Interpelacja nr 6536
Interpelacja w sprawie wsparcia dla polskich księgarni w obliczu kryzysu branży
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (90%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wsparcia dla polskich księgarni w obliczu kryzysu branży
Interpelacja nr 6536
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie wsparcia dla polskich księgarni w obliczu kryzysu branży
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 21-11-2024
Szanowna Pani Minister,
według danych Ogólnopolskiej Bazy Księgarń, w Polsce funkcjonuje 1748 księgarń. Jednakże, na koniec 2021 roku w Krajowym Rejestrze Długów Biura Informacji Gospodarczej znajdowały się 163 księgarnie zadłużone na łączną kwotę 12,1 miliona złotych, co stanowi blisko 10% rynku. W ciągu ostatniej dekady zniknęła niemal co trzecia księgarnia w Polsce, a zadłużenie branży wzrosło o 10% w ciągu roku, sięgając 14,3 miliona złotych na koniec 2023 roku.
Księgarnie odgrywają kluczową rolę w promowaniu kultury i czytelnictwa, stanowiąc nie tylko punkty sprzedaży książek, ale także miejsca spotkań literackich, warsztatów i dyskusji. Ich obecność jest niezbędna dla rozwoju intelektualnego społeczeństwa oraz utrzymania dostępu do literatury.
W związku z powyższym, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania.
1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dostrzega problem pogarszającej się kondycji finansowej polskich księgarni oraz ich rosnącego zadłużenia?
2. Czy ministerstwo planuje podjąć działania mające na celu wsparcie polskich księgarni w obliczu obecnego kryzysu? Jeśli tak, to jakie konkretne formy pomocy są rozważane?
3. Czy ministerstwo współpracuje lub planuje współpracę z innymi resortami w celu opracowania kompleksowego programu wsparcia dla branży księgarskiej? Jeśli tak, to jakie są założenia tej współpracy?
4. Czy istnieją plany wprowadzenia ulg podatkowych, dotacji lub innych form wsparcia finansowego dla księgarni, zwłaszcza tych niezależnych, które pełnią ważną rolę w promowaniu kultury i czytelnictwa?
5. Czy ministerstwo prowadzi lub planuje kampanie społeczne promujące znaczenie księgarni jako miejsc kultury oraz zachęcające społeczeństwo do korzystania z ich oferty?
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 6536
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie wsparcia dla polskich księgarni w obliczu kryzysu branży
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 21-11-2024
Szanowna Pani Minister,
według danych Ogólnopolskiej Bazy Księgarń, w Polsce funkcjonuje 1748 księgarń. Jednakże, na koniec 2021 roku w Krajowym Rejestrze Długów Biura Informacji Gospodarczej znajdowały się 163 księgarnie zadłużone na łączną kwotę 12,1 miliona złotych, co stanowi blisko 10% rynku. W ciągu ostatniej dekady zniknęła niemal co trzecia księgarnia w Polsce, a zadłużenie branży wzrosło o 10% w ciągu roku, sięgając 14,3 miliona złotych na koniec 2023 roku.
Księgarnie odgrywają kluczową rolę w promowaniu kultury i czytelnictwa, stanowiąc nie tylko punkty sprzedaży książek, ale także miejsca spotkań literackich, warsztatów i dyskusji. Ich obecność jest niezbędna dla rozwoju intelektualnego społeczeństwa oraz utrzymania dostępu do literatury.
W związku z powyższym, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania.
1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dostrzega problem pogarszającej się kondycji finansowej polskich księgarni oraz ich rosnącego zadłużenia?
2. Czy ministerstwo planuje podjąć działania mające na celu wsparcie polskich księgarni w obliczu obecnego kryzysu? Jeśli tak, to jakie konkretne formy pomocy są rozważane?
3. Czy ministerstwo współpracuje lub planuje współpracę z innymi resortami w celu opracowania kompleksowego programu wsparcia dla branży księgarskiej? Jeśli tak, to jakie są założenia tej współpracy?
4. Czy istnieją plany wprowadzenia ulg podatkowych, dotacji lub innych form wsparcia finansowego dla księgarni, zwłaszcza tych niezależnych, które pełnią ważną rolę w promowaniu kultury i czytelnictwa?
5. Czy ministerstwo prowadzi lub planuje kampanie społeczne promujące znaczenie księgarni jako miejsc kultury oraz zachęcające społeczeństwo do korzystania z ich oferty?
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Andrzej Wyrobiec
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.4 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7835 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 6536 posła Krzysztofa Piątkowskiego z 27 listopada 2024
roku w sprawie wsparcia dla polskich księgarni w obliczu kryzysu branży, uprzejmie proszę o
przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego z uwagą i troską obserwuje sytuację
na polskim rynku książki. Pragnę zwrócić uwagę, że Ogólnopolska Baza Księgarń (OBK),
na którą powołuje się pan poseł, prowadzona jest przez Instytut Książki we współpracy
z Polską Izbą Książki dzięki środkom przyznawanym przez MKiDN. OBK to ważne narzędzie
do monitorowania i diagnozy aktualnej sytuacji księgarń w Polsce, pozwalające śledzić
dynamikę ich zamykania i otwierania. To też wartościowa zarówno dla księgarni, jak i ich
klientów przestrzeń obecności w Internecie, pełniąca funkcje informacyjne i promocyjne.
MKiDN prowadzi aktywną politykę dążącą do wspierania księgarni oraz wzmocnienia ich
pozycji na rynku. Od lat w ramach Programów Ministra realizowany jest program
Partnerstwo dla książki, którego zasadniczym celem jest wsparcie finansowe wydarzeń
kulturalnych (np. spotkań autorskich, czytań, wystąpień, dyskusji) i warsztatów
organizowanych w księgarniach i w bibliotekach. Zależy nam przede wszystkim na
projektach animujących te miejsca, rozwijających kompetencje ich kadry, aktywizujących
społeczność użytkowników. Program ma pomóc pokazać przystępność i kulturotwórcze
ambicje miejsc, w których dostępne są książki, a w efekcie atrakcyjność czytania jako
angażującego formatu korzystania z kultury. W ramach programu można realizować zadania
dotyczące m.in. promocji księgarń stacjonarnych oraz szkoleń księgarzy, jednakże
finansować można wyłącznie działania realizujące co najmniej jeden ze wskazanych niżej
celów wiodących:
rozwój kadr kultury – poprzez realizację zadań edukacyjnych i specjalistycznych
skierowanych do księgarzy i bibliotekarzy;
animacja czytelnictwa i upowszechnianie wiedzy o literaturze – poprzez zadania
animacyjne i edukacyjne proponujące czytelnictwo i umożliwiające zdobywanie wiedzy
na temat literatury;
promocja twórczości literackiej – poprzez realizację zadań promujących literaturę i jej
twórców.
Dofinansowanie może wynieść od 10 000 zł do 50 000 zł, budżet programu na 2025 rok to
4 900 000 zł.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Księgarnie są też jednym z podmiotów uprawnionych do korzystania ze wsparcia Programu
Ministra
Promocja czytelnictwa. Jego celem nadrzędnym jest zaproszenie do rozmowy
o książkach. Współfinansowane są wydarzenia, które pomagają czytać aktywnie, dostrzegać
istotne zjawiska literackie, dzielić się doświadczeniami czytelniczymi. W ramach programu
finansować można działania realizujące co najmniej jeden ze wskazanych niżej celów
wiodących:
promocja twórczości literackiej – poprzez realizację zadań promujących literaturę i jej
twórców;
animacja czytelnictwa i upowszechnianie wiedzy o literaturze – poprzez zadania
animacyjne i edukacyjne proponujące czytelnictwo i umożliwiające zdobywanie wiedzy
na temat literatury.
Dofinansowanie na zadania 1, 2 lub 3-letnie może wynieść minimum 50 000 zł, do 300 000
zł, budżet programu na 2025 rok to 8 400 000 zł.
Ponadto zaledwie kilka lat temu Instytut Książki, w związku z dramatycznie malejącą liczbą
księgarń w Polsce, uruchomił program
Certyfikat dla małych księgarni. Jego celem jest
wsparcie małych księgarni oraz wzmocnienie ich roli jako placówek aktywnie
popularyzujących czytelnictwo i promotorów kultury dla lokalnych społeczności.
