tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.689.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6539, złożoną przez Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego
w sprawie działań na rzecz ograniczenia problemu bezdomności w Polsce, proszę przyjąć
wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
W kontekście pytania o działania podejmowane na rzecz wsparcia samorządów w walce
z bezdomnością należy wspomnieć, że Rada Ministrów przyjęła cztery programy, na mocy
których prawie 200 tysięcy pracowników samorządowych, realizujących istotne zadania
z zakresu pomocy społecznej, zostanie objętych wsparciem i otrzyma dodatki motywacyjne
w wysokości 1000 zł brutto w latach 2024 – 2027. Wśród rzeczonych programów wymienić
należy:
 „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy
społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”;
 „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek wspierania rodziny i systemu
pieczy zastępczej na lata 2024-2027”;
 „Dofinansowanie wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących
rodzinne domy dziecka na lata 2024-2027”;
 „Dofinansowanie wynagrodzeń w postaci dodatku motywacyjnego oraz kosztów
składek od tych wynagrodzeń pracowników zatrudnionych w samorządowych
instytucjach opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 na lata 2024–2027”.
Kwota środków przeznaczonych na realizację rządowego programu „Dofinansowanie
wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci
dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027 wynosi 6 721 400 000 zł, z tego: 960 200 000
zł w roku 2024, 1 920 400 000 zł w roku 2025, w roku 2026 - 1 920 400 000 zł, zaś w roku
2027 – 1 920 400 000 zł. Program obejmuje pracowników zatrudnionych w jednostkach
organizacyjnych pomocy społecznej, w tym między innymi w schroniskach dla osób
bezdomnych i schroniskach dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi, prowadzonych
przez jednostki samorządu terytorialnego lub na ich zlecenie .
Na realizację rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek
wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej na lata 2024–2027” w całym okresie jego
trwania przeznaczone zostanie 1 161 300 000 zł, z czego w roku 2024 165 900 000 zł, zaś
w latach 2025,2026 i 2027 po 331 800 000 zł na każdy rok.
Środki zabezpieczone na realizację rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń
rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne domy dziecka na lata 2024–2027
to 157 500 000 zł., z czego na rok 2024 przypadło 22 500 000 zł, zaś na lata 2025, 2026
i 2027 po 45 000 000 zł na każdy rok.
Łączna kwota środków przeznaczonych na wypłatę dodatków motywacyjnych w ramach
rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń w postaci dodatku motywacyjnego

-- 1 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
oraz kosztów składek od wynagrodzeń pracowników zatrudnionych w samorządowych
instytucjach opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 na lata 2024–2027” w całym okresie jego
realizacji wynosi 2 079 200 000 zł, z czego w roku 2024 przeznaczono 231 400 000 zł, zaś
w kolejnych latach planuje się przekazanie: w roku 2025 – 539 300 000 zł, 615 900 000 zł
w roku 2026 i 692 600 000 zł w roku 2027.
Przyjmując ww. programy, Rada Ministrów wyszła naprzeciw oczekiwaniom blisko 200
tysięcy samorządowych pracowników - w tym pracowników systemu pomocy społecznej,
realizujących zadania wynikające z ustawy o pomocy społecznej, pracujących w jednostkach
organizacyjnych pomocy społecznej. Wprowadzone rozwiązania są również znaczącą formą
wsparcia samorządów w realizowanych przez nie zadaniach własnych i odpowiedzią na
wieloletnie apele pracowników systemu pomocy społecznej. Udzielone samorządom
wsparcie pozwoli na podwyższenie wynagrodzeń pozostałych pracowników
samorządowych – w zależności od struktury organizacyjnej ustalonej w danym samorządzie
i lokalnych potrzeb. Modyfikacja programów nie jest obecnie planowana.
Podstawą ustalania poziomu wynagrodzenia pracowników samorządowych - w zależności
od zajmowanego przez nich stanowiska, posiadanego wyksztalcenia oraz stażu pracy – są
przepisy wydane na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach
samorządowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1960), określające zasady wynagradzania tej grupy
pracowników, pozostawiające kwestie ustalania całkowitej wysokości ich wynagrodzenia w
gestii pracodawców samorządowych. Mowa o:
 rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie
wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.);
 regulaminie wynagradzania wydawanym przez pracodawcę samorządowego.
Warto w tym miejscu podkreślić, że Parlament przyjął ustawę o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego, której celem jest zbudowanie nowego systemu finansowania
zadań realizowanych przez samorządy.
Kryzys bezdomności jest jedną z najbardziej dramatycznych form wykluczenia społecznego.
Zasady, formy i sposoby wsparcia osób bezdomnych regulują przepisy ustawy z dnia
12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm.), w których
sformułowano definicję osoby bezdomnej, wskazano bezdomność jako jeden z powodów
przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, uregulowano formy pomocy mające na celu
umożliwienie osobom w kryzysie bezdomności usamodzielnienie się, zdefiniowano rodzaje
placówek dla osób bezdomnych oraz określono zadania dla poszczególnych szczebli
administracji publicznej w zakresie przeciwdziałania bezdomności.
Z przeprowadzonego w lutym br. na zlecenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Ogólnopolskiego Badania Liczby Osób Bezdomnych wynika, że w Polsce jest 31 042 osób
dotkniętych kryzysem bezdomności, z czego 80% stanowią mężczyźni, a 20% kobiety. Wynik
ten nie odbiega znacząco od średniej wyciągniętej z ostatnich badań. Na przestrzeni
minionych siedmiu lat liczba osób w kryzysie bezdomności wahała się w kraju między 30 000
(badanie z 2019 r.) a 33 000 (badanie z 2017 r.). Wśród głównych przyczyn bezdomności
osoby biorące udział w badaniu wskazały uzależnienie od alkoholu (19%), konflikt rodzinny
(17%) i eksmisję/wymeldowanie z mieszkania (11%), a poza tym: rozpad związku (8%),
bezrobocie/utratę pracy (7%) oraz zły stan zdrowia/niepełnosprawność (7%).
Zapisy dotyczące systemowej walki z bezdomnością zawarte są w dokumentach
strategicznych, opracowanych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
a przyjętych przez Radę Ministrów. Takim dokumentem jest np. „Krajowy Program

-- 2 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu. Aktualizacja 2021–2027, polityka
publiczna z perspektywą do roku 2030”, czy podpisana przez Polskę Deklaracja Lizbońska
z 2021 r. w sprawie m. in. utworzenia Europejskiej Platformy na rzecz Zwalczania
Bezdomności.
Gmina i powiat obowiązane są, zgodnie z przepisami ustawy, do wykonywania zadań
z zakresu pomocy społecznej i nie mogą odmówić wsparcia osobie potrzebującej, mimo
istniejącego obowiązku osób fizycznych lub prawnych do zaspokajania ich niezbędnych
potrzeb życiowych (art. 16 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Art. 17 ustawy o pomocy
społecznej stanowi, że do zadań własnych gminy należy m. in. przyznawanie i wypłacanie
zasiłków specjalnych celowych, prowadzenie i zapewnienie miejsc w domach pomocy
społecznej i ośrodkach wsparcia o zasięgu gminnym oraz kierowanie do nich osób
wymagających opieki.
Zarządzeniem nr 24 Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 czerwca 2024 r.
w sprawie powołania Zespołu do spraw reformy systemu pomocy społecznej (Dz. Urz.
MRPiPS z 2024 r. poz. 24) powołano Zespół do spraw reformy systemu pomocy społecznej.
Jego członkowie - eksperci, praktycy i osoby ze świata nauki - przyjrzą się funkcjonującym
rozwiązaniom prawnym i organizacyjnym w systemie pomocy społecznej, by poprzez
wyznaczenie obszarów i kierunków zmian wypracować rozwiązania system ten reformujące.
Reforma doprowadzi do integracji różnych form wsparcia oraz współpracy pomiędzy
instytucjami państwowymi, samorządami, organizacjami pozarządowymi i lokalnymi
społecznościami, co przyczyni się do zwiększenia skuteczności podejmowanych działań
pomocowych.
Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom organizacji pozarządowych, przygotowano również
projekt nowelizacji rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie
minimalnych standardów noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych, schronisk dla osób
bezdomnych z usługami opiekuńczymi i ogrzewalni (Dz.U. z 2018 r. poz. 896).
Obecne kierownictwo MRPiPS prowadzi bliską współpracę z organizacjami pozarządowymi.
Wszelkie nowelizacje rozporządzeń, metodologii badania oraz dokumentów strategicznych
będą uwzględniały głos podmiotów tzw. trzeciego sektora, zajmujących się problematyką
pomocy osobom w kryzysie bezdomności.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 7a ustawy o pomocy społecznej, minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego wspiera finansowo, w określonym przez siebie zakresie.
programy realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego lub podmioty uprawnione,
o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej realizowany jest Program „Pokonać
bezdomność. Program pomocy osobom bezdomnym”. Jego głównym celem jest inspirowanie
i wspieranie działań nakierowanych na walkę z problemem bezdomności, inspirowanie do
wdrażania nowych metod pracy z osobami w kryzysie bezdomności oraz wprowadzania
programów aktywizacji społecznej i zawodowej tych osób. Inicjatywa ma charakter
uzupełniający wobec ustawowych obowiązków samorządów gmin w zakresie
przeciwdziałania bezdomności, wspiera też działalność podmiotów pozarządowych,
funkcjonujących w obszarze pomocy społecznej. Na Program w ostatnich latach zostały
przeznaczone następujące środki:
 2023 r. – 5 500 000,00 zł;
 2022 r. – 10 500 000,00 zł (w tym kwota programowa – 5 500 000,00 zł i dodatkowe
środki 5 000 000,00 zł);

-- 3 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
 2021 r. – 8 500 000,00 zł (w tym kwota programowa 5 500 000,00 zł i dodatkowe środki
– 3 000 000,00 zł).
Na dofinansowanie działań w ramach Programu „Pokonać bezdomność. Program pomocy
osobom bezdomnym”, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przeznaczył w 2024 r.
kwotę 5 500 000 zł. Środki te zostały wykorzystane przez 44 podmioty wyłonione w ramach
otwartego konkursu. W 2025 roku realizacja Programu będzie kontynuowana i finansowana
ze środków budżetowych zaplanowanych na bieżący rok w kwocie 10 500 000 mln zł (część
44 - Zabezpieczenie społeczne w dziale 852, rozdziale 85295), czyli prawie dwukrotnie
wyższej.
Ponadto, ze środków Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027
(FERS), realizowany będzie m. in. projekt pn. „Wsparcie instytucji zajmujących się pomocą
i integracją społeczną”. Jedno z zadań w nim przewidzianych skupia się na wypracowaniu
mechanizmów walki z kryzysem bezdomności. Jednym z jego celów jest opracowanie
Ogólnopolskiego modelu świadczenia zdeinstytucjonalizowanych usług wsparcia osobom
w kryzysie bezdomności i zagrożonym bezdomnością (z zastosowaniem metody „Najpierw
mieszkanie”).
Przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, od powołania w czerwcu
2024 r., uczestniczą w posiedzeniach Parlamentarnego Zespołu ds. Zakończenia
Bezdomności. Biorą w nim również udział m. in. przedstawiciele innych resortów, jednostek
samorządu terytorialnego i organizacji społecznych zajmujących się wsparciem dla osób
w kryzysie bezdomności oraz profilaktyką w tym zakresie. Każde posiedzenie dotyczy innych
kwestii związanych ze zwalczaniem bezdomności. Przykładowo odbyły się spotkania, gdzie
dyskutowano o systemach wsparcia osób w kryzysie bezdomności w miastach,
przedsięwzięć w ramach podejścia „Najpierw Mieszkanie”, uzależnień, czy też pomocy
medycznej dla osób w kryzysie bezdomności. Na każde posiedzenia zapraszani są eksperci
i goście w zależności od poruszanego tematu. Planowane jest kontynuowanie posiedzeń
w 2025 r.
Od 1 stycznia 2025 r. w polskim systemie prawnym funkcjonuje zawód „Pracownik do spraw
streetworkingu (Streetworker)”. Zawód wprowadzono na podstawie Rozporządzenia
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, zmieniającego rozporządzenie w sprawie
klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania,
które ukazało się w Dzienniku Ustaw z 2024 r. pod pozycją 1372. Stanowi to oficjalnie
wprowadzenie do polskiego porządku streetworkingu jako zawodu, który w dużej mierze
związany jest ze świadczeniem pomocy osobom w kryzysie bezdomności.
Dodatkowo, każdego roku, na początku okresu jesienno-zimowego, Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej występuje do wszystkich Wojewodów z apelem o zorganizowanie
i koordynację działań mających na celu pomoc osobom bezdomnym i ubogim - zwłaszcza
w formie zabezpieczenia noclegu i posiłku dla osób ich potrzebujących.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 4 of 4 --