Interpelacja w sprawie zarządzania programem "Mieszkanie na Start"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6577
do ministra aktywów państwowych
w sprawie zarządzania programem "Mieszkanie na Start"
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 22-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą zarządzania inwestycjami realizowanymi przez spółki Skarbu Państwa, w szczególności MDR Inwestycje 8 sp. z o.o. odpowiedzialną za program „Mieszkanie na Start” na osiedlu Nowa Kolejowa we Wrocławiu. Pomimo dogodnej lokalizacji osiedla w centrum miasta oraz oferowanych dopłat w ramach programu zasiedlenie obejmuje obecnie mniej niż połowę z 469 dostępnych mieszkań. Przyczyną tak niskiego wskaźnika zasiedlenia mogą być zarówno wysokie koszty wynajmu, skomplikowane wymogi formalne, jak i restrykcyjne zasady użytkowania lokali, zniechęcające potencjalnych najemców. Sytuacja ta budzi uzasadnione pytania dotyczące efektywności realizacji celów polityki mieszkaniowej przez spółki Skarbu Państwa oraz wskazuje na konieczność pilnego zidentyfikowania i eliminacji barier ograniczających zainteresowanie najmem.
Wysokie koszty wynajmu i restrykcyjne warunki
Relacje mieszkańców wskazują, że kluczowym problemem są wygórowane koszty wynajmu, skomplikowane wymogi formalne oraz restrykcyjne przepisy dotyczące użytkowania lokali. Brak możliwości wcześniejszego wypowiedzenia umowy najmu, liczne ograniczenia w adaptacji mieszkań, takie jak zakaz montażu rolet czy zabudowy wanny, oraz szczegółowe wytyczne dotyczące użytkowania skutecznie zniechęcają potencjalnych najemców. Koszt wynajmu wynoszący około 2900 zł miesięcznie za mieszkanie o powierzchni 54 m2, wraz z opłatą eksploatacyjną wynoszącą 374 zł, jest nieadekwatny do założeń programu taniego wynajmu. Dla porównania średni koszt wynajmu podobnych mieszkań na rynku wynosi około 2000–2500 zł, co sprawia, że oferta na osiedlu Nowa Kolejowa jest znacznie droższa i mniej dostępna dla osób o średnich dochodach. W związku z tym apeluję o rozważenie obniżenia czynszów, co mogłoby uczynić ofertę bardziej dostępną dla osób o średnich dochodach i zwiększyć zainteresowanie wynajmem. Dostęp do przystępnych cenowo mieszkań jest kluczowym elementem stabilizacji społecznej, a skuteczna polityka mieszkaniowa powinna uwzględniać potrzeby różnych grup społecznych.
Surowe procedury weryfikacyjne
Kolejnym problemem są surowe procedury weryfikacyjne realizowane przez PFR Nieruchomości. Każda osoba chcąca zamieszkać z najemcą musi przejść pełną weryfikację finansową, obejmującą czystość w bazach BIK, BIG, KRD oraz posiadanie stabilnego źródła dochodu. Dotyczy to nawet dorosłych dzieci najemców, które po ukończeniu 18. roku życia również muszą spełniać te wymagania. Takie restrykcyjne przepisy znacznie ograniczają swobodę życia mieszkańców, nie przynosząc jednocześnie wymiernych korzyści w zakresie bezpieczeństwa wynajmu. Przykładem negatywnego wpływu może być sytuacja, w której dorosłe dzieci najemców, nie spełniając rygorystycznych wymogów, muszą opuścić mieszkanie, co destabilizuje życie całej rodziny. Procedury te stanowią poważną barierę dla tworzenia stabilnych społeczności lokalnych, które są kluczowe dla rozwoju osiedla.
Ograniczenia infrastrukturalne i jakość wykończenia
Mieszkańcy wskazują również na ograniczenia infrastrukturalne oraz wysokie koszty utrzymania. Lokale są przekazywane do użytku bez pełnego umeblowania, a aranżacja kuchni jest utrudniona przez wcześniej zainstalowane płytki (białe na ścianach, beżowe na podłodze). Ponadto mieszkańcy zgłaszają liczne niedociągnięcia, takie jak pękające i niedomalowane ściany. Ograniczenia dotyczą także aranżacji łazienki – zakaz zabudowy wanny oraz montażu rolet na parterze. Brak możliwości odsprzedania mebli nowemu lokatorowi po zakończeniu umowy najmu również obniża atrakcyjność oferty. Brak elastyczności w zakresie wypowiedzenia umowy przed upływem 24 miesięcy dodatkowo odstrasza potencjalnych najemców, którzy mogą potrzebować większej swobody z uwagi na zmienne okoliczności życiowe. Brak umowy na czas nieokreślony nie daje poczucia stabilności najmu.
Wysokie opłaty za miejsca parkingowe (300 zł miesięcznie) stanowią dodatkowy problem, szczególnie w przypadku osiedla, które ma być propozycją taniego wynajmu. Niedostatek komórek lokatorskich oraz brak przestrzeni do przechowywania negatywnie wpływają na funkcjonalność codziennego życia mieszkańców. Tego rodzaju niedociągnięcia prowadzą do wyraźnej rozbieżności między deklarowanymi celami programu a rzeczywistością, z którą spotykają się mieszkańcy. Z perspektywy polityki publicznej kluczowe jest uwzględnienie potrzeb lokatorów, które powinny być podstawą projektowania infrastruktury użytkowej.
Jakość wykonania budynków również budzi poważne zastrzeżenia. Pękające ściany oraz niedomalowane powierzchnie wskazują na niską jakość prac budowlanych. Mieszkańcy podkreślają, że dotychczas nie podjęto żadnych skutecznych działań naprawczych, co dodatkowo potęguje ich frustrację i obniża zaufanie do inwestora. Takie niedociągnięcia są nie do zaakceptowania, biorąc pod uwagę cele programu mającego zapewniać godne warunki mieszkaniowe. Jakość wykończenia wpływa bezpośrednio na poziom satysfakcji najemców, ich skłonność do rekomendacji oraz stabilność społeczności lokalnej. Inwestycja w odpowiednią jakość wykonania mogłaby również ograniczyć koszty utrzymania w przyszłości, eliminując konieczność częstych napraw. Wprowadzenie standardów jakościowych spełniających oczekiwania mieszkańców powinno być kluczowym elementem polityki mieszkaniowej realizowanej przez państwo.
W związku z powyższymi problemami zasadne jest pytanie, jakie działania planuje podjąć ministerstwo w celu poprawy dostępności i atrakcyjności oferty wynajmu na osiedlu Nowa Kolejowa. Należy rozważyć wprowadzenie elastyczniejszych warunków najmu umożliwiających wcześniejsze wypowiedzenie umowy, co mogłoby znacząco zwiększyć zainteresowanie. Poprawa warunków infrastrukturalnych – zwiększenie liczby komórek lokatorskich, obniżenie kosztów miejsc parkingowych, umożliwienie większej swobody adaptacji lokali – mogłaby znacząco przyczynić się do poprawy sytuacji. Konieczne jest również wprowadzenie regulacji zobowiązujących inwestorów do zapewnienia odpowiedniego standardu jakościowego budynków, co przełoży się na zadowolenie lokatorów i stabilność lokalnych społeczności.
Proszę o odniesienie się do następujących kwestii oraz rozważenie wprowadzenia zmian, które mogłyby przyczynić się do zwiększenia dostępności wynajmu na osiedlu Nowa Kolejowa:
Czy Ministerstwo Aktywów Państwowych prowadzi monitorowanie efektywności realizacji celów polityki mieszkaniowej przez spółki Skarbu Państwa, w tym MDR Inwestycje 8 sp. z o.o.? Jakie wskaźniki efektywności są stosowane do oceny skuteczności tych działań?
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu zwiększenia atrakcyjności wynajmu mieszkań na osiedlu Nowa Kolejowa, w tym obniżenie wysokości czynszów, uproszczenie formalności oraz zwiększenie elastyczności umów najmu?
Jakie mechanizmy kontrolne są stosowane, aby ocenić jakość wykonania mieszkań w inwestycjach realizowanych przez spółki Skarbu Państwa? Jakie wyniki zostały odnotowane w przypadku osiedla Nowa Kolejowa i jakie działania naprawcze są planowane?
Jakie działania są podejmowane przez ministerstwo, aby uniknąć problemów z zasiedlaniem nowych lokali w przyszłych inwestycjach realizowanych przez PFR Nieruchomości? Czy istnieje analiza przyczyn obecnych problemów, które mogą stanowić podstawę do ulepszeń w przyszłych projektach?
Czy ministerstwo przewiduje zwiększenie wsparcia finansowego dla osób o umiarkowanych dochodach, aby obniżyć bariery finansowe związane z wynajmem?
Z poważaniem
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Minister Jakub Jaworowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9998 znakówMinisterstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.341.2024
IK: 1042569
Warszawa, 20 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT6577, Pani Marty Stożek Posłanki na
Sejm RP z dnia 27 listopada 2024 r.
Z uwagi na wykonywanie przez ministra właściwego do spraw aktywów państwowych praw
z akcji Skarbu Państwa w spółce Polski Fundusz Rozwoju S.A. (dalej: PFR S.A.), której spółka
zależna: PFR Nieruchomości S.A. (dalej: PFR Nieruchomości) uczestniczyła w ramach
rynkowej części - leżącego w gestii Ministra Rozwoju i Technologii - Programu „Mieszkanie
Plus”, Ministerstwo Aktywów Państwowych zwróciło się do Spółki o przedstawienie
informacji w sprawie.
Zgodnie z zapisami Narodowego Programu Mieszkaniowego określającymi główne kierunki
polityki mieszkaniowej państwa, przyjętego 27 września 2016 r. uchwałą nr 115/2016 Rady
Ministrów, Pogram „Mieszkanie Plus” został podzielony na dwie części: rynkową
i społeczną. PFR Nieruchomości zarządza częścią aktywów Funduszu Sektora Mieszkań na
Wynajem oraz Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju, które nie są zasilane środkami
publicznymi. Wszystkie inwestycje w ramach rynkowej części rządowego programu
mieszkaniowego (wygaszonej decyzją Ministra Rozwoju i Technologii w dniu 25 maja 2023
r.), które realizowała spółka PFR Nieruchomości powstawały przy udziale środków
Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju (FIZAN). Osiedle przy ul. Kolejowej we Wrocławiu
(osiedle Nowa Kolejowa) składające się z 469 mieszkań stanowi ofertę Funduszu Sektora
Mieszkań dla Rozwoju. Realizowane przez PFR Nieruchomości inwestycje w ramach
środków Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju nie były dotowane ze środków
budżetowych, a PFR Nieruchomości nie korzystała i nadal nie korzysta z preferencyjnego
finansowania. Teren w rejonie ulic Kolejowej, Tęczowej i Prostej we Wrocławiu, na którym
powstało przedmiotowe osiedle, został zakupiony przez MDR Inwestycje 8 sp. z o.o. od
Poczty Polskiej S.A. w 2018 r. Wszystkie koszty wynikające z umów z architektami
i wykonawcą zostały w pełni pokryte ze środków Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju.
Oferta Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju to lokale udostępniane w formule najmu
instytucjonalnego, którego zasady ściśle reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r.
o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
(dalej: ustawa o ochronie praw lokatorów). Zgodnie z przedstawionym stanowiskiem PFR
Nieruchomości, spółki Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju działają w granicach
obowiązujących przepisów prawa, a oferowane przez nie wzory umów w pełni respektują
zapisy wspomnianej ustawy.
PFR Nieruchomości, w swojej odpowiedzi dla Ministerstwa Aktywów Państwowych,
wskazała, że dąży do zwiększenia dostępności cenowej mieszkań poprzez nawiązywanie
współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego. Efektem tej współpracy jest objęcie
-- 1 of 3 --
inwestycji Funduszu dopłatami do czynszów w ramach Programu „Mieszkanie na Start” na
podstawie ustawy z 20 lipca 2018 r. o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków
mieszkaniowych w pierwszych latach najmu mieszkania. Operatorem programu dopłat jest
Bank Gospodarstwa Krajowego.
Warunkiem koniecznym do objęcia inwestycji mieszkaniowej programem dopłat
„Mieszkanie na Start” jest udział samorządu w naborze przyszłych najemców. W związku
z tym MDR Inwestycje 8 sp. z o.o. zaprosiła wrocławski samorząd do przeprowadzenia
wspólnej rekrutacji dla zainteresowanych najmem mieszkania na osiedlu Nowa Kolejowa.
W pierwszej kolejności Rada Miasta przyjęła kryteria społeczne, według których oceniane
były wnioski w części naboru realizowanej przez samorząd. Nabór wniosków prowadzony
przez Urząd Miasta Wrocławia zakończył się 17 maja 2024 r. W kolejnym etapie osoby
biorące udział w naborze poddawały się tzw. weryfikacji finansowej. Umowy mogły zawrzeć
jedynie osoby, które posiadały dochody umożliwiające terminowe pokrywanie kosztów
związanych z najmem mieszkania. By otrzymać dopłatę należy mieć zawartą umowę najmu
i spełnić kryteria wynikające z ustawy. Już dziś część najemców mieszkań na osiedlu Nowa
Kolejowa otrzymuje wsparcie. Średnia dopłata to około 650 złotych, z kolei najwyższa
wynosi niemal 1200 złotych miesięcznie.
PFR Nieruchomości przekazało, że jednym z wymogów formalnych związanych z zawarciem
umowy najmu mieszkania w inwestycjach Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju jest
weryfikacja statusu przyszłych najemców w BIG Infomonitorze i Krajowym Rejestrze
Długów. Podobnie jak wiele podmiotów działających na polskim rynku najmu, spółki
Funduszu sprawdzają rzetelność płatniczą osób, z którymi zostanie podpisana
długoterminowa umowa najmu. Weryfikacji są poddawane wszystkie pełnoletnie osoby
wchodzące w skład gospodarstwa domowego. Jednakże, do tej pory nie odnotowano
sytuacji, w której weryfikacja dorosłych dzieci najemców uniemożliwiła zawarcie lub
przedłużenie umowy najmu.
Odnosząc się do podnoszonej przez Panią Poseł kwestii jakości wykonania mieszkań,
zgodnie z posiadanymi przez Ministerstwo informacjami, standard osiedla oraz jakość
oferowanych mieszkań są znane przyszłym najemcom. Już na etapie naboru wniosków na
stronie internetowej inwestycji są dostępne rzuty mieszkań oraz zdjęcia osiedla
i przykładowych lokali. Mieszkania oferowane przez MDR Inwestycje 8 sp. z o.o. są
wyposażone w standardzie podstawowym. Oznacza to ściany pomalowane na biało, panele
na podłogach, glazurę i terakotę w łazienkach i kuchniach. Najemcy muszą wyposażyć
mieszkania w meble oraz niezbędne sprzęty. Przed podpisaniem umowy, przyszli najemcy
uczestniczą w prezentacji mieszkań i na tej podstawie dokonują ostatecznego wyboru
lokalu. Na kolejnym etapie, czyli po zawarciu umowy, najemcy przekazywane są klucze do
mieszkania oraz sporządzany jest protokół zdawczo-odbiorczy. Jest to dokument w dwóch
egzemplarzach (po jednym dla najemcy i wynajmującego), który zawiera ewentualne uwagi
najemcy do stanu technicznego przejmowanego lokalu.
Ponadto, każdy z najemców ma dostęp do systemu zgłaszania usterek, który jest stale
monitorowany przez zarządcę nieruchomości. Wszystkie zgłoszenia są weryfikowane,
a następnie procedowane w trybie, który jest zależny od charakteru usterki. Należy
pamiętać, że osiedle Nowa Kolejowa jest inwestycją nową, która została oddana do
użytkowania w bieżącym roku, w związku z tym drobne spękania ścian są zjawiskiem
naturalnym związanym z osiadaniem budynków. Będą one usuwane przez generalnego
wykonawcę w toku cyklicznych przeglądów gwarancyjnych.
Z informacji przekazanych przez PFR Nieruchomości wynika, że w związku z tym, że osiedle
Nowa Kolejowa, podobnie jak inne inwestycje Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju, jest
osiedlem oferującym mieszkania na wynajem, najemcy nie mają możliwości wprowadzania
zmian w lokalu. Dopuszczalne są modyfikacje związane z kolorem ścian, czy wiercenie
otworów, by powiesić lustro czy obraz. Jednak, przed zdaniem lokalu, najemca będzie
zobowiązany do przywrócenia go do stanu pierwotnego. Wszelkie prace związane
z ingerencją w elewację budynku bądź elementy, takie jak ramy okienne czy płytki
-- 2 of 3 --
w łazience są niedozwolone, gdyż grożą utratą gwarancji udzielanej przez generalnego
wykonawcę.
Ponadto PFR Nieruchomości zwraca uwagę, iż umowy najmu instytucjonalnego na
24 miesiące są standardową ofertą na osiedlach Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju.
Informacja o okresie trwania umowy jest jednym z kluczowych parametrów wskazywanych
podczas przedstawiania oferty Funduszu. Umowy ze spółką MDR Inwestycje 8 sp. z o.o. są
to - podobnie jak u innych instytucjonalnych wynajmujących – umowy na czas oznaczony,
czyli ani najemca ani wynajmujący nie może rozwiązać ich przed terminem wygaśnięcia.
Daje to najemcy pewność, że może bezpiecznie korzystać z mieszkania w okresie trwania
umowy. Eksmisja najemcy może nastąpić tylko w przypadkach ściśle określonych umową i
przepisami, o których mowa w art. 11 ust. 2 pkt 1-3 w zw. z art. 19 j ustawy o ochronie praw
lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie kodeksu cywilnego. To przypadki, kiedy:
1) pomimo pisemnego upomnienia najemca nadal używa lokalu w sposób sprzeczny z
umową lub niezgodnie z jego przeznaczeniem lub zaniedbuje obowiązki,
dopuszczając do powstania szkód lub niszczy urządzenia przeznaczone do
wspólnego korzystania przez mieszkańców albo wykracza w sposób rażący lub
uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, czyniąc uciążliwym korzystanie z
innych lokali;
2) jest w zwłoce z zapłatą czynszu, innych opłat za używanie lokalu lub opłat
niezależnych od właściciela pobieranych przez właściciela tylko w przypadkach, gdy
lokator nie ma zawartej umowy bezpośrednio z dostawcą mediów lub dostawcą
usług, co najmniej za trzy pełne okresy płatności pomimo uprzedzenia go na piśmie
o zamiarze wypowiedzenia stosunku prawnego i wyznaczenia dodatkowego,
miesięcznego terminu do zapłaty zaległych i bieżących należności;
3) wynajął, podnajął albo oddał do bezpłatnego używania lokal lub jego część bez
wymaganej pisemnej zgody właściciela.
Najemca może wnioskować o wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu. Sytuacje, w których
jest to możliwe są precyzyjnie określone w umowie najmu, którą podpisali najemcy osiedla
Nowa Kolejowa.
Przekazując powyższe uprzejmie informuję, że Minister Aktywów Państwowych, wykonując
prawa z akcji należących do Skarbu Państwa w spółkach, realizuje uprawnienia wynikające
z praw korporacyjnych, które są ściśle określone w przepisach prawa, w szczególności
w ustawie z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (KSH). Stosownie do art.
3751 KSH, walne zgromadzenie i rada nadzorcza nie mogą wydawać zarządowi wiążących
poleceń, dotyczących prowadzenia spraw spółki.
Z poważaniem
Jakub Jaworowski
Minister
dokument podpisany elektronicznie
1042569.3803406.3027963
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --