tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.686.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6535 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego „w sprawie
programów wsparcia realizowanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej”,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Rozwiązania przewidziane ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44, z późn. zm.),
zwanej dalej ustawą o rehabilitacji, skierowane są do niepełnosprawnych, czyli osób, których
niepełnosprawność została potwierdzona jednym z rodzajów orzeczeń enumeratywnie
wskazanych w art. 1. tej ustawy. Uzyskanie jednego ze wskazanych w komentowanym
przepisie orzeczeń jest podstawą prawną nabycia statusu osoby niepełnosprawnej oraz
jednocześnie warunkiem realizacji określonych uprawnień i obowiązków w ramach systemu
rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz procesu zatrudniania osób niepełnosprawnych.
Merytoryczny nadzór nad wykonywaniem zadań wynikających z ustawy o rehabilitacji
sprawuje Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Obszarem jego działania
jest po pierwsze rehabilitacja zawodowa, mająca ułatwić osobie niepełnosprawnej uzyskanie
i utrzymanie odpowiedniego zatrudnienia oraz awansu zawodowego poprzez umożliwienie jej
korzystania z poradnictwa zawodowego, szkolenia zawodowego i pośrednictwa pracy, po
drugie rehabilitacja społeczna, mająca umożliwić osobom niepełnosprawnym uczestnictwo
w życiu społecznym. Kompetencje Pełnomocnika określono w ustawie o rehabilitacji i to na
sprawach z tego zakresu skupiają się jego działania.
W związku z powyższym nie jest planowane wyodrębnienie rozwiązań odnoszących się
wyłącznie do potrzeb osób starszych czy dotyczących wsparcia ich opiekunów lub
wprowadzanie regulacji dedykowanych tej konkretnej grupie, w ramach ww. ustawowych
kompetencji Pełnomocnika. Nie oznacza to, że beneficjentami programów resortowych
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, finansowych ze środków Funduszu
Solidarnościowego, nie będą także osoby starsze, spełniające warunki uczestnictwa określone
w zasadach programowych. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przewidział
udzielanie wsparcia, którego beneficjentami są osoby starsze bez względu na status osoby
niepełnosprawnej w rozumieniu ustawy o rehabilitacji. Informacja o realizowanych
programach zawarta została w adnotacji do punktu 4. interpelacji.
Odnosząc się do punktu 3 informuję, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca
2004 r. zadaniem pracownika socjalnego jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach
zmierzających do zaspokojenia ich niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach
odpowiadających godności człowieka. Celem pracy socjalnej jest pomaganie osobom
i rodzinom we wzmacnianiu lub odzyskiwaniu zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie
poprzez pełnienie odpowiednich ról społecznych oraz tworzenie warunków sprzyjających
temu celowi. Do głównych zadań pracownika socjalnego należy m.in. przeprowadzanie
rodzinnych wywiadów środowiskowych I – m.in. na tej podstawie - opiniowanie wniosków o
różne świadczenia. Jednakże, w opinii Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,

-- 1 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pracownik socjalny nie powinien osobiście potwierdzać niesamodzielności osób ubiegających
się o wsparcie, zastępując w tym zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności, w skład których
wchodzą wysoce wyspecjalizowani eksperci z różnych dziedzin.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wychodząc naprzeciw problemom wynikającym
z procesów demograficznych prowadzących do starzenia się społeczeństwa, wspiera
samorządy oraz inne podmioty odpowiedzialne za wypełnianie ich ustawowych zadań
z zakresu pomocy społecznej poprzez realizację wielu programów, wśród których wymienić
należy:
PROGRAM OPIEKA 75+ skierowany jest do gmin miejskich, wiejskich oraz miejsko –
wiejskich, liczących do 60 tys. mieszkańców. Program stanowi informację zawierającą
wskazówki dotyczące możliwości uzyskania przez gminy wsparcia finansowego w zakresie
realizacji zadania własnego o charakterze obowiązkowym, określonego w art. 17 ust. 1 pkt 11
ustawy o pomocy społecznej, tj. świadczenia usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych
usług opiekuńczych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług
opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz usług sąsiedzkich .
Celem programu jest zwiększenie dostępności do usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób w wieku 75 lat i starszych, będących zarówno
osobami samotnymi, samotnie gospodarującymi, jak i pozostającymi w rodzinie. W ramach
programu wsparcia finansowego dla gmin udziela się na podstawie art. 115 ust. 1 ustawy
o pomocy społecznej, przy czym wysokość dotacji celowej z budżetu państwa w roku bieżącym
nie może przekroczyć 60% kosztów realizacji zadania. Gmina przystępująca do jego realizacji
może skorzystać z dofinansowania ze środków budżetu państwa na świadczenie usług
opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, jeżeli dane świadczenie realizuje
samodzielnie (tj. przez pracowników ośrodka pomocy społecznej, urzędu gminy lub innych
gminnych jednostek organizacyjnych) lub zleca realizację przedmiotowego zadania
organizacjom pozarządowym albo kupuje usługi opiekuńcze od podmiotów sektora
prywatnego. Środki finansowe z programu mogą być przeznaczone na:
￿ dofinansowanie do usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych dla
osób, którym przedmiotowe usługi były świadczone w ramach programu w latach
ubiegłych i są one kontynuowane w roku 2024,
￿ dofinansowanie do usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych dla
osób, którym w roku 2023 usługi te nie były one świadczone,
￿ dofinansowanie do zwiększenia liczby godzin usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób w wieku 75 lat i więcej.
PROGRAM KORPUS WSPARCIA SENIORÓW - realizowany w Ministerstwie Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej jest elementem polityki państwa w zakresie wsparcia działań na rzecz
seniorów niesamodzielnych ze względu na wiek oraz stan zdrowia. Celem programu jest
wsparcie finansowe gmin w zakresie organizowania usług opiekuńczych świadczonych w
formie usług sąsiedzkich (Moduł I) oraz wsparcie finansowe gmin w realizacji usług
opiekuńczych poprzez dostęp do tzw. „opieki na odległość”, mającej na celu poprawę
bezpieczeństwa oraz możliwości samodzielnego funkcjonowania w miejscu zamieszkania osób
starszych (Moduł II).
Bezpośrednimi adresatami programu są wszystkie gminy w Polsce (miejskie, wiejskie oraz
miejsko-wiejskie) natomiast adresatami pośrednimi osoby w wieku lat 60 lat i starsze, mające
problemy z samodzielnym funkcjonowaniem ze względu na stan zdrowia i prowadzące
samodzielne gospodarstwa domowe lub mieszkające z osobami bliskimi, które nie są w stanie
zapewnić im wystarczającego wsparcia. W ramach realizacji Modułu I, gminy mogą wybrać
następujące formy organizacji i realizacji usługi wsparcia:

-- 2 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
￿ zlecanie realizacji usług sąsiedzkich organizacjom pozarządowym na podstawie art. 25
ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia 2003
r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. 2023.571,) w zakresie
organizacji i koordynacji usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich,
￿ formę samodzielną, tj. przez pracowników ośrodka pomocy społecznej/centrum usług
społecznych lub innych jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w zakresie
organizacji i koordynacji usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich.
Realizacja Modułu II ma na celu wsparcie gmin w świadczeniu usług opiekuńczych na rzecz
seniorów, polegających na zapewnieniu dostępu osobom starszym do „opieki na odległość”.
Obejmuje zapewnienie osobom w wieku 60 lat i starszym dostępu do tzw. „opasek lub innych
urządzeń bezpieczeństwa” wyposażonych w następujące funkcje:
￿ przycisk bezpieczeństwa – sygnał SOS,
￿ detektor upadku,
￿ czujnik zdjęcia opaski/urządzenia,
￿ lokalizator GPS,
￿ funkcje umożliwiające komunikowanie się z centrum obsługi i opiekunami,
￿ funkcje monitorujące podstawowe czynności życiowe (puls i saturacja),
￿ funkcje umożliwiające monitorowanie czasu realizowanej opieki przez osoby świadczące
usługi opiekuńcze lub pomoc sąsiedzką.
W ramach Modułu II, gminy mogą realizować usługę wsparcia poprzez:
￿ dofinansowanie zakupu oraz kosztów użytkowania tzw. „opasek lub innych urządzeń
bezpieczeństwa”,
￿ dofinansowanie kosztów użytkowania opasek lub innych urządzeń bezpieczeństwa
zakupionych w ramach programu Korpus Wsparcia Seniorów, edycja na rok 2022 - 2023.
Osoby starsze mogą być także beneficjentami programów resortowych Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej finansowych ze środków Funduszu Solidarnościowego. Warunkiem
jest spełnienie wymogów uczestnictwa określonych w zasadach programowych.
Celem ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz.U. z 2024 r.
poz. 296, z późn. zm.) było utworzenie funduszu celowego, ukierunkowanego na wsparcie
społeczne, zawodowe, zdrowotne lub finansowe osób niepełnosprawnych i finansowanie
nowych zadań oraz form wsparcia osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 6 ustawy
o Funduszu Solidarnościowym, środki Funduszu przeznaczane są na realizację programów
rządowych i resortowych, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 5, w tym obejmujących realizację
zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego w zakresie wsparcia osób
niepełnosprawnych. Na tej podstawie w 2019 r. powstały programy „Asystent osobisty osoby
niepełnoprawnej” oraz „Opieka wytchnieniowa” (realizowane pod inną nazwą również
w kolejnych latach), skierowane do dzieci i osób niepełnosprawnych oraz członków ich rodzin
lub opiekunów wymagających wsparcia w postaci doraźnej, czasowej przerwy w sprawowaniu
opieki oraz podniesienia swojej wiedzy i umiejętności w jej sprawowaniu.
Programy zostały wprowadzone w celu wsparcia szeroko rozumianych osób
z niepełnosprawnościami. W żadnym z nich nie wyszczególnia się określonych grup
wiekowych, w tym osób starszych.
Informuję jednocześnie, że z chwilą wprowadzenia w życie rozwiązania systemowego
w zakresie asystencji osobistej, asystencja programowa będzie realizowana na zasadzie
komplementarności. Ponadto należy podkreślić, że w samym projekcie ustawy o asystencji
osobistej osób z niepełnosprawnościami uwzględniono kontytuowanie realizacji asystencji
programowej, finansowanej ze środków Funduszu Solidarnościowego.

-- 3 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Wprowadzenie systemowej usługi asystencji osobistej dla osób z różnymi
niepełnosprawnościami zostało zaplanowane do realizacji w ramach działania I.3.2. Strategii
na Rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030, a trwającym obecnie pracom nad
systemowym rozwiązaniem w tym zakresie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
przyznał rangę najwyższego priorytetu. Projekt ustawy o asystencji osobistej osób
z niepełnosprawnościami (nr UD168) wpisano do wykazu prac legislacyjnych i programowych
Rady Ministrów.
Ustawa wpłynie na życie ok. 100 tys. osób z niepełnosprawnościami i 500 tys. ich bliskich oraz
osób stale je wspierających. Zakres podmiotowy projektowanej ustawy obejmuje osoby
w wieku od 13 do 65 roku życia. Planowanym terminem przyjęcia projektu przez Radę
Ministrów jest I kwartał 2025 r.
Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że podejmowanie działań dedykowanych
seniorom jako wyróżnionej grupie społecznej, należy do właściwości Ministra do spraw
Polityki Senioralnej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 4 of 4 --