Interpelacja w sprawie potrzeby stworzenia centralnej bazy przystanków komunikacyjnych oraz ujednolicenia ustawowych ulg na przejazdy w ramach przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6480
do ministra infrastruktury
w sprawie potrzeby stworzenia centralnej bazy przystanków komunikacyjnych oraz ujednolicenia ustawowych ulg na przejazdy w ramach przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu
Zgłaszający: Tadeusz Woźniak
Data wpływu: 19-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w nawiązaniu do problemu wykluczenia komunikacyjnego, który dotyka wiele regionów Polski, szczególnie obszary wiejskie i peryferyjne, chciałbym zwrócić uwagę na konkretne propozycje, które mogą przyczynić się do rozwiązania tego problemu i zwiększenia dostępności transportu publicznego.
Jednym z najistotniejszych postulatów zgłaszanych przez ekspertów oraz obywateli jest stworzenie centralnej bazy przystanków komunikacyjnych, która ułatwiłaby dostęp do informacji o połączeniach autobusowych, umożliwiając lepsze planowanie podróży zarówno dla pasażerów, jak i organizatorów transportu. Taka baza stanowiłaby kluczowy element rozwoju zrównoważonego transportu, a także mogłaby pomóc w optymalizacji istniejących linii komunikacyjnych.
Kolejnym ważnym postulatem jest ujednolicenie systemu ustawowych ulg na przejazdy środkami transportu publicznego. Obecny system ulg jest niejednolity, co często wprowadza chaos i dezorientację wśród pasażerów, szczególnie w kontekście regionalnych i krajowych połączeń autobusowych oraz kolejowych. Ujednolicenie zasad mogłoby przynieść korzyści zarówno podróżnym, jak i operatorom transportu, eliminując niespójności w naliczaniu opłat oraz usprawniając system sprzedaży biletów.
W związku z powyższym, proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury rozważa wprowadzenie centralnej bazy przystanków komunikacyjnych w celu ułatwienia dostępu do informacji o połączeniach transportu publicznego? Jeśli tak, na jakim etapie znajdują się te prace?
Czy w ramach poprawy dostępności transportu publicznego ministerstwo planuje podjąć działania mające na celu ujednolicenie zasad przyznawania ustawowych ulg na przejazdy? Czy istnieje plan integracji ulg dla różnych środków transportu publicznego zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym?
Jakie konkretne działania ministerstwo podejmuje w celu wsparcia transportu autobusowego na terenach wiejskich, szczególnie w kontekście zapewnienia dostępu do usług transportowych dla osób najbardziej narażonych na wykluczenie komunikacyjne?
Z poważaniem Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Maciej Lasek
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9682 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-2-1.054.28.2024
Warszawa, 13 grudnia 2024
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 6480 Posła na Sejm RP pana Tadeusza Woźniaka
w sprawie potrzeby stworzenia centralnej bazy przystanków komunikacyjnych
oraz ujednolicenia ustawowych ulg na przejazdy w ramach przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu, poniżej przedstawiam następujące informacje.
Ad 1. Ministerstwo Infrastruktury przygotowuje rozwiązania wdrażające postanowienia
rozporządzenia MMTIS (rozporządzenie 2017/1926(KE) z dnia 31 maja 2017 r.
uzupełniające dyrektywę ITS 2010/40/UE w odniesieniu do świadczenia ogólnounijnych
usług w zakresie informacji o podróżach multimodalnych znowelizowane
rozporządzeniem 2024/460).
Wkrótce powinny też rozpocząć się prace związane z implementacją dyrektywy ITS
(dyrektywa 2010/40/UE z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ram wdrażania inteligentnych
systemów transportowych w obszarze transportu drogowego oraz interfejsów z innymi
rodzajami transportu znowelizowanej dyrektywą 2023/2661/UE).
Jednym z przygotowywanych przez Ministerstwo rozwiązań mających na celu ułatwienie
dostępu do danych o rozkładach jazdy jest utworzenie w pełni funkcjonalnego Krajowego
Punktu Dostępu do danych o podróżach multimodalnych (KPD MMTIS).
Punkt ten będzie mógł spełniać rolę ogólnokrajowego systemu udostępniania danych
o rozkładach jazdy wszystkich przewoźników działających na terenie naszego kraju.
