Interpelacja w sprawie pogłębiającego się kryzysu w systemie opieki zdrowotnej w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6601
do ministra zdrowia
w sprawie pogłębiającego się kryzysu w systemie opieki zdrowotnej w Polsce
Zgłaszający: Marcin Romanowski
Data wpływu: 23-11-2024
Szanowna Pani Minister,
w trakcie kampanii wyborczej w 2023 roku oraz niedawnej debaty sejmowej dotyczącej wniosku o wotum nieufności wobec Pani osoby przedstawiła Pani szereg deklaracji mających na celu poprawę funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w Polsce. Mimo tych zapewnień środowisko medyczne oraz pacjenci nadal alarmują o pogarszającej się sytuacji, wskazując na niedofinansowanie, braki kadrowe oraz długie kolejki do specjalistów.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Zwiększenie finansowania systemu ochrony zdrowia: Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia w celu zwiększenia nakładów na ochronę zdrowia oraz optymalizacji alokacji środków? Proszę o przedstawienie harmonogramu planowanych działań.
Zwiększenie liczby miejsc na studiach medycznych: Czy rząd planuje zwiększyć liczbę miejsc na kierunkach medycznych oraz podjąć działania zachęcające młodych lekarzy i pielęgniarki do pozostania w kraju? Jeśli tak, jakie są konkretne kroki i terminy ich realizacji?
Skrócenie czasu oczekiwania na wizyty u specjalistów: Jakie kroki są podejmowane, aby skrócić czas oczekiwania na wizyty u specjalistów oraz dostęp do procedur diagnostycznych i terapeutycznych? Proszę o przedstawienie planu działań wraz z terminami ich wdrożenia.
Wsparcie dla personelu medycznego: Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie mechanizmów wsparcia dla lekarzy i pielęgniarek, takich jak lepsze warunki pracy, systemy motywacyjne czy wsparcie psychologiczne? Jeśli tak, jakie są szczegóły tych działań i kiedy zostaną one wprowadzone?
Reformy strukturalne w systemie ochrony zdrowia: Jakie konkretne reformy strukturalne są obecnie przygotowywane w celu poprawy funkcjonowania systemu ochrony zdrowia? Proszę o przedstawienie harmonogramu ich realizacji.
Wprowadzenie bonu stomatologicznego: Kiedy planowane jest wprowadzenie tego bonu i jakie będą jego główne założenia?
Zapewnienie opieki stomatologicznej w szkołach: Jaki jest harmonogram wdrożenia tego programu i jakie środki zostaną na niego przeznaczone?
Zniesienie limitów w leczeniu szpitalnym: Kiedy planowane jest zniesienie tych limitów i jakie będą tego konsekwencje dla pacjentów?
Poprawa dostępności do znieczuleń podczas porodów: Jakie działania są podejmowane w tym zakresie i kiedy pacjentki mogą spodziewać się realnych zmian?
Konsolidacja szpitali: Jakie są plany dotyczące konsolidacji szpitali i jaki jest harmonogram tych działań?
Proszę o udzielenie szczegółowych informacji na temat powyższych deklaracji oraz o przedstawienie konkretnych terminów ich realizacji.
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 11 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (16)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (23)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
38227 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLD.050.23.2024.SR
Warszawa, 19 grudnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 6601 z dnia 27 listopada 2024 r., złożoną przez Pana Posła
Marcina Romanowskiego w sprawie pogłębiającego się kryzysu w systemie opieki
zdrowotnej w Polsce, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
1. Zwiększenie finansowania systemu ochrony zdrowia:
Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia w celu zwiększenia
nakładów na ochronę zdrowia oraz optymalizacji alokacji środków? Proszę o
przedstawienie harmonogramu planowanych działań.
Na wstępie należy wskazać, że minimalna wysokość środków publicznych
przeznaczanych na ochronę zdrowia w relacji do PKB jest zdeterminowana ustawą z dnia
27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz.U. 2024 poz. 146, z późn. zm.). Aktualnie, w art.131c ust. 1 ww. ustawy,
ścieżka systemowego zwiększania poziomu nakładów na ochronę zdrowia w kolejnych
latach została określona zgodnie z poniższym:
2024 r. – 6,20% PKB,
2025 r. – 6,50% PKB,
2026 r. – 6,80% PKB,
aż do osiągnięcia w 2027 r. oczekiwanego poziomu 7% PKB.
W 2025 r. zaplanowane nakłady na ochronę zdrowia w wysokości 222,2 mld zł są o 30,1
mld zł wyższe niż nakłady zaplanowane w roku 2024 (192,1 mld) i o 56,7 mld zł wyższe
niż nakłady zaplanowane w roku 2023 (165,5 mld zł). Ponadto są one o blisko 0,6 mld zł
wyższe od minimalnego poziomu nakładów wynikającego z ww. ustawy o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (221,6 mld zł) i wynoszą 6,52%
PKB, przy ustawowej wartości referencyjnej określonej na poziomie 6,50% PKB.
W 2025 r., zgodnie z projektem planu finansowego Narodowego Funduszu Zdrowia na
rok 2025, pozytywnie zaopiniowanym przez Komisje Sejmu RP: Zdrowia i Finansów
Publicznych oraz Radę NFZ, wysokość dotacji podmiotowej z budżetu państwa dla NFZ
wyniesie 18 300 000 tys. zł.
Pragnę zapewnić, że Ministerstwo Zdrowia wspólnie z Narodowym Funduszem Zdrowia
oraz Agencją Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, systematycznie podejmuje
działania mające na celu zwiększanie środków przeznaczonych na ochronę zdrowia,
pozwalających na zapewnienie stabilności finansowej podmiotów leczniczych.
