Interpelacja w sprawie ujednolicenia przepisów dotyczących refundacji kosztów zakupu okularów korekcyjnych dla pracowników ochrony zdrowia
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6591
do ministra zdrowia
w sprawie ujednolicenia przepisów dotyczących refundacji kosztów zakupu okularów korekcyjnych dla pracowników ochrony zdrowia
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 22-11-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą potrzeby ujednolicenia przepisów regulujących refundację okularów korekcyjnych dla pracowników sektora ochrony zdrowia, którzy wykonują pracę przy monitorach komputerowych przez ponad siedem godzin dziennie. Obecnie obowiązujące regulacje pozostawiają decyzję o refundacji w gestii pracodawcy, co prowadzi do istotnych nierówności w traktowaniu pracowników oraz nadmiernej uznaniowości, która negatywnie wpływa na warunki pracy, szczególnie w sektorze publicznym, takim jak placówki medyczne. Taka sytuacja jest nieakceptowalna, szczególnie w kontekście rosnącej liczby pracowników zmuszonych do spędzania większości dnia przed ekranem komputera, co znacząco wpływa na ich zdrowie, zwłaszcza na kondycję wzroku.
Przykład problemu
Przykładem tego problemu jest sytuacja pracowniczki rejestracji poradni, która ze względu na specyfikę swoich obowiązków większość czasu pracy spędza przed monitorem. Długotrwałe korzystanie z urządzeń ekranowych prowadzi do licznych negatywnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak pogorszenie wzroku, bóle głowy oraz chroniczne zmęczenie oczu. W jej przypadku wieloletnia praca w takich warunkach oraz jej wiek przyczyniły się do znacznego pogorszenia wzroku, co wymagało zakupu nowych okularów. Sytuacja ta jest jeszcze bardziej problematyczna, gdyż pracowniczka jest jednooczna, co dodatkowo zwiększa obciążenie zdrowotne. Niestety, w jej placówce decyzja o refundacji jest uzależniona od uznania dyrektora, a kwota refundacji wynosząca 50 zł jest zdecydowanie niewystarczająca w kontekście rzeczywistych kosztów, które mogą sięgać nawet 1000 zł. Takie podejście jest nieadekwatne do realnych potrzeb pracowników i podważa sprawiedliwość w dostępie do wsparcia zdrowotnego.
Przykłady rozwiązań zagranicznych
W innych krajach Unii Europejskiej, takich jak Niemcy, pracodawcy są zobowiązani do zapewnienia pracownikom odpowiednich warunków pracy, w tym refundacji środków ochrony zdrowia, takich jak okulary korekcyjne, co ma kluczowe znaczenie dla zdrowia i komfortu pracy. W Polsce jednak brak jednolitych przepisów regulujących tę kwestię, co skutkuje pozostawieniem pracowników na łasce uznaniowości swoich pracodawców. Pracownicy ochrony zdrowia, mimo spełniania wszelkich wymogów uprawniających do refundacji, często nie otrzymują adekwatnego wsparcia lub jest ono symboliczne. Problem ten dotyczy tysięcy pracowników, co jednoznacznie wskazuje na konieczność wprowadzenia ujednoliconych regulacji.
Konsekwencje braku ujednoliconych przepisów
Pracownicy ochrony zdrowia pełnią fundamentalną rolę w systemie, dlatego muszą mieć zapewnione odpowiednie warunki pracy, aby efektywnie realizować swoje obowiązki. Praca przed monitorem, szczególnie w kontekście rejestracji pacjentów, obsługi dokumentacji medycznej oraz analizy danych, jest nieodłącznym elementem ich codziennych zadań. Brak wsparcia w zakresie korekcji wzroku nie tylko obciąża zdrowie pracowników, ale również wpływa na ich efektywność zawodową. W obecnych realiach, w których powszechnie wykorzystuje się komputery i urządzenia elektroniczne, konieczne jest wprowadzenie jednolitych przepisów, które zagwarantują pracownikom ochronę zdrowia wzroku. Wsparcie to powinno być priorytetem, szczególnie dla osób, które na co dzień dbają o zdrowie innych.
Niewłaściwe warunki pracy mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, które w dłuższej perspektywie generują znaczne koszty dla systemu ochrony zdrowia. Pracownicy ochrony zdrowia cierpiący na problemy ze wzrokiem mogą być mniej efektywni, co bezpośrednio przekłada się na jakość opieki nad pacjentami. Koszty związane z leczeniem powikłań wynikających z pogorszenia wzroku oraz zmniejszoną wydajnością pracowników mogą być znacznie wyższe niż koszty zapewnienia im odpowiednich warunków pracy, w tym refundacji okularów korekcyjnych. Według badań Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA), inwestycje w poprawę warunków pracy, w tym ochronę wzroku, prowadzą do zmniejszenia absencji oraz zwiększenia wydajności, co jest korzystne ekonomicznie dla całego systemu ochrony zdrowia.
Wsparcie finansowe pracowników ochrony zdrowia
Należy również podkreślić, że pracownicy ochrony zdrowia, ze względu na często niskie wynagrodzenia, nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów zakupu okularów korekcyjnych. Praca w sektorze medycznym wiąże się z dużym stresem oraz obciążeniem fizycznym i psychicznym, dlatego wsparcie pracodawcy w utrzymaniu dobrego stanu zdrowia jest niezwykle istotne. Brak wsparcia w tej podstawowej kwestii może prowadzić do poczucia niesprawiedliwości i braku docenienia, co z kolei negatywnie wpływa na motywację i zaangażowanie pracowników. Pracownicy muszą mieć pewność, że ich zdrowie jest priorytetem dla pracodawcy, a refundacja okularów korekcyjnych stanowi podstawowy krok w tym kierunku.
W związku z powyższym apeluję o podjęcie działań na rzecz ujednolicenia przepisów dotyczących refundacji okularów korekcyjnych dla pracowników ochrony zdrowia, tak aby decyzje w tej kwestii nie były uzależnione od uznaniowości pracodawców, a pracownicy mogli liczyć na rzeczywiste wsparcie w zakresie utrzymania zdrowia wzroku. Proszę o rozważenie możliwości wprowadzenia ogólnokrajowych przepisów, które zobowiążą pracodawców do pokrywania kosztów zakupu okularów korekcyjnych dla pracowników spędzających znaczną część czasu pracy przed monitorem. Taka regulacja nie tylko wyrównałaby szanse pracowników, ale również przyczyniłaby się do podniesienia standardów pracy w sektorze ochrony zdrowia.
Proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje podjęcie działań mających na celu ujednolicenie przepisów dotyczących refundacji okularów korekcyjnych dla pracowników ochrony zdrowia pracujących przy monitorach komputerowych?
Czy rozważane jest wprowadzenie ogólnokrajowych przepisów zobowiązujących pracodawców do pokrywania kosztów zakupu okularów korekcyjnych w sytuacji, gdy praca wymaga długotrwałego korzystania z monitora?
Jakie inne działania ministerstwo podejmuje w celu poprawy warunków pracy pracowników ochrony zdrowia, szczególnie w kontekście ochrony ich wzroku?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie kampanii informacyjnej mającej na celu uświadomienie pracodawcom i pracownikom znaczenia odpowiednich warunków pracy przy monitorach komputerowych, w tym konieczności dbania o wzrok pracowników?
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Partia Razem
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4725 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPM.052.97.2024.AO
Warszawa, 09 grudnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi Interpelację nr 6591, z dnia 27 listopada 2024 r., złożoną przez Panią Poseł
Martę Stożek w sprawie ujednolicenia przepisów dotyczących refundacji kosztów zakupu
okularów korekcyjnych dla pracowników ochrony zdrowia, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych wyjaśnień.
Zgodnie z przepisem § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia
1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych
w monitory ekranowe (Dz. U. Nr 148, poz. 973, z późn. zm.), pracodawca jest obowiązany
zapewnić pracownikom profilaktyczną opiekę zdrowotną, w zakresie i na zasadach
określonych w odrębnych przepisach. Stosownie do ust. 2 ww. przepisu pracodawca jest
obowiązany zapewnić pracownikom okulary lub szkła kontaktowe korygujące wzrok,
zgodne z zaleceniem lekarza, jeżeli wyniki badań okulistycznych przeprowadzonych w
ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej, wykażą potrzebę ich stosowania podczas pracy
przy obsłudze monitora ekranowego. Zatem pracodawcy muszą ponieść koszty
profilaktycznej opieki lekarskiej i refundować koszt zakupu okularów lub soczewek
kontaktowych, jeżeli lekarz medycyny pracy wskaże w orzeczeniu lekarskim, że są one
niezbędne do pracy przy monitorze ekranowym. O wysokości refundacji decyduje
pracodawca. Zarówno w przypadku okularów, jak i soczewek kontaktowych, ponosi on
koszty refundacji jedynie do ustalonego w firmie/zakładzie pracy poziomu. Ustawodawca
pozostawił jednak pracodawcom dowolność w ustalaniu kosztów refundacji.
Wskazać również należy, że wymienione w przepisach wymagania są wymaganiami
minimalnymi, które muszą być bezwzględnie spełniane, nie ma jednak przeciwwskazań, aby
w trosce o zdrowie i dobre samopoczucie pracownika, pracodawca wyznaczał wyższe
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
standardy niż zostało to określone w przepisach prawa. Pracodawca ponosi bowiem
odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy, ma także
obowiązek chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i
higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.
Mając na uwadze powyższe, pracodawca może ustalić dowolną kwotę refundacji kosztów
zakupu okularów lub soczewek kontaktowych, a także okresowo waloryzować tę kwotę.
Ostatnia nowelizacja rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na
stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe obejmowała m.in.: rozszerzenie
profilaktycznej opieki zdrowotnej, w tym prawo do refundacji okularów lub szkieł
kontaktowych korygujących wzrok – objęto nią pracowników zatrudnionych przy pracy z
urządzeniami wyposażonymi w monitory ekranowe, a nie jak to do tej pory zatrudnionych
na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe.
Jednocześnie z informacji przekazanych przez Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki
Społecznej, nie przewiduje się nowelizacji ww. rozporządzenia w zakresie ustalenia
minimalnej kwoty dofinansowania zakupu okularów korekcyjnych dla pracowników, a także
nie przewiduje się również zmian dotyczących określenia częstości wymiany okularów
korekcyjnych, gdyż ww. zagadnienie jest już w przepisach uregulowane.
Natomiast zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja
1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej
opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów
przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 607) zakres i częstotliwość badań
profilaktycznych pracowników określają wskazówki metodyczne zawarte w załączniku nr 1
do rozporządzenia. W przepisach tych wskazano, że w przypadku pracy przy obsłudze
monitorów ekranowych badania profilaktyczne wykonuje się co 5 lat. Jednakże § 6 pkt 1
rozporządzenia daje możliwość przeprowadzenia badań lekarskich poza terminami
wynikającymi z częstości wykonywania badań okresowych i orzekania o możliwości
wykonywania dotychczasowej pracy. Skierowanie na takie badania lekarskie wydaje
pracodawca po zgłoszeniu przez pracownika niemożności wykonywania dotychczasowej
pracy. Jeżeli więc pracownik uważa, że przy pracy z monitorem ekranowym pogarsza mu się
wzrok, powinien wystąpić do pracodawcy o skierowanie go na wcześniejsze badania
profilaktyczne.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --