Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-11-1.054.41.2024
Warszawa, 12 grudnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 6490 Pani Poseł na Sejm RP Pauliny Matysiak, w sprawie
zaniedbań w utrzymaniu zabytkowych dworców kolejowych, poniżej przedstawiam
stosowne informacje.
Na wstępie informuję, że Spółka Polskie Koleje Państwowe (PKP SA) jest właścicielem
około 90% czynnych dworców kolejowych w Polsce, a jednym z priorytetów Spółki jest
zapewnienie wysokiego standardu obsługi, w tym bezpieczeństwa podróżnych
korzystających z tych obiektów a także innych usług proponowanych przez kolej.
Obecnie PKP SA realizuje największy w swojej historii program przebudowy dworców
„Program Inwestycji Dworcowych na lata 2016-2023” (dalej: PID), w ramach którego
zmodernizowanych i wybudowanych od podstaw zostanie łącznie 179 obiektów.
Ponadto planowana jest również kontynuacja ww. Programu. Spółka obecnie prowadzi
analizy potrzeb inwestycyjnych. PKP SA ściśle współpracują ze wszystkimi uczestnikami
rynku kolejowego w Polsce, w tym z Ministerstwem Infrastruktury oraz innymi
instytucjami rządowymi i samorządowymi w celu właściwego utrzymania zabytkowych
dworców.
Ponadto chciałbym zwrócić uwagę, że podjęcie prac inwestycyjnych zarówno w zakresie
modernizacji linii kolejowych, dworców kolejowych, przebudowy stacji czy układu
torowego wymaga również skoordynowania prac nie tylko w zakresie jednej jednostki,
a w porozumieniu i ścisłej współpracy wielu podmiotów. Przykładem inwestycji
realizowanych komplementarnie przez PKP PLK SA i PKP SA są chociażby:
- modernizacja linii kolejowej nr 7 Lublin – Warszawa wraz z podjęciem prac w obrębie
dworców: Garwolin, Kanie, Rzeszów Główny, Świdnik Miasto, Łaskarzew Przystanek jako
inwestycje współfinansowane w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura
i Środowisko;
- przeprowadzenie prac na linii kolejowej nr 216 na odcinku Działdowo – Olsztyn
oraz inwestycji dworcowych w Nidzicy, Olsztynie Głównym, Olsztynku przy udziale
środków pochodzących z Programu Operacyjnego Polska Wschodnia;
co dowodzi kompleksowego podejścia w celu zwiększenia dostępności i poprawy
infrastruktury kolejowej.
Odpowiadając na pytanie dotyczące dworców z nakazami konserwatorskimi informuję,
że z danych przekazanych przez zarządcę dworców, tj. PKP SA wynika, że są to obecnie
dworce: Trakiszki, Dębe Wielkie, Mońki, Kleszczele, Warszawa Śródmieście, Sadurki,
Kamienna Góra, Jaworzyna Śląska, Pilchowice Zapora, Dąbrowa Górnicza-Ząbkowice,
Wisła-Obłaziec, Pruszcz Bagienica, Poznań Antoninek.

