Interpelacja w sprawie publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6493
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20)
Zgłaszający: Bartłomiej Dorywalski, Agata Wojtyszek
Data wpływu: 19-11-2024
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20) stwierdza niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wnioski o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r., z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał wskazał na niekonstytucyjność mechanizmu polegającego na pomniejszaniu świadczeń emerytalnych o kwoty wypłacone w ramach wcześniejszych emerytur. Mechanizm ten w sposób nieprzewidywalny i nieproporcjonalny obniżał wysokość emerytur po osiągnięciu pełnego wieku emerytalnego, czym naruszał zasadę ochrony praw nabytych oraz zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa.
Wyrok ten ma doniosłe znaczenie dla tysięcy emerytów, którzy podjęli decyzję o wcześniejszym przejściu na emeryturę, i wzbudza duże zainteresowanie społeczne. Zainteresowani są zaniepokojeni opóźnieniem w publikacji wyroku oraz brakiem konkretnych informacji na temat jego implementacji.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Z czego wynika opóźnienie w publikacji wyroku TK (sygn. akt SK 140/20) w Dzienniku Ustaw?
2. Kiedy dokładnie planowana jest publikacja tego wyroku w Dzienniku Ustaw, zgodnie z art. 190 ust. 2 Konstytucji RP, który nakłada obowiązek niezwłocznej publikacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego?
3. Jak licznej grupy osób dotyczy przedmiotowe orzeczenie? Proszę o oszacowanie liczby uprawnionych emerytów, których może objąć konieczność przeliczenia świadczeń.
4. Jakie są szacunkowe skutki finansowe tego wyroku dla budżetu państwa? Proszę o przedstawienie szczegółowych prognoz obejmujących:
• średnią wysokość wzrostu emerytury po wniesieniu wniosku o ponowne przeliczenie przez osoby uprawnione,
• średnią kwotę jednorazowego wyrównania wypłacanego emerytom, których dotyczy wyrok.
5. Czy rząd planuje wdrożenie szczególnych mechanizmów lub uproszczonych procedur umożliwiających szybkie przeliczenie świadczeń dla uprawnionych osób, aby zminimalizować ryzyko przeciągania procesu wdrażania wyroku w życie?
6. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje wydanie szczegółowych wytycznych dla organów emerytalnych (w tym ZUS), dotyczących przeliczeń świadczeń wynikających z wyroku? Jeśli tak, to kiedy można się spodziewać tych wytycznych?
7. Czy rząd przewiduje możliwość zautomatyzowanego przeliczenia emerytur przez ZUS w przypadku osób uprawnionych, aby zmniejszyć obciążenie administracyjne dla emerytów?
8. Jakie działania informacyjne planuje rząd w celu dotarcia do osób, które mogą być uprawnione do korekty świadczeń na mocy wyroku trybunału?
9. Czy rząd planuje wprowadzenie nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach w celu jednoznacznego dostosowania przepisów do treści wyroku TK? Jeśli tak, to jaki jest przewidywany harmonogram legislacyjny?
Minister Maciej Berek
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6913 znakówsekretariatDSP@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
Maciej Berek
DSP.INT.4610.1271.2024
Warszawa, 09 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska, w odpowiedzi na interpelację
o numerze K10INT6493 Pana Posła Bartłomieja Dorywalskiego oraz Pani Poseł Agaty
Wojtyszek w sprawie publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r.
(sygn. akt SK 140/20), przekazuję poniższe informacje w zakresie pytań 1-2.
Rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. w sprawie skargi
konstytucyjnej dotyczącej obliczenia należnego świadczenia emerytalnego poprzez
pomniejszenie emerytury z wieku powszechnego o kwotę pobranych wcześniej emerytur
(SK 140/20), o którym mowa w przedmiotowej interpelacji, zapadło w składzie Krystyna
Pawłowicz (przewodnicząca), Justyn Piskorski (sprawozdawca), Wojciech Sych, Michał
Warciński oraz Andrzej Zielonacki. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, uchwałą z dnia 6 marca
2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście
działalności Trybunału Konstytucyjnego (M.P. z 2024 r. poz. 198) stwierdził, że uchwała
Sejmu RP z dnia 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego
(M.P. 2017 poz. 873), dotycząca Justyna Piskorskiego), została podjęta z rażącym
naruszeniem prawa, a tym samym pozbawiona jest mocy prawnej i nie wywołała skutków
prawnych w niej przewidzianych.
Dodatkowo Sejm w uchwale z dnia 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego
stwierdził, że funkcję Prezesa Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba nieuprawniona,
a w konsekwencji wszystkie decyzje proceduralne, w tym zwłaszcza wyznaczenie składów
orzekających, podejmowane przez Julię Przyłębską, mogą być podważane.
Ponadto Sejm stwierdził, że naruszenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i prawa
w działalności Trybunału Konstytucyjnego przybrały skalę, która uniemożliwia temu
organowi wykonywanie ustrojowych zadań w zakresie kontroli konstytucyjności prawa,
w tym ochrony praw człowieka i obywatela. W konkluzji Sejm RP podniósł, że uwzględnienie
w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego
wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane naruszenie wyrażonej w art. 7
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady legalizmu przez ten organ. Uwagi te odnoszą
-- 1 of 2 --
+48 22 694 75 31 Al. Ujazdowskie 1/3
sekretariatDSP@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
się do sposobu i zakresu uwzględniania skutków rozstrzygnięcia, które wydał Trybunał
Konstytucyjny w sprawie SK 140/20.
Jednocześnie informuję, że w zakresie pytań nr 3-9 odpowiedź zostanie opracowana
przez Ministrę Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Z wyrazami szacunku
Maciej Berek
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
Do wiadomości:
Pani Agnieszka Dziemianowicz-Bąk – Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
-- 2 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.726.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6493 Pana Posła Bartłomieja Dorywalskiego i Pani Posłanki
Agaty Wojtyszek w sprawie publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca
2024 r., sygn. akt SK 140/20, proszę o przyjęcie wyjaśnień pozostających we właściwości
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
W ocenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej sprawa dotycząca emerytów
z roczników 1954-1959 w odniesieniu do kobiet oraz 1949-1952 i 1954 w przypadku
mężczyzn (emerytury osób z rocznika 1953 były przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt P 20/16), pobierających emerytury
wcześniejsze na podstawie wniosku złożonego przed 6 czerwca 2012 r., jest społecznie
istotna i wymaga rozwiązania odpowiedniego do swego znaczenia z uwzględnieniem
zarówno racji, które przemawiały za przyjęciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, jak i
okoliczności związanych ze sposobem wprowadzenia tego przepisu do systemu prawa, w
tym w szczególności ograniczenia możliwości dostosowania się do jego skutków przez
emerytów, którzy pobierali już emerytury wcześniejsze w chwili jego ogłoszenia. Wskazać
bowiem należy, że z jednej strony grupa ta została zaskoczona wejściem w życie tego
przepisu, a w chwili ustalania prawa do emerytury wcześniejszej nie mogła przewidzieć
skutków jej pobierania dla wysokości emerytury w wieku powszechnym, które wynikały z
wejścia w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Ten stan rzeczy jest trudny do pogodzenia
z zasadą zaufania obywatela do państwa. Z drugiej strony natomiast wprowadzenie art. 25
ust. 1b ustawy emerytalnej do systemu prawa znajdowało uzasadnienie. Przepis ten został
bowiem uchwalony ze względu na dostrzeżony w orzecznictwie Sądu Najwyższego – w
odniesieniu do osób przechodzących na emeryturę wcześniejszą, a następnie ustalających
sobie prawo do emerytury w wieku powszechnym – mechanizm tzw. sztucznej kapitalizacji
wartości emerytury powszechnej. Sprowadzał się on do tego, że osoby pobierające
emeryturę wcześniejszą – mimo nieodprowadzania składek – stawały się beneficjentami
opóźnienia daty przejścia na emeryturę w nowym systemie, tzn. im dłużej pobierały
emeryturę wcześniejszą, tym wyższa była wysokość emerytury z tytułu osiągnięcia
powszechnego wieku emerytalnego. Wysokość emerytury z nowego systemu zwiększała się
bowiem z uwagi na parametr zewidencjonowanych i waloryzowanych składek,
niepomniejszonych o wypłacone emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru
statystycznego okresu dalszego trwania życia.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są – w porozumieniu
z Ministrem Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych – prace i analizy
o charakterze prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym, zmierzające do określenia
optymalnego sposobu rozwiązania tej kwestii. W momencie, w którym zostaną one
zakończone, skierujemy do Państwa Posłów odrębne pismo, w którym udzielimy
szczegółowych wyjaśnień dotyczących ewentualnych rozwiązań proponowanych przez
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wraz ze stosownymi danymi.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Odnosząc się natomiast do pytań nr 1 i 2 zawartych w interpelacji, uprzejmie informuję,
iż w tym zakresie stosownych wyjaśnień udzielić może Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --