Odpowiedź na interpelację w sprawie dofinansowania inwestycji oświatowych Odpowiedź na interpelację nr 6570 w sprawie dofinansowania inwestycji oświatowych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Joanna Mucha Warszawa, 16-12-2024 Szanowne Panie Posłanki, odpowiadając na interpelację w sprawie aktualnie dostępnych programów i źródeł finansowania, z których gminy mogą pozyskać dofinasowanie na inwestycje oświatowe oraz uruchomienia nowych programów wsparcia umożliwiających bardziej efektywne pozyskiwanie środków na rozwój infrastruktury edukacyjnej, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji. Zgodnie z przepisami art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe[1], organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie remontów obiektów szkolnych i zadań inwestycyjnych w tym zakresie. Jednostka samorządu terytorialnego jest zobowiązana do finansowania (dotowania) szkół zgodnie z zasadami przyjętymi w ww. ustawie Prawo oświatowe, natomiast – zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych[2], – środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Dodatkowe środki, o które co roku jednostki samorządu terytorialnego mogą się ubiegać m.in. w celu realizacji zadań inwestycyjnych (w tym oświatowych), zaplanowane są w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej. Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na rok budżetowy w poz. 45 pn. środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami. Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej Prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Jednocześnie należy podkreślić, że do tej pory jednostki samorządu terytorialnego każdego roku mogły starać się o środki z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej w ramach „Kryteriów podziału rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej” m.in. na dofinansowanie zakupu wyposażenia szkół i placówek w sprzęt i pomoce dydaktyczne w nowo wybudowanych obiektach szkół i placówek oświatowych. Od roku 2025 rezerwa części oświatowej subwencji ogólnej zostanie zastąpiona rezerwą na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego, i nadal pozostanie możliwość korzystania z niej przez jednostki samorządu terytorialnego na potrzeby związane z realizacją zadań oświatowych. Rezerwa w 2025 r. będzie utworzona w wysokości stanowiącej równowartość 1 % kwoty potrzeb finansowych ustalonych dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego (w 2025 r. to ok. 1,3 mld zł), jednak nie całość będzie mogła być przeznaczona na cele oświatowe. Formalnie dysponentem tej rezerwy będzie Minister Finansów. MEN będzie uczestniczyło w przygotowaniu kryteriów podziału oraz będzie opiniowało wnioski JST. Ponadto, jeszcze w tym roku jednostki samorządu terytorialnego otrzymają dodatkowe wsparcie w łącznej wysokości 10 mld zł, w celu wsparcia realizacji zadań. Szczegółowe informacje dotyczące powyższego wsparcia znajdują się na stronie Ministerstwa Finansów pod linkiem: https://www.gov.pl/web/finanse/dodatkowe-10-mld-dla-jednostek-samorzadu-terytorialnego-na-2024-r W mijającym 2024 r. jednostki samorządu terytorialnego mogły uzyskać wsparcie w zakresie inwestycji w bazę sportową w ramach realizacji programów Aktywna Szkoła – sprzęt sportowy dla szkół, Program budowy kompleksów sportowych Orlik oraz Sportowa Polska – Program rozwoju lokalnej infrastruktury sportowej. Bliższe informacje można uzyskać w Ministerstwie Sportu i Turystyki. Warto podkreślić, iż ówczesny Minister Edukacji i Nauki p. P. Czarnek w roku 2023 r. rozdysponował środki finansowe przeznaczone na programy inwestycyjne w oświacie na lata 2023 i 2024 . Tak przyjęte przez niego rozwiązanie sprawiło, że mimo olbrzymich potrzeb, obecna Minister Edukacji nie miała możliwości w bieżącym roku uruchomienia jakiegokolwiek programu dotacyjnego w tym obszarze. Środki będące w budżecie MEN w wysokości 50 mln. były bowiem dedykowane podmiotom, z którymi ówczesny Min. P. Czarnek zawarł umowy jeszcze w 2023 r. Co więcej, brak zaplanowania przez niego w budżecie państwa na 2024 r. środków na ustanowienie nowego programu a jedynie środków na programy już trwające, skutkuje tym, iż Minister Finansów wyznaczył dla Ministra Edukacji limit w ustawie budżetowej na 2025 r. na tym samym, niskim poziomie. Natomiast, w odniesieniu do ewentualnych przyszłorocznych programów dotacyjnych ustanowionych przez Ministra Edukacji wszelkie informacje dotyczące naboru wniosków oraz zasad programu zostaną zamieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej MEN najwcześniej, po wejściu w życie ustawy budżetowej na 2025 rok. Jednocześnie pragnę nadmienić, iż zgodnie z zapisem art. 45 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego[3] „Dotacja, o której mowa w ust. 1 pkt 1, może być udzielona do wysokości 50 % planowanych wydatków jednostki samorządu terytorialnego na realizację danego zadania, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.” Następnie w myśl zapisów ust. 3 ww. ustawy „Jeżeli jednostka samorządu terytorialnego, która otrzymała dotację, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie przeznaczyła w danym roku budżetowym na realizację zadania objętego dofinansowaniem środków własnych w wysokości co najmniej 50 % planowanych wydatków na jego realizację, jest obowiązana zwrócić kwotę dotacji w wysokości ustalonej jako różnica między kwotą otrzymanej dotacji a wysokością wydatków poniesionych ze środków własnych.” Przyznanie, rozliczenie i zwrot dotacji następuje na zasadach określonych w przepisach o finansach publicznych.[4] Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Joanna Mucha Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 737 [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 754 [3] Dz. U. z 2024 r., poz. 1572, [4] Dz. U. z 2024 r., poz. 1530.