Interpelacja w sprawie wypłaty zwiększonych środków na rzecz środowiskowych domów samopomocy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6507
do ministra finansów
w sprawie wypłaty zwiększonych środków na rzecz środowiskowych domów samopomocy
Zgłaszający: Jacek Niedźwiedzki
Data wpływu: 20-11-2024
Suwałki, dnia 18 listopada 2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego zgłosili się pracownicy Środowiskowego Domu Samopomocy w Suwałkach z prośbą o poparcie działań podjętych przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Pracowników i Sympatyków Środowiskowych Domów Samopomocy na rzecz poprawy finansowania ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Z ich relacji dowiedziałem się, że sytuacja finansowa ŚDS-ów, wynikająca z niewystarczającego poziomu dotacji, jest niezwykle trudna i rodzi obawy o ich dalsze funkcjonowanie.
Zwiększone koszty utrzymania środowiskowych domów samopomocy powodują znaczne uszczuplenie puli środków przeznaczonych na proces terapeutyczny uczestników, co z czasem może wpłynąć na obniżenie standardu świadczonych usług. Ograniczenie wydatków na zakup odpowiednich materiałów terapeutycznych oraz realizację treningów poza siedzibą ośrodka (zajęcia edukacyjno-kulturalne, krajoznawczo-turystyczne, wyjazdy integracyjne), spowoduje u uczestników wzrost deficytu w zakresie nabywania kompetencji społecznych, wpłynie na brak rozwoju ich procesu poznawczego i na obniżenie motywacji do aktywnego spędzania czasu. Nie można dopuścić do powyższej sytuacji, zwłaszcza, że może to zaprzepaścić osiągnięte dotychczas efekty pracy.
Zła sytuacja finansowa ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi będzie oddziaływać nie tylko na uczestników, ale pośrednio także na ich rodziny. Dla uczestników i ich opiekunów przestanie być gwarantem realizacji zadań na poziomie określonego standardu usług i procedur w nim stosowanych. Będzie miała realny wpływ na zwiększenie wykluczenia poprzez brak możliwości zapewnienia osobom z zaburzeniami psychicznymi wielopoziomowych form wsparcia, niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym.
Z informacji uzyskanych przez pracowników środowiskowego domu pomocy wynika, że o ile podwyższenie dotacji nastąpiło w sierpniu 2024 r., to jednak środki nie zostały jeszcze przekazane. Podkreślają oni, że dalsza zwłoka w wypłacie może skutkować destabilizacją pracy ŚDS.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na poniższe pytanie:
Kiedy środowiskowe domy samopomocy otrzymają wypłatę zwiększonych środków dotacji?
Z poważaniem
Poseł Jacek Niedźwiedzki
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9768 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.713.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6507 Pana Posła Jacka Niedźwiedzkiego w sprawie wypłaty
zwiększonych środków na rzecz środowiskowych domów samopomocy, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 poz. 1283,
z późn. zm.), prowadzenie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest
zadaniem z zakresu administracji rządowej zleconym jednostkom samorządu terytorialnego.
Rozwój tych ośrodków wsparcia oraz ich bieżące utrzymanie, finansowane jest więc ze
środków budżetu państwa. W ramach ustawy budżetowej wojewodowie mają w swoich
budżetach zaplanowane środki na finansowanie działalności bieżącej tych jednostek
w danym roku. Co miesiąc przekazują jednostkom samorządu terytorialnego miesięczną
dotację na bieżące funkcjonowanie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami
psychicznymi - w tym na realizację usług w ośrodku, utrzymanie lokalu ośrodka wraz
z kosztami eksploatacyjnymi oraz zatrudnienie kadry. Zgodnie z art. 51c ust. 2 ustawy
o pomocy społecznej, miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa przeznaczona na pokrycie
bieżących kosztów prowadzenia środowiskowych domów samopomocy ustalana jest jako
iloczyn aktualnej liczby osób korzystających z usług w tych placówkach oraz średniej
miesięcznej wojewódzkiej kwoty dotacji na jednego uczestnika, przy czym nie może ona
przekroczyć średniej miesięcznej kwoty dotacji wyliczonej dla województwa. Wojewoda
corocznie ustala średnią miesięczną wojewódzką kwotę dotacji na jednego uczestnika
ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi dla środowiskowych domów
samopomocy w wysokości nie niższej niż 250% kryterium dochodowego, o którym mowa
w art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.
Zgodnie z art. 51 c ww. ustawy, kwota dotacji na 1 uczestnika środowiskowego domu
samopomocy może być zwiększona, nie więcej jednak niż o 30%, na uczestników
z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spektrum autyzmu, którzy posiadają orzeczenie
o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem konieczności stałej
lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną
możliwością samodzielnej egzystencji.
Jednocześnie, zgodnie z art. 51c ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, miesięczna kwota
dotacji z budżetu państwa może zostać zwiększona o nie więcej niż 20%, w zależności od
liczby uczestników oraz zakresu, jakości i rodzaju świadczonych w danej placówce usług.
Zwiększenie dotacji dla poszczególnych środowiskowych domów samopomocy do 20%
może nastąpić jedynie w ramach limitu uwzględnionego w budżecie wojewody na dany rok
w Dziale 852 – pomoc społeczna, Rozdziale 85203 – ośrodki wsparcia.
Decyzja o zwiększeniu miesięcznej kwoty dotacji należy do właściwego wojewody będącego
dysponentem środków, który ustala sposób wykonywania zadań z zakresu administracji
rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz sprawuje nadzór
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
nad realizacją zadań samorządu gminnego, powiatowego i województwa, w tym nad jakością
działalności jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz nad jakością usług, dla
których minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił standardy (art. 22
pkt 1 i 8 ustawy o pomocy społecznej).
W ustawie budżetowej w 2024 r., w budżetach wojewodów w rozdziale 85203 – ośrodki
wsparcia, zabezpieczono środki na pokrycie bieżącej działalności środowiskowych domów
samopomocy w 2024 r. w wysokości ustalonej w oparciu o 290% kryterium dochodowego
osoby samotnie gospodarującej, czyli w kwocie 2 250,40 zł na jednego uczestnika. Natomiast
miesięczna kwota dotacji na uczestnika środowiskowego domu ze spektrum autyzmu bądź
niepełnosprawnościami sprzężonymi w 2024 r. została ustalona w wysokości 2 925, 52 zł.
Należy podkreślić, że średnia miesięczna kwota dotacji zależna jest od wysokości samego
kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które obecnie wynosi 776 zł.
Weryfikacja kryteriów dochodowych dokonywana jest co 3 lata. 12 lipca 2024 r. Rada
Ministrów przyjęła rozporządzenie w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych
oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. poz. 1044), zgodnie z którym
od 1 stycznia 2025 r. obowiązują zweryfikowane kryteria dochodowe. Kryterium
dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej podniesiono do kwoty 1 010 zł, co wpłynęło
na wysokość dotacji na rok 2025, która na jednego uczestnika wynosi obecnie 2 929 zł, zaś
podwyższona zgodnie z art. 51c ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, 3 807,7 zł.
Niemniej, w związku z sygnałami, iż miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa na pokrycie
bieżących kosztów prowadzenia ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi,
obliczana na podstawie obowiązującej w 2024 r. miesięcznej kwoty dotacji na jednego
uczestnika jest niewystarczająca, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zdecydował
o przekazaniu dodatkowych środków na bieżącą działalność środowiskowych domów
samopomocy. Przyjęto, że średnia wojewódzka kwota miesięcznej dotacji na jednego
uczestnika środowiskowego domu samopomocy w okresie sierpień - grudzień 2024 r. będzie
stanowić 320% kryterium dochodowego i wyniesie 2 483,2 zł, natomiast miesięczna kwota
dotacji na uczestnika ze spektrum autyzmu bądź niepełnosprawnościami sprzężonymi w tym
okresie osiągnie poziom 3 228, 16 zł.
Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministra Finansów, decyzjami Ministra Finansów
zwiększono budżety wojewodów, w tym:
w sierpniu 2024 r. wydano 16 decyzji MF z przeznaczeniem na finansowanie ośrodków
wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 5 i ust. 2,
ar t. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej na łączną
kwotę 39 324 110, 40 zł, w tym dla województwa podlaskiego – 1 127 683, 20 zł;
w sierpniu i wrześniu 2024 r. wydano 16 decyzji MF z przeznaczeniem na finansowanie
ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, stosownie do art. 18 ust.1
pkt 5 i ust. 2, art. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 51c ust. 5 ustawy o pomocy społecznej,
w związku z działaniem 3.2 wynikającym z Programu kompleksowego wsparcia dla
rodzin „Za życiem” (dotacja na uczestnika ze spektrum autyzmu bądź
niepełnosprawnościami sprzężonymi) na łączną kwotę 30 957 099, 20 zł, w tym dla
województwa podlaskiego – 769 428 zł.
Należy przy tym podkreślić, że Minister Finansów, dokonuje podziału rezerw celowych na
wnioski wojewodów zaakceptowane przez MRPiPS. Podziału na poszczególne gminy
dokonuje natomiast wojewoda.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z wyjaśnień Wydziału Polityki Społecznej Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego wynika, że
po otrzymaniu decyzji Ministra Finansów środki zostały przekazane do jednostek samorządu
terytorialnego z wyrównaniem od sierpnia 2024 r. w sposób następujący:
wyrównanie podwyższonej dotacji z rezerwy celowej budżetu państwa (cz. 83, poz. 25)
za sierpień – wrzesień 2024 r. – 5 września 2024 r.,
wyrównanie dodatku „Za życiem” na uczestnika ze spektrum autyzmu bądź
niepełnosprawnościami sprzężonymi z rezerwy celowej budżetu państwa (cz. 83, poz.
33) za sierpień – wrzesień 2024 r. – 12 września 2024 r.,
podwyższona miesięczna kwota dotacji na uczestnika śds w wysokości 2 483,20 zł
została przekazana do jednostek samorządu terytorialnego: na październik - 4 i 7
października 2024 r., na listopad - 4 listopada 2024 r., na grudzień – 4 grudnia 2024 r.,
dodatek „Za życiem” na uczestnika śds z niepełnosprawnościami sprzężonymi
lub spektrum autyzmu w wysokości 744,96 zł został przekazany do jednostek
samorządu terytorialnego: na październik - 4 i 7 października 2024 r., na listopad -
4 listopada 2024 r., na grudzień – 4 grudnia 2024 roku.
Jednocześnie należy wskazać, że środki na bieżące funkcjonowanie środowiskowych domów
samopomocy z terenu województwa podlaskiego są przekazywane do jednostek samorządu
terytorialnego na początku każdego miesiąca.
Pragnę zapewnić, że zagadnieniom dotyczącym ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami
psychicznymi Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przyznało
rangę priorytetu. Środowiskowe domy samopomocy są jednostkami szczególnymi,
zapewniającymi wsparcie osobom o bardzo specyficznych potrzebach i wymaganiach,
w związku z czym zatrudniona w tych ośrodkach kadra to pracownicy wysokokwalifikowani,
odznaczający się wyjątkowymi umiejętnościami, niezbędnymi do zapewnienia
prawidłowego funkcjonowania tych ośrodków. Z tego też powodu podjęto prace nad
rozwiązaniami systemowymi w zakresie możliwości wsparcia finansowego wynagrodzeń
pracowników służb społecznych – w tym pracowników środowiskowych domów
samopomocy - ze środków budżetu państwa,.
Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę, która umożliwiła przyjęcie przez
Radę Ministrów Uchwały nr 62 Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie
ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek
organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”.
W 2024 r. środki przyznano w okresie 1 lipca do 31 grudnia. Na wypłaty dodatków dla ponad
10 tys. pracowników ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi
uruchomiono blisko 65 mln zł.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --