Interpelacja w sprawie wątpliwości dotyczących interpretacji pojęcia "zakładu", na gruncie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6514
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie wątpliwości dotyczących interpretacji pojęcia "zakładu", na gruncie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska
Zgłaszający: Henryk Szopiński
Data wpływu: 20-11-2024
Ogólna właściwość organów ochrony środowiska została uregulowana w art. 378 Poś, z którego wynika, że organem ochrony środowiska właściwym między innymi w sprawach pozwoleń na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii, jest starosta. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 378 ust. 2a pkt 1 Poś, który stanowi, że marszałek województwa jest właściwy w sprawach przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zakładów, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112).
Pojęcie zakładu zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 48 Poś, jako jedna lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalację posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami. Natomiast przez instalację rozumie się w szczególności budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję (art. 3 pkt 6 lit. c Poś). Co istotne, przy ustalaniu właściwości organów ochrony środowiska instalacje powiązane technologicznie, eksploatowane przez różne podmioty, kwalifikuje się jako jedną instalację (art. 378 ust. 2b Poś).
Z ustawowej definicji zakładu nie wynika, że instalacje tworzące zakład muszą być położone na jednej działce ewidencyjnej lub na działkach ewidencyjnych bezpośrednio ze sobą graniczących, jednakże najczęściej teren zakładu jest położony na sąsiadujących ze sobą działkach, do których tytuł prawny ma oczywiście ten sam podmiot.
Niewątpliwie zarówno linie kolejowe, jak również drogi należą do kategorii szczególnych obiektów budowlanych (budowli), których charakterystycznym parametrem jest długość (tzw. obiekty liniowe). To natomiast rodzi wątpliwość, czy sieć kolejowa zarządzana przez PKP Polskie Linie Kolejowe SA lub drogi publiczne zarządzane przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, stanowią zakłady w rozumieniu wyżej przywołanej definicji Poś, a jeżeli tak, to jakie ma to konsekwencje z punktu widzenia właściwości organu ochrony środowiska. Jeżeli bowiem przyjąć, że wszystkie linie kolejowe w Polsce wchodzą w skład jednego zakładu położonego na obszarze całego kraju, to w myśl art. 378 ust. 2a pkt 1 w zw. z ust. 2 Poś, każda linia, z wyjątkiem tych przebiegających na terenach zamkniętych ustalonych przez ministra obrony narodowej, będzie podlegać właściwemu miejscowo marszałkowi województwa.
Nie sposób jednak nie zauważyć, że przepisy Poś zawierają regulacje, w świetle których zamiarem ustawodawcy był jednak podział kompetencji według kwalifikacji instalacji, również tych o charakterze liniowym, z punktu widzenia przedsięwzięć mogących zawsze albo potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przykładem takiej regulacji jest chociażby art. 378 ust. 2a pkt 4 Poś, w którym mowa jest o marszałku województwa jako organie właściwym w sprawach określonych w art. 237 i art. 362 ust. 1-3 Poś, w zakresie dróg innych niż autostrady i drogi ekspresowe, usytuowanych w miastach na prawach powiatu. Przepis ten byłby zbędny, gdyby wolą ustawodawcy było uznanie, że sieć dróg publicznych stanowi jeden zakład, albowiem wówczas właściwość marszałka wynikałaby zawsze z art. 378 ust. 2a pkt 1 Poś. Przytoczone zapisy wskazują zatem, że na gruncie Poś sieć dróg publicznych w Polsce nie może zostać uznana za jeden zakład, a w konsekwencji – uwzględniając zasadę racjonalności ustawodawcy – brak jest przesłanek, by w odniesieniu do linii kolejowych przyjąć odmienną interpretację.
Wobec powyższego, uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedź na pytanie:
Czy wyłącznie marszałkowie województw są właściwi w sprawach wynikających z Poś, dotyczących linii kolejowych i dróg publicznych, czy też właściwość organu ochrony środowiska należy zawsze ustalać z punktu widzenia kwalifikacji danej linii lub drogi (danego odcinka linii lub drogi), jako przedsięwzięcia mogącego oddziaływać na środowisko?
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6105 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DIŚ-V.050.11.2024.MO
3507032.13944707.11387768
Warszawa, 09-01-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Henryka Szopińskiego z dnia 27 listopada 2024 r.
w sprawie wątpliwości dotyczących interpretacji pojęcia „zakładu” na gruncie przepisów
ustawy Prawo ochrony środowiska (K10INT6514), uprzejmie przekazuję poniższe
wyjaśnienia.
W myśl art. 3 pkt 6 lit. c) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska1,
zwanej dalej ustawą Poś, poprzez instalację rozumie się m.in. budowle niebędące
urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może wywołać emisję.
Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 3 oraz 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane2
poprzez budowlę należy natomiast rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem
lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, do których zaliczane są m.in. drogi
i linie kolejowe.
Z uwagi na powyższe, drogi i linie kolejowe należy uznać za instalacje. Niemniej jednak,
z uwagi na to, że obiekty infrastruktury liniowej są specyficznym rodzajem budowli, ustawa
prawo ochrony środowiska dokonuje ich rozróżnienia od pozostałych instalacji. Przede
wszystkim należy zauważyć, że dopuszczalne poziomy hałasu zawarte w rozporządzeniu
Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r., w sprawie dopuszczalnych poziomów
hałasu w środowisku3, określone zostały z uwzględnieniem rodzaju obiektu lub działalności
będącej źródłem hałasu. Dopuszczalne poziomy hałasu zostały w nim wyznaczone
oddzielnie dla dróg i linii kolejowych oraz pozostałych obiektów i działalności generujących
hałas.
Jednocześnie, ustawodawca w art. 115a ust. 2 ustawy Poś, wyraźnie wskazuje, że
w przypadku gdy hałas powstaje w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii
tramwajowych, kolei linowych, portów oraz lotnisk lub z działalnością osoby fizycznej
niebędącej przedsiębiorcą, decyzji dopuszczalnym poziomie hałasu w przypadku
przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu poza zakładem (o której mowa w ust. 1
tego przepisu) , nie wydaje się.
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm.
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 725, z późn. zm.
3 Dz.U. 2014 poz. 112
-- 1 of 3 --
Jednocześnie należy wskazać, że cechą charakterystyczną obiektów infrastruktury liniowej
jest ich różnorodność. Poszczególne odcinki dróg lub linii kolejowych mogą różnić się
obciążeniem ruchem i być zaliczane do głównych, w przypadku gdy przejeżdża po nich
rocznie więcej niż 3 miliony pojazdów lub ponad 30 tysięcy pociągów (art. 112a pkt 2 i 3
ustawy Poś).
Ponadto, obiekty te, mogą stanowić przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać
na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu
informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz
o ocenach oddziaływania na środowisko4. Nie bez znaczenia pozostaje również odmienny
sposób faktycznego zagospodarowania terenów, znajdujących się w sąsiedztwie tych
obiektów.
Z uwagi na powyższe, nie ma możliwości zaliczenia całej sieci kolejowej, zarządzanej przez
PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. lub drogowej, zarządzanej przez Generalną Dyrekcję Dróg
Krajowych i Autostrad, jako jednego zakładu. Dlatego też, ustawodawca zdecydował się na
wprowadzenie rozróżnienia w zakresie organów właściwych w odniesieniu do określonych
kategorii spraw. Zgodnie z art. 378 ust. 1 ustawy Poś, organem właściwym w sprawach
negatywnego oddziaływania dróg i linii kolejowych jest starosta.
Jednakże, w odniesieniu do:
przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zamkniętych ustalonych przez Ministra Obrony
Narodowej, właściwy pozostaje regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 378 ust.2
Poś),
przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu
ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania
na środowisko, właściwy pozostaje marszałek województwa (art. 378 ust. 2a pkt 2).
Ponadto, ustawa Poś w art. 378 ust. 2a, dokonuje rozróżnienia pomiędzy przedsięwzięciami
i zdarzeniami na terenach zakładów, gdzie eksploatowana jest instalacja, która jest
kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko
od pozostałych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, do
jakich należą drogi i linie kolejowe.
Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia
września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na
środowisko5, jako przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko,
należy rozumieć m.in.:
linie kolejowe wchodzące w skład infrastruktury transportu kolejowego
transeuropejskiej sieci transportowej, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) nr 1315/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie unijnych
wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej i uchylającym
decyzję nr 661/2010/UE6–§ 2 ust. 1 pkt 29 ww. rozporządzenia;
autostrady i drogi ekspresowe - § 2 ust. 1 pkt 31 ww. rozporządzenia;
drogi inne niż wymienione powyżej o nie mniej niż o czterech pasach ruchu i długości
nie mniejszej niż 10 km w jednym odcinku oraz zmiany przebiegu lub rozbudowy
4 Dz.U. 2024 poz. 1112
5 Dz.U. 2019 poz. 1839, z późn. zm.
6 Dz. Urz. UE L 348 z 20.12.2013, str. 1, z późn. zm.
-- 2 of 3 --
istniejących dróg o dwóch pasach ruchu co najmniej do czterech pasów ruchu na
długości nie mniejszej niż 10 km w jednym odcinku - § 2 ust. 1 pkt 32 rozporządzenia.
Z uwagi na powyższe, organem właściwym w przypadku powyższych przedsięwzięć będzie
marszałek województwa, natomiast pozostałe sprawy będą należeć do właściwości
starosty.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 3 of 3 --