Interpelacja w sprawie przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu na obszarach przygranicznych i współpracy z sąsiadującymi krajami w zakresie transportu publicznego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6479
do ministra infrastruktury
w sprawie przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu na obszarach przygranicznych i współpracy z sąsiadującymi krajami w zakresie transportu publicznego
Zgłaszający: Tadeusz Woźniak
Data wpływu: 19-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie licznych sygnałów ze strony obywateli oraz organizacji pozarządowych, chciałbym zwrócić uwagę na palący problem wykluczenia komunikacyjnego, który dotyka obszary przygraniczne, w tym regiony wzdłuż granicy z Republiką Słowacką. Wykluczenie to ma poważne konsekwencje społeczne i gospodarcze, wpływając na mobilność mieszkańców, dostęp do usług publicznych oraz możliwości zatrudnienia.
W kontekście tej sytuacji, bardzo ważnym wydaje się poparcie postulatów zawartych w petycji obywatelskiej „Polska-Słowacja-autobusy”, która zakłada poprawę funkcjonowania publicznego transportu autobusowego na wzór skutecznych rozwiązań działających na Słowacji i w Austrii. Inicjatywa ta zbiera szerokie poparcie, co pokazuje jej ogromne znaczenie społeczne, a także głęboko odczuwane problemy komunikacyjne na tych terenach.
W związku z powyższym, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie kroki podejmuje Ministerstwo Infrastruktury w celu przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu w regionach przygranicznych z podziałem na wszystkie państwa sąsiadujące z Polską, zwłaszcza na obszarach graniczących ze Słowacją?
Czy ministerstwo planuje w najbliższym czasie działania zmierzające do poprawy dostępności transportu publicznego na tych terenach, na przykład poprzez wzmacnianie współpracy transgranicznej z Republiką Słowacką w zakresie wspólnego systemu komunikacji autobusowej?
Czy istnieją plany dotyczące wdrażania praktyk funkcjonujących z powodzeniem w innych krajach, takich jak Słowacja czy Austria, które mogłyby zostać zastosowane w Polsce celem polepszenia sytuacji transportowej na obszarach wiejskich i peryferyjnych?
Czy ministerstwo zamierza wesprzeć działania obywatelskie oraz inicjatywy lokalnych samorządów w celu poprawy transportu publicznego na terenach dotkniętych wykluczeniem komunikacyjnym?
Z poważaniem Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10910 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-2-1.054.33.2024
Warszawa, 19 grudnia 2024
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 6479 posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pana
Tadeusza Woźniaka w sprawie przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu na
obszarach przygranicznych i współpracy z sąsiadującymi krajami w zakresie transportu
publicznego, przedstawiam poniżej następujące informacje.
Ad 1 i 2. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie
zbiorowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 2778), organizacja przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej w strefie transgranicznej należy do kompetencji
organizatora publicznego transportu zbiorowego (jednostki samorządu terytorialnego),
znajdującego się po stronie Polski i odpowiedniego organu administracji państwowej
państwa sąsiedniego. Minister właściwy do spraw transportu jest organizatorem
publicznego transportu zbiorowego wyłącznie w międzywojewódzkich
i międzynarodowych przewozach pasażerskich w transporcie kolejowym.
Ministerstwo Infrastruktury pozytywnie odnosi się do działań, podejmowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego w zakresie uruchamiania nowych połączeń
autobusowych, w tym przewozów realizowanych w strefie transgranicznej. Resort
infrastruktury wspiera takie inicjatywy, m.in. udzielając wyjaśnień w zakresie zasad
organizacji takich przewozów.
Niemniej jednak Minister Infrastruktury nie ma wpływu na decyzje w zakresie organizacji
publicznego transportu zbiorowego podejmowane przez jednostki samorządu
terytorialnego. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że decyzje samorządów o uruchomieniu
przewozów, w tym w zakresie częstotliwości ich realizowania, stanowią ich samodzielną
decyzję i są podejmowane z uwzględnieniem możliwości organizacyjnych i finansowych
jednostek samorządu terytorialnego oraz uwarunkowań zewnętrznych. Dotyczy to także
przewozów realizowanych w strefie transgranicznej.