W 2021 roku odbyła się pilotażowa odsłona programu. Od 2022 roku program realizowany
jest w trybie dwuletnim, a jego budżet w ostatnich latach to 4 mln zł rocznie. Możliwe do
uzyskania wsparcie finansowe wynosi do 40 000 zł, w podziale na dwa lata budżetowe
(pierwszy rok realizacji – 60% wnioskowanej kwoty, drugi rok – 40% wnioskowanej kwoty),
a finansowy wkład własny w realizowanym zadaniu nie jest wymagany. Pozyskane środki
można przeznaczyć na promocję księgarni, dofinansowanie kosztów ich utrzymania i
wyposażenia, konsulting, doradztwo oraz realizację działań proczytelnicznych. Co roku
dofinansowania o wartości do 40 000 zł przyznawane są ok. 100 niezależnym księgarniom z
całego kraju zarówno z dużych miast, jak i z mniejszych ośrodków.
Nie tylko zatem na poziomie deklaracji, ale działań i konkretnego zaangażowania
finansowego MKiDN angażuje się we wzmocnienie pozycji niezależnych księgarń na polskim
rynku.
Pragnę również poinformować, że w resorcie kultury trwa stały namysł nad sytuacją
niezależnych księgarń, a także szerzej ujmowanego rynku książki, od którego mechanizmów
i fluktuacji księgarnie są uzależnione. Jako element tego namysłu zlecone zostało przez
Instytut Książki, dzięki dotacji celowej z MKiDN, badanie mające na celu pozyskanie danych
dotyczących sposobu funkcjonowania polskiego rynku książki. Jego wyniki stanowić będą
punkt wyjścia do programowania dalszych prac, w tym decyzji o angażowaniu konkretnych
resortów do współpracy w tym zakresie.
Ewentualne ulgi podatkowe dla określonych podmiotów to zagadnienie mieszczące się
w kompetencjach Ministra Finansów. W MKiDN nie trwają prace nad zmianą stawek
podatkowych dla podmiotów rynku książki. Istnieje natomiast wątek wysokości stawki
podatku VAT na książki. Obecnie wysokość VAT na wydawnictwa książkowe (drukowane, na
innych nośnikach fizycznych, np. taśmy, dyski itd. oraz dostarczane drogą elektroniczną, tzw.
ebooki) wynosi 5%, natomiast na wydawnictwa prasowe – 8%. Dyrektywa Rady (UE)
2022/5421 zmieniająca dyrektywę VAT w zakresie stawek podatku od wartości dodanej,
która przewiduje m.in. możliwość stosowania przez państwa członkowskie stawki obniżonej
VAT niższej niż stawka minimalna 5% oraz zwolnienia z prawem do odliczenia VAT
naliczonego (efektywnie stawka 0%) wobec określonych towarów i usług uznawanych za
zaspokajające podstawowe potrzeby człowieka (w tym określone przedmioty kultury –
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
książki, gazety i czasopisma), weszła w życie 6 kwietnia 2023 r. Należy zauważyć, że Polska
była zaangażowana w budowanie międzynarodowej koalicji na rzecz dołączenia książek do
tej listy. Resort kultury czynił starania, aby priorytetowo potraktować sprawę włączenia
zerowej stawki VAT na książki i czasopisma do polskiego systemu podatkowego. Podczas
współKongresu Kultury, który odbył się w Warszawie w listopadzie 2024 r., Minister
Finansów poinformował, że zerowa stawka VAT na książki przewidywana jest do
wprowadzenia w 2026 r.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie realizuje kampanii społecznej
promującej wyłącznie księgarnie, jednak w ramach Narodowego Programu Rozwoju
Czytelnictwa 2.0 prowadzona jest kampania promująca czytelnictwo. Aktualnie trwa akcja
„Czytanie ma tylko dobre strony”. Ma ona swoje równoległe odsłony w telewizji, radiu,
outdoorze i Internecie. Zachęcam do zapoznania się zarówno ze spotem kampanii
https://www.youtube.com/watch?v=nHmoudp3jPU, jak i z uzupełniającą go stroną
internetową nprcz.pl/dobrestrony/.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 3 of 3 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 6536 posła Krzysztofa Piątkowskiego z 27 listopada 2024
roku w sprawie wsparcia dla polskich księgarni w obliczu kryzysu branży, uprzejmie proszę o
przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego z uwagą i troską obserwuje sytuację
na polskim rynku książki. Pragnę zwrócić uwagę, że Ogólnopolska Baza Księgarń (OBK),
na którą powołuje się pan poseł, prowadzona jest przez Instytut Książki we współpracy
z Polską Izbą Książki dzięki środkom przyznawanym przez MKiDN. OBK to ważne narzędzie
do monitorowania i diagnozy aktualnej sytuacji księgarń w Polsce, pozwalające śledzić
dynamikę ich zamykania i otwierania. To też wartościowa zarówno dla księgarni, jak i ich
klientów przestrzeń obecności w Internecie, pełniąca funkcje informacyjne i promocyjne.