-- 1 of 2 --

2
W kwestii szans na rewitalizację dworca w Lubsku informuję, że PKP S.A. przekazała
wspomniany dworzec na rzecz Gminy Lubsko w 2010 r., wobec czego aktualnie Spółka
w żaden sposób nie odpowiada za stan techniczny dworca. Pytanie w tej sprawie
należałoby kierować do ww. Gminy.
Ponadto wspomniany w wystąpieniu Program Uzupełnienia Lokalnej i Regionalnej
Infrastruktury Kolejowej – Kolej+ do 2029 r. (Program Kolej+), prowadzony przez
PKP PLK SA, zakłada przede wszystkim realizację inwestycji liniowych, w tym
modernizacje istniejących lub budowę nowych linii kolejowych oraz inwestycje punktowe,
jak np. budowa nowych przystanków, mijanek, łącznic kolejowych.
Zgodnie z postanowieniami § 10 ust. 7 wytycznych naboru projektów do ww. Programu
do wydatków niekwalifikowanych zalicza się m.in. wydatki na przebudowę / budowę /
remont dworców kolejowych. W związku z powyższym, w przypadku ujęcia rewitalizacji
dworca kolejowego w Lubsku w ramach Programu Kolej + jego koszty musiałby ponieść
w całości samorząd wnioskujący o realizację projektu, tj. Urząd Marszałkowski
Województwa Lubuskiego.
Nawiązując do pytania o zwiększenie liczby remontowanych dworców informuję,
że PKP S.A. zajmuje się inwestycjami dworcowymi służącymi obsłudze pasażerów przy
czynnych liniach kolejowych, prowadzi działania mające na celu utrzymanie dworców
kolejowych w należytym stanie technicznym, przeprowadzając regularne przeglądy,
konserwacje, remonty oraz prace porządkowe oraz realizując wyżej wspomniany PID.
Informuję, że PKP S.A. podejmuje także różnorodne działania mające na celu zwiększenie
liczby remontowanych / modernizowanych dworców kolejowych, w tym także tych
położonych przy liniach nieczynnych, mając na uwadze kluczowe inicjatywy i strategie:
- reaktywacja nieczynnych linii kolejowych – gdzie PKP SA współpracuje
z samorządami i innymi podmiotami w celu rewitalizacji nieczynnych linii kolejowych,
co często wiąże się z remontem dworców kolejowych;
- partnerstwa z samorządami – gdzie PKP SA przekazuje lub wynajmuje obiekty
samorządom, które mogą pozyskiwać fundusze na ich remont lub adaptację;
- adaptacja na inne cele – gdzie PKP SA podejmuje działania w kierunku adaptacji
opuszczonych dworców na inne cele tj. np. restauracje, siedziby lokalnych organizacji itp.
W ramach tego procesu budynki czy lokale w budynkach są remontowane
i dostosowywane do nowych funkcji.
W zakresie wynajmu czy zagospodarowania powierzchni dworców informuję, że głównym
celem PKP SA jest poprawa jakości obsługi oraz kompleksowe zaspokojenie potrzeb
użytkowników dworców. Spółka PKP SA jest otwarta na wszelką współpracę, wobec czego
istnieje możliwość bezpośredniego kontaktu przez zainteresowany podmiot ze Spółką
w celu omówienia możliwości najmu pomieszczeń w odpowiedniej lokalizacji.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu

-- 2 of 2 --

Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 6490 poseł Pauliny Matysiak z 22 listopada 2024 roku w
sprawie zaniedbań w utrzymaniu zabytkowych dworców kolejowych, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1 i 4.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że zakres kompetencji Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego został precyzyjnie określony przepisami ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1292; dalej: u.o.z.o.z.). Kompetencje
Ministra jako organu ochrony zabytków drugiej instancji określają także przepisy ustawy
z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572;
dalej: k.p.a.).
Zgodnie z art. 5 u.o.z.o.z. odpowiedzialność za stan zachowania zabytku spoczywa przede
wszystkim na jego właścicielu lub posiadaczu. Opieka ta polega w szczególności na
zapewnieniu warunków: 1) naukowego badania i dokumentowania zabytku; 2) prowadzenia
prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku; 3)
zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie;
4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości;
popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii
i kultury.
Organy administracji publicznej zgodnie z art. 4 u.o.z.o.z. są zobowiązane do podejmowania
działań z zakresu ochrony zabytków mających na celu: 1) zapewnienie warunków prawnych,
organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich
zagospodarowanie i utrzymanie; 2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować
uszczerbek dla wartości zabytków; 3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania
z zabytków; 4) przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków
za granicę; 5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków; 6) uwzględnianie zadań
ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu
środowiska.
W ramach obowiązków wskazanych w art. 4 u.o.z.o.z. wojewódzki konserwator zabytków
zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 3 tej ustawy prowadzi kontrole przestrzegania i stosowania
przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami w zakresie sprawdzenia
zgodności wszelkich działań podejmowanych przy zabytkach wpisanych do rejestru oraz
prowadzonych badań archeologicznych z zakresem lub warunkami określonymi
w pozwoleniu i zatwierdzoną dokumentacją. Na podstawie ustaleń wynikających
z ww. kontroli wojewódzki konserwator zabytków w przypadku stwierdzenia, że zabytek jest
w nieodpowiednim stanie zachowania, może wydać kontrolowanej osobie fizycznej lub
kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej zalecenia pokontrolne zobowiązujące

