Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DEI-WE.050.1.2024.DK
3506756.13857806.11201231
Warszawa, 05-12-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Wojciecha Króla w sprawie propozycji utworzenia
funduszu czystego transportu - K10INT6598, proszę o przyjęcie poniższej odpowiedzi na
zadane pytanie.
Pytanie: Czy ministerstwo rozważy apel Polskiego Alarmu Smogowego ws. utworzenia
funduszu czystego transportu?
Na wstępie zaznaczyć należy, że Polski Alarm Smogowy wystosował w lipcu br. apel1
o utworzenie dedykowanego funduszu czystego transportu dla miast, które będą
zobligowane do tworzenia stref czystego transportu (SCT). Obowiązek taki dotyczył będzie
tylko nielicznych miast, na obszarze których stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego
poziomu stężenia średniorocznego poziomu zanieczyszczeń dwutlenkiem azotu (NO2).
Wskazać należy, że strefy czystego transportu, które powstają na całym świecie są jednym
z narzędzi umożliwiającym znaczące ograniczanie szkodliwych emisji pochodzących z ruchu
drogowego na obszarach miejskich. Tworzenie takich stref przynosi wymierne efekty
środowiskowe, a także zdrowotne.
W polskim prawie, przepisy dotyczące zasad tworzenia i funkcjonowania SCT zawarte są
w ustawie z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz.U.
z 2024 r. poz. 1289). W grudniu 2021 roku weszła w życie nowelizacja ustawy, która
zmodyfikowała zasady tworzenia stref. Obecne przepisy są efektem kompromisu pomiędzy
oczekiwaniami organizacji ekologicznych, samorządów oraz społeczeństwa.
Ustawodawca zdecydował pozostawić samorządom swobodę decyzyjną w zakresie
szczegółowych rozwiązań dotyczących stref przyjmując, że władze lokalne najlepiej znają
potrzeby danej gminy. W tym kontekście należy zaznaczyć, że obszar ustanawianej strefy
jest również określany przez samorządy na podstawie autonomicznych decyzji i analiz.
Analizy te powinny obejmować również możliwości finansowe samorządu w zakresie
przebudowy lub rozbudowy istniejącej infrastruktury celem dostosowania jej do potrzeb
wynikających z funkcjonowania SCT.
1 https://polskialarmsmogowy.pl/2024/07/pas-apeluje-do-minister-klimatu-o-pieniadze-na-fundusz-
czystego-transportu/

