Interpelacja nr 6501
Interpelacja w sprawie strefy Kanału Augustowskiego oraz związanych z nią obostrzeń dotykających mieszkańców i przedsiębiorców z pow. augustowskiego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Obrona i Bezpieczeństwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie strefy Kanału Augustowskiego oraz związanych z nią obostrzeń dotykających mieszkańców i przedsiębiorców z pow. augustowskiego
Interpelacja nr 6501
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie strefy Kanału Augustowskiego oraz związanych z nią obostrzeń dotykających mieszkańców i przedsiębiorców z pow. augustowskiego
Zgłaszający: Jacek Niedźwiedzki
Data wpływu: 20-11-2024
Suwałki, dn. 18 listopada 2024 r.
Szanowna Pani Minister,
Kanał Augustowski jest zabytkiem klasy pierwszej myśli inżynierów polskich, wojskowych i cywilnych. Jego budowa rozpoczęła się w 1823 roku, tym samym przed rokiem świętowaliśmy dwusetlecie inauguracji tej dziejowej inwestycji. Kanał Augustowski, którego głównym twórcą był generał Ignacy Prądzyński, odegrał ogromną rolę w polskiej historii związaną z prowadzoną przez Prusy wojną celną. Dziś jest to wielka atrakcja turystyczna północno-wschodniej Polski, wymagająca rewitalizacji i inwestycji w zakresie infrastruktury.
W 1968 r. Kanał Augustowski został wpisany do rejestru zabytków, decyzją prezydenta RP w 2007 r. stał się pomnikiem historii (rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2007 r. w sprawie uznania za pomnik historii „Kanał Augustowski” – Dz. U. Nr 86 poz. 572) i ma również realne szanse uzyskania wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Wszyscy zgadzamy się z tym, że będący zabytkiem kanał wymaga ochrony, ale prawo powinno być dla ludzi. Jestem zaniepokojony dochodzącymi do mnie informacjami o wielu absurdach związanych z zasięgiem „strefy Kanału Augustowskiego” i idącymi za tym obwarowaniami, które utrudniają funkcjonowanie mieszkańców i firm. Okazuje się, że 3/4 liczby mieszkańców miasta Augustowa oraz społeczności gminy Płaska położonej w powiecie augustowskim objęte jest zapisami o strefie ochronnej. Dotyczy to zwłaszcza osób, które funkcjonują w odległości do 1000 metrów od granic kanału (strefa ochronna wynosi do 1000 metrów w przypadku braku terenów leśnych).
Wszystkie podmioty na wszelkie działania rozwojowe muszą każdorazowo uzyskać zgodę podlaskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zarówno przedsiębiorcy dążący do nowych inwestycji, jak i zwykli obywatele chcący przeprowadzić choćby niewielki remont na swoich posesjach muszą spełnić szereg drobiazgowych wymagań związanych z lokalizacją ich działek w tzw. strefie kanału. Dochodzi do paradoksów. Np. mieszkaniec chcący załatać zwykłą dziurę w dachu bądź wyciąć na posesji schorowane drzewo ma obowiązek uzyskać na to uprzednio zgodę podlaskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Na terenie województwa jest jednak tylko jeden urzędnik rozpatrujący wnioski składane w tych sprawach. Musi przyjechać na miejsce i ocenić, czy dane przedsięwzięcie jest zgodne z przepisami, dopiero po tym zostaje wydana decyzja administracyjna. Cała procedura z uzyskaniem pozwolenia trwa wiele miesięcy, a niekiedy rok. Praktycznie niemożliwe jest otrzymanie decyzji w ciągu miesiąca, mimo iż teoretycznie w takim właśnie czasie decyzja powinna zostać podjęta. Okres oczekiwania wydłużają dodatkowo braki kadrowe w biurze WKZ oraz długa lista priorytetów. Tak trudna rzeczywistość dotyczy również lokalnych przedsiębiorców zatrudniających nawet kilkadziesiąt lub więcej osób w swoich zakładach pracy. Firmy te nie mogą przeprowadzić przygotowanych już przez siebie inwestycji, jeśli nie spełnią skomplikowanych i długotrwałych wymogów dotyczących istnienia strefy.
Należy zauważyć, że strefa Kanału Augustowskiego nie obejmuje wyłącznie samego kanału, w tym jego sztucznych przekopów, ale także jeziora i rzeki wchodzące w system drogi wodnej. Potrzebne są zmiany w zapisach o istnieniu i granicy „strefy Kanału Augustowskiego”.
Nie jest to głos jednostkowy, lecz dość powszechna konkluzja. Obowiązujące przepisy komplikują życie zwykłych ludzi i torpedują rozwój przedsiębiorczości – w tym powstawanie miejsc pracy na terenie powiatu augustowskiego. Firmy nie wiedzą, kiedy otrzymają niezbędną decyzję administracyjną i kiedy będą mogły rozpocząć realne prace. Bywają sytuacje, że przedsiębiorstwa posiadają zakontraktowanych dostawców na potrzeby realizacji określonej inwestycji, jednak ze względu na przeciągające się procedury administracyjne ze strony WKZ inwestorzy rezygnują z realizacji przedsięwzięć, stawiając przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji, np. zagrożenia zapłaty kar umownych na rzecz dostawców.
Pragnę również nadmienić, że wyżej opisany problem dostrzegają także władze Sejmiku Województwa Podlaskiego, które też są przychylnie nastawione do zmiany zapisu o strefie ochronnej Kanału Augustowskiego.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na pytania:
Czy i kiedy możliwa jest zmiana treści zapisu dotyczącego zasięgu strefy ochronnej Kanału Augustowskiego, tak aby w największym możliwym stopniu zawęzić pas ochronny w terenie otwartym, ułatwiając w efekcie prowadzenie działalności gospodarczej wielu podmiotom oraz sprawiając, że najprostsze czynności z kategorii życia codziennego przestaną być dla tysięcy mieszkańców utrapieniem?
Z wyrazami szacunku
Poseł Jacek Niedźwiedzki
Interpelacja nr 6501
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie strefy Kanału Augustowskiego oraz związanych z nią obostrzeń dotykających mieszkańców i przedsiębiorców z pow. augustowskiego
Zgłaszający: Jacek Niedźwiedzki
Data wpływu: 20-11-2024
Suwałki, dn. 18 listopada 2024 r.
Szanowna Pani Minister,
Kanał Augustowski jest zabytkiem klasy pierwszej myśli inżynierów polskich, wojskowych i cywilnych. Jego budowa rozpoczęła się w 1823 roku, tym samym przed rokiem świętowaliśmy dwusetlecie inauguracji tej dziejowej inwestycji. Kanał Augustowski, którego głównym twórcą był generał Ignacy Prądzyński, odegrał ogromną rolę w polskiej historii związaną z prowadzoną przez Prusy wojną celną. Dziś jest to wielka atrakcja turystyczna północno-wschodniej Polski, wymagająca rewitalizacji i inwestycji w zakresie infrastruktury.
W 1968 r. Kanał Augustowski został wpisany do rejestru zabytków, decyzją prezydenta RP w 2007 r. stał się pomnikiem historii (rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2007 r. w sprawie uznania za pomnik historii „Kanał Augustowski” – Dz. U. Nr 86 poz. 572) i ma również realne szanse uzyskania wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Wszyscy zgadzamy się z tym, że będący zabytkiem kanał wymaga ochrony, ale prawo powinno być dla ludzi. Jestem zaniepokojony dochodzącymi do mnie informacjami o wielu absurdach związanych z zasięgiem „strefy Kanału Augustowskiego” i idącymi za tym obwarowaniami, które utrudniają funkcjonowanie mieszkańców i firm. Okazuje się, że 3/4 liczby mieszkańców miasta Augustowa oraz społeczności gminy Płaska położonej w powiecie augustowskim objęte jest zapisami o strefie ochronnej. Dotyczy to zwłaszcza osób, które funkcjonują w odległości do 1000 metrów od granic kanału (strefa ochronna wynosi do 1000 metrów w przypadku braku terenów leśnych).
Wszystkie podmioty na wszelkie działania rozwojowe muszą każdorazowo uzyskać zgodę podlaskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zarówno przedsiębiorcy dążący do nowych inwestycji, jak i zwykli obywatele chcący przeprowadzić choćby niewielki remont na swoich posesjach muszą spełnić szereg drobiazgowych wymagań związanych z lokalizacją ich działek w tzw. strefie kanału. Dochodzi do paradoksów. Np. mieszkaniec chcący załatać zwykłą dziurę w dachu bądź wyciąć na posesji schorowane drzewo ma obowiązek uzyskać na to uprzednio zgodę podlaskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Na terenie województwa jest jednak tylko jeden urzędnik rozpatrujący wnioski składane w tych sprawach. Musi przyjechać na miejsce i ocenić, czy dane przedsięwzięcie jest zgodne z przepisami, dopiero po tym zostaje wydana decyzja administracyjna. Cała procedura z uzyskaniem pozwolenia trwa wiele miesięcy, a niekiedy rok. Praktycznie niemożliwe jest otrzymanie decyzji w ciągu miesiąca, mimo iż teoretycznie w takim właśnie czasie decyzja powinna zostać podjęta. Okres oczekiwania wydłużają dodatkowo braki kadrowe w biurze WKZ oraz długa lista priorytetów. Tak trudna rzeczywistość dotyczy również lokalnych przedsiębiorców zatrudniających nawet kilkadziesiąt lub więcej osób w swoich zakładach pracy. Firmy te nie mogą przeprowadzić przygotowanych już przez siebie inwestycji, jeśli nie spełnią skomplikowanych i długotrwałych wymogów dotyczących istnienia strefy.
Należy zauważyć, że strefa Kanału Augustowskiego nie obejmuje wyłącznie samego kanału, w tym jego sztucznych przekopów, ale także jeziora i rzeki wchodzące w system drogi wodnej. Potrzebne są zmiany w zapisach o istnieniu i granicy „strefy Kanału Augustowskiego”.
Nie jest to głos jednostkowy, lecz dość powszechna konkluzja. Obowiązujące przepisy komplikują życie zwykłych ludzi i torpedują rozwój przedsiębiorczości – w tym powstawanie miejsc pracy na terenie powiatu augustowskiego. Firmy nie wiedzą, kiedy otrzymają niezbędną decyzję administracyjną i kiedy będą mogły rozpocząć realne prace. Bywają sytuacje, że przedsiębiorstwa posiadają zakontraktowanych dostawców na potrzeby realizacji określonej inwestycji, jednak ze względu na przeciągające się procedury administracyjne ze strony WKZ inwestorzy rezygnują z realizacji przedsięwzięć, stawiając przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji, np. zagrożenia zapłaty kar umownych na rzecz dostawców.
Pragnę również nadmienić, że wyżej opisany problem dostrzegają także władze Sejmiku Województwa Podlaskiego, które też są przychylnie nastawione do zmiany zapisu o strefie ochronnej Kanału Augustowskiego.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na pytania:
Czy i kiedy możliwa jest zmiana treści zapisu dotyczącego zasięgu strefy ochronnej Kanału Augustowskiego, tak aby w największym możliwym stopniu zawęzić pas ochronny w terenie otwartym, ułatwiając w efekcie prowadzenie działalności gospodarczej wielu podmiotom oraz sprawiając, że najprostsze czynności z kategorii życia codziennego przestaną być dla tysięcy mieszkańców utrapieniem?
Z wyrazami szacunku
Poseł Jacek Niedźwiedzki
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Bożena Żelazowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6556 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 6501 posła Jacka Niedźwiedzkiego z 22 listopada 2024 roku
w sprawie strefy Kanału Augustowskiego oraz związanych z nią obostrzeń dotykających
mieszkańców i przedsiębiorców z powiatu augustowskiego, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
System ochrony zabytków w Polsce, uregulowany ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292; dalej: u.o.z.), w art. 7 u.o.z.
wymienia formy ochrony zabytków, którymi są: wpis do rejestru zabytków, wpis na Listę
Skarbów Dziedzictwa, uznanie za pomnik historii, utworzenie parku kulturowego oraz
ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji
o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji
o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej
lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego.
Kanał Augustowski stanowi pomnik historii na podstawie rozporządzenia Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2007 r. w sprawie uznania za pomnik historii
„Kanału Augustowskiego” (M. P. z 2007 r. poz. 572). Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.o.z. Prezydent
Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek ministra właściwego do spraw kultury i ochrony
dziedzictwa narodowego, w drodze rozporządzenia może uznać za pomnik historii zabytek
nieruchomy wpisany do rejestru lub park kulturowy o szczególnej wartości dla kultury,
określając jego granice.
Celem ochrony pomnika historii wymienionego w § 1 wspomnianego powyżej
rozporządzenia jest zachowanie, ze względu na wartości historyczne, architektoniczno-
techniczne oraz autentyczność i integralność drogi wodnej – Kanału Augustowskiego,
będącego przykładem harmonijnego połączenia zabytku techniki z wartościami
przyrodniczymi i kulturowymi krajobrazu, stanowiącego ponadto materialne świadectwo
XIX-wiecznej kultury technicznej polskich inżynierów. Uznanie za pomnik historii jest
kwalifikowaną formą ochrony, zarezerwowaną dla zabytków indywidualnych, jak
i historycznych założeń urbanistycznych lub ruralistycznych. Warunkiem uznania za pomnik
historii jest ich uprzednie objęcie ochroną poprzez wpis do rejestru lub utworzenie parku
kulturowego. Z tego też powodu uznanie za pomnik historii nie rodzi skutków prawnych,
stanowiąc formę promocji i upowszechniania zabytków o szczególnej wartości dla kultury.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, stwierdzić należy, że Kanał Augustowski z zespołem
budowli i urządzeń składający się z jazów i mostów, obudowy brzegów, zabudowań Służby
Wodnej, otoczenia krajobrazowego i roślinnego oraz 10 śluz został uprzednio wpisany do
rejestru zabytków pod numerem 324/68 decyzją z 23 października 1968 r. (zn. KL.III-
680/4/68). W uzasadnieniu organ konserwatorski podkreślił „unikalność dzieła polskiej
myśli technicznej z lat 1825-39” zaprojektowanego i wybudowanego m.in. przez
gen. Ignacego Prądzyńskiego. W ocenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
w Białymstoku zabytek posiada „znaczenie ogólnoeuropejskie”. Ochrona ta została
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
rozszerzona decyzją z 9 lutego 1979 r. o teren przyległy do kanału w odległości do 200 m
w terenie zalesionym oraz do 1000 m w terenie otwartym na odcinku od śluzy w Dębowie do
granicy państwa przy śluzie Kurzyniec o strefę ochronną krajobrazu o długości do 1000 m
w terenie otwartym (nr rejestru A-5/79).
Należy również zaznaczyć, że zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 u.o.z. do rejestru wpisuje się zabytek
nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków
z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego
gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. W tymże trybie do rejestru może być
również wpisane otoczenie zabytku wpisanego do rejestru, a także nazwa geograficzna,
historyczna lub tradycyjna tego zabytku.
W odniesieniu do prośby o wyjaśnienie trybu, w jakim można dokonać zmiany ww. decyzji
o wpisie do rejestru Kanału Augustowskiego w części dotyczącej zmniejszenia strefy
ochronnej 1000 m od kanału, uprzejmie wyjaśniam, że stosownie do art. 13 ust. 6 u.o.z.
organem posiadającym wyłączną kompetencję do skreślenia zabytku z rejestru jest minister
właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, który wszczyna takie
postępowanie z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku lub użytkownika wieczystego
gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Niemniej skreślenie zabytku z rejestru
w całości bądź w części może nastąpić, jeżeli uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę
jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca
podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych
ustaleniach naukowych (art. 13 ust. 1 i 2 u.o.z., por. wyrok Naczelnego Sądu
Administracyjnego z 29 sierpnia 2018 r. sygn. II OSK 2240/16). Tak określona zasada
wieczystej ochrony pozwala na realizację interesu społecznego polegającego na zachowaniu
zabytku ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
W odniesieniu do Kanału Augustowskiego należy stwierdzić, że jego wartości chronione
poprzez wpis do rejestru zabytków, a następnie uznanie za pomnik historii są unikatowe.
Niemniej jednoznaczna ocena wartości zabytkowych danego obiektu może być dokonana
tylko w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie o wykreślenie
zabytku z rejestru w całości bądź w części, jedynie po wniesieniu odwołania lub
nadzwyczajnych trybach wzruszania decyzji administracyjnych.
Z kolei cofnięcie uznania zabytku nieruchomego za pomnik historii następuje w trybie
przewidzianym dla jego uznania (art. 15 ust. 3 u.o.z.) i należy do wyłącznej kompetencji
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Bożena Żelazowska
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 6501 posła Jacka Niedźwiedzkiego z 22 listopada 2024 roku
w sprawie strefy Kanału Augustowskiego oraz związanych z nią obostrzeń dotykających
mieszkańców i przedsiębiorców z powiatu augustowskiego, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
System ochrony zabytków w Polsce, uregulowany ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292; dalej: u.o.z.), w art. 7 u.o.z.
wymienia formy ochrony zabytków, którymi są: wpis do rejestru zabytków, wpis na Listę
Skarbów Dziedzictwa, uznanie za pomnik historii, utworzenie parku kulturowego oraz
ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji
o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji
o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej
lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego.
Kanał Augustowski stanowi pomnik historii na podstawie rozporządzenia Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2007 r. w sprawie uznania za pomnik historii
„Kanału Augustowskiego” (M. P. z 2007 r. poz. 572). Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.o.z. Prezydent
Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek ministra właściwego do spraw kultury i ochrony
dziedzictwa narodowego, w drodze rozporządzenia może uznać za pomnik historii zabytek
nieruchomy wpisany do rejestru lub park kulturowy o szczególnej wartości dla kultury,
określając jego granice.
Celem ochrony pomnika historii wymienionego w § 1 wspomnianego powyżej
rozporządzenia jest zachowanie, ze względu na wartości historyczne, architektoniczno-
techniczne oraz autentyczność i integralność drogi wodnej – Kanału Augustowskiego,
będącego przykładem harmonijnego połączenia zabytku techniki z wartościami
przyrodniczymi i kulturowymi krajobrazu, stanowiącego ponadto materialne świadectwo
XIX-wiecznej kultury technicznej polskich inżynierów. Uznanie za pomnik historii jest
kwalifikowaną formą ochrony, zarezerwowaną dla zabytków indywidualnych, jak
i historycznych założeń urbanistycznych lub ruralistycznych. Warunkiem uznania za pomnik
historii jest ich uprzednie objęcie ochroną poprzez wpis do rejestru lub utworzenie parku
kulturowego. Z tego też powodu uznanie za pomnik historii nie rodzi skutków prawnych,
stanowiąc formę promocji i upowszechniania zabytków o szczególnej wartości dla kultury.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, stwierdzić należy, że Kanał Augustowski z zespołem
budowli i urządzeń składający się z jazów i mostów, obudowy brzegów, zabudowań Służby
Wodnej, otoczenia krajobrazowego i roślinnego oraz 10 śluz został uprzednio wpisany do
rejestru zabytków pod numerem 324/68 decyzją z 23 października 1968 r. (zn. KL.III-
680/4/68). W uzasadnieniu organ konserwatorski podkreślił „unikalność dzieła polskiej
myśli technicznej z lat 1825-39” zaprojektowanego i wybudowanego m.in. przez
gen. Ignacego Prądzyńskiego. W ocenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
w Białymstoku zabytek posiada „znaczenie ogólnoeuropejskie”. Ochrona ta została
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
rozszerzona decyzją z 9 lutego 1979 r. o teren przyległy do kanału w odległości do 200 m
w terenie zalesionym oraz do 1000 m w terenie otwartym na odcinku od śluzy w Dębowie do
granicy państwa przy śluzie Kurzyniec o strefę ochronną krajobrazu o długości do 1000 m
w terenie otwartym (nr rejestru A-5/79).
Należy również zaznaczyć, że zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 u.o.z. do rejestru wpisuje się zabytek
nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków
z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego
gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. W tymże trybie do rejestru może być
również wpisane otoczenie zabytku wpisanego do rejestru, a także nazwa geograficzna,
historyczna lub tradycyjna tego zabytku.
W odniesieniu do prośby o wyjaśnienie trybu, w jakim można dokonać zmiany ww. decyzji
o wpisie do rejestru Kanału Augustowskiego w części dotyczącej zmniejszenia strefy
ochronnej 1000 m od kanału, uprzejmie wyjaśniam, że stosownie do art. 13 ust. 6 u.o.z.
organem posiadającym wyłączną kompetencję do skreślenia zabytku z rejestru jest minister
właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, który wszczyna takie
postępowanie z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku lub użytkownika wieczystego
gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Niemniej skreślenie zabytku z rejestru
w całości bądź w części może nastąpić, jeżeli uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę
jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca
podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych
ustaleniach naukowych (art. 13 ust. 1 i 2 u.o.z., por. wyrok Naczelnego Sądu
Administracyjnego z 29 sierpnia 2018 r. sygn. II OSK 2240/16). Tak określona zasada
wieczystej ochrony pozwala na realizację interesu społecznego polegającego na zachowaniu
zabytku ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
W odniesieniu do Kanału Augustowskiego należy stwierdzić, że jego wartości chronione
poprzez wpis do rejestru zabytków, a następnie uznanie za pomnik historii są unikatowe.
Niemniej jednoznaczna ocena wartości zabytkowych danego obiektu może być dokonana
tylko w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie o wykreślenie
zabytku z rejestru w całości bądź w części, jedynie po wniesieniu odwołania lub
nadzwyczajnych trybach wzruszania decyzji administracyjnych.
Z kolei cofnięcie uznania zabytku nieruchomego za pomnik historii następuje w trybie
przewidzianym dla jego uznania (art. 15 ust. 3 u.o.z.) i należy do wyłącznej kompetencji
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Bożena Żelazowska
-- 2 of 2 --