Interpelacja nr 65
Interpelacja w sprawie unieważnienia przetargu na linie Kościerzyna-Somonino oraz Somonino-Kartuzy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (100%)
Podatki i Finanse (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie unieważnienia przetargu na linie Kościerzyna-Somonino oraz Somonino-Kartuzy
Interpelacja nr 65
do ministra infrastruktury
w sprawie unieważnienia przetargu na linie Kościerzyna-Somonino oraz Somonino-Kartuzy
Zgłaszający: Stanisław Lamczyk
Data wpływu: 27-11-2023
PKP Polskie Linie Kolejowe SA unieważniły postępowanie przetargowe na wybór wykonawcy dla zadania pn. „Odcinek A – Roboty budowlane na liniach kolejowych nr 201 odc. Kościerzyna–Somonino oraz nr 214 Somonino–Kartuzy“ realizowane w ramach projektu „Prace na alternatywnym ciągu transportowym Bydgoszcz–Trójmiasto, etap I“. Inwestycja ta jest ważna dla rozwoju regionu i kraju.
Modernizacja linii kolejowej nr 201 na odcinku Maksymilianowo–Kościerzyna–Gdynia poprawi również komunikację Kaszub z Trójmiastem i Bydgoszczą. Przewoźnikom umożliwi przygotowanie lepszej oferty połączeń dalekobieżnych, regionalnych oraz aglomeracyjnych. Umożliwi również przeniesienie części ruchu towarowego z linii nr 9 Warszawa Wschodnia–Gdańsk Główny, 131(Chorzów Batory–Tczew) i 202 Gdańsk Główny–Stargard).
Argumenty użyte w uzasadnieniu decyzji są bardzo nieracjonalne i nieżyciowe, odbiegające od norm i zasad używanych na co dzień w wykonawstwie. Przetarg został rozstrzygnięty prawie rok temu, a przez okres roku trzymano te firmy w niepewności. Firmy zmieściły się w kwocie, jaką przeznaczył inwestor na to zadanie.
Sądzę, że zmarnowano okres 8 lat, ponieważ w roku 2015 była już prawomocna decyzja środowiskowa, a kwota na całość zadania wynosiła 2,6 mld zł. Projekt był wykonany bardzo racjonalnie z uszanowaniem właścicieli nieruchomości, które są obecnie w wielu przypadkach zagrożone i sporne. Obecna decyzja środowiskowa jest w trybie natychmiastowej wykonalności, gdzie w zasadzie zabiera się nieruchomości za bardzo niskie kwoty właścicielom prywatnym sąsiadującym z obecną linią 201. Chcę przypomnieć, że w okresie międzywojennym, gdy projektowana była linia kolejowa 201, ówczesne biuro francusko-polskie przewidziało miejsce na drugi tor. Drugi tor i elektryfikacja są potrzebne, ale powinny być wykonane racjonalnie i odpowiedzialnie, bez nadętej megalomanii, tak jak PiS często buduje tzw. Bizancjum (taka jest również opinia Jaspers, który ocenia kluczowe projekty infrastrukturalne w UE). Dlatego nie zgadzam się z uzasadnieniem unieważnienia przetargu.
Ten kontrakt jest w formule BUDUJ i jest rozliczany obmiarowo, czyli zamawiający daje projekt, wykonawca na jego podstawie ma wykonać roboty, a wynagrodzenie dostanie według faktycznie wykonanych ilości robót przemnożonych przez ceny jednostkowe zadeklarowane w ofercie. Różnice w ilościach robót między przedmiarami a projektem nie mają w tym przypadku żadnego znaczenia. Również modyfikacja wzmocnienia gruntu jest bez znaczenia, ponieważ w ofercie należy wycenić przedmiar zamawiającego, czyli rozwiązanie podstawowe stosowane nawet w robotach dodatkowych. Jednocześnie zmiany technologiczne w trakcie kontraktu muszą być zatwierdzone przez zamawiającego, poprzez swoje służby, łącznie z inspektorem nadzoru. Wszystkie oferty miały ten sam przedmiar, więc nie można określać tego wariantowością i nieporównywalnością ofert, co jest uzasadnione w unieważnieniu przetargu.