Ministerstwo Infrastruktury prowadzi również aktywne działania na arenie
międzynarodowej. W dniu 15 listopada 2024 r. odbyło się posiedzenie Polsko-Słowackiej
Grupy roboczej ds. Transgranicznych Połączeń komunikacyjnych w Starej Leśnej na
Słowacji. Wskazane wydarzenie po stronie polskiej było współorganizowane wraz
z Ministerstwem Rozwoju i Technologii w ramach Polsko-Słowackiej Komisji
Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej. Uczestnikami posiedzenia byli zarówno
przedstawiciele szczebla rządowego obu państw, jak również samorządowego trzech
regionów polskich i dwóch regionów słowackich leżących wzdłuż polsko-słowackiego
-- 1 of 4 --
2
pogranicza. W wyniku posiedzenia dokonano kompleksowego przeglądu stanu obecnego
i planów w zakresie dalszego rozwoju infrastruktury transportu, jak i przewozów
autobusowych oraz kolejowych o charakterze transgranicznym. Należy podkreślić,
że istnieje potencjał przewozowy obszaru pogranicza polsko-słowackiego większy, niż
obecnie oferowane przewozy. W 2024 r. strona słowacka zakwalifikowała budowę
autostrady D3 oraz drogi ekspresowej R4 do projektów priorytetowych o strategicznym
znaczeniu, co może przełożyć się na przyśpieszenie harmonogramów budów.
Ponadto, obie strony dostrzegają potencjał szlaku kolejowego łączącego Kraków przez
Muszynę, Preszów do Koszyc. Stąd po stronie polskiej w nieodległej przyszłości zostanie
zrealizowana budowa nowej linii kolejowej pomiędzy m. Podłęże – Piekiełko/Tymbark
skracającej o połowę czas przejazdu z Krakowa do Nowego Sącza. Modernizacja tego
szlaku także po stronie słowackiej może otworzyć znacznie większe możliwości
uruchamiania regularnych połączeń kolejowych z Polski na Słowację i dalej na Węgry oraz
w kierunku państw bałkańskich. Wobec zrealizowanych inwestycji po obu stronach
w pasie pomiędzy Krakowem a Koszycami oczekiwany jest skokowy wzrost popytu na
transgraniczne przewozy kolejowe w relacji Polski i Słowacji. Wskazane posiedzenie grupy
transportowej pozwoliło na szczegółowe omówienie aktualnych zagadnień dwustronnej
współpracy w obszarze infrastrukturalnym ze szczególnym uwzględnieniem potrzeby
harmonizacji planowanych i realizowanych inwestycji na odcinkach transgranicznych oraz
zwiększenia przepustowości istniejących połączeń. Agenda i tematy zostały wypracowane
w ramach kontaktów roboczych ze stroną słowacką. Wśród zagadnień dotyczących
drogowych połączeń transgranicznych kluczowymi są szlaki komunikacyjne: S1-D3, S19-
R4, DK87-I/68, E77 oraz aktualna sytuacja regionów w zakresie kursowania autobusów
transgranicznych. Natomiast w zakresie tematów dotyczących połączeń kolejowych
omówione zostały sprawy stanu technicznego oraz modernizacji szlaków: Katowice –
Zwardoń – Skalite – Czadca – Żylina, Tarnów – Muszyna – Plaveč – Preszów oraz
funkcjonowanie połączeń sezonowych Sanok – Łupków – Medzilaborce i Muszyna –
Poprad.
Ponadto 22 listopada br. w Bratysławie odbyło się spotkanie bilateralne ministrów
ds. transportu obu państw: Dariusza Klimczaka i Jozefa Ráža. W wyniku tego spotkania
obie strony wskazały na konieczność zniwelowania różnic czasowych w procesie budowy
infrastruktury szlaków drogowych S1-D3 oraz S19-R4. Strona polska uzyskała zapewnienie
od strony słowackiej o zakwalifikowaniu tych projektów jako priorytetowe i strategiczne,
do realizacji w najbliższych latach. Obecnie, w porównaniu ze stroną polską występują
kilkuletnie opóźnienia po stronie słowackiej w budowie odcinków przygranicznych.
Zwrócono także uwagę na niewykorzystany potencjał przewozowy na kolei we
wzajemnych relacjach, co wiąże się z wykonaniem zadań inwestycyjnych, które
podniosłyby konkurencyjność ofert przewozowych na kolei. W tym kontekście wskazano
zamiar strony polskiej wybudowania linii Podłęże – Piekiełko/Tymbark, dzięki której czas
przejazdu pomiędzy Krakowem, Preszowem i Koszycami (kierunek Budapeszt) znacząco
skróciłby się. Wobec licznych jeszcze potrzeb inwestycyjnych obie strony uznały,
że konieczne jest wzajemne poparcie na forum UE dotyczące zapewnienia kontynuacji
finansowania ze środków UE inwestycji w infrastrukturę transportową na
dotychczasowych lub podobnie korzystnych warunkach.
-- 2 of 4 --
3
Ad 3. W sierpniu br. resort infrastruktury wystąpił z prośbą do państw członkowskich Unii
Europejskiej o przekazanie informacji dotyczących przyjętych rozwiązań mających na celu
likwidację wykluczenia komunikacyjnego w tych krajach. Do dnia 18 października 2024 r.
odpowiedzi na ww. pytanie przekazało 7 państw członkowskich UE (Austria, Czechy,
Dania, Estonia, Niemcy, Słowacja oraz Szwecja). W tym zakresie przykłady austriackich
i słowackich rozwiązań oraz doświadczeń w zarządzaniu autobusowych transportem
regionalnym wydają się być interesujące, w szczególności w zakresie stworzenia jednolitej
bazy przystanków wraz z obowiązkiem dostarczania danych w formie elektronicznej oraz
ustanowienie integratorów transportu publicznego, np. na poziomie regionalnym. Należy
jednak dokonać analizy i oceny, które rozwiązania sprawdziłyby się i są możliwe do
wdrożenia w Polsce.
Ad 4. Warto wskazać, że opiniowanie projektów ustaw i rozporządzeń przez partnerów
społecznych następuje w drodze konsultacji publicznych, stanowiących element procesu
legislacyjnego i przewidziane jest w szeregu postanowień Regulaminu prac Rady
Ministrów. Co istotne, konsultacje te są stałym elementem procesu legislacyjnego.
Zaznaczenia wymaga, że proces legislacyjny jest procesem transparentnym, a wszelkie
uwagi i postulaty legislacyjne podnoszone przez podmioty i organizacje rynku
przewozowego są rozpatrywane z należytą uwagą. W związku z tym, przygotowane
w resorcie infrastruktury akty prawne, w ramach konsultacji publicznych, są poddawane
szerokim konsultacjom, tak, aby uzyskać opinie wszystkich zainteresowanych podmiotów.
Ponadto uprzejmie informuję, że do resortu infrastruktury permanentnie wpływa
korespondencja kierowana przez obywateli w sprawie funkcjonowania publicznego
transportu zbiorowego w Polsce, która jest poddawana wnikliwej analizie.
Wsparciu samorządów służy także Fundusz rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej, który został utworzony na mocy ustawy z dnia 16
maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 402). Środki Funduszu przeznaczone są na dopłatę do
kwoty deficytu pojedynczej linii komunikacyjnej w przewozach autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej, która została ustalona w kwocie nie wyższej niż
3,00 zł do 1 wozokilometra przewozu o charakterze użyteczności publicznej. Dopłatą ze
środków Funduszu mogą zostać objęte również przewozy o charakterze użyteczności
publicznej organizowane przez jednostki samorządu terytorialnego w strefie
transgranicznej, realizowane na odcinku krajowym.
Dysponent Funduszu, którym jest minister właściwy do spraw transportu co roku
dokonuje podziału środków przewidzianych na dany rok budżetowy w planie finansowym
Funduszu na dofinansowanie realizacji zadań własnych organizatorów w zakresie
przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej na poszczególne
województwa. Na rok 2024 została przewidziana i podzielona na wszystkie województwa
kwota 1 000 044 000,00 zł, która wynika z ww. planu finansowego uzgodnionego przez
Ministra Finansów.
Obecnie, tj. w 2024 r.1:
1 Dane według stanu na 06.12.2024 r.
-- 3 of 4 --
4
objętych dopłatą z Funduszu zostało 7 663 linii komunikacyjnych,
łączna wnioskowana kwota dopłaty z Funduszu wynosi blisko 943,3 mln zł,
praca eksploatacyjna na liniach komunikacyjnych objętych dopłatą wynosi
319,2 mln wozokilometrów.
W 2024 r. wojewodowie objęli dopłatą 1064 wniosków złożonych przez organizatorów
publicznego transportu zbiorowego.
W dniach 3-9 grudnia 2024 r. wojewodowie przeprowadzili nabór wniosków o objęcie
w 2025 r. dopłatą ze środków Funduszu, a organizatorzy publicznego transportu
zbiorowego mieli możliwość złożenia wniosku o objęcie w danym roku budżetowym
dopłatą z Funduszu linii komunikacyjnych w przewozach autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej. Od 10 do 23 grudnia 2024 r. powinno nastąpić rozpatrzenie przez
wojewodów wniosków o objęcie w 2025 r. dopłatą i ogłoszenie wyników naboru.
Zmniejszanie poziomu wykluczenia komunikacyjnego jest jednym z priorytetowych
działań Ministerstwa Infrastruktury. Wsparcie ze środków Funduszu stanowi istotną
pomoc dla organizatorów publicznego transportu zbiorowego w realizacji ich zadań
własnych w zakresie organizacji publicznego transportu zbiorowego. Tym samym, dopłata
ze środków Funduszu jest jednym ze skuteczniejszych narzędzi przeciwdziałania
wykluczeniu komunikacyjnemu.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 4 of 4 --