+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
BK-VII.0520.427.2024
Warszawa, 24 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6619 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez grupę
posłów w sprawie praw przysługujących rodzicom zastępczym wyrażającym wolę
przystąpienia do postępowania sądowego dotyczącego dziecka umieszczanego w pieczy
zastępczej w charakterze uczestników postępowania, uprzejmie przedstawiam
następujące informacje.
Ad 1
Aktualnie w Ministerstwie Sprawiedliwości nie są prowadzone prace dotyczące regulacji
sensu stricto uznających rodziców zastępczych uczestnikami postępowania dotyczącego
dziecka, pozostającego pod ich pieczą. Należy wskazać, że ustawa z dnia 9 czerwca 2011
r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 49) co do zasady
pozostaje we właściwości Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Niemniej, w
Ministerstwie Sprawiedliwości toczą się prace nad kompleksową reformą prawa
rodzinnego, która częściowo odnosi się jednak do powyższej tematyki.
Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 marca 2024 r. w sprawie utworzenia,
organizacji i trybu działania Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego (Dz. U. poz. 349,
dalej: „KKPR”) powołano Komisję, której celem jest przygotowanie założeń i ogólnych
kierunków zmian w prawie rodzinnym i opiekuńczym oraz opracowanie projektów aktów
normatywnych o podstawowym znaczeniu dla systemu prawa rodzinnego i opiekuńczego.
Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego opracowała wstępny projekt regulacji
w zakresie modyfikacji art. 1121 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny
i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2889 ze zm.), dalej: „k.r.o.” Zasadniczym celem
projektowanej legislacji jest dostosowanie do potrzeb dzieci umieszczonych w pieczy
zastępczej zasad współdzielenia między rodziców oraz osoby sprawujące pieczę zastępczą
obowiązków i praw wynikających z władzy rodzicielskiej. W celu zabezpieczenia dobra
dzieci za konieczne uznano przyznanie osobom sprawującym pieczę zastępczą szerszych
uprawnień w zakresie podejmowania decyzji oraz reprezentacji dziecka, w tym
w istotnych sprawach, w których w obowiązującym stanie prawnym są one ich
pozbawione lub występują co do tego istotne wątpliwości, tj. w zakresie edukacji dziecka,
zapewnienia dziecku poradnictwa pedagogicznego i psychologicznego, terapii lub

-- 1 of 3 --

2
diagnostyki (w tym psychologicznej, psychiatrycznej i psychofizycznej) oraz zdrowia
dziecka. Rozszerzenie reprezentacji dziecka przez osoby sprawujące pieczę zastępczą
rozszerzy także uprawnienie do reprezentowania dziecka przez te osoby sprawach
sądowych objętych tą regulacją.
Ad 2
Zakres uprawnień nadzorczych Ministra Sprawiedliwości nad sądami powszechnymi
został określony w ustawie z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm., dalej „u.s.p.”).
Minister Sprawiedliwości sprawuje zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością
administracyjną sądów. Nadzór obejmuje analizę i ocenę prawidłowości oraz skuteczności
wykonywania przez prezesów sądów wewnętrznego nadzoru administracyjnego,
wykonywanie czynności niezbędnych ze względu na wystąpienie uchybień w działalności
administracyjnej sądów, a także czynności koniecznych do wykonywania zadań
związanych z reprezentowaniem Rzeczypospolitej Polskiej przed Europejskim Trybunałem
Praw Człowieka, w zakresie spraw dotyczących działalności sądów (art. 37f u.s.p.).
Z kolei prezes sądu, w ramach wewnętrznego nadzoru nad działalnością administracyjną
sądu, bada w szczególności sprawność postępowania w poszczególnych sprawach.
Dodatkowo posiada prawo wglądu w czynności sądów, może żądać wyjaśnień, usunięcia
uchybień oraz może być obecny na rozprawie toczącej się z wyłączeniem jawności. Prezes
sądu posiada również uprawnienie do uchylania czynności administracyjnych niezgodnych
z prawem, naruszających sprawność postępowania sądowego lub z innych przyczyn
niecelowych.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 9b u.s.p. czynności nadzorcze nie mogą wkraczać
w dziedzinę, w której sędziowie są niezawiśli. Osoby sprawujące nadzór administracyjny,
w tym Minister Sprawiedliwości, nie mają zatem uprawnień do zmiany lub uchylania
zarządzeń bądź orzeczeń wydanych przez sąd albo nakazania podjęcia tych czynności
przez sędziego. Ta dziedzina jest wyłącznie pozostawiona kontroli instancyjnej. Minister
Sprawiedliwości w ramach kompetencji nadzorczych nie posiada również uprawnień
do przeglądania akt sprawy czy udziału w poszczególnych postępowaniach sądowych,
a tym samym dokonywania analizy zgromadzonego w nich materiału dowodowego.
Ocena zasadności podejmowanych przez sąd czynności zmierzających do rozstrzygnięcia
spraw, jak również wydanych w nich orzeczeń sądowych, pozostaje poza zakresem
kompetencji ustawowo przyznanych Ministrowi Sprawiedliwości, jak i prezesom sądów.
Rozstrzyganie spraw sądowych leży w gestii niezawisłych sądów, których orzeczenia
podlegają kontroli judykacyjnej sprawowanej wyłącznie przez sądy odwoławcze, wskutek
rozpatrywania środków zaskarżenia złożonych przez uczestników postępowania.
Obowiązkiem sądu jest nie tylko pozytywne ustalenie kręgu zainteresowanych,
ale również niedopuszczenie do udziału w sprawie czy też wykluczenie z urzędu takich
dotychczasowych uczestników, którzy nie wykazują wyraźnego interesu uczestnictwa,
a wynik postępowania ich nie dotyczy.