W 2024 r. zostały podjęte następujące działania:
Dyrektorzy Oddziałów Wojewódzkich NFZ rozliczyli i sfinansowali świadczenia
opieki zdrowotnej udzielone w 2023 r. ponad limit umów o udzielanie świadczeń
opieki zdrowotnej – zabezpieczono w tym celu środki finansowe w kwocie 2 237 597
tys. zł.
-- 1 of 10 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Minister Finansów wyemitował i przekazał NFZ obligacje skarbowe o wartości 3 mld
zł z przeznaczeniem na konkretne obszary świadczeń, m.in. leczenie onkologiczne i
diagnostykę onkologiczną dzieci i dorosłych, psychiatrię dziecięcą, leczenie i
diagnostykę chorób rzadkich dzieci.
Dyrektorzy Oddziałów Wojewódzkich NFZ przedstawili świadczeniodawcom aneksy
do umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, implementujące wariant nr 3
rekomendacji Nr 48/2024 z dnia 24 maja 2024 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii
Medycznych i Taryfikacji w sprawie zmiany sposobu lub poziomu finansowania
świadczeń opieki zdrowotnej. W efekcie niniejszego procesu aneksowaniem objęto
35 687 umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zwiększając ich wartość na II
półrocze 2024 r. o 7 856 969 981,23 zł.
Decyzją Minister Zdrowia, NFZ otrzymał wyższą dotację celem sfinansowania
świadczeń gwarantowanych, w tym w nielimitowanych zakresach świadczeń – łączne
zwiększenie środków przeznaczonych na zwiększenie dotacji podmiotowej dla NFZ
na 2024 r. wyniosło dotychczas blisko 4 mld zł. Ponadto, zidentyfikowane w części
83 - Rezerwy celowe, naturalne oszczędności powstałe w związku z upływem
ustawowego terminu ich podziału, pozwoliły na przekierowanie tych środków do
części 46 - Zdrowie i zwiększenie planu wydatków w tej części o 1,2 mld zł z
przeznaczeniem na dotację podmiotową dla NFZ, umożliwiającą dalsze sfinansowanie
nadwykonań za III kwartał 2024 r.
2. Zwiększenie liczby miejsc na studiach medycznych :
Czy rząd planuje zwiększyć liczbę miejsc na kierunkach medycznych oraz podjąć działania
zachęcające młodych lekarzy i pielęgniarki do pozostania w kraju? Jeśli tak, jakie są
konkretne kroki i terminy ich realizacji?
Na wstępie informuję, że w przypadku lekarzy i lekarzy dentystów na przestrzeni
ostatnich kilkunastu lat ich liczba zwiększyła się. Według danych Centralnego Rejestru
Lekarzy i Lekarzy Dentystów, prowadzonego przez Naczelną Izbę lekarską, liczba
aktywnych zawodowo lekarzy i lekarzy dentystów systematycznie wzrasta – wg stanu na
dzień 31 grudnia 2023 r. wynosiła 155 833 lekarzy i 41 144 lekarzy dentystów (stan na
31 grudnia 2010 r.– 121 621 lekarzy i 32 462 lekarzy dentystów, stan na 31 grudnia 2015
r.– 131 076 lekarzy i 35 461 lekarzy dentystów). Wzrost przedstawia poniższy wykres:
W Ministerstwie Zdrowia sukcesywnie realizowane są działania mające na celu
zwiększenie w systemie opieki zdrowotnej liczby aktywnych zawodowo lekarzy i lekarzy
dentystów, uatrakcyjnienie oraz zwiększenie prestiżu tych zawodów, a także zachęcenie
do podejmowania kształcenia w tych zawodach. Poniżej wskazano główne działania:
w trakcie kształcenia przeddyplomowego – studia:
zwiększenie limitów przyjęć na kierunek lekarski – w roku akademickim 2023/2024 w
porównaniu z rokiem 2015/2016 limit przyjęć na studia na kierunku lekarskim został
zwiększony o 30% (z 6 188 na 9 804 miejsc)
wprowadzenie wsparcia finansowego (tzw. kredytu) dla osób podejmujących studia
odpłatne na kierunku lekarskim prowadzonym w języku polskim
Zgodnie z art. 103a ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
i nauce (Dz.U. 2024 poz. 1571) „student odbywający studia na kierunku lekarskim w
języku polskim na warunkach odpłatności może ubiegać się o kredyt na pokrycie opłat
za usługi edukacyjne na tych studiach, zwany dalej kredytem na studia medyczne”.
-- 2 of 10 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Ww. przepisy umożliwią zatem ubieganie się o kredyt na studia medyczne również
przez studentów cudzoziemców pod warunkiem, że realizują kształcenie na studiach
niestacjonarnych na warunkach odpłatności w języku polskim. Należy podkreślić, że
to w interesie przede wszystkim polskich pacjentów jest dążenie do tego, aby lekarze,
wykształceni z pieniędzy polskiego podatnika, po ukończeniu studiów oraz szkolenia
specjalizacyjnego w Polsce, służyli polskim pacjentom, w szczególności w podmiotach
realizujących świadczenia ze środków publicznych. Bez wątpienia instytucja kredytu
na studia medyczne stanowi jeden z niezwykle istotnych rozwiązań zmierzających do
poprawy dostępności pacjentów do wysokiej klasy specjalistów.
Warto nadmienić, że umorzenie kredytu na studia medyczne przez Ministra Zdrowia,
co do zasady, jest możliwe w przypadku spełnienia przez studenta łącznie dwóch
następujących warunków:
1) wykonywania zawodu lekarza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w ramach
praktyki zawodowej lub w podmiocie leczniczym udzielającym świadczeń opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (w oparciu o kontrakt z
płatnikiem publicznym, czyli NFZ), przez 10 lat w okresie 12 kolejnych lat liczonych
od dnia ukończenia studiów, w łącznym wymiarze czasu pracy odpowiadającym co
najmniej równoważnikowi jednego etatu, oraz
2) uzyskania w okresie, o którym mowa w punkcie 1., tytułu specjalisty w dziedzinie
medycyny uznanej za priorytetową w dniu rozpoczęcia szkolenia specjalizacyjnego
w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 16g ust. 4 ustawy z dnia 5
grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 2024 poz. 1287).
Maksymalna wysokość kredytu na studia medyczne rozpoczęte w roku
akademickim 2024/2025 wynosi 22 000 zł na jeden semestr studiów przez okres
objęty kredytowaniem. W przypadku studentów, którzy skorzystają z kredytu na
studia medyczne w pełnym wymiarze, tj. począwszy od pierwszego semestru roku
akademickiego 2024/2025 aż do ich ukończenia, dzięki dopłatom z Funduszu
Kredytowania Studiów Medycznych, zasilanego dotacją Ministra Zdrowia (część
46 - Zdrowie), z kredytu na studia medyczne zostaną sfinansowane im opłaty za
studia w maksymalnej wysokości 264 000 zł.
W wyniku podjętej ww. interwencji legislacyjnej, należy oczekiwać następujących
efektów:
ograniczenia zjawiska emigracji absolwentów polskich uczelni, którzy zrealizowali
kształcenie na kierunku lekarskim w języku polskim na warunkach odpłatności,
wzrostu liczby lekarzy specjalistów, w szczególności w dziedzinach medycyny
uznanych za priorytetowe,
wsparcia budżetów domowych w związku z brakiem obowiązku ponoszenia
kosztów opłat za usługi edukacyjne na studiach odpłatnych w języku polskim lub
tylko częściowym zaangażowaniem środków prywatnych z uwagi na znaczne
dopłaty do studiów z budżetu państwa,
zwiększenia liczby lekarzy, którzy po ukończeniu studiów zasilą polski system
opieki zdrowotnej.
w trakcie szkolenia specjalizacyjnego:
wyodrębnienie dziedzin najważniejszych z punktu widzenia epidemiologicznego kraju
i ustanowienie dla nich specjalnych zasad dotyczących kształcenia (dotyczy tylko
trybu rezydentury). Główna zachęta to wyższe wynagrodzenie miesięczne dla osób
podejmujących kształcenie w dziedzinach priorytetowych. Należy wskazać, że liczba
przyznawanych miejsc szkoleniowych rezydenckich w dziedzinach priorytetowych
jest wyższa w stosunku do pozostałych dziedzin.
możliwość ubiegania się o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego we wszystkich
województwach jednocześnie oraz wskazania 15 wyborów obejmujących dziedzinę,
tryb i miejsce odbywania szkolenia specjalizacyjnego w preferowanej kolejności (tzw.
Nabór Centralny). Wprowadzono możliwość zakwalifikowania się do odbywania
pokrewnej specjalizacji w przypadku niezakwalifikowania się na preferowaną
dziedzinę. Zakłada się, że dzięki temu rozwiązaniu zostanie wykorzystana znacznie
większa liczba miejsc w dziedzinach priorytetowych.
-- 3 of 10 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
w trakcie wykonywania zawodu:
możliwość otrzymania wyższego wynagrodzenia zasadniczego po ukończeniu
szkolenia specjalizacyjnego – o 600 zł miesięcznie w dziedzinie niepriorytetowej lub o
700 zł miesięcznie w dziedzinie priorytetowej, pod warunkiem przepracowania
łącznie 2 lat w publicznym podmiocie leczniczym w ciągu kolejnych 5 lat
następujących po zakończeniu szkolenia specjalizacyjnego.
działania mające na celu poprawę atrakcyjności zawodów medycznych i warunków
pracy pracowników medycznych dotyczące aktualizacji najniższego wynagrodzenia
zasadniczego pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w stosunku do
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w Polsce.
wprowadzenie przepisów umożliwiających uzyskiwanie uprawnień do wykonywania
zawodu lekarzom i lekarzom dentystom, którzy uzyskali swoje dyplomy poza krajami
UE, poprzez zaliczenie Lekarskiego Egzaminu Weryfikacyjnego i Lekarsko-
Dentystycznego Egzaminu Weryfikacyjnego sprawdzającego wiedzę na poziomie
określonym wymogami unijnymi.
W przedmiotowym zakresie wskazać należy również na działania podjęte w ramach
Krajowego Planu Odbudowy (KPO). Działania mające na celu odpowiedź na problem
niedoboru wykwalifikowanego personelu medycznego były głównym przesłaniem
związanym z określeniem założeń dla inwestycji D2.1.1 „Inwestycje związane z
modernizacją i doposażeniem obiektów dydaktycznych w związku ze zwiększeniem
limitów przyjęć na studia medyczne”, realizowanej w ramach celu szczegółowego D2.
„Rozwój kadr systemu ochrony zdrowia oraz wzmocnienie potencjału uczelni
medycznych i podmiotów leczniczych biorących udział w kształceniu kadr medycznych”.
