Interpelacja w sprawie działania Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca dysponującego środkami w ramach programu Inwestycje A2.5.1 Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6511
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie działania Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca dysponującego środkami w ramach programu Inwestycje A2.5.1 Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności
Zgłaszający: Daria Gosek-Popiołek, Dorota Olko
Data wpływu: 20-11-2024
Szanowna Pani Ministro,
w ciągu ostatnich miesięcy monitoruję działania Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca dysponującego środkami w ramach programu Inwestycje A2.5.1 Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Z doświadczeń stypendystek i stypendystów programu (zgodnie z nomenklaturą programu - “Ostatecznych Odbiorców Wsparcia”) i analizy zarówno regulaminu programu jak i treści umów stypendialnych wyłania się obraz licznych nieprawidłowości, które uniemożliwiają realizację przedsięwzięć zgodnie ze złożonymi wnioskami.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie działania nadzorcze w związku z nałożeniem na stypendystki i stypendystów programu obowiązku podpisania weksli in blanco na okres 3 lat ma zamiar podjąć ministerstwo? Czy zasadność wystawiania ich przez NIMiT została poddana analizie przez MKiDN? Czy w kolejnych edycjach programu uczestnicy również będą zobowiązani do ich podpisania?
2. Choć pierwsza transza środków miała zostać przekazana (zgodnie z regulaminem programu i treścią umowy) najpóźniej do dnia 10.10.2024 r., wciąż część stypendystek i stypendystów programu nie ma podpisanych umów, co w znaczący sposób utrudnia im realizację projektów. Ile do tej pory umów zostało podpisanych, ile stypendystek i stypendystów programu otrzymało wypłaty środków?
3. Czy MKiDN zdaje sobie sprawę, że w krótkim okresie nie zawsze da się zrealizować projekty, na które stypendystki i stypendyści programu otrzymali środki. Jakie działania wobec tego MKiDN zamierza podjąć? Czy możliwe jest aneksowanie umów i wydłużenie terminu realizacji projektów? Zaznaczam, że opóźnienia nie wynikają z opieszałości stypendystów i stypendystek programu, a braku odpowiedzialności i złej organizacji procesu przez NIMiT.
4. Jakie działania MKiDN podejmowało od czerwca 2024 r. do dnia 20 listopada 2024 r. by usprawnić proces rozpatrzenia wniosków, przygotowania umów, podpisania umów i wypłacenia środków? Zwracam uwagę, że zgodnie z zapisami regulaminu, ogłoszonego 30.06.2024 r. wnioskodawcy złożyli dokumenty w terminie regulaminowym do 15.07.2024 r. Ze swoich regulaminowych obowiązków nie wywiązał się NIMiT: regulamin zakładał, że: „Ocenę Przedsięwzięć przeprowadza się w okresie 21 dni od dnia zakończenia naboru wniosków zgodnie z pkt 5.1. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności w przypadku złożenia znacznej liczby wniosków, termin na przeprowadzenie oceny przedsięwzięć może zostać przedłużony do 45 dni”. Ocena powinna więc zakończyć się odpowiednio – do 5.08.2024 r. lub 29.08.2024 r. Tymczasem NIMiT z dniem 29 sierpnia 2024 r. zmienił regulamin wydłużając terminy rozpatrzenia wniosków. Na jakiej podstawie i czy za zgodą MKiDN został zmieniony regulamin konkursu?
5. Obserwujemy znacząco przekroczone regulaminowe daty podpisania umów przez NIMiT - ile dni wynosiły opóźnienia podpisania umów?
6. NIMiT twierdzi, że opóźnienia wynikają z błędów po stronie stypendystów, “nieskutecznego” (jak wyraziła to M. M. z NIMiT na webinarze w dn. 05.11.2024 r.) podpisania przez stypendystów i stypendystki programu umów oraz błędów i braków w pozostałych dokumentach (które to były dokumentami stworzonymi przez NIMiT i dostępnymi na stronie internetowej jednostki). Czy MKiDN analizowało wzory umów i dokumentów przygotowane przez NIMiT?
7. Obecnie na stronie internetowej NIMiT opublikowana jest „Instrukcja aneksowania stypendiów” (link do dokumentu na stronie: hrps://nimit.pl/krajowy-plan-odbudowy-kpo/), zgodnie z którą możliwe jest aneksowanie umów „tylko pod warunkiem zaistnienia przyczyn obiektywnych, które wpływają na realizację przedsięwzięcia i powodują konieczność zmian”. Przy czym NIMiT zaraz wskazuje, że „Za sytuację obiektywną nie uznaje się braku środków finansowych (...) na realizację wskaźnika. Jednocześnie informuje, że lista rankingowa z punktacją została opublikowana w terminie zgodnym z Regulaminem KPO i wydłużony czas oczekiwania nie będzie traktowany jako przyczyna obiektywna.” Jak MKiDN odnosi się do stanowiska NIMiT? Jak w opinii MKiDN w ciągu 2 miesięcy ma być zrealizowany projekt, który trwać miał 6 miesięcy?
8. Mamy do czynienia ze skandaliczną sytuacją: instytucja państwowa oczekuje, że stypendyści i stypendystki mają realizować projekt przed podpisaniem umowy, która reguluje wzajemne obowiązki, a jednocześnie sama instytucja nie wywiązuje się z terminów i procedur, nagminnie łamiąc regulamin. Bez wątpienia w tej sytuacji stypendystom i stypendystkom programu należy się rekompensata. Czy w związku z nieprawidłowościami możliwe jest wypłacenie całkowitych kwot stypendiów z góry i/lub aneksowanie umów, by projekty mogły zostać zrealizowane w pierwszym i drugim kwartale 2025 r.?
9. Jakie zmiany będą miały miejsce w regulaminie kolejnych transz Inwestycji A2.5.1 Programu wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności?
10. Jakie konsekwencje zostaną wyciągnięte wobec dyrekcji NIMiT w związku ze skandalicznym przebiegiem konkursu?
Z wyrazami szacunku
Daria Gosek-Popiołek
Podsekretarz stanu Marta Cienkowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12683 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 6511 posłanek Darii Gosek-Popiołek i Doroty Olko
z 27 listopada 2024 roku w sprawie działania Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca
dysponującego środkami w ramach „Inwestycji A2.5.1. Program wspierania działalności
podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju
w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności”, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
W związku z nałożeniem na stypendystki i stypendystów „Programu wpierania działalności
podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju
w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności” Inwestycja A.2.5.1. (dalej:
Program) obowiązku podpisania weksli
in blanco na okres 3 lat MKiDN nie planuje
podejmować działań nadzorczych. Weksle są legalnym sposobem zabezpieczenia
przewidzianym przez polskie prawo. Nie mają charakteru represyjnego ani zastraszającego.
Przepis z art. 14lzh ust. 2 ustawy z o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2024 r.
poz. 324) reguluje elementy, które określa umowa o objęcie przedsięwzięcia wsparciem
bezzwrotnym z planu rozwojowego. Umową taką jest umowa o objęcie wsparciem w formie
stypendiów w ramach Inwestycji A2.5.1. Punkt 6 ww. przepisu wskazuje, że umowa ta
określa formy zabezpieczeń należytego wykonania zobowiązań wynikających z umowy.
Wzór umowy o objecie wsparciem w formie stypendiów, tak jak cały Regulamin pierwszego
wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem w ramach
Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności, komponent Odporność i konkurencyjność gospodarki, inwestycja
A2.5.1.
Program wpierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów
kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju (dalej Regulamin), był projektowany przy
współpracy kancelarii prawnej, a w związku z tym został poddany analizie pod względem
zgodności z prawem.
MKiDN analizowało Regulamin przed jego akceptacją, w tym również zapis o zabezpieczeniu
w formie weksli.
Prace nad Regulaminem drugiego wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem nie zostały
jeszcze zakończone, więc MKiDN nie może w chwili obecnej odpowiedzieć na pytanie, czy
taka forma zabezpieczenia będzie stosowana w drugiej edycji Programu.
Ad 2.
Na 6 grudnia 2024 r. liczba podpisanych umów o objęcie przedsięwzięć wsparciem
w formie stypendiów to 391 (z 533) na kwotę 6 060 000,00 zł.
-- 1 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 3.
Zgodnie z Regulaminem (punkty 4.3-4.5) w przypadku stypendium Wnioskodawca mógł
ubiegać się o wsparcie w wysokości 5.000 zł na miesiąc. Stypendia przyznawane były na
okres 3, 4, 5 albo 6 kolejnych miesięcy. Realizacja Przedsięwzięcia objętego wsparciem
w ramach stypendium mogła się rozpocząć nie wcześniej niż w Dniu Ogłoszenia Naboru i nie
może zakończyć się później niż 31 grudnia 2024 r. Dniem ogłoszenia Naboru był 31 maja
2024 r. Stypendyści samodzielnie określali czas trwania przedsięwzięcia, harmonogram,
a w związku z tym również liczbę miesięcy stypendium. Powyższe zasady wynikają z
Regulaminu i są niezmienne od dnia ogłoszenia naboru.
Ponadto zgodnie z Regulaminem na czas realizacji przedsięwzięcia nie ma wpływu dzień
ogłoszenia listy rankingowej, podpisania umowy oraz dzień wypłaty środków i nie zachodzi
potrzeba podejmowania działań systemowych w tym zakresie, a w szczególności zmiany
regulaminu.
Stypendyści, którzy złożyli wnioski o stypendium sześciomiesięczne, musieli zacząć je
realizować najpóźniej 1 lipca 2024 r., aby zakończyć realizację do 31 grudnia 2024 r. Nawet
gdyby umowy zostały podpisane do 30 września 2024 r., a środki wypłacone w październiku,
stypendia realizowane w czerwcu, lipcu, wrześniu i na początku października 2024 r.
musiałyby być finansowane ze środków własnych stypendystów. Następnie wydatki te
podlegałyby refundacji.
Zgodnie z punktem 5.4. wzoru umowy „w przypadku rozpoczęcia realizacji Przedsięwzięcia
przez OOW przed zawarciem Umowy, pierwsza transza Wsparcia jest wypłacana
z wyrównaniem za miesiące, w których OOW realizował Przedsięwzięcie, pod warunkiem
wykazania przez OOW postępów w realizacji Wskaźników Przedsięwzięcia za ten
wcześniejszy okres, przy czym Wsparcie zostanie wypłacone nie wcześniej niż w terminie
7 dni od dnia złożenia przez OOW sprawozdania, o którym mowa w zdaniu drugim pkt 7.2.”
Program stypendialny został tak skonstruowany, aby dać możliwość stypendystom
ubiegania się o jak największe dofinasowanie, czyli nawet stypendia sześciomiesięczne
równe 30 000 zł. Wiąże się to jednak z refundacyjnym charakterem stypendiów
i wyrównaniem ich wstecz, do początku okresu realizacji przedsięwzięcia.
Oczywiście MKiDN ma świadomość, że przedłużające się procesy kontraktacji i wypłaty
środków powodują utrudnienia dla stypendystów, którzy dłużej muszą finansować realizację
przedsięwzięcia ze środków własnych. Dlatego skutecznym działaniem obecnie
prowadzonym jest sfinalizowanie procesu podpisywania umów oraz wypłata środków.
Wydłużenie terminu realizacji stypendiów na 2025 r. nie jest możliwe, ponieważ
wymagałoby zmiany Regulaminu, która wprowadzałaby nierówne traktowanie
wnioskodawców. Zgodność ram czasowych przedsięwzięć objętych wnioskami z ramami
czasowymi KPO podlegała ocenie przez ekspertów jako jedno z kryteriów (załącznik nr 1 do
Regulaminu, część B, kryterium 1). Kryterium to uznaje się za spełnione, jeżeli realizacja
Przedsięwzięcia rozpocznie się nie wcześniej niż w Dniu Ogłoszenia Naboru i zakończy się
nie później niż 31 grudnia 2024 r.
Można więc przyjąć, że potencjalnie istniały podmioty, których Przedsięwzięcia w świetle
dotychczas obowiązującego Regulaminu bądź to zostały ocenione negatywnie, bądź też
które ze względu na brzmienie Regulaminu nie złożyły wniosków z uwagi na przewidywane
niespełnienie warunków tam określonych. Natomiast zmiana Regulaminu w zakresie
przedłużenia terminu czyniłaby ich wniosek spełniającym warunki kwalifikujące do objęcia
wsparciem.
-- 2 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
29 sierpnia 2024 r. dyrektor NIMIT Paula Lis-Sołoducha dokonała zmiany Regulaminu
w zakresie przewidzianego w punkcie 7.1. terminu oceny wniosków z 45 dni na 49 dni
w grantach i 57 dni w stypendiach. Czyli termin oceny wniosków stypendialnych został
przedłużony o 12 dni. Zmiana Regulaminu, zgodnie z przyjętą procedurą przy wdrażaniu
Inwestycji A2.5.1., została zaakceptowana przez MKiDN jako Instytucję Odpowiedzialną za
realizację Inwestycji.
Przyczyną przedłużenia terminu oceny wniosków był stan faktyczny polegający na
nieprzewidzianym rozmiarze zainteresowania Programem, które przełożyło się na liczbę
złożonych wniosków oraz obciążenie ekspertów oceniających wnioski.
Zmiana Regulaminu została zaakceptowania przez IOI dlatego, że nie była niekorzystna dla
wnioskodawców, nie stanowiła zgody na zmianę terminu podpisania umowy o objęcie
wsparciem i wypłaty środków. Ponadto zmiana nie wprowadzała nierówności w traktowaniu
wnioskodawców oraz nie dotyczyła kryteriów oceny.
Ad 4.
Podjęte przez MKiDN działania:
w czerwcu 2024 r. ryzyko opóźnień jeszcze nie istniało;
w lipcu 2024 r. MKiDN zwróciło się do instytucji i stowarzyszeń reprezentujących
środowiska kultury z wnioskiem o rekomendację w sprawie nowych kandydatów na
ekspertów celem rozszerzenia składu Komitetu selekcyjnego i odwoławczego, aby
usprawnić i przyspieszyć proces oceny. Proces powoływania i zatwierdzenia nowych
ekspertów zakończył się w sierpniu 2024 r. Proces wyboru ekspertów stanowił kamień
milowy A2L, a w związku tym rozszerzenie składu Komitetu należało traktować jak
aktualizację kamienia milowego. Należało wejść w tym zakresie w kontakt z Komisją
Europejską w celu uzyskania jej roboczej akceptacji. Proces przedłużał się przez okres
urlopowy w Komisji Europejskiej. Ponadto wymagał współdziałania MKiDN, NIMiT
oraz MFiPR;
wprowadzono obowiązek stałego, cotygodniowego przekazywania przez NIMiT
monitoringu z realizacji inwestycji;
wysłano pisma ponaglające i wzywające do sfinalizowania procesu podpisywania umów;
przeprowadzano zapowiedziane i niezapowiedziane wizytacje;
przeprowadzono szereg spotkań z kierownictwem NIIMIT, aby stan prac był na bieżąco
poddawany analizie i monitorowany;
udzielono czasowego wsparcia kadrowego NIMIT pracownikami MKiDN;
na okres kilku miesięcy oddelegowano pracownika MKiDN do NIMiT, co sprzyjało
również bieżącej analizie sytuacji i reagowania na potrzebę usprawnień
organizacyjnych;
zorganizowano spotkania z pracownikami NIMiT zaangażowanymi bezpośrednio w
realizację Inwestycji A2.5.1. w celu identyfikacji problemów występujących z punktu
widzenia pracownika zaangażowanego w proces realizacji;
stale informowano kierownictwo NIMiT o możliwościach zwiększenia wsparcia
finansowego w razie zgłaszania dodatkowych potrzeb;
zapewniono finasowanie sprzętu komputerowego oraz dodatkowych etatów;
rozpatrywano na bieżąco skargi oraz interweniowano w indywidulanych sprawach;
podjęto decyzję o odwołaniu dyrektor NIMiT Pauli Lis-Sołoduchy.