Ostatni argument w uzasadnieniu przetargu to inne braki w dokumentacji przetargowej. Przy tak dużej inwestycji zawsze istniały i zazwyczaj zostały wyjaśnione podczas budowy lub pomijane. Trzeba jednak wziąć pod uwagę, że projektowanie trwało aż 7 lat (2016-2022). Poprzedni rząd miał wykonaną koncepcję i projekty obiektów inżynieryjnych, na podstawie których otrzymał decyzję środowiskową. Wycena tego projektu była 4-krotnie niższa. Zamawiający nie może w sposób dowolny decydować o unieważnieniu przetargu w sytuacji, gdy te same warunki występują we wszystkich przetargach. Wystąpiły również w przetargu na linię Glincz–Kartuzy i te zapisy nie przeszkodziły w podpisaniu umowy z wykonawcą należącym do grupy PKP. Natomiast, gdy ta sama firma zajęła drugie miejsce w przetargu, ten kontrakt nagle kwalifikuje się do unieważnienia. Zamawiający musi równo traktować wykonawców, ponieważ jest to podstawowa zasada w Prawie zamówień publicznych.
Jako osoba publiczna (jednocześnie inżynier z uprawnieniami budowlanymi) mieszkająca w gminie Somonino doskonale znam ten tor kolejowy, także z opowieści mieszkańców, którzy wielokrotnie mówili o przesuwającym się torze z gruntem obok zarastającego jeziora Sławki. Maszyniści prowadzący pociągi również mówili o ograniczonej prędkości w tym miejscu.
Wielokrotnie rozmawiałem z osobami prowadzącymi ten projekt o podejściu racjonalnym z uszanowaniem tej lokalizacji z zakładanymi parametrami prędkości. Niekiedy warto na niektórych odcinkach zmniejszyć prędkość w celu zmniejszenia różnych sił związanych z prędkością. Tak robią Szwajcarzy, którzy w moim przekonaniu mają podobne warunki, jakie są na Kaszubach często nazywanych Szwajcarią Kaszubską.
Biorąc pod uwagę wszystkie uwagi, sądzę, że unieważnienie przetargu nie powinno mieć miejsca, ponieważ jest to ostatnia szansa, aby rozwinąć porty w Trójmieście i wykorzystać środki z UE. Unieważnienie przetargu ma znamiona sabotażu politycznego dla Pomorza oraz powoduje destrukcję rozwoju portu w Gdyni.
Czy zostały ukarane osoby, które prowadziły z ramienia PKP ten projekt i nie zauważyły „rzekomych błędów“?
Interpelacja nr 65
do ministra infrastruktury
w sprawie unieważnienia przetargu na linie Kościerzyna-Somonino oraz Somonino-Kartuzy
Zgłaszający: Stanisław Lamczyk
Data wpływu: 27-11-2023
PKP Polskie Linie Kolejowe SA unieważniły postępowanie przetargowe na wybór wykonawcy dla zadania pn. „Odcinek A – Roboty budowlane na liniach kolejowych nr 201 odc. Kościerzyna–Somonino oraz nr 214 Somonino–Kartuzy“ realizowane w ramach projektu „Prace na alternatywnym ciągu transportowym Bydgoszcz–Trójmiasto, etap I“. Inwestycja ta jest ważna dla rozwoju regionu i kraju.
Modernizacja linii kolejowej nr 201 na odcinku Maksymilianowo–Kościerzyna–Gdynia poprawi również komunikację Kaszub z Trójmiastem i Bydgoszczą. Przewoźnikom umożliwi przygotowanie lepszej oferty połączeń dalekobieżnych, regionalnych oraz aglomeracyjnych. Umożliwi również przeniesienie części ruchu towarowego z linii nr 9 Warszawa Wschodnia–Gdańsk Główny, 131(Chorzów Batory–Tczew) i 202 Gdańsk Główny–Stargard).
Argumenty użyte w uzasadnieniu decyzji są bardzo nieracjonalne i nieżyciowe, odbiegające od norm i zasad używanych na co dzień w wykonawstwie. Przetarg został rozstrzygnięty prawie rok temu, a przez okres roku trzymano te firmy w niepewności. Firmy zmieściły się w kwocie, jaką przeznaczył inwestor na to zadanie.
Sądzę, że zmarnowano okres 8 lat, ponieważ w roku 2015 była już prawomocna decyzja środowiskowa, a kwota na całość zadania wynosiła 2,6 mld zł. Projekt był wykonany bardzo racjonalnie z uszanowaniem właścicieli nieruchomości, które są obecnie w wielu przypadkach zagrożone i sporne. Obecna decyzja środowiskowa jest w trybie natychmiastowej wykonalności, gdzie w zasadzie zabiera się nieruchomości za bardzo niskie kwoty właścicielom prywatnym sąsiadującym z obecną linią 201. Chcę przypomnieć, że w okresie międzywojennym, gdy projektowana była linia kolejowa 201, ówczesne biuro francusko-polskie przewidziało miejsce na drugi tor. Drugi tor i elektryfikacja są potrzebne, ale powinny być wykonane racjonalnie i odpowiedzialnie, bez nadętej megalomanii, tak jak PiS często buduje tzw. Bizancjum (taka jest również opinia Jaspers, który ocenia kluczowe projekty infrastrukturalne w UE). Dlatego nie zgadzam się z uzasadnieniem unieważnienia przetargu.
Ten kontrakt jest w formule BUDUJ i jest rozliczany obmiarowo, czyli zamawiający daje projekt, wykonawca na jego podstawie ma wykonać roboty, a wynagrodzenie dostanie według faktycznie wykonanych ilości robót przemnożonych przez ceny jednostkowe zadeklarowane w ofercie. Różnice w ilościach robót między przedmiarami a projektem nie mają w tym przypadku żadnego znaczenia. Również modyfikacja wzmocnienia gruntu jest bez znaczenia, ponieważ w ofercie należy wycenić przedmiar zamawiającego, czyli rozwiązanie podstawowe stosowane nawet w robotach dodatkowych. Jednocześnie zmiany technologiczne w trakcie kontraktu muszą być zatwierdzone przez zamawiającego, poprzez swoje służby, łącznie z inspektorem nadzoru. Wszystkie oferty miały ten sam przedmiar, więc nie można określać tego wariantowością i nieporównywalnością ofert, co jest uzasadnione w unieważnieniu przetargu.
Ostatni argument w uzasadnieniu przetargu to inne braki w dokumentacji przetargowej. Przy tak dużej inwestycji zawsze istniały i zazwyczaj zostały wyjaśnione podczas budowy lub pomijane. Trzeba jednak wziąć pod uwagę, że projektowanie trwało aż 7 lat (2016-2022). Poprzedni rząd miał wykonaną koncepcję i projekty obiektów inżynieryjnych, na podstawie których otrzymał decyzję środowiskową. Wycena tego projektu była 4-krotnie niższa. Zamawiający nie może w sposób dowolny decydować o unieważnieniu przetargu w sytuacji, gdy te same warunki występują we wszystkich przetargach. Wystąpiły również w przetargu na linię Glincz–Kartuzy i te zapisy nie przeszkodziły w podpisaniu umowy z wykonawcą należącym do grupy PKP. Natomiast, gdy ta sama firma zajęła drugie miejsce w przetargu, ten kontrakt nagle kwalifikuje się do unieważnienia. Zamawiający musi równo traktować wykonawców, ponieważ jest to podstawowa zasada w Prawie zamówień publicznych.
Jako osoba publiczna (jednocześnie inżynier z uprawnieniami budowlanymi) mieszkająca w gminie Somonino doskonale znam ten tor kolejowy, także z opowieści mieszkańców, którzy wielokrotnie mówili o przesuwającym się torze z gruntem obok zarastającego jeziora Sławki. Maszyniści prowadzący pociągi również mówili o ograniczonej prędkości w tym miejscu.
Wielokrotnie rozmawiałem z osobami prowadzącymi ten projekt o podejściu racjonalnym z uszanowaniem tej lokalizacji z zakładanymi parametrami prędkości. Niekiedy warto na niektórych odcinkach zmniejszyć prędkość w celu zmniejszenia różnych sił związanych z prędkością. Tak robią Szwajcarzy, którzy w moim przekonaniu mają podobne warunki, jakie są na Kaszubach często nazywanych Szwajcarią Kaszubską.
Biorąc pod uwagę wszystkie uwagi, sądzę, że unieważnienie przetargu nie powinno mieć miejsca, ponieważ jest to ostatnia szansa, aby rozwinąć porty w Trójmieście i wykorzystać środki z UE. Unieważnienie przetargu ma znamiona sabotażu politycznego dla Pomorza oraz powoduje destrukcję rozwoju portu w Gdyni.
Czy zostały ukarane osoby, które prowadziły z ramienia PKP ten projekt i nie zauważyły „rzekomych błędów“?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10091 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-5.054.97.2023
Warszawa, 24 stycznia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 65 Posła na Sejm RP Stanisława Lamczyka w sprawie
unieważnienia przetargu na linie Kościerzyna-Somonino oraz Somonino-Kartuzy, poniżej
przedstawiam stosowne informacje.
