tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.698.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6475 Pana Posła Konrada Frysztaka w sprawie pracy osób
z niepełnosprawnością w godzinach nocnych, proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Zakaz pracy osób z niepełnosprawnościami w porze nocnej jest unormowany w art. 15 ust.
3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44, z późn. zm.) – dalej jako u.r.o.n. Zakaz jest
uzasadniony tym, że przypadku większości grup rodzajów niepełnosprawności występują
stany, które – ze swej istoty lub przy wykonywaniu danego typu pracy bądź jej określonej
organizacji i pory świadczenia – powodują zagrożenie dla życia lub zdrowia pracownika lub
skutkują regresem jego rehabilitacji. Dotyczy to m.in. schorzeń wymagających zapewnienia
stałego rytmu dobowego czuwania i odpoczynku czy przyjmowania posiłków w regularnych
odstępach czasu, a także schorzeń, w których świadczenie pracy w porze nocnej istotnie
zmniejsza produktywność pracownika lub zagraża jego bezpieczeństwu. Istotne jest również
to, że praca w porze nocnej często świadczona jest przy niższej obsadzie personelu, przez co
osoby, które są w większym stopniu narażone na wystąpienie stanów nagłych, mają w takich
warunkach znacząco obniżoną możliwość uzyskania niezbędnego wsparcia lub pomocy.
Zakaz pracy w porze nocnej jest kluczowy np. dla osób z cukrzycą insulinozależną (zwłaszcza
z tendencją do hipoglikemii i ketonazy), osób z nadciśnieniem I lub II stopnia ze wskazaniami
ciśnienia w spoczynku pozostającym w stale powyżej 180/100, osób ze wrzodziejącym
zapaleniem jelita grubego, epilepsją, stanami depresyjnymi, zaburzeniami lękowymi,
czy niektórymi dysfunkcjami wzroku.
Z uwagi na powyższe, zakaz pracy w porze nocnej stosuje się domyślnie, jednak na podstawie
art. 16 ust. 1 u.r.o.n. zakazu określonego w art. 15 ust. 3 u.r.o.n. nie stosuje się w odniesieniu
do:
 osób zatrudnionych przy pilnowaniu – domyślnie,
 pozostałych pracowników – gdy na wniosek pracownika, lekarz przeprowadzający
badania profilaktyczne (lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą)
wyrazi na to zgodę.
Konstrukcja art. 16 u.r.o.n. w odniesieniu do osób zatrudnionych przy pilnowaniu mienia jest
rozwiązaniem ugruntowanym. Obecne rozwiązanie zostało przejęte z art. 11 ustawy z dnia
9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych
(Dz. U. poz. 201, z późn. zm.), do której zostało ono wprowadzone w związku z ówczesnym
profilem rynku pracy osób niepełnosprawnych i przekonaniem ustawodawcy o odrębności
pracy w tym rodzaju zatrudnienia. Dzięki niej każdy pracownik może docelowo pracować
w nocy: pracownik zatrudniony w ochronie, ze względu na specyfikę tej pracy domyślnie,
zaś pozostali za zgodą lekarza.

-- 1 of 2 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy przy tym zauważyć, że także osoby zatrudnione w ochronie, do których z uwagi
na art. 16 ust. 1 pkt 1 u.r.o.n. domyślnie nie stosuje się zakazu pracy w porze nocnej, obecnie
nie pozostają bez zabezpieczenia i w razie potrzeby mogą zawnioskować do pracodawcy
o racjonalne usprawnienie polegające na zmianie organizacji ich pracy w taki sposób, by
pomijała ona godziny nocne. Uprawnienie to wynika z art. 23a u.r.o.n., zgodnie z którym
pracodawca jest obowiązany zapewnić niezbędne racjonalne usprawnienia m.in. dla osoby
niepełnosprawnej pozostającej z nim w stosunku pracy.
Niezbędne racjonalne usprawnienia polegają na przeprowadzeniu koniecznych
w konkretnej sytuacji zmian lub dostosowań do szczególnych, zgłoszonych pracodawcy
potrzeb wynikających z niepełnosprawności danego pracownika. W orzecznictwie (zob.
wyrok TSUE z dnia 11 kwietnia 2013 r. w sprawie HK Danmark C-335/11i i C-337/11,
ECLI:EU:C:2013:222, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 2014 r., I PK 74/14)
wskazuje się na konieczność szerokiego rozumienia racjonalnych usprawnień. Mogą one
polegać nie tylko na dokonaniu inwestycji czy przeniesieniu stanowiska pracy osoby
niepełnosprawnej na inny poziom budynku zakładu pracy lub umożliwieniu pracy zdalnej, ale
również np. na zmianie zakresu zadań, wymiaru czasu pracy, rozkładu czasu pracy lub godzin,
w których praca jest świadczona. Niedokonanie niezbędnych racjonalnych usprawnień
uważa się za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu w rozumieniu
przepisów art. 183a § 2-5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r.
poz. 1465, z późn. zm.).
Osoby zatrudnione w każdym zawodzie mogą docelowo pracować w porze nocnej, a w razie
potrzeby – wyłączyć nocny harmonogram pracy z zatrudnienia. W związku z tym
w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace nad
rozszerzeniem katalogu zawodów lub branż, w których osoby z niepełnosprawnością będą
mogły pracować w godzinach nocnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 2 of 2 --