MKiDN prowadzi aktywną politykę dążącą do wspierania księgarni oraz wzmocnienia ich
pozycji na rynku. Od lat w ramach Programów Ministra realizowany jest program
Partnerstwo dla książki, którego zasadniczym celem jest wsparcie finansowe wydarzeń
kulturalnych (np. spotkań autorskich, czytań, wystąpień, dyskusji) i warsztatów
organizowanych w księgarniach i w bibliotekach. Zależy nam przede wszystkim na
projektach animujących te miejsca, rozwijających kompetencje ich kadry, aktywizujących
społeczność użytkowników. Program ma pomóc pokazać przystępność i kulturotwórcze
ambicje miejsc, w których dostępne są książki, a w efekcie atrakcyjność czytania jako
angażującego formatu korzystania z kultury. W ramach programu można realizować zadania
dotyczące m.in. promocji księgarń stacjonarnych oraz szkoleń księgarzy, jednakże
finansować można wyłącznie działania realizujące co najmniej jeden ze wskazanych niżej
celów wiodących:
rozwój kadr kultury – poprzez realizację zadań edukacyjnych i specjalistycznych
skierowanych do księgarzy i bibliotekarzy;
animacja czytelnictwa i upowszechnianie wiedzy o literaturze – poprzez zadania
animacyjne i edukacyjne proponujące czytelnictwo i umożliwiające zdobywanie wiedzy
na temat literatury;
promocja twórczości literackiej – poprzez realizację zadań promujących literaturę i jej
twórców.
Dofinansowanie może wynieść od 10 000 zł do 50 000 zł, budżet programu na 2025 rok to
4 900 000 zł.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Księgarnie są też jednym z podmiotów uprawnionych do korzystania ze wsparcia Programu
Ministra
Promocja czytelnictwa. Jego celem nadrzędnym jest zaproszenie do rozmowy
o książkach. Współfinansowane są wydarzenia, które pomagają czytać aktywnie, dostrzegać
istotne zjawiska literackie, dzielić się doświadczeniami czytelniczymi. W ramach programu
finansować można działania realizujące co najmniej jeden ze wskazanych niżej celów
wiodących:
promocja twórczości literackiej – poprzez realizację zadań promujących literaturę i jej
twórców;
animacja czytelnictwa i upowszechnianie wiedzy o literaturze – poprzez zadania
animacyjne i edukacyjne proponujące czytelnictwo i umożliwiające zdobywanie wiedzy
na temat literatury.
Dofinansowanie na zadania 1, 2 lub 3-letnie może wynieść minimum 50 000 zł, do 300 000
zł, budżet programu na 2025 rok to 8 400 000 zł.
Ponadto zaledwie kilka lat temu Instytut Książki, w związku z dramatycznie malejącą liczbą
księgarń w Polsce, uruchomił program
Certyfikat dla małych księgarni. Jego celem jest
wsparcie małych księgarni oraz wzmocnienie ich roli jako placówek aktywnie
popularyzujących czytelnictwo i promotorów kultury dla lokalnych społeczności.
