Interpelacja w sprawie wsparcia dla infrastruktury energetycznej atakowanej przez Rosję
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6494
do ministra spraw zagranicznych
w sprawie wsparcia dla infrastruktury energetycznej atakowanej przez Rosję
Zgłaszający: Paweł Jabłoński
Data wpływu: 20-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich dniach Rosja po raz kolejny zintensyfikowała ataki na ukraińską infrastrukturę energetyczną i ciepłowniczą. Celem ostrzału rakietowego i bombardowań są elektrownie, elektrociepłownie, stacje transformatorowe, sieć przesyłowa i inne elementy infrastruktury zapewniającej Ukrainie zaopatrzenie w energię elektryczną i ciepło. Jest to celowe działanie, powtarzane przez Rosję regularnie w jesiennych i zimowych miesiącach w latach 2022-2023, mające doprowadzić do zaburzenia funkcjonowania ukraińskiego państwa oraz obniżenia morale ludności. Konsekwencją może być także kolejna fala uchodźców – zarówno wewnętrznych, jak i do innych krajów, w tym Polski.
W ubiegłych latach Polska wraz z innymi krajami UE i NATO reagowała na te ataki przez zapewnienie Ukrainie dostaw generatorów prądu, agregatów czy paliwa. Działania te odbywały się zarówno w drodze dostaw z zasobów polskiego państwa, jak i przez ich finansowanie z funduszy UE.
Mając na uwadze aktualną sytuację i ryzyko, że ataki Rosji przyczynią się do jej zwycięstwa w agresywnej wojnie – a tym samym dojdzie do jeszcze poważniejszego zagrożenia bezpieczeństwa RP – uprzejmie proszę o wskazanie:
1. Czy rząd RP podjął – począwszy od 1 października 2024 r. – jakiekolwiek działania w celu wsparcia dla ukraińskiej infrastruktury energetycznej i ciepłowniczej?
2. W szczególności – czy rząd RP podjął działania na rzecz skłonienia instytucji UE lub państw UE i/lub NATO do udzielenia takiego wsparcia? Jeżeli tak, jakie to były działania? Kto, kiedy i z kim prowadził rozmowy w tej sprawie?
3. Czy w okresie od 1 października 2024 r. zostały zrealizowane na Ukrainę jakiekolwiek dostawy generatorów prądu, agregatów, paliwa itp. Jeżeli tak, jakie to były dostawy i o jakiej wartości sprzęt/towar został przekazany, a także kto te dostawy finansował?
Z wyrazami szacunku
Paweł Jabłoński
Sekretarz stanu Władysław Teofil Bartoszewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10474 znaków00‐580 Warszawa
BM.6001.188.2024 / 6
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 6494 Pana Posła Pawła Jabłońskiego w sprawie wsparcia
dla infrastruktury energetycznej atakowanej przez Rosję przesyłam odpowiedź
przygotowaną przy współudziale Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa
Rozwoju i Technologii.
1. Czy rząd RP podjął – począwszy od 1 października 2024 r. – jakiekolwiek
działania w celu wsparcia dla ukraińskiej infrastruktury energetycznej
i ciepłowniczej?
Rosyjska agresja przeciwko Ukrainie i wsparcie dla tego kraju pozostaje wysoko na
agendzie rozmów przedstawicieli Polski na forach NATO i Unii Europejskiej, w tym podczas
ostatnich posiedzeń Rady ds. Zagranicznych (FAC) w dniach
14 października i 18 listopada br. Rząd RP prowadzi także stały dialog
z ministerstwem energetyki Ukrainy na temat aktualnej sytuacji i potrzeb sektora
energetycznego Ukrainy.
Ze zrozumiałych względów takie podejście zostanie utrzymane w najbliższej
i dalszej perspektywie. Zwracaliśmy naszym sojusznikom i partnerom uwagę na tragiczne
konsekwencje nasilających się rosyjskich ataków powietrznych
z wykorzystaniem różnego spektrum uzbrojenia, w tym rakiet balistycznych
i dronów (kamikadze) przeciwko infrastrukturze cywilnej i energetycznej oraz dla
bezpieczeństwa elektrowni jądrowych na Ukrainie oraz dla ludności w związku ze
zbliżającym się sezonem zimowym.
W ramach właściwości merytorycznej, przedstawiciele MSZ uczestniczą także
w licznych spotkaniach koordynacyjnych, których celem jest pozyskiwanie aktualnych
informacji oraz działania wspierające dla ukraińskiej infrastruktury energetycznej.
Obejmuje to m.in. roboczy kontakt z przedstawicielami właściwych jednostek Europejskiej
Służby Działań Zewnętrznych (Energy Diplomacy Group), jak również udział w spotkaniach
-- 1 of 5 --
G7+ Energy Coordination Group. Ponadto MSZ przygotowuje wkłady tezowo‐
informacyjne do materiałów na krajowe
i zagraniczne spotkania o charakterze politycznym, w trakcie których omawiane są kwestie
dot. ukraińskiej infrastruktury energetycznej i ciepłowniczej.
Na podstawie informacji pozyskanych z właściwych merytorycznie resortów, informuję
ponadto, że w Ministerstwie Klimatu i Środowiska powołany został wewnątrzresortowy
Zespół ds. koordynacji pomocy i wsparcia Ukrainy. W wyniku ustaleń ze spotkań Zespołu
skierowano do organizacji/samorządu gospodarczego zapytanie w sprawie możliwości
udzielenia pomocy Ukrainie, w tym w zakresie wsparcia i odbudowy infrastruktury
energetycznej Ukrainy, oraz ewentualnej jej formy, a także deklaracji zainteresowania
udziałem w powojennej odbudowie Ukrainy. Uzyskane informacje w powyższym zakresie
zostały przekazane do wiadomości i wykorzystania przez Przewodniczącego Rady do
spraw Współpracy
z Ukrainą p. Pawła Kowala.
Ponadto na bieżąco do samorządu gospodarczego w Polsce, jak i spółek Skarbu Państwa
sektora energetycznego przekazywane są informacje o potrzebach sprzętowych Ukrainy,
otrzymywane za pośrednictwem Ambasady Ukrainy
w Warszawie.
2. W szczególności – czy rząd RP podjął działania na rzecz skłonienia instytucji UE
lub państw UE i/lub NATO do udzielenia takiego wsparcia? Jeżeli tak – jakie były
to działania; kto, kiedy i z kim prowadził rozmowy
w tej sprawie?
Rząd RP wraz z krajami podobnie myślącymi konsekwentnie przekonywał naszych
największych sojuszników posiadających nowoczesne systemy broni średniego
i dalekiego zasięgu (ATACMS, Storm Shadow/SCALP), w tym USA, Wielką Brytanię i
Francję, do wyrażenia zgody na ich wykorzystanie do rażenia celów w głębi Rosji, co
finalnie zakończyło się przychyleniem się do naszych apeli oraz, przede wszystkim, do
oczekiwań samych Ukraińców. Siły zbrojne Ukrainy z powodzeniem wykorzystują
posiadane uzbrojenie w celu osłabienia potencjału militarnego Rosji poza linią frontu. Nie
zmienia to faktu, że zasoby pocisków ATACMS i Storm Shadow są ograniczone i
niewystarczające do zadania większych strat agresorowi. Z tego względu apelujemy do
naszych sojuszników o znaczące zwiększenie ich dostaw, zwłaszcza w obliczu trwającej
rosyjskiej ofensywy i zwielokrotnionych ataków powietrznych ze strony Rosji.
W trakcie najbliższego posiedzenia FAC w dniu 16 grudnia br. Polska będzie ponownie
apelować o zwiększenie liczby przekazywanych rakiet dalekiego zasięgu. Chodzi przede
wszystkim o rakiety SCALP/Storm Shadow, których zasięg jest większy (500 km) niż
ATACMS. Aktualne są nadal w tym kontekście apele Polski
-- 2 of 5 --
o zwiększenie mocy produkcyjnych UE w tym asortymencie (postulat zgłaszany przez PL
wielokrotnie).
Nagłaśniamy jednocześnie aspekt nielegalnego wsparcia ze strony Chin i Iranu dla agresji
rosyjskiej i wzmacniania potencjału rosyjskich sił zbrojnych. Chiny dostarczają Rosji
niezbędne komponenty do bezzałogowców Gieran‐2/faktycznie Shaded 136, dronów
kamikadze, ale także do nowszych wersji podobnych rosyjskich maszyn.
Ukraina wykorzystuje swoje drony do głębokich uderzeń na cele w Rosji (nawet na ponad
1 tys. km) w odpowiedzi na zmasowane ataki Rosji na infrastrukturę energetyczno‐
ciepłowniczą. Należy wspierać, co Polska stale podkreśla, wszelkie inicjatywy mające na
celu zwiększenie mocy produkcyjnych Ukrainy w zakresie dronów oraz przekazywanie
tych maszyn bezpośrednio ukraińskim siłom zbrojnym.
Przychylnie patrzymy na wysiłki UE oraz Państw Członkowskich w podtrzymaniu
infrastruktury energetycznej Ukrainy (nowe inwestycje i naprawy). Podobnie, pozytywnie
oceniamy wszelkie inicjatywy inwestycyjne w podniesienie potencjału produkcyjnego
Ukrainy w zakresie uzbrojenia i sprzętu wojskowego (UiSW). Inwestycje te, i ich
wykorzystanie, mogą jednak stanąć pod znakiem zapytania, jeśli:
‐ Rosja będzie mogła wciąż niszczyć te instalacje za pomocą swoich środków;
‐ uderzenia Rosji będą nadal osłabiać sieć energetyczną, która zasila zakłady/fabryki
produkujące na rzecz obronności.
Potrzebne jest szybkie i jakościowe zwiększenie zdolności UA do obrony powietrznej i
wyprowadzanie ataków na głębokie zaplecze wroga.
W tym kontekście należy także zwrócić uwagę, że Ministerstwo Klimatu
i Środowiska prowadzi stały dialog z przedstawicielami ministerstw ds. energii Norwegii,
Danii i Ukrainy, współprzewodniczących grupy roboczej 3 „Bezpieczeństwo energetyczne”
Formuły Pokoju Prezydenta W. Zełeńskiego, na temat inicjatyw, które promowałyby
założenia wypracowanego przez grupę Concept Note i zachęcały kolejne kraje i regiony
do wspierania procesu pokojowego na Ukrainie.
Jednym z takich wydarzeń była organizowana przez misję Ukrainy przy ONZ
w Nowym Jorku i współsponsorowana przez Polskę wraz z Danią i Norwegią konferencja
pn.: „Protecting Critical Energy Infrastructure of Ukraine against the Attacks of the
Russian Federation during the War” w dn. 2.12.2024 r. w Nowym Jorku.
3. Czy w okresie od 1 października 2024 r. zostały zrealizowane na Ukrainę
jakiekolwiek dostawy generatorów prądy, agregatów, paliwa itp.? Jeżeli tak –
jakie to były dostawy i o jakiej wartości sprzęt/towar został przekazany, a także
kto te dostawy finansował?
-- 3 of 5 --
Polska konsekwentnie wspiera Ukrainę w zakresie szeroko rozumianych potrzeb sektora
energetycznego i ciepłowniczego. Wsparcie to obejmuje m.in. dostawy różnego rodzaju
sprzętu elektroenergetycznego, jak i zwiększenie odporności ukraińskiego sektora
energetycznego przed nadchodzącą zimą.
W tym kontekście należy odnotować uzgodnienie w ramach ENTSO‐E zwiększenia limitu
eksportu energii elektrycznej na profilu synchronicznym z Ukrainą z poziomu 1,7 GW do
poziomu 2,1 GW od 1 grudnia br., w tym gotowość zwiększenia eksportu energii
elektrycznej przez granicę PL‐UA w celu wypełnienia luki wytwórczej po stronie UA, a
także możliwość pomocy w sytuacjach awaryjnych. Zwiększenie eksportu energii na
Ukrainę wiąże się z wcześniejszą procedurą notyfikacji do Wspólnoty Energetycznej i
Komisji Europejskiej w celu zaakceptowania zasad zwiększenia eksportu. W celu
notyfikacji konieczne jest wystąpienie z wnioskiem o uruchomienie środka wzajemnej
pomocy w przypadku przerw w dostawach prądu. Polska wyraziła gotowość udzielenia
wsparcia procesu notyfikacji w UE.
Wparcie Polski ma również szeroki wymiar finansowy. W tym kontekście należy zwrócić
uwagę m.in. na zrealizowanie przez MSZ wpłaty dobrowolnej w wysokości 1 mln USD na
rzecz biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) w
Ukrainie. Wsparcie dotyczyło programu „Schronienie” (Shelter), który jest dedykowany
pomocy osobom wewnętrznie przesiedlonym także z uwagi na trudności bytowe w
okresie zimowym. Program „Schronienie” ma zapewnić tymczasowe zakwaterowanie lub
ew. rekompensatę za zakwaterowanie. Celem wpłaty było też zapewnienie finasowania
w sytuacji ryzyka wystąpienia na Ukrainie kryzysu o charakterze humanitarnych w okresie
zimowym.
Ponadto procedowana jest ze Wspólnotą Energetyczną (WE) umowa, która będzie
obejmowała wpłatę na rzecz funduszu Wsparcia Energetycznego Ukrainy (Ukraine Energy
Support Fund – UESF) działającego w ramach WE. Wpłata zostanie dokonana jeszcze w
roku bieżącym i jest bezpośrednią odpowiedzią na trwające rosyjskie ataki na system
elektroenergetyczny Ukrainy i znaczące zwiększenie finansowego zapotrzebowania
ukraińskiego sektora energetycznego.
Dodatkowo procedowana jest wpłata dobrowolna w wysokości 2,5 mln PLN na rzecz
programu dot. rozminowania UNDP UA (Mine Action Program, MAP), który również ma
wpływ na energetykę z uwagi na konieczność rozminowania terenów wokół linii
energetycznych. Wpłata zostanie dokonana jeszcze w roku bieżącym.
W kontekście wspierania ukraińskiego sektora energetycznego warto również odnotować
wpłatę dobrowolną w wysokości ok. 1,16 mln EUR na rzecz Ukrainy
w ramach inicjatywy E5P ‐ Funduszu Partnerstwa na rzecz Efektywności Energetycznej i
Środowiska w Europie Wschodniej (Eastern Europe Energy Efficiency and Environment
Partnership Fund) działającej w ramach Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju
-- 4 of 5 --
(EBOiR). Wpłata została dokonana w pierwszej połowie 2024 r. w celu wsparcia projektów
na Ukrainie w obszarze m.in. energii odnawialnej i efektywności energetycznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 5 of 5 --