-- 1 of 3 --

Strefy czystego transportu mogą powstać na terenie każdej gminy, na dowolnym obszarze.
Na końcowym etapie procesu legislacyjnego natomiast, jest projekt ustawy o zmianie ustawy
o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy
nr 751), który przewiduje wprowadzenie obowiązku tworzenia stref w miastach, gdzie
występuje przekroczenie średniorocznego dopuszczalnego poziomu NO2. Obecnie są to
jedynie cztery miasta w Polsce – Warszawa, Kraków, Katowice i Wrocław, z czego
w Warszawie SCT już funkcjonuje, a w Krakowie zacznie funkcjonować z 1 lipca 2025 r.
Samorządy w uchwale ustanawiającej strefę mogą umożliwić wjazd na jej obszar np.: dla
mieszkańców lub przedsiębiorców, niezależnie od posiadanego pojazdu. Gmina może podjąć
także decyzję w zakresie dopuszczenia do wjazdu pojazdów spełniających określoną normę
emisji spalin. Gmina może umożliwić wjazd na teren strefy pojazdom innym niż uprawnionym
na podstawie uchwały rady gminy po uiszczeniu opłaty. W procedowanym projekcie zmiany
ustawy (druk sejmowy nr 751) proponuje się odejście od ograniczeń godzinowych
w możliwości pobierania opłat za wjazd do SCT, tak aby umożliwić samorządom jeszcze
bardziej elastyczne uregulowanie tej kwestii wg. własnych potrzeb. Należy podkreślić, że
zmiana ta pozwoli na zwiększenie dochodów danej gminy w przypadku utworzenia strefy
czystego transportu.
Pobierane opłaty mogą być przeznaczane na oznakowania strefy czystego transportu;
zakupu autobusów zeroemisyjnych; zakupu tramwajów; zakupu innych środków transportu
zbiorowego; finansowania programów wsparcia zakupu rowerów elektrycznych. Dzięki tym
przepisom możliwe jest wsparcie rozwoju zeroemisyjnego transportu publicznego, z opłat
pochodzących od użytkowników pojazdów spalinowych. W MKiŚ rozpoczęto również prace
nad nowelizacją ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych, i w ramach zmian
analizowane jest rozszerzenie katalogu, możliwych do finansowania z wpływów
pochodzących z funkcjonowania SCT, działań na rzecz ograniczenia emisji z transportu.
W związku z obecnym brzmieniem przepisów oraz planowanymi zmianami, w opinii MKiŚ na
chwilę obecną brak jest uzasadnienia dla tworzenia specjalnego, dedykowanego funduszu
dla wsparcia miast w tworzeniu stref czystego transportu.
Podkreślić należy, że działania infrastrukturalne jak np. budowa parkingów P+R czy też
wymiana taboru autobusowego jest już finansowana z innych środków czy to unijnych czy
krajowych jak np. programy NFOŚiGW.
Dodatkowo, aby wspierać proces transformacji transportu miejskiego w kierunku
ograniczenia szkodliwych emisji, NFOŚiGW we współpracy z Ministerstwem Klimatu
i Środowiska uruchomił w 2021 r. program finansowego wsparcia zakupu autobusów
zeroemisyjnych wraz z niezbędną infrastrukturą ładowania lub tankowania wodoru „Zielony
Transport Publiczny (ZTP)”. Głównym celem programu ZTP jest obniżenie wykorzystania
energii i paliw emisyjnych w miejskim transporcie zbiorowym, ale także kreowanie trendu
zielonej mobilności wśród mieszkańców, która sprzyja rozwojowi gospodarczemu
i społecznemu miast. Autobusy elektryczne i wodorowe zastępują na miejskich liniach
komunikacyjnych dotychczas użytkowane autobusy spalinowe, co obserwujemy w bardzo
wielu polskich miastach.
W programie zapewniono atrakcyjny poziom dofinansowania wynoszący do 80% kosztów
kwalifikowanych zakupu autobusów z napędem elektrycznym oraz trolejbusów,
a w przypadku autobusów wodorowych 90%. Łącznie, w ramach II naborów na program
zostały przeznaczone ponad 2 mld zł.

-- 2 of 3 --

Ponadto, program priorytetowy „Zielony Transport Publiczny” został uwzględniony w KPO
w inwestycji G1.3.2 Zeroemisyjny transport zbiorowy (autobusy), gdzie na wsparcie zakupu
1159 szt. autobusów zeroemisyjnych przewidziano kwotę 3 379 mln zł. NFOŚiGW do końca
bieżącego roku zawiera umowy na trzeci już nabór oraz aneksuje umowy z naborów
pierwszego i drugiego celem zakontraktowania ww. kwoty, wspierając w inwestycjach
polskie miasta. Tak więc łączny budżet na wsparcie „Zielonego Transportu Publiczny” to
ponad 5,3 mld zł.
Jednocześnie planowane jest kontynuowanie działań mających na celu dofinansowanie
procesu wymiany spalinowych autobusów świadczących usługi transportu publicznego na
pojazdy zeroemisyjne. W tym celu możliwe jest wykorzystanie środków Funduszu
Modernizacyjnego, programów regionalnych UE, oraz planowanego do uruchomienia
w 2026 r. Społecznego Funduszu Klimatycznego.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/

-- 3 of 3 --