-- 1 of 3 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w określonym terminie, o ile ich charakter nie
uzasadnia wydania decyzji, o której mowa w art. 49 ust.1 u.o.z.o.z. Ponadto WKZ może
odstąpić od wydania zaleceń pokontrolnych i wydać jedną z decyzji nakazowych, o których
mowa w art. 43 ust. 1, art. 44 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 46 ust. 1 lub art. 50 ust. 1 (art. 40 ust. 1
i 2 ww. ustawy).
Wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej
lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego
do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu
albo ograniczonego prawa rzeczowego, lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie
w terminie określonym w tej decyzji prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym
zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem
lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku (art. 49 ust. 1 u.o.z.o.z.).
Jeśli zaś podczas kontroli organ ochrony zabytków pierwszej instancji stwierdzi, że działanie
lub zaniechanie kontrolowanej osoby fizycznej albo kierownika kontrolowanej jednostki
organizacyjnej, lub jej pracownika narusza przepisy art. 108–118 u.o.z.o.z., wojewódzki
konserwator zabytków kieruje odpowiednio do Policji, prokuratury albo sądu
zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia (art. 41 cyt. ustawy).
Ponadto zgodnie z art. 107e u.o.z.o.z., kto wbrew obowiązkowi nie wykonuje zaleceń
pokontrolnych, o których mowa w art. 40 ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości od
500 do 50 000 zł. Karę tą nakłada w drodze decyzji organ ochrony zabytków, który wydał
zalecenia pokontrolne.
W tym miejscu wskazać trzeba, że organy administracji publicznej są zobowiązane
do przestrzegania swojej właściwości instancyjnej (art. 15 k.p.a.). Minister Kultury
i Dziedzictwa Narodowego, jako organ ochrony zabytków drugiej instancji, ocenia decyzje
WKZ jedynie w skutek odwołania od konkretnego rozstrzygnięcia lub w drodze nadzorczego
postępowania administracyjnego prowadzonego na zasadach określonych w k.p.a. Oznacza
to, że wskazane wyżej działania leżą w wyłącznych kompetencjach WKZ. Wyjaśnić należy
także, że przepisy u.o.z.o.z. nie przewidują innych (niż wskazane wyżej) narzędzi
pozwalających na zobligowanie posiadacza zabytku do wypełniania jego zobowiązań
wynikających z art. 5 tej ustawy.
Ad 2.
W latach 2020-2024 wojewódzcy konserwatorzy wydali w sumie 4 decyzje z art. 49 ust. 1
u.o.z.o.z. dla wpisanych do rejestru zabytków budynków dworcowych znajdujących się
w posiadaniu PKP S.A. położonych w:
 Trzebieży, przy ul. Wkrzańskiej 671, woj. zachodniopomorskie,
 Pruszczu-Bagienicy, woj. kujawsko- pomorskie,
 Jaworzynie Śląskiej, woj. dolnośląskie,
– Kamiennej Górze, woj. dolnośląskie.
Ponadto obecnie trwa postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji nakazującej
przeprowadzenie robót budowlanych dotyczące dworca kolejowego w Leśnicy
w woj. wielkopolskim.
Jednocześnie wskazać trzeba, że wojewódzcy konserwatorzy zabytków w latach 2020-2024
zgodnie z art. 40 ust. 1 u.o.z.o.z. wydali łącznie 19 zaleceń pokontrolnych w celu
zabezpieczenia przed degradacją:
– zespołu dworca głównego w Gdańsku, woj. pomorskie,
1 decyzja z 28 czerwca 2021 r., (znak: ZN.5180.2-3.2021.AB). Decyzja ta nie została wykonana, w związku
z powyższym WKZ 20 lutego 2023 r. (decyzja znak: ZN.3151.1.2023.AB) nałożył na PKP S.A. grzywnę w celu
przymuszenia do wykonania ww. decyzji nakazowej.

-- 2 of 3 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
– zespołu zabudowy stacji kolejowej Wielki Kack, woj. pomorskie,
– dworca Warszawa-Śródmieście, woj. mazowieckie,
– dworca Warszawa-Centralna, woj. mazowieckie,
– dworca w Trakiszkach, woj. podlaskie,
– zespołu zabudowy dworca kolejowego w Jankowej Żagańskiej, woj. dolnośląskie,
– dworca w Szczecinku, woj. zachodniopomorskie,
– dworca w Sadurkach, woj. lubelskie,
– budynku kolejowego w Mońkach, woj. podlaskie,
– dworca w Tarnowie przy ul. Chlebniczej, woj. małopolskie,
– budynku byłego Dworca Kolejowego w Dąbrowie Górniczej–Ząbkowicach, woj. śląskie,
– budynku byłego dworca kolejowego w Nieborowicach, woj. śląskie2,
– dworca w Rzeszowie–Staroniwie, woj. podkarpackie,
– dworca Antoninek w Poznaniu, woj. wielkopolskie,
– dworca w Międzychodzie, woj. wielkopolskie,
– dworca w Puszczykówku, woj. wielkopolskie ,
– dworca w Wagańcu, woj. kujawsko-pomorskie,
– dworca w Głubczycach-Lesie, woj. opolskie3,
– dworca w Szydłowie, woj. opolskie,
– dworca Górnośląskiego we Wrocławiu, woj. dolnośląskie,
– dworca Świebodzkiego we Wrocławiu, woj. dolnośląskie4.
Na marginesie ww. kwestii wskazać trzeba, że postępowania kontrolne zakończone
wydaniem decyzji nakazującej przeprowadzenie robót budowlanych (art. 49 ust. 1 u.o.z.o.z.)
lub zaleceń pokontrolnych (art. 40 ust. 1 u.o.z.o.z.) prowadzone były także w stosunku do
zabytkowych obiektów należących do zabudowy dworcowej, np. wież ciśnień, budynków
pomocniczych i gospodarczych, przystanków kolejowych itp. Ponadto zgodnie
z informacjami zebranymi od wojewódzkich konserwatorów zabytków PKP S.A. z dużą
konsekwencją prowadzi systematyczne remonty zabytkowych obiektów dworcowych
pozostających w posiadaniu Spółki. Wiele obiektów należących do zespołów zabudowy
dworcowej, w tym wiaty peronowe, wiadukty i budynki pomocnicze, zostało już
wyremontowanych. Obecnie zaś we współpracy z wojewódzkimi konserwatorami zabytków
przygotowywana jest dokumentacja projektowa dotycząca remontu dworców w Oławie,
Oleśnicy, Skarżysku Kamiennej, Końskich, Ostrowcu Świętokrzyskim i Sędziszowie.
Ad 3 i 5.
Kwestie zawarte w tych pytaniach leżą poza właściwością organów ochrony zabytków.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie jest dysponentem środków z programu
„Koleje Plus”, nie ma też wpływu na politykę najmu pomieszczeń należących do PKP S.A.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Bożena Żelazowska
2 w 2023 r. PKP S.A. sprzedało dworzec Gminie Pilchowice. Zalecenia pokontrolne zostały ponownie wydane
nowemu posiadaczowi zabytku.
3 z powodu niewykonania zaleceń w 2018 r. Opolski WKZ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie
nałożenia na PKP S.A. administracyjnej kary pieniężnej za niewykonanie zaleceń pokontrolnych.
4 zalecenia pokontrolne wydano najemcy obiektu.

-- 3 of 3 --