W połączeniu z planowanymi efektami implementacji dyrektywy ITS ustanawiającej ramy
cyfryzacji i dostępności danych dotyczących m.in. publicznego transportu zbiorowego,
narzędzie to zapewni kompletność i ustandaryzowanie danych, co z kolei umożliwi ich
interoperacyjność i wymianę transgraniczną.
Ad 2. Odnosząc się do pytania dotyczącego ujednolicenia zasad przyznawania ulg
ustawowych za przejazdy informuję, że obecnie realizowane są prace koncepcyjne
związane z pozyskiwaniem od przewoźników drogowych oraz operatorów (w zakresie
przewozów kolejowych) oraz marszałków województw (w zakresie przewozów
autobusowych) informacji odnośnie liczby sprzedanych biletów z ulgą ustawową
i wynikającą z tego tytułu należnej kwoty rekompensaty w podziale na poszczególne grupy
uprawnionych. Ministerstwo Infrastruktury pracuje również nad analizą postulatów, które
dotychczas wpłynęły do resortu w przedmiotowym zakresie, jak też przygotowywaniem
-- 1 of 4 --
2
wstępnej propozycji możliwego docelowego kształtu obowiązującego w Polsce systemu
ulg przejazdowych.
Zmiany te będą dotyczyć systemu ulg ustawowych w przewozach drogowych i kolejowych
- z wyłączeniem komunikacji miejskiej, dla której zarówno organizatorem jak i płatnikiem
są poszczególne jednostki samorządu terytorialnego. Podmioty te samodzielnie, każdy we
własnym zakresie, określają beneficjentów, zakres i wymiar ulg, dlatego też nie wydaje
się zasadne ingerowanie na poziomie centralnym w uprawnienia samorządów
do regulowania i organizacji lokalnego publicznego transportu zbiorowego.
Należy jednak zauważyć, że integracja ulg dla różnych środków transportu publicznego,
zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym będzie procesem skomplikowanym
i konieczne będzie przeprowadzenie szerokich konsultacji społecznych oraz uzgodnień
ze wszystkimi zainteresowanymi podmiotami i organami. Po stronie administracji będzie
to wymagało analizy potrzeb i liczebności grup pasażerów objętych wsparciem,
dopracowania mechanizmu sprawozdawczości, rozliczeń i weryfikacji udzielonych ulg
przejazdowych. Po stronie przewoźników, operatorów przewozów i organizatorów tych
przewozów będzie to natomiast wymagało dostosowania nie tylko systemów i kanałów
sprzedaży biletów, ale przede wszystkim oferty przewozowej i cenowej w oparciu
o przewidywane zmiany preferencji pasażerów wynikające z reformy systemu ulg
oraz innego wolumenu przychodów będącego konsekwencją sprzedaży biletów objętych
nowym systemem ulg.
Ad 3. Fundusz rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej
jest programem, którego celem jest niwelowanie wykluczenia transportowego w Polsce.
Fundusz został powołany do życia na mocy ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu
rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej1 i funkcjonuje
od 18 lipca 2019 r.
Fundusz jest narzędziem wsparcia finansowego jednostek samorządu terytorialnego,
tj. organizatorów publicznego transportu zbiorowego, w organizacji publicznego
transportu zbiorowego. Środki Funduszu przeznaczone są na dofinansowanie realizacji
zadań własnych organizatorów w zakresie przewozów autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej poprzez dopłatę do kwoty deficytu pojedynczej linii
komunikacyjnej w przewozach autobusowych o charakterze użyteczności publicznej.
Kwota dopłaty wynosi nie więcej niż 3,00 zł do 1 wozokilometra takiego przewozu.
Należy wskazać, że Fundusz został nakierowany na wsparcie organizatorów
uruchamiających przewozy pozamiejskie. Środki z Funduszu są w szczególności
dedykowane samorządom organizującym przewozy na obszarach oddalonych od dużych
aglomeracji miejskich i przeznaczane są na uruchamianie linii także na terenach gmin,
gdzie komunikacja autobusowa nie występuje lub występuje w wymiarze
niezaspokajającym podstawowych potrzeb komunikacyjnych obywateli zamieszkujących
te tereny.
Należy zauważyć również, że wojewodowe, rozpatrując wnioski o objęcie dopłatą
z Funduszu, dokonują ich uszeregowania. Pierwszeństwo w objęciu dopłatą przyznaje
się organizatorom w następującej kolejności:
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 402
-- 2 of 4 --
3
1. gminom,
2. związkom międzygminnym,
3. związkom powiatowo – gminnym,
4. powiatom,
5. związkom powiatów,
6. województwom.
Takie uszeregowanie daje więc pierwszeństwo w objęciu dopłatą gminom, w tym gminom
z terenów wiejskich.
Warto w tym miejscu wskazać, że gminy, jako organizatorzy publicznego transportu
zbiorowego, stanowią największą liczbę organizatorów korzystających ze wsparcia
ze środków Funduszu.
W 2024 r. według stanu na dzień 10 grudnia 2024 r., na podstawie danych przekazanych
przez wojewodów, na podstawie pozytywnie rozpatrzonych wniosków o objęcie
w 2024 r. dopłatą ze środków Funduszu, spośród 1064 organizatorów ogółem, 634 gminy
jako organizatorzy publicznego transportu zbiorowego złożyły wniosek o objęcie dopłatą
z Funduszu, a 180 gmin jako organizatorzy działający na mocy porozumienia z innymi
gminami. Należy wskazać, że ta sama gmina może być organizatorem publicznego
transportu zbiorowego samodzielnie i jednocześnie organizatorem na mocy porozumienia
w odniesieniu do różnych linii komunikacyjnych.
Funkcjonowanie Funduszu zostało zaplanowane w perspektywie wieloletniej i jest na
bieżąco monitorowane przez dysponenta Funduszu, którym jest minister właściwy do
spraw transportu.
Należy pokreślić, że zmniejszenie poziomu wykluczenia komunikacyjnego jest jednym
z priorytetowych działań resortu infrastruktury. Dlatego też resort infrastruktury
dostrzega potrzebę dokonania rewizji przepisów dotyczących zasad podejmowania
i wykonywania publicznego transportu zbiorowego oraz funkcjonowania Funduszu
rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej.
W związku z powyższym, z inicjatywy Ministra Infrastruktury został powołany Zespół
Ekspercki do spraw przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu, którego zadaniem
jest wypracowanie i przygotowanie regulacji prawnych, które będą odpowiedzią
na aktualne oczekiwania wszystkich podmiotów uczestniczących w rynku drogowego
transportu publicznego, w tym przede wszystkim pasażerów.
Do prac Zespołu, oprócz pracowników merytorycznych resortu, zaproszeni zostali
przedstawiciele świata nauki, branży przewoźników drogowych oraz reprezentanci
korporacji samorządowych. Odbyły się już dwa posiedzenia Zespołu, pierwsze w dniu
30 października, natomiast kolejne 4 grudnia br.
W wyniku prac powołanego Zespołu planowane jest przygotowanie rozwiązań
legislacyjnych nowelizujących przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym
transporcie zbiorowym2 oraz ustawy o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej, jak i innych aktów prawnych odnoszących się do
publicznego transportu zbiorowego.
2 Dz. U. z 2023 r. poz. 2778
-- 3 of 4 --
4
Planuje się, że ww. nowelizacja może objąć m.in.:
1) utworzenie kompletnego elektronicznego systemu przewozów pasażerskich,
w ramach którego pasażerowie będą mieli dostęp do mapy i wyszukiwarki
połączeń autobusowych i kolejowych w całym kraju;
2) wprowadzenie regionalnego integratora przewozów, w taki sposób, aby tworzył
on przemyślaną i odpowiadającą potrzebom pasażerów sieć połączeń na danym
obszarze. System ten powinien zapewniać pasażerom również możliwość dojazdu
do stacji kolejowych;
3) wprowadzenie minimalnych standardów częstotliwości realizowania przewozów
w publicznym transporcie zbiorowym;
4) określenie minimalnych standardów jakości taboru (głównie w zakresie jego
wieku), którym realizowane są przewozy o charakterze użyteczności publicznej;
5) wzmocnienie kontroli wydatkowania środków Funduszu rozwoju przewozów
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej.
Podkreślenia wymaga jednak, że ostateczny kształt wskazanej nowelizacji zostanie
określony w przygotowanym przez Ministerstwo Infrastruktury projekcie ustawy, będącej
efektem prac Zespołu Eksperckiego do spraw przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Maciej Lasek
Sekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 4 of 4 --