Ministerstwo Infrastruktury jak i Spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (dalej: PKP PLK
S.A.) mają świadomość znaczenia linii kolejowej nr 201 zarówno dla transportu
pasażerskiego, jak i towarowego. Modernizacja linii kolejowej nr 201 na odcinku
Maksymilianowo – Kościerzyna – Gdynia, jako alternatywnego połączenia kolejowego,
poprawi komunikację Kaszub z Trójmiastem i Bydgoszczą. Przewoźnicy kolejowi będą
mieli możliwość przygotowanie lepszej oferty połączeń dalekobieżnych, regionalnych oraz
aglomeracyjnych. Rosnący popyt na przewozy pasażerskie wskazuje na konieczność
rozbudowy sieci połączeń kolejowych np. poprzez przystosowanie do aktualnej sieci
osadniczej niektórych linii kolejowych w regionie oraz przeniesienie części ruchu
towarowego z linii kolejowych nr 9 (Warszawa Wschodnia – Gdańsk Główny), nr 131
(Chorzów Batory – Tczew) i nr 202 (Gdańsk Główny – Stargard), co znacząco je odciąży
i umożliwi zintensyfikowanie ruchu pasażerskiego. Realizacja zadania zapewni lepsze
skomunikowanie kolei z innymi środkami transportu, a dobudowa torów oraz ich
elektryfikacja poprawi przepustowość linii, po której będzie mogło kursować więcej
pociągów pasażerskich i towarowych. Jednocześnie, w obliczu rosnącego znaczenia
portów morskich w Gdyni i Gdańsku, modernizacja linii nr 201 zapewni sprawną wymianę
handlową i poprawę warunków przewozu towarów koleją, co przełoży się na rozwój
przemysłu w skali krajowej.
W odniesieniu do informacji dotyczących kosztów szacowanych w 2015 roku należy
wskazać, że w 2019 r. projekt modernizacji linii kolejowej nr 201 został zaktualizowany
pod względem rzeczowym i czasowym ze względu m.in. na:
uwzględnienie decyzji strategicznej z września 2018 r. uwzględniającej włączenie
szprychy CPK w linię kolejową nr 131;
decyzję o prowadzeniu istotnej części ruchu towarowego po liniach kolejowych
nr 201 (kierunek Gdynia) i 201/203 (kierunek Gdańsk).
W związku z powyższym, konieczne było ustalenie nowego zakresu, nowych kosztów oraz
pozyskanie nowych decyzji administracyjnych dla modernizacji linii kolejowej nr 201.
Realizacja całego projektu zakładana jest obecnie w ramach Krajowego Programu
Kolejowego do 2030 roku (z perspektywą do roku 2032).
Odnosząc się do przywołanej opinii Jaspers, PKP PLK S.A. nie podzielała wszystkich
zastrzeżeń zgłoszonych do projektu ze względu na znaczenie projektu oraz korytarza
transportowego w aspekcie stałego rozwoju portów morskich w Gdyni i Gdańsku.
-- 1 of 3 --
2
Unieważniając postępowanie przetargowe na modernizację linii kolejowych Kościerzyna
– Somonino oraz Somonino – Kartuzy, PKP PLK S.A. kierowała się przede wszystkim
szeroko pojętym interesem państwa, a nie podmiotów biorących udział w postępowaniu
przetargowym. Jednym z nadrzędnych obowiązków PKP PLK S.A. jako spółki Skarbu
Państwa jest takie dysponowanie środkami publicznymi, które będzie transparentne
i uzasadnione ekonomicznie.
Prawdą jest, że oferty wykonawców biorących udział w postępowaniu przetargowym
zmieściły się w budżecie inwestora, co jednak nie oznacza, iż finalne koszty nie byłyby
wyższe, biorąc pod uwagę zidentyfikowane błędy w dokumentacji. Po otwarciu ofert
w dniu 28 listopada 2022 r. komisja przetargowa przystąpiła do szczegółowej weryfikacji
dokumentów. Na podstawie analizy ofert, w szczególności istotnych cen jednostkowych,
komisja zidentyfikowała znaczne rozbieżności pomiędzy oferentami dla tych samych
pozycji przedmiarowych. Niektóre ceny jednostkowe były kilkukrotnie wyższe, a inne
kilkukrotnie niższe od wartości średniej arytmetycznej wszystkich ofert. To spowodowało
wątpliwość, czy wszyscy oferenci złożyli oferty na ten sam zakres i przy takich samych
założeniach. Pogłębiona analiza dokumentacji wykonana przez ekspertów PKP PLK S.A.
wykazała, że przedmiary opracowane przez biuro projektowe zwierają błędy, a niektóre
ilości znacznie obiegają od faktycznego zakresu prac określonego w projekcie. W opinii
PKP PLK S.A. niektórzy oferenci zastosowali „inżynierię finansową” polegająca
na zawyżaniu cen jednostkowych dla pozycji niedoszacowanych i zaniżanie cen
jednostkowych dla pozycji przeszacowanych lub takich, z których realizacji można
by w ogóle zrezygnować. Finalnie doprowadziłoby to do realizacji kontraktu za kwotę
znacznie zawyżoną i nierynkową. Fakt ten w dużej mierze dotyczył branży wzmocnień.
Eksperci przeanalizowali zatem szczegółowo zaproponowane przez projektanta pozycje
w dokumentacji, które mogły prowadzić do niespójności dokumentów. Zidentyfikowano
w projekcie postanowienia, które dopuściły możliwość zmiany technologii wykonania
wzmocnień przez wykonawcę na etapie realizacji bez konieczności zachowania procedury
zmiany zgodnej z warunkami kontraktowymi. Miałyby one podlegać jedynie akceptacji
projektanta, a dodatkowo inżyniera tylko w zakresie samych obliczeń.
Analiza prawna zlecona przez PKP PLK SA w powyższym zakresie wskazała, że:
postanowienia te mogą prowadzić na etapie realizacji robót do sporu
w interpretacji, które to co do zasady przy rozbieżnościach w poszczególnych
dokumentach kontraktowych są rozstrzygane na korzyść wykonawcy. Powyższa
sytuacja mogłaby prowadzić do strat rzędy kilkudziesięciu milionów złotych;
zidentyfikowane błędy w dokumentacji przetargowej oraz postanowienia
dotyczące wariantowości technologii doprowadziły do nieporównywalności ofert,
co stanowi podstawę do unieważnienia postępowania w oparciu o art. 255 ust 6
ustawy Pzp, czyli „postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą
uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie
zamówienia publicznego”.
Zastrzeżenia i decyzja Spółki ostatecznie zostały uwzględnione w wyroku Krajowej Izby
Odwoławczej (dalej: „KIO”) z dnia 30 listopada 2023 r. w związku z odwołaniem
wniesionym do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej przez Budimex S.A.
W przedmiotowym wyroku KIO nie znalazła podstaw do kwestionowania ustaleń
zamawiającego (Spółki) w zakresie decyzji o unieważnieniu postępowania przetargowego.
Tym samym potwierdzone zostało, iż dokumentacja przetargowa posiada nieusuwalne
wady, których nie można było zmodyfikować, a błędy w niej zawarte doprowadziły do
sytuacji, w której oferty stały się nieporównywalne.
-- 2 of 3 --
3
Projektant przygotowując dokumenty zawierające ilości przedmiarowe, bierze na siebie
pełną odpowiedzialność w powyższym zakresie. Błędy i nieprawidłowości zostały
zidentyfikowane po otwarciu ofert, tym samym nie było już możliwości ich naprawienia.
Kontynuowanie postępowania naraziłoby budżet państwa na szkodę finansową
i wymagałoby znalezienia dodatkowych środków finansowych na pokrycie kosztów prac
wynikających z błędnie oszacowanych lub opisanych zakresów. Wobec zaistniałej sytuacji
przewidziano działania, które będą w przyszłości przeciwdziałać podobnym sytuacjom na
innych projektach. PKP PLK S.A. obecnie pracuje nad modyfikacjami dokumentów w tym
zakresie.
PKP PLK S.A. wskazuje, że unieważnienie ww. przetargu i jego ponowne ogłoszenie nie
wpłynie negatywnie na termin modernizacji całej linii kolejowej nr 201 od
Maksymilianowa do Gdyni. Przetarg dotyczący prac na odcinku Kościerzyna – Somonino
oraz Somonino – Kartuzy (linia nr 214) został ogłoszony jako pierwszy z siedmiu
zaplanowanych do realizacji. Ogłoszenie przetargu dla ostatniego z odcinków planowane
jest z końcem 2024 r.
W kwestii wypłat odszkodowań za przejęte nieruchomości informuję, że dla ostatecznych
decyzji lokalizacyjnych wypłaty odszkodowań za pozyskane nieruchomości są w trakcie
realizacji. Wartość odszkodowania ustala rzeczoznawca z ramienia Urzędu
Wojewódzkiego, w przypadkach spornych strony wnoszą uwagi do operatów
szacunkowych oraz mają prawo wnosić odwołania od decyzji o ustaleniu wysokości
odszkodowania. Na chwilę obecną wydano 140 decyzji, na które wpłynęły tylko
4 odwołania ze względu na ich wysokość. Należy zatem uznać, że dotychczasowa
wysokość wycen co do zasady była satysfakcjonująca dla właścicieli nieruchomości.