W 2021 roku odbyła się pilotażowa odsłona programu. Od 2022 roku program realizowany
jest w trybie dwuletnim, a jego budżet w ostatnich latach to 4 mln zł rocznie. Możliwe do
uzyskania wsparcie finansowe wynosi do 40 000 zł, w podziale na dwa lata budżetowe
(pierwszy rok realizacji – 60% wnioskowanej kwoty, drugi rok – 40% wnioskowanej kwoty),
a finansowy wkład własny w realizowanym zadaniu nie jest wymagany. Pozyskane środki
można przeznaczyć na promocję księgarni, dofinansowanie kosztów ich utrzymania i
wyposażenia, konsulting, doradztwo oraz realizację działań proczytelnicznych. Co roku
dofinansowania o wartości do 40 000 zł przyznawane są ok. 100 niezależnym księgarniom z
całego kraju zarówno z dużych miast, jak i z mniejszych ośrodków.
Nie tylko zatem na poziomie deklaracji, ale działań i konkretnego zaangażowania
finansowego MKiDN angażuje się we wzmocnienie pozycji niezależnych księgarń na polskim
rynku.
Pragnę również poinformować, że w resorcie kultury trwa stały namysł nad sytuacją
niezależnych księgarń, a także szerzej ujmowanego rynku książki, od którego mechanizmów
i fluktuacji księgarnie są uzależnione. Jako element tego namysłu zlecone zostało przez
Instytut Książki, dzięki dotacji celowej z MKiDN, badanie mające na celu pozyskanie danych
dotyczących sposobu funkcjonowania polskiego rynku książki. Jego wyniki stanowić będą
punkt wyjścia do programowania dalszych prac, w tym decyzji o angażowaniu konkretnych
resortów do współpracy w tym zakresie.
Ewentualne ulgi podatkowe dla określonych podmiotów to zagadnienie mieszczące się
w kompetencjach Ministra Finansów. W MKiDN nie trwają prace nad zmianą stawek
podatkowych dla podmiotów rynku książki. Istnieje natomiast wątek wysokości stawki
podatku VAT na książki. Obecnie wysokość VAT na wydawnictwa książkowe (drukowane, na
innych nośnikach fizycznych, np. taśmy, dyski itd. oraz dostarczane drogą elektroniczną, tzw.
ebooki) wynosi 5%, natomiast na wydawnictwa prasowe – 8%. Dyrektywa Rady (UE)
2022/5421 zmieniająca dyrektywę VAT w zakresie stawek podatku od wartości dodanej,
która przewiduje m.in. możliwość stosowania przez państwa członkowskie stawki obniżonej
VAT niższej niż stawka minimalna 5% oraz zwolnienia z prawem do odliczenia VAT
naliczonego (efektywnie stawka 0%) wobec określonych towarów i usług uznawanych za
zaspokajające podstawowe potrzeby człowieka (w tym określone przedmioty kultury –
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
książki, gazety i czasopisma), weszła w życie 6 kwietnia 2023 r. Należy zauważyć, że Polska
była zaangażowana w budowanie międzynarodowej koalicji na rzecz dołączenia książek do
tej listy. Resort kultury czynił starania, aby priorytetowo potraktować sprawę włączenia
zerowej stawki VAT na książki i czasopisma do polskiego systemu podatkowego. Podczas
współKongresu Kultury, który odbył się w Warszawie w listopadzie 2024 r., Minister
Finansów poinformował, że zerowa stawka VAT na książki przewidywana jest do
wprowadzenia w 2026 r.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie realizuje kampanii społecznej
promującej wyłącznie księgarnie, jednak w ramach Narodowego Programu Rozwoju
Czytelnictwa 2.0 prowadzona jest kampania promująca czytelnictwo. Aktualnie trwa akcja
„Czytanie ma tylko dobre strony”. Ma ona swoje równoległe odsłony w telewizji, radiu,
outdoorze i Internecie. Zachęcam do zapoznania się zarówno ze spotem kampanii
https://www.youtube.com/watch?v=nHmoudp3jPU, jak i z uzupełniającą go stroną
internetową nprcz.pl/dobrestrony/.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 3 of 3 --