-- 2 of 3 --

3
Przyznanie statusu uczestników postępowania rodzicom zastępczym i udzielenia im zgody
na udział w postępowaniu, jak również odmowa dopuszczenia ich do udziału w sprawie,
stanowią wyłączną kompetencję sądu rozpoznającego daną sprawę. Jest to czynność
orzecznicza i dlatego nie podlega nadzorowi sprawowanemu przez Ministra
Sprawiedliwości.
Decyzja sądu w tym zakresie może być poddana wyłącznie kontroli judykacyjnej.
Na postanowienie odmawiające dopuszczenia zgłaszającego się i deklarującego swoje
zainteresowanie do wzięcia udziału w sprawie przysługuje zażalenie (art. 510 § 1 zd. 3
Kodeksu postępowania cywilnego). Zażalenie przysługuje nie tylko osobie, której
odmówiono dopuszczenia do wzięcia udziału w sprawie, ale także innym uczestnikom
postępowania.
Ad 3 - 6
Dane statystyczne na temat funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości są gromadzone
na podstawie sprawozdań statystycznych wypełnianych przez pracowników sądów
powszechnych w cyklach kwartalnych, półrocznych i rocznych w sposób narastający,
kumulatywnie poprzez system informatyczny przeznaczony do sprawozdawczości
statystycznej.
Obowiązek sprawozdawczy, który realizują sądy powszechne, z przyczyn obiektywnych
nie może obejmować każdego przejawu funkcjonowania sądów. Z tego powodu
sprawozdania statystyczne, choć bardzo rozbudowane i szczegółowe, dotyczą
określonych obszarów działalności orzeczniczej sądów. W sprawozdaniach nie został ujęty
udział rodziców zastępczych w sprawach rodzinnych i opiekuńczych, a także w sytuacji
objętej dyspozycją art. 51§2 Kodeksu postępowania karnego. Z tego powodu
Ministerstwo Sprawiedliwości nie ma możliwości przekazania tych informacji.
Ad 7
W Ministerstwie Sprawiedliwości prowadzenie spraw z zakresu sprawowanego przez
Ministra Sprawiedliwości zewnętrznego nadzoru administracyjnego nad działalnością
administracyjną sądów powszechnych w sprawach rodzinnych i nieletnich należy
do Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich (§23 ust. 1 pkt 1 zarządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 25 czerwca 2024 r. w sprawie ustalenia regulaminu
organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości, Dz.Urz.MS poz. 190).
Zakres nadzoru został opisany w odpowiedzi na pytanie nr 2.
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 3 of 3 --