PKP PLK S.A. w dniu 29 grudnia 2023 r. ponownie ogłosiła postępowanie przetargowe dla
kontraktu pn. „Odcinek A – Roboty budowlane na liniach kolejowych nr 201 Kościerzyna
– Somonino oraz nr 214 Somonino – Kartuzy”. Dokumentacja dołączona do zamówienia
została w odpowiedni sposób skorygowana, tak aby uniknąć sytuacji z poprzedniego
przetargu. Jednocześnie Spółka wskazuje, że realizując inwestycje, opiera się na
dokumentacjach opracowanych przez podmioty zewnętrzne. Zgodnie z wymogami
kontraktowymi wykonawcy przy opracowywaniu dokumentacji, proponowanych
technologii i rozwiązań powinni wykazywać się obiektywizmem i niezależnością
merytoryczną. Rozwiązania techniczne powinny być opracowane zgodnie z dobrą
praktyką inżynierską oraz posiadać techniczno-ekonomiczne uzasadnienie. Dokumentacja
powinna być kompletna i spójna. Dokumenty przetargowe do przedmiotowego
postępowania zostały przygotowane na zlecenie Spółki przez biuro projektowe, które
składając je do procedury odbiorowej, oświadczyło, iż są one spójne i przygotowane
w sposób prawidłowy.
Jednocześnie informuję, że w dniu 15 grudnia 2023 r. odbyło się otwarcie ofert dla
sąsiedniego kontraktu: Odcinek B – roboty budowlane na linii kolejowej nr 201 odc.
Somonino – Gdańsk Osowa w ramach projektu „Prace na odcinku Kościerzyna – Gdynia”
wraz z elektryfikacją linii kolejowej nr 229. Dla przedmiotowego kontraktu jeszcze przed
otwarciem ofert wyciągnięto wnioski z błędów wykrytych na unieważnionym przetargu
dla odcinka A i wprowadzono poprawki oraz zmiany w dokumentach.
Z wyrazami szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-5.054.97.2023
Warszawa, 24 stycznia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 65 Posła na Sejm RP Stanisława Lamczyka w sprawie
unieważnienia przetargu na linie Kościerzyna-Somonino oraz Somonino-Kartuzy, poniżej
przedstawiam stosowne informacje.
Ministerstwo Infrastruktury jak i Spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (dalej: PKP PLK
S.A.) mają świadomość znaczenia linii kolejowej nr 201 zarówno dla transportu
pasażerskiego, jak i towarowego. Modernizacja linii kolejowej nr 201 na odcinku
Maksymilianowo – Kościerzyna – Gdynia, jako alternatywnego połączenia kolejowego,
poprawi komunikację Kaszub z Trójmiastem i Bydgoszczą. Przewoźnicy kolejowi będą
mieli możliwość przygotowanie lepszej oferty połączeń dalekobieżnych, regionalnych oraz
aglomeracyjnych. Rosnący popyt na przewozy pasażerskie wskazuje na konieczność
rozbudowy sieci połączeń kolejowych np. poprzez przystosowanie do aktualnej sieci
osadniczej niektórych linii kolejowych w regionie oraz przeniesienie części ruchu
towarowego z linii kolejowych nr 9 (Warszawa Wschodnia – Gdańsk Główny), nr 131
(Chorzów Batory – Tczew) i nr 202 (Gdańsk Główny – Stargard), co znacząco je odciąży
i umożliwi zintensyfikowanie ruchu pasażerskiego. Realizacja zadania zapewni lepsze
skomunikowanie kolei z innymi środkami transportu, a dobudowa torów oraz ich
elektryfikacja poprawi przepustowość linii, po której będzie mogło kursować więcej
pociągów pasażerskich i towarowych. Jednocześnie, w obliczu rosnącego znaczenia
portów morskich w Gdyni i Gdańsku, modernizacja linii nr 201 zapewni sprawną wymianę
handlową i poprawę warunków przewozu towarów koleją, co przełoży się na rozwój
przemysłu w skali krajowej.
W odniesieniu do informacji dotyczących kosztów szacowanych w 2015 roku należy
wskazać, że w 2019 r. projekt modernizacji linii kolejowej nr 201 został zaktualizowany
pod względem rzeczowym i czasowym ze względu m.in. na:
uwzględnienie decyzji strategicznej z września 2018 r. uwzględniającej włączenie
szprychy CPK w linię kolejową nr 131;
decyzję o prowadzeniu istotnej części ruchu towarowego po liniach kolejowych
nr 201 (kierunek Gdynia) i 201/203 (kierunek Gdańsk).
W związku z powyższym, konieczne było ustalenie nowego zakresu, nowych kosztów oraz
pozyskanie nowych decyzji administracyjnych dla modernizacji linii kolejowej nr 201.
Realizacja całego projektu zakładana jest obecnie w ramach Krajowego Programu
Kolejowego do 2030 roku (z perspektywą do roku 2032).
Odnosząc się do przywołanej opinii Jaspers, PKP PLK S.A. nie podzielała wszystkich
zastrzeżeń zgłoszonych do projektu ze względu na znaczenie projektu oraz korytarza
transportowego w aspekcie stałego rozwoju portów morskich w Gdyni i Gdańsku.
-- 1 of 3 --
2
Unieważniając postępowanie przetargowe na modernizację linii kolejowych Kościerzyna
– Somonino oraz Somonino – Kartuzy, PKP PLK S.A. kierowała się przede wszystkim
szeroko pojętym interesem państwa, a nie podmiotów biorących udział w postępowaniu
przetargowym. Jednym z nadrzędnych obowiązków PKP PLK S.A. jako spółki Skarbu
Państwa jest takie dysponowanie środkami publicznymi, które będzie transparentne
i uzasadnione ekonomicznie.
Prawdą jest, że oferty wykonawców biorących udział w postępowaniu przetargowym
zmieściły się w budżecie inwestora, co jednak nie oznacza, iż finalne koszty nie byłyby
wyższe, biorąc pod uwagę zidentyfikowane błędy w dokumentacji. Po otwarciu ofert
w dniu 28 listopada 2022 r. komisja przetargowa przystąpiła do szczegółowej weryfikacji
dokumentów. Na podstawie analizy ofert, w szczególności istotnych cen jednostkowych,
komisja zidentyfikowała znaczne rozbieżności pomiędzy oferentami dla tych samych
pozycji przedmiarowych. Niektóre ceny jednostkowe były kilkukrotnie wyższe, a inne
kilkukrotnie niższe od wartości średniej arytmetycznej wszystkich ofert. To spowodowało
wątpliwość, czy wszyscy oferenci złożyli oferty na ten sam zakres i przy takich samych
założeniach. Pogłębiona analiza dokumentacji wykonana przez ekspertów PKP PLK S.A.
wykazała, że przedmiary opracowane przez biuro projektowe zwierają błędy, a niektóre
ilości znacznie obiegają od faktycznego zakresu prac określonego w projekcie. W opinii
PKP PLK S.A. niektórzy oferenci zastosowali „inżynierię finansową” polegająca
na zawyżaniu cen jednostkowych dla pozycji niedoszacowanych i zaniżanie cen
jednostkowych dla pozycji przeszacowanych lub takich, z których realizacji można
by w ogóle zrezygnować. Finalnie doprowadziłoby to do realizacji kontraktu za kwotę
znacznie zawyżoną i nierynkową. Fakt ten w dużej mierze dotyczył branży wzmocnień.
Eksperci przeanalizowali zatem szczegółowo zaproponowane przez projektanta pozycje
w dokumentacji, które mogły prowadzić do niespójności dokumentów. Zidentyfikowano
w projekcie postanowienia, które dopuściły możliwość zmiany technologii wykonania
wzmocnień przez wykonawcę na etapie realizacji bez konieczności zachowania procedury
zmiany zgodnej z warunkami kontraktowymi. Miałyby one podlegać jedynie akceptacji
projektanta, a dodatkowo inżyniera tylko w zakresie samych obliczeń.
Analiza prawna zlecona przez PKP PLK SA w powyższym zakresie wskazała, że:
postanowienia te mogą prowadzić na etapie realizacji robót do sporu
w interpretacji, które to co do zasady przy rozbieżnościach w poszczególnych
dokumentach kontraktowych są rozstrzygane na korzyść wykonawcy. Powyższa
sytuacja mogłaby prowadzić do strat rzędy kilkudziesięciu milionów złotych;
zidentyfikowane błędy w dokumentacji przetargowej oraz postanowienia
dotyczące wariantowości technologii doprowadziły do nieporównywalności ofert,
co stanowi podstawę do unieważnienia postępowania w oparciu o art. 255 ust 6
ustawy Pzp, czyli „postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą
uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie
zamówienia publicznego”.
Zastrzeżenia i decyzja Spółki ostatecznie zostały uwzględnione w wyroku Krajowej Izby
Odwoławczej (dalej: „KIO”) z dnia 30 listopada 2023 r. w związku z odwołaniem
wniesionym do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej przez Budimex S.A.