Celem inwestycji D2.1.1 jest zwiększenie potencjału obiektów dydaktycznych z obszaru
medycyny oraz wsparcie studentów podejmujących studia medyczne, szczególnie w
odniesieniu do kierunków medycznych określonych w art. 68 ust. 1 pkt 1-8 ustawy z dnia
20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (kierunki: lekarski, lekarsko-
dentystyczny, farmacja, pielęgniarstwo, położnictwo, diagnostyka laboratoryjna,
fizjoterapia, ratownictwo medyczne). Składa się ona z uzupełniających się subinwestycji,
których celem jest:
1) stworzenie tymczasowego systemu zachęt do podejmowania i kontynuowania
studiów na wybranych kierunkach medycznych,
2) modernizacja bazy dydaktycznej na potrzeby kształcenia przedklinicznego,
3) wdrożenie nowych rozwiązań w zakresie kształcenia z wykorzystaniem technologii
cyfrowych,
4) dostosowanie i udoskonalenie bazy klinicznej na potrzeby nauczania w centralnych
szpitalach.
W ramach inwestycji D2.1.1 KPO realizowanych jest szereg zadań wpływających na
zwiększenie liczby absolwentów wszystkich kierunków medycznych oraz wspierających
zatrudnienie w podmiotach leczniczych absolwentów kończących te studia, co pozwala
na zatrzymanie w kraju osób, które właśnie uzyskały kwalifikacje do pracy w zawodach
medycznych.
Należy również dodać, że aktualnie w Ministerstwie Zdrowia trwają prace nad modelem
popytowym i podażowym dla lekarzy oraz pozostałej kadry medycznej, który pozwoli
dokładniej odpowiedzieć na pytanie dotyczące popytu na kadrę medyczną w Polsce.
Część analiz została już opublikowana w Bazie Analiz Systemowych i Wdrożeniowych
(https://basiw.mz.gov.pl/mapyinformacje/mapa-2022-2026/analizy/kadry-medyczne/).
Należy podkreślić, że wiele ze wspomnianych powyżej działań przyniesie efekty w okresie
5-10 lat, co należy uwzględnić oceniając ich efektywność i planując dalsze działania. Dla
przykładu, analizy dokonane przez Departament Analiz i Strategii w Ministerstwie
Zdrowia oraz niezależne analizy Naczelnej Izby Lekarskiej wskazują, że utrzymanie
obecnego limitu przyjęć na kierunki lekarskie spowoduje nadmiar lekarzy w Polsce w
przeciągu następnych 10 lat. W związku z powyższym, pomimo iż nadal odczuwane są
braki w dostępie do specjalistów, konieczne jest odejście od dalszego zwiększania liczby
kształconych lekarzy.
-- 4 of 10 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
W odniesieniu do pielęgniarek, wprowadzane są rozwiązania systemowe mające na celu
rozwój kompetencji i uprawnień zawodowych pielęgniarek, co przyczynia się do większej
samodzielności zawodowej, ale też powoduje większą odpowiedzialność. W celu
wzmocnienia roli pielęgniarek w systemie opieki zdrowotnej wprowadzone zostały
zmiany do standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu
pielęgniarki, mające na celu upraktycznienie kształcenia tak, aby było dostosowane do
aktualnych potrzeb rynku pracy, który wejdzie w życie od roku akademickiego
2025/2026.
W ramach Krajowego Planu Odbudowy realizowany jest „System zachęt do
podejmowania i kontynuowania studiów na wybranych kierunkach medycznych oraz
podjęcia zatrudnienia w zawodzie na lata 2022–2026", w ramach którego przyznano
stypendia oraz bezzwrotne wsparcie dla studentów kierunków pielęgniarstwo i
położnictwo. Wsparcie to będzie kontynuowane w kolejnych edycjach.
Planowane jest również uruchomienie mentoringu dla studentów i absolwentów
kierunku pielęgniarstwo i położnictwo.
Ponadto poszerzony został wykaz substancji czynnych zawartych w lekach, na które
pielęgniarki będą mogły wystawiać recepty oraz wykaz badań diagnostycznych, na które
będą miały prawo wystawiać skierowania.
Ministerstwo Zdrowia wspiera także rozwój zawodowy pielęgniarek poprzez
dofinansowanie szkoleń specjalizacyjnych. W tym roku zaplanowano na ten cel 10 mln zł.
Ustawą o zmianie ustawy o Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego oraz
niektórych innych ustaw, uchwaloną na 21 posiedzeniu Sejmu w dniu 8 listopada 2024 r.
i przekazaną do podpisu Prezydenta RP, do ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej
wprowadzono przepis umożliwiający położnym, w uzasadnionych przypadkach
wynikających z braku możliwości podjęcia zatrudnienia jako położna, realizację
świadczeń zdrowotnych wobec wszystkich pacjentów, niezależnie od płci i wieku, pod
warunkiem ukończenia kursu uzupełniającego w zakresie pielęgniarstwa dla położnych.
Dotychczasowe działania podejmowane przez Ministerstwo Zdrowia na rzecz
pielęgniarek mają pozytywny wpływ na zwiększenie zainteresowania młodych osób
podejmowaniem kształcenia w tym zawodzie, a tym samym sukcesywny wzrost liczby
pielęgniarek zatrudnionych w systemie ochrony zdrowia. Wzrasta liczba uczelni
posiadających akredytację Ministra Zdrowia do prowadzenia kształcenia na kierunku
pielęgniarstwo na poziomie I stopnia oraz zwiększa się także liczba studentów na
kierunku pielęgniarstwo I stopnia. Według danych Centralnego Rejestru Pielęgniarek i
Położnych, prowadzonego przez Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych,
systematycznie wzrasta liczba pielęgniarek aktywnych zawodowo.
3. Skrócenie czasu oczekiwania na wizyty u specjalistów :
Jakie kroki są podejmowane, aby skrócić czas oczekiwania na wizyty u specjalistów oraz
dostęp do procedur diagnostycznych i terapeutycznych? Proszę o przedstawienie planu
działań wraz z terminami ich wdrożenia.
Ministerstwo Zdrowia nieustannie podejmuje działania w zakresie zapewnienia na rynku
pracy optymalnej liczby lekarzy i lekarzy dentystów posiadających kwalifikacje
specjalisty, które wskazano w odpowiedzi na pytanie 2. niniejszej interpelacji, czego
skutkiem ma być m.in. zmniejszenie czasu oczekiwania na wizytę u specjalisty.
Ponadto rozważane jest wprowadzenie zmian w zasadach rozliczania świadczeń opieki
zdrowotnej oraz określenie minimalnego wymaganego poziomu świadczeń
pierwszorazowych w ramach Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej (AOS).
Jednocześnie planowany jest dalszy rozwój opieki koordynowanej w podstawowej opiece
zdrowotnej (POZ). Objęcie pacjenta opieką koordynowaną umożliwia lekarzowi
rodzinnemu zlecenie pacjentom badań diagnostycznych, które do tej pory były
zarezerwowane dla lekarza specjalisty oraz zapewnienie wybranych konsultacji
specjalistycznych bez konieczności kierowania go do poradni specjalistycznych.
Przekłada się to na zmniejszenie obciążenia poradni specjalistycznych i skrócenie czasu
oczekiwania. Liczba zawieranych umów w ramach opieki koordynowanej stale rośnie –
-- 5 of 10 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
według danych na dzień 24 września 2024 r. w skali kraju podpisano 2 272 takich umów,
co stanowi 37% ogółu umów zawartych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej.
Ministerstwo Zdrowia stale analizuje również warunki realizacji świadczeń
gwarantowanych w kontekście liberalizacji minimalnych wymagań stawianych
podmiotom leczniczym, które chcą realizować świadczenia finansowane ze środków
publicznych z jednoczesnym zachowaniem wysokiego poziomu udzielanych świadczeń.
Ponadto Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizy mające na celu potwierdzenie
zasadności poszerzania zakresu personelu uprawnionego do udzielania poszczególnych
świadczeń, co powinno spowodować zwiększenie liczby udzielanych świadczeń oraz
skrócenie czasu oczekiwania na świadczenie.
Celem Ministerstwa Zdrowia jest również zapewnienie większego dostępu do poradni w
specjalnościach charakteryzujących się wyjątkowo wysokim czasem oczekiwania na
świadczenie zdrowotne przez m.in. rozwijanie narzędzi ułatwiających zapisywanie i
wypisywanie pacjentów z kolejek oraz wprowadzenie rozwiązań motywujących
pacjentów do informowania podmiotów leczniczych o odwoływaniu wizyt. Obecnie
prowadzone są prace mające na celu zapewnienie optymalnego wykorzystania terminów
świadczeń oferowanych przez poszczególnych świadczeniodawców, w tym
zwalniających się także w ostatniej chwili. Wprowadzenie jednej centralnej listy i
Centralnej e-Rejestracji, umożliwiającej pacjentowi wybór świadczeniodawcy z
najkrótszym czasem oczekiwania spośród wszystkich świadczeniodawców udzielających
świadczenia z danego zakresu, przyspieszy termin uzyskania świadczenia. Ponadto
system ten ma na celu ułatwienie pacjentowi odwołania (i zmiany) terminu świadczenia,
w ramach systemu Centralnej e-Rejestracji. Zgodnie z założeniami, system e-Rejestracji
zapewni możliwość samodzielnego umawiania się na wybrane świadczenia – w każdej
chwili przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP) lub przez Infolinię Centralnej e-Rejestracji
oraz wygodną możliwość odwołania wizyty lub zmiany terminu. Ponadto Centralna e-
Rejestracja ułatwi sprawdzanie na bieżąco terminów wizyt i będzie przypominała o
terminie wizyty przez konsultanta, IKP, SMS albo e-mail, w sposób wskazany przez
pacjenta. Rozwiązania w tym zakresie są obecnie testowane w formie pilotażu, m.in. w
odniesieniu do umawiania porad specjalistycznych z zakresu kardiologii. Zaawansowane
są także prace nad projektem ustawy, która ma na celu powszechne stosowanie e-
Rejestracji.
Ministerstwo Zdrowia planuje również zapewnienie większego dostępu do poradni
specjalistycznych, poprzez poprawę jakości diagnostyki i leczenia w ramach AOS oraz
wyrównywanie różnic w dostępności. Służyć temu będzie wsparcie inwestycji w
infrastrukturę, sprzęt i wyposażenie AOS w ponadregionalnych podmiotach leczniczych
(dla których organem założycielskim lub prowadzącym jest minister lub wojewoda).
Jednocześnie informuję, że aktualnie nie jest możliwe dokładne określenie terminów
wdrożenia planowanych zmian.
4. Wsparcie dla personelu medycznego :
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie mechanizmów wsparcia dla lekarzy i
pielęgniarek, takich jak lepsze warunki pracy, systemy motywacyjne czy wsparcie
psychologiczne? Jeśli tak, jakie są szczegóły tych działań i kiedy zostaną one
wprowadzone?
W pierwszej kolejności należy wskazać, że minister właściwy do spraw zdrowia nie pełni
funkcji pracodawcy w stosunku do pracowników podmiotów leczniczych. Zgodnie z
obowiązującymi przepisami prawa, przede wszystkim ustawą z dnia 15 kwietnia 2011 r.
o działalności leczniczej (Dz.U. 2024 poz. 799), obowiązki pracodawcy w stosunku do
pracowników danego podmiotu leczniczego wykonuje kierownik/ dyrektor tego
podmiotu. To jego obowiązkiem jest m.in. dbałość o warunki, atmosferę pracy i właściwą
organizacje pracy w danym podmiocie. To zaś, że dany podmiot leczniczy bądź podmiot
wykonujący działalność leczniczą udziela świadczeń finansowanych ze środków
publicznych, w żadnym razie nie nakłada na Ministra Zdrowia obowiązku przyjęcia na
siebie obowiązków i uprawnień przysługujących pracodawcy bądź tzw. podmiotowi
tworzącemu dany podmiot leczniczy.
-- 6 of 10 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Jednocześnie wskazania wymaga, że w przypadku pracowników podmiotów leczniczych
wykonujących zawody medyczne i okołomedyczne (tzw. działalności podstawowej),
podstawowym aktem prawnym regulującym poziom minimalnych wynagrodzeń nie jest
ustawa z dnia 10 stycznia 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. 2024 poz.
1773), lecz ustawa z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego
wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach
leczniczych (Dz.U. 2022 poz. 2139), wprowadzająca m.in. coroczną waloryzację,
począwszy od dnia 1 lipca 2024 r., wynagrodzeń zasadniczych zatrudnionych na
podstawie umowy o pracę pracowników tzw. działalności podstawowej podmiotów
leczniczych (a więc także lekarzy i pielęgniarek), w oparciu o wskaźnik wzrostu kwoty
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w roku
poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku
Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.
5. Reformy strukturalne w systemie ochrony zdrowia :
Jakie konkretne reformy strukturalne są obecnie przygotowywane w celu poprawy
funkcjonowania systemu ochrony zdrowia? Proszę o przedstawienie harmonogramu ich
realizacji.
W Ministerstwie Zdrowia od kilku miesięcy trwają prace legislacyjne nad projektem
ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych oraz niektórych innych ustaw (UD71), zawierającej szereg rozwiązań
reformujących system szpitalny w naszym kraju. W dniu 20 listopada 2024 r. została
skierowana do konsultacji publicznych kolejna wersja tego projektu, przewidująca:
1) reformę struktury oraz zasad kwalifikacji do systemu podstawowego szpitalnego
zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ/ sieć szpitali)
Proponuje się odejście od dotychczasowego wyodrębnienia w PSZ 6 poziomów
zabezpieczenia. Dotychczasowe kryteria kwalifikacji do poszczególnych poziomów
były skomplikowane i mało przejrzyste, a sam podział na poziomy zabezpieczenia w
istocie nie przynosił żadnej wartości dodanej dla pacjentów, stwarzając jednocześnie
mylne wrażenie, że chodzi o rodzaj poziomów referencyjnych. Do nowej „sieci szpitali”
– która rozpocznie działanie od dnia 1 lipca 2027 r. – zostaną zakwalifikowane
wszystkie szpitale mające przynajmniej jeden profil w zakresie leczenia szpitalnego
(oddział szpitalny) w trybie pełnej hospitalizacji, objęty dotychczasową umową o
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej prze okres co najmniej 2 lat. Kwalifikacji, na
terenie danego województwa, będzie dokonywał właściwy wojewoda, po zasięgnięciu
opinii zespołu złożonego z przedstawicieli: podmiotów tworzących samodzielne
publiczne zakłady opieki zdrowotnej (SPZOZ)/ podmiotów leczniczych w formie
spółek działających na terenie województwa, dyrektora właściwego oddziału
wojewódzkiego NFZ, wojewody i właściwego konsultanta wojewódzkiego albo
krajowego, kierując się m.in. potrzebą właściwego zabezpieczenia dostępu do
świadczeń opieki zdrowotnej, określaną w szczególności w oparciu o mapę potrzeb
zdrowotnych oraz krajowy i wojewódzki plan transformacji, oraz biorąc pod uwagę
możliwość udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w sposób zapewniający wysoką
jakość tych świadczeń i bezpieczeństwo pacjentów.
Proponuje się także:
uproszczenie i złagodzenie zasad regulujących objęcie umową o udzielanie
świadczeń w ramach PSZ wybranych dodatkowych rodzajów świadczeń,
wprowadzenie regulacji umożliwiającej, na wniosek świadczeniodawcy i za zgodą
NFZ, dokonanie w umowie o udzielanie świadczeń w ramach PSZ zmiany
polegającej na:
wykreśleniu danych profili świadczeń, z jednoczesnym zawarciem dodatkowej
umowy (bez konkursu) na odpowiadające tym profilom zakresy realizowane w
trybie hospitalizacji planowej albo leczenia jednego dnia,
całkowitej rezygnacji z udzielania świadczeń w danym profilu,
zamianie szpitalnego oddziału ratunkowego (SOR) na izbę przyjęć (IP) lub IP na
SOR;
-- 7 of 10 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
uelastycznienie i racjonalizację zasad udzielania świadczeń nocnej i świątecznej
opieki zdrowotnej w ramach PSZ (obowiązek udzielania tych świadczeń tylko dla
szpitali posiadających SOR).
Proponowane zmiany w PSZ powinny przyczynić się do koncentracji świadczeń
szpitalnych zabiegowych w ośrodkach dysponujących większym doświadczeniem i
potencjałem kadrowym, a jednocześnie do lepszego wykorzystania ograniczonych
zasobów, w tym poprzez zmniejszenie liczby szpitali utrzymujących stałą gotowość do
udzielania świadczeń w trybie ostrym.
2) wdrożenie rozwiązań umożliwiających konsolidację podmiotów leczniczych oraz
wzmocnienie nadzoru podmiotów tworzących nad tworzeniem i realizacją
programów restrukturyzacyjnych
Projekt wprowadza możliwość tworzenia i prowadzenia SPZOZ oraz podmiotów
leczniczych w formie spółek kapitałowych i jednostek budżetowych przez związki
jednostek samorządu terytorialnego (JST). Dzięki temu rozwiązaniu, JST będą mogły
łączyć podmioty lecznicze, co umożliwi tworzenie większych i bardziej efektywnych
jednostek. Jednocześnie projekt uszczegóławia przepisy dotyczące programów
naprawczych, które dotyczą zarówno SPZOZ, jak i podmiotów w formie spółek.
Sporządzenie programu poprzedzają analizy efektywności funkcjonowania i
zarządzania, ekonomiczne, jakościowe, operacyjne, działalności leczniczej oraz
działalności poszczególnych komórek organizacyjnych. Program ma uwzględniać
obowiązek dostosowania działalności podmiotu do regionalnych i krajowych potrzeb
zdrowotnych.
Przewiduje się, że ww. projekt ustawy powinien zostać przyjęty przez Radę Ministrów i
skierowany do Sejmu w styczniu 2025 r.
6. Wprowadzenie bonu stomatologicznego:
Kiedy planowane jest wprowadzenie tego bonu i jakie będą jego główne założenia?
Ministerstwo Zdrowia prowadzi prace analityczne ukierunkowane na zagwarantowanie
szerokiego dostępu do świadczeń stomatologicznych dla dzieci i młodzieży w ramach
ubezpieczenia zdrowotnego. Rozważane są różne scenariusze, komplementarne do
istniejącego systemu i umożliwiające korzystanie z bezpłatnych świadczeń niezależnie od
miejsca zamieszkania i możliwości lokalnego transportu, w tym również w szkołach.
Dodatkowo, pod uwagę brane są kampanie ukierunkowane na podkreślenie znaczenia
stomatologii dla prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży. Działania w tym obszarze
wymagają szerokiego i kompleksowego podejścia. Warto jednocześnie zaznaczyć, że
kierunkowe działania i decyzje, dotyczące między innymi zmian w opiece
stomatologicznej nad dziećmi i młodzieżą będą podejmowane sukcesywnie w ramach
wspólnego dialogu na rzecz ochrony zdrowia.
7. Zapewnienie opieki stomatologicznej w szkołach :
Jaki jest harmonogram wdrożenia tego programu i jakie środki zostaną na niego
przeznaczone?
Wskazania wymaga, że zgodnie z ustawą z dnia 12 kwietnia 2019 r. o opiece zdrowotnej
nad uczniami (Dz.U. 2019 poz. 1078), obowiązek zapewnia uczniom możliwości
korzystania z gabinetu dentystycznego spoczywa na organie prowadzącym szkołę
(najczęściej jest to jednostka samorządu terytorialnego).
W odniesieniu do sposobu realizacji tego zadania, ustawa przewiduje elastyczne
rozwiązania umożliwiające organom prowadzącym szkoły dostosowanie organizacji
miejsca i warunków udzielania świadczeń do poszczególnych placówek. Może to być
utworzenie gabinetu dentystycznego na terenie szkoły, a w przypadku braku gabinetu w
szkole, organ prowadzący szkołę zawiera porozumienie z podmiotem wykonującym
działalność leczniczą udzielającym świadczeń zdrowotnych z zakresu leczenia
stomatologicznego dla dzieci i młodzieży finansowanych ze środków publicznych, w
którym określa się sposób organizacji udzielania świadczeń.
Tworzenie gabinetu w szkole nie zawsze jest rozwiązaniem optymalnym, dlatego organ
prowadzący ma możliwość wyboru alternatywnych sposobów zapewnienia uczniom
-- 8 of 10 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
9
możliwości korzystania z gabinetu dentystycznego. Stąd możliwość zawarcia
porozumienia z tzw. gabinetem współpracującym ze szkołą, w którym uczniowie
korzystają ze świadczeń stomatologicznych poza kolejnością. Uzupełniającym sposobem
zapewnienia uczniom opieki dentystycznej jest dentobus.
8. Zniesienie limitów w leczeniu szpitalnym :
Kiedy planowane jest zniesienie tych limitów i jakie będą tego konsekwencje dla
pacjentów?
Obecnie nie są prowadzone prace w zakresie zniesienia limitów w leczeniu szpitalnym.
Ministerstwo Zdrowia nie jest w stanie określić przybliżonego terminu przedmiotowych
prac.
9. Poprawa dostępności do znieczuleń podczas porodów :
Jakie działania są podejmowane w tym zakresie i kiedy pacjentki mogą spodziewać się
realnych zmian?
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie
standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz.U. 2023 poz. 1324), rodząca ma
prawo do łagodzenia bólu porodowego. Osoby sprawujące opiekę nad rodzącą
uzgadniają z nią sposób postępowania mającego na celu łagodzenie bólu porodowego, z
uwzględnieniem stanu klinicznego oraz gradacji metod dostępnych i stosowanych w
podmiocie wykonującym działalność leczniczą oraz zapewniają rodzącej wsparcie w ich
zastosowaniu, uwzględniając jej zdanie w tym zakresie.
W celu poprawy dostępu do znieczulenia okołoporodowego w przypadku wszystkich
porodów zakończonych drogami natury, wprowadzono finansowe zachęty dla szpitali.
Zgodnie z zarządzeniem nr 37/2024/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z
dnia 29 marca 2024 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w
rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne,
dla świadczeniodawców udzielających świadczeń w zakresach położnictwo i ginekologia
na poszczególnych poziomach referencyjnych związanych z porodem drogami natury z
zastosowaniem znieczulenia zewnątrzoponowego, wartość dedykowanych produktów
rozliczeniowych jest korygowana w zależności od udziału porodów zakończonych
drogami natury w znieczuleniu zewnątrzoponowym lub w przypadkach uzasadnionych
medycznie – w znieczuleniu podpajęczynówkowym, do wszystkich porodów
zakończonych drogami natury, współczynnikiem o wartości:
1) udział < 5% – 0,95,
2) udział > 10% – 1,12,
3) udział > 20% – 1,19,
4) udział > 35% – 1,21.
Szpitale są premiowane, jeśli zapewnią znieczulenie zewnątrzoponowe lub znieczulenie
podpajęczynówkowe (w uzasadnionych przypadkach), przy co najmniej 10% wszystkich
porodów naturalnych. Efekt wprowadzonej z dniem 1 lipca 2024 r. premii finansowej za
znieczulenia zewnątrzoponowe i podpajęczynówkowe już jest widoczny – zgodnie z
danymi NFZ, w miesiącach od stycznia do września 2024 r. było 21 555 porodów ze
znieczuleniem na 96 228 porodów drogami natury, co daje średnio 22,4% znieczulanych
porodów (z tendencją rosnącą – sierpień 24,55%, dane za wrzesień niepełne), podczas
gdy w 2023 r. takich porodów było 17%.
Wskaźniki dotyczące porodów i opieki okołoporodowej w latach 2019-2023 prezentuje
interaktywny raport dostępny pod adresem :
https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-
dane/monitorowanie/porody-opieka-okoloporodowa
W raporcie wskazano informację o liczbie porodów ze znieczuleniem w konkretnych
podmiotach leczniczych. Powyższe ułatwia ciężarnym wybór szpitala, w którym będą
chciały urodzić.
Pomimo istotnej poprawy sytuacji na polskich porodówkach w ostatnim czasie, wiele
obszarów wymaga dalszych zmian, dlatego w resorcie zdrowia trwają prace nad
rozporządzeniem podnoszącym standardy okołoporodowe na wyższy poziom. Kwestia
-- 9 of 10 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
10
poprawy dostępności do znieczuleń przy porodach była w Ministerstwie Zdrowia
tematem prac grupy roboczej, składającej się z ekspertów i praktyków, w tym z lekarzy
anestezjologów i położników, która zaproponowała zmiany w standardzie
organizacyjnym opieki okołoporodowej polegające m.in. na:
wprowadzeniu obowiązku dla podmiotów leczniczych polegającego na publikowaniu
informacji o dostępnych w podmiocie metodach łagodzenia bólu porodowego na
swojej stronie internetowej i regularna jej aktualizacja. Pozwoli to na komfortowe
podjęcie przez rodzącą wcześniejszej decyzji, co do wyboru miejsca porodu, jak
również zagwarantuje większą konkurencję podmiotów o zdobycie odpowiednio
wysokiej liczby rodzących, zapewniając jak najszerszy wachlarz metod łagodzenia
bólu porodowego,
doprecyzowaniu sposobu podawania opioidów w metodach farmakologicznych
łagodzenia bólu porodowego, w celu wykluczenia stosowania petydyny, która
podawana domięśniowo może powodować wiele działań niepożądanych, zarówno u
matki, jak i dziecka, z uwagi na jej długi okres półtrwania w organizmie,
wprowadzeniu przepisów umożliwiających wykonywanie przez lekarza więcej niż
jednej analgezji rodzącej jednocześnie, zapewniając z jednej strony bezpieczeństwo
wszystkim znieczulonym rodzącym oraz gwarantując efektywne wykorzystanie kadry
medycznej i zwiększając dostęp do tej metody łagodzenia bólu porodowego,
zwiększeniu udziału położnych anestezjologicznych w opiece nad rodzącą w
warunkach analgezji regionalnej poprzez doprecyzowanie, że położna
anestezjologiczna, która sprawuje opiekę nad rodzącą w warunkach analgezji
regionalnej, nie będzie jednocześnie prowadzić porodu.
Nowelizacja standardów opieki okołoporodowej ma na celu zapewnienie poczucia
bezpieczeństwa pacjentkom oraz personelowi medycznemu, a także poprawę
funkcjonowania szpitali.
W tej chwili projekt jest w uzgodnieniach wewnętrznych i w najbliższym czasie będzie
skierowany do uzgodnień zewnętrznych i konsultacji społecznych.
10.Konsolidacja szpitali:
Jakie są plany dotyczące konsolidacji szpitali i jaki jest harmonogram tych działań?
Procedowany obecnie projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw
wprowadza możliwość prowadzenia podmiotów leczniczych przez związki jednostek
samorządu terytorialnego. W aktualnym stanie prawnym podmiotami tworzącymi dla
samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej mogą być jednostki samorządu
terytorialnego. Natomiast nie mogą nimi być związki jednostek samorządu
terytorialnego, co utrudnia konsolidację tych samodzielnych publicznych zakładów
opieki zdrowotnej oraz uniemożliwia efektywne wykorzystanie zasobów ludzkich i
materialnych. Projekt ustawy przewiduje możliwość tworzenia i prowadzenia
samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, a także podmiotów leczniczych
w formie spółek kapitałowych i jednostek budżetowych, również przez związki jednostek
samorządu terytorialnego, jako podmioty tworzące. Dzięki temu rozwiązaniu, jednostki
samorządu będą mogły łączyć samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, co
umożliwi tworzenie większych i bardziej efektywnych podmiotów leczniczych.
Tworzenie ww. będzie fakultatywne, co oznacza, że to jednostki samorządu
terytorialnego będą podejmowały decyzje w tym zakresie. A zatem proces konsolidacji
będzie miał charakter oddolny i dobrowolny.
Przewiduje się, że ww. projekt ustawy powinien zostać przyjęty przez Radę Ministrów i
skierowany do Sejmu w styczniu 2025 r.
Z wyrazami szacunku,
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 10 of 10 --