Ad 5.
Termin opóźnienia w podpisaniu umowy zależy od konkretnego przypadku umowy.
-- 3 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 6.
Ministerstwo analizowało Regulamin wraz z załącznikami, w tym wzory umów.
Ad 7.
W zakresie czasu trwania przedsięwzięć odpowiedź została udzielona w punkcie 3. Nie ma
oczekiwania, aby w ciągu 2 miesięcy były realizowane projekty 6-miesięczne.
W zakresie aneksowania umów o stypendia należy wziąć pod uwagę, że stypendysta
składając wniosek o stypendium, musiał wskazać okres, w jakim Przedsięwzięcie będzie
realizowane wraz z harmonogramem realizacji Przedsięwzięcia. Ponadto musiał wskazać co
najmniej jeden wskaźnik realizacji Przedsięwzięcia (punkt 5 Regulaminu). Taki wniosek
podlegał ocenie przez ekspertów (ten konkretny harmonogram i wskaźniki). Stąd
aneksowanie umów stypendialnych jest sprawą indywidulną. Trzeba wziąć pod uwagę
przede wszystkim to, czy zaproponowana zmiana nie niweczy całej istoty przedsięwzięcia,
które było oceniane przez eksperta. Natomiast przyczyny złożenia wniosku o aneks przez
stypendystę mają drugorzędne znaczenie.
Mając na uwadze regulacje zawarte w Regulaminie, jak i projekcie umowy, przy konieczności
zachowania ich zgodności należy przyjąć, że istnieje możliwość zmiany umowy w formie
aneksu, przy zachowaniu warunków oceny, o których mowa w Regulaminie, tj. w zakresie,
w jakim nie narusza ona warunków przyznania stypendium na podstawie oceny dokonanej
w świetle kryteriów zawartych w Regulaminie, w szczególności w jego załączniku 1 część A,
B i C, a w konsekwencji pozostaje zgodna z art. 14lzc ustawy o zasadach prowadzenia polityki
rozwoju, tj. co do oceny przedsięwzięcia - w zakresie spełniania kryteriów wyboru
przedsięwzięć. Zgodnie ze wskazanym przepisem Instytucja odpowiedzialna za realizację
inwestycji ocenia przedsięwzięcia w zakresie spełniania kryteriów wyboru przedsięwzięć.
Ad 8.
To, że stypendyści i stypendystki będą realizować projekty przed podpisaniem umowy, było
przewidziane w Regulaminie od dnia ogłoszenia naboru i nie uległo zmianie. Przyjęte
rozwiązanie nie jest niedopuszczalne ani niezgodne z prawem. Prawdą jest, że NIiMT opóźnia
się w procesie kontraktacji umów, a w konsekwencji w procesie wypłaty środków, co stwarza
faktyczny problem w realizacji przedsięwzięć dla tych stypendystów, którzy nie dysponują
własnymi środkami finansowymi na ich realizację. Nie ma możliwości przeniesienia realizacji
stypendiów na 2025 r. z przyczyn określonych w punkcie 3.
Ad 9.
Regulamin drugiego wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem w ramach inwestycji
A2.5.1. jest jeszcze w fazie projektowania i konsultacji pomiędzy NIMiT a MKiDN.
Ad 10.
Została podjęta decyzja o odwołaniu ze stanowiska dyrektor Narodowego Instytutu Muzyki
i Tańca Pauli Lis-Sołoduchy.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Marta Cienkowska
-- 4 of 4 --