W przedmiotowym wyroku KIO nie znalazła podstaw do kwestionowania ustaleń
zamawiającego (Spółki) w zakresie decyzji o unieważnieniu postępowania przetargowego.
Tym samym potwierdzone zostało, iż dokumentacja przetargowa posiada nieusuwalne
wady, których nie można było zmodyfikować, a błędy w niej zawarte doprowadziły do
sytuacji, w której oferty stały się nieporównywalne.
-- 2 of 3 --
3
Projektant przygotowując dokumenty zawierające ilości przedmiarowe, bierze na siebie
pełną odpowiedzialność w powyższym zakresie. Błędy i nieprawidłowości zostały
zidentyfikowane po otwarciu ofert, tym samym nie było już możliwości ich naprawienia.
Kontynuowanie postępowania naraziłoby budżet państwa na szkodę finansową
i wymagałoby znalezienia dodatkowych środków finansowych na pokrycie kosztów prac
wynikających z błędnie oszacowanych lub opisanych zakresów. Wobec zaistniałej sytuacji
przewidziano działania, które będą w przyszłości przeciwdziałać podobnym sytuacjom na
innych projektach. PKP PLK S.A. obecnie pracuje nad modyfikacjami dokumentów w tym
zakresie.
PKP PLK S.A. wskazuje, że unieważnienie ww. przetargu i jego ponowne ogłoszenie nie
wpłynie negatywnie na termin modernizacji całej linii kolejowej nr 201 od
Maksymilianowa do Gdyni. Przetarg dotyczący prac na odcinku Kościerzyna – Somonino
oraz Somonino – Kartuzy (linia nr 214) został ogłoszony jako pierwszy z siedmiu
zaplanowanych do realizacji. Ogłoszenie przetargu dla ostatniego z odcinków planowane
jest z końcem 2024 r.
W kwestii wypłat odszkodowań za przejęte nieruchomości informuję, że dla ostatecznych
decyzji lokalizacyjnych wypłaty odszkodowań za pozyskane nieruchomości są w trakcie
realizacji. Wartość odszkodowania ustala rzeczoznawca z ramienia Urzędu
Wojewódzkiego, w przypadkach spornych strony wnoszą uwagi do operatów
szacunkowych oraz mają prawo wnosić odwołania od decyzji o ustaleniu wysokości
odszkodowania. Na chwilę obecną wydano 140 decyzji, na które wpłynęły tylko
4 odwołania ze względu na ich wysokość. Należy zatem uznać, że dotychczasowa
wysokość wycen co do zasady była satysfakcjonująca dla właścicieli nieruchomości.
PKP PLK S.A. w dniu 29 grudnia 2023 r. ponownie ogłosiła postępowanie przetargowe dla
kontraktu pn. „Odcinek A – Roboty budowlane na liniach kolejowych nr 201 Kościerzyna
– Somonino oraz nr 214 Somonino – Kartuzy”. Dokumentacja dołączona do zamówienia
została w odpowiedni sposób skorygowana, tak aby uniknąć sytuacji z poprzedniego
przetargu. Jednocześnie Spółka wskazuje, że realizując inwestycje, opiera się na
dokumentacjach opracowanych przez podmioty zewnętrzne. Zgodnie z wymogami
kontraktowymi wykonawcy przy opracowywaniu dokumentacji, proponowanych
technologii i rozwiązań powinni wykazywać się obiektywizmem i niezależnością
merytoryczną. Rozwiązania techniczne powinny być opracowane zgodnie z dobrą
praktyką inżynierską oraz posiadać techniczno-ekonomiczne uzasadnienie. Dokumentacja
powinna być kompletna i spójna. Dokumenty przetargowe do przedmiotowego
postępowania zostały przygotowane na zlecenie Spółki przez biuro projektowe, które
składając je do procedury odbiorowej, oświadczyło, iż są one spójne i przygotowane
w sposób prawidłowy.
Jednocześnie informuję, że w dniu 15 grudnia 2023 r. odbyło się otwarcie ofert dla
sąsiedniego kontraktu: Odcinek B – roboty budowlane na linii kolejowej nr 201 odc.
Somonino – Gdańsk Osowa w ramach projektu „Prace na odcinku Kościerzyna – Gdynia”
wraz z elektryfikacją linii kolejowej nr 229. Dla przedmiotowego kontraktu jeszcze przed
otwarciem ofert wyciągnięto wnioski z błędów wykrytych na unieważnionym przetargu
dla odcinka A i wprowadzono poprawki oraz zmiany w dokumentach.
Z wyrazami szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --