowe na swoich
stronach internetowych, w tym dotyczące oszustw podatkowych występujących w
zakresie unikania płacenia podatku VAT.
W tym miejscu chciałbym też wskazać, że uruchomione zostały narzędzia, które
zapewniają obywatelem/podatnikom dostęp do bieżącej informacji
o obowiązujących przepisach prawa podatkowo i celnego, m.in. infolinię
telefoniczną Krajowej Administracji Skarbowej, czy specjalistyczne portale
informacyjne, takie jak np. www.podatki.gov.pl lub system Informacji Celno-
Skarbowej EUREKA www.eureka.mf.gov.pl/, na których zamieszczane są aktualne
wyjaśnienia dotyczące przepisów prawa i wskazówki dotyczące sposobu ich
stosowania. Przy tym należy również nadmienić, że na terenie całego kraju urzędy
skarbowe zapewniają podatnikom kompleksową obsługę i wsparcie w realizacji
obowiązków podatkowych.
Dodatkowo, w odniesieniu do kwestii dotyczącej przenoszenia odpowiedzialności
za uregulowanie zaległości podatkowych VAT na końcowego nabywcę samochodu
chciałbym wyjaśnić, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie przewidują
rozwiązań polegających na obciążaniu obowiązkiem zapłaty należnego VAT
finalnego nabywcy samochodu lub, bardziej ogólnie, towaru, w przypadku gdy
dostawca dokonał oszustwa podatkowego lub nie wywiązał się z płatności VAT.
Ewentualne negatywne skutki podatkowe w przypadku uczestnictwa w oszustwie
mogłyby dotyczyć wyłącznie podatników i być związane z odmową prawa do
odliczenia VAT naliczonego. Taka odmowa prawa do odliczenia obwarowana jest
szeregiem warunków i koniecznością udowodnienia przez organ podatkowy, że
podatnik świadomie uczestniczył w oszustwie podatkowym, tj. wiedział lub
powinien był wiedzieć, że przez nabycie towarów uczestniczył w transakcji
związanej z oszustwem w zakresie VAT.
Ad. pyt. nr 5
5. Czy Ministerstwo Finansów współpracuje z organami administracji samorządowej,
takimi jak wydziały komunikacji, w celu uszczelnienia systemu i zapewnienia
weryfikacji dokumentów rejestracyjnych pod kątem obowiązku opłacenia VAT?
-- 4 of 5 --
5/5
Organy Krajowej Administracji Skarbowej przy wykonywaniu działań
weryfikacyjnych i kontrolnych dotyczących badania rzetelności i prawidłowości
realizacji obowiązków podatkowych, w tym w zakresie podatku VAT, współpracują
z organami administracji samorządowej, w tym z wydziałami komunikacji.
Ad pyt. nr 6
6. Czy rozważane są zmiany w systemie podatkowym lub rejestracyjnym, np.
wprowadzenie centralnego rejestru transakcji, który umożliwiałby bieżącą
weryfikację historii pojazdu i spełnienia obowiązków podatkowych przez
sprzedawców?
W odniesieniu do ewentualnych zmian w systemie podatkowym odpowiedź została
już przedstawiona w odpowiedzi na pytanie nr 3.
Natomiast kwestie związane z rejestrowaniem pojazdów zostały uregulowane w
ustawie Prawo o ruchu drogowym3, w związku z czym resortem właściwym do
udzielenia odpowiedzi w zakresie zmian rejestracyjnych i ewentualnego
wprowadzenia centralnego rejestru transakcji jest Ministerstwo Infrastruktury,
które jest odpowiedzialne za proces legislacyjny w tym obszarze.
Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, wyrażam nadzieję, że zostaną one uznane
przez Pana Marszałka i Panów Posłów za wyczerpujące.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
3 Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 t.j.)
-- 5 of 5 --