Interpelacja nr 6474
Interpelacja w sprawie skutków zdrowotnych scenariuszy spalania węgla według aktualizacji KPEiK
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skutków zdrowotnych scenariuszy spalania węgla według aktualizacji KPEiK
Interpelacja nr 6474
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie skutków zdrowotnych scenariuszy spalania węgla według aktualizacji KPEiK
Zgłaszający: Jolanta Niezgodzka
Data wpływu: 19-11-2024
Szanowna Pani Minister,
najnowsza propozycja aktualizacji Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) pomimo znacznego spadku zużycia węgla do produkcji energii elektrycznej w 2040 roku nie definiuje ostatecznej daty odejścia od spalania tego surowca, którego udział w miksie energetycznym wynosi obecnie ok. 60%. Mimo olbrzymich kosztów zdrowotnych i skutków spalania węgla w 2030 roku węgiel wciąż ma stanowić 22% produkcji elektrycznej w przypadku scenariusza ambitnego oraz 30% w przypadku scenariusza bazowego.
W kontekście zdrowia publicznego zanieczyszczenie powietrza jest naszym największym środowiskowym wyzwaniem w Polsce. Według rocznych raportów Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) ponad 45 tys. osób w Polsce umiera każdego roku w wyniku oddychania zanieczyszczonym powietrzem. Część zanieczyszczeń powietrza w Polsce pochodzi ze spalania węgla w elektrowniach węglowych. Jest to również istotny kontrybutor do emisji gazów cieplarnianych odpowiedzialnych za przyśpieszającą i nasilającą się zmianę klimatu nasilającą m.in. ekstremalne zjawiska pogodowe czy fale upałów, co znacząco odbija się na życiu oraz zdrowiu Polek i Polaków. Według raportu Health and Environment Alliance trwanie przy energetyce opartej na węglu do 2030 r., choć wiąże się z wystąpieniem nawet 9 tys. zgonów i kosztów zdrowotnych w wysokości ok. 148 mld zł, pozwoli zaoszczędzić 273 mld zł w porównaniu do spalania węgla do 2049 roku. Odejście od energetyki węglowej do 2030 roku zaoszczędzi 65% kosztów zdrowotnych w porównaniu do 2049 r. i pozwoli zapobiec 71% przedwczesnych zgonów.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska oszacowało skutki zdrowotne oraz ich koszty związane z kontynuacją spalania węgla w sektorze energetycznym według scenariuszy zaktualizowanego KPEiK, w tym scenariusza bazowego (WEM) i scenariusza ambitnego (WAM)?
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z Ministerstwem Zdrowia może oszacować korzyści zdrowotne i potencjalnie zaoszczędzone koszty w przypadku stopniowego wycofywania węgla do 2030 r.?
Z poważaniem
Jolanta Niezgodzka
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 6474
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie skutków zdrowotnych scenariuszy spalania węgla według aktualizacji KPEiK
Zgłaszający: Jolanta Niezgodzka
Data wpływu: 19-11-2024
Szanowna Pani Minister,
najnowsza propozycja aktualizacji Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) pomimo znacznego spadku zużycia węgla do produkcji energii elektrycznej w 2040 roku nie definiuje ostatecznej daty odejścia od spalania tego surowca, którego udział w miksie energetycznym wynosi obecnie ok. 60%. Mimo olbrzymich kosztów zdrowotnych i skutków spalania węgla w 2030 roku węgiel wciąż ma stanowić 22% produkcji elektrycznej w przypadku scenariusza ambitnego oraz 30% w przypadku scenariusza bazowego.
W kontekście zdrowia publicznego zanieczyszczenie powietrza jest naszym największym środowiskowym wyzwaniem w Polsce. Według rocznych raportów Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) ponad 45 tys. osób w Polsce umiera każdego roku w wyniku oddychania zanieczyszczonym powietrzem. Część zanieczyszczeń powietrza w Polsce pochodzi ze spalania węgla w elektrowniach węglowych. Jest to również istotny kontrybutor do emisji gazów cieplarnianych odpowiedzialnych za przyśpieszającą i nasilającą się zmianę klimatu nasilającą m.in. ekstremalne zjawiska pogodowe czy fale upałów, co znacząco odbija się na życiu oraz zdrowiu Polek i Polaków. Według raportu Health and Environment Alliance trwanie przy energetyce opartej na węglu do 2030 r., choć wiąże się z wystąpieniem nawet 9 tys. zgonów i kosztów zdrowotnych w wysokości ok. 148 mld zł, pozwoli zaoszczędzić 273 mld zł w porównaniu do spalania węgla do 2049 roku. Odejście od energetyki węglowej do 2030 roku zaoszczędzi 65% kosztów zdrowotnych w porównaniu do 2049 r. i pozwoli zapobiec 71% przedwczesnych zgonów.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska oszacowało skutki zdrowotne oraz ich koszty związane z kontynuacją spalania węgla w sektorze energetycznym według scenariuszy zaktualizowanego KPEiK, w tym scenariusza bazowego (WEM) i scenariusza ambitnego (WAM)?
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z Ministerstwem Zdrowia może oszacować korzyści zdrowotne i potencjalnie zaoszczędzone koszty w przypadku stopniowego wycofywania węgla do 2030 r.?
Z poważaniem
Jolanta Niezgodzka
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
4 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.3 / 1k zn.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6155 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DSA-WEK.050.3.2024.TP
3507030.14246970.11492248
Warszawa, 27-01-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 6474 posłanki Jolanty Niezgodzkiej w sprawie
skutków zdrowotnych scenariuszy spalania węgla według aktualizacji KPEiK: K10INT6474
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do ww. interpelacji przekazuję poniżej odpowiedź na przekazane przez
posłankę pytania.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska oszacowało skutki zdrowotne oraz ich koszty
związane z kontynuacją spalania węgla w sektorze energetycznym według scenariuszy
zaktualizowanego KPEiK, w tym scenariusza bazowego (WEM) i scenariusza ambitnego
(WAM)?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska, szacując koszty zdrowotne będące skutkiem spalania
węgla, dokonało przeglądu istniejących analiz dotyczących tego problemu, a także zleciło
badanie na potrzeby aktualizacji KPEiKa, pozwalające oszacować, jakie pozytywne skutki
zdrowotne przyniosłaby ograniczenie zanieczyszczenia powietrza w wyniku realizacji
założeń tego dokumentu.
Na wstępie trzeba podkreślić, że istniejące już badania jednoznacznie wskazują na dużą
skalę problemów zdrowotnych wynikających ze spalania węgla1. Można ostrożnie przyjąć,
że spalanie tego paliwa we wszystkich instalacjach w kraju przyczynia się rocznie do
przedwczesnej śmierci 50-60 tys. ludzi oraz do strat ekonomicznych wynoszących łącznie
ok. sto miliardów złotych.
Zdecydowanie najpoważniejszym problemem w Polsce, związanym ze spalaniem węgla z
punktu widzenia zanieczyszczenia powietrza i w konsekwencji negatywnych skutków
zdrowotnych jest tzw. niska emisja, wynikająca ze spalania w domowych piecach paliw
stałych, w tym węgla. Jak wskazują dane Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania
Emisjami (KOBiZE), niska emisja jest źródłem aż 86% pyłu PM2,5, głównego czynnika
powodującego przedwczesne zgony i liczne schorzenia wynikające z zanieczyszczeń
powietrza. Według szacunków sporządzonych na zlecenie Ministerstwa Przedsiębiorczości
1https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2020/03/PIE-WP_5-2019-red..pdf
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2666278720300234
https://krakowskialarmsmogowy.pl/wp-content/uploads/2024/02/Wplyw-zanieczyszczen-powietrza-na-
zdrowie_III-wydanie.pdf
-- 1 of 3 --
i Technologii (dziś: Ministerstwo Rozwoju i Technologii), w 2016 r. liczba przedwczesnych
zgonów związanych z tzw. niską emisją kształtowała się w przedziale 19-22 tys. rocznie, a
jej koszty zdrowotne wynosiły, w zależności od przyjętej metodyki wyceny zdrowia, między
12,8 mld euro a 30,0 mld euro (wartość z 2010 roku)2. Jednak już z raportu Europejskiej
Agencji Środowiska wynika, że liczba przedwczesnych śmierci spowodowanych pyłami
PM2,5, których głównym źródłem jest niska emisja, w 2018 r. wyniosła w Polsce 46 300, a
łącznie ze skutkami emisji dwutlenku azotu i ozonu 49 7003. Podobnie inne źródła wskazują,
że smog w Polsce przyczynia się do przedwczesnej śmierci ok 50.000 osób rocznie4.
Do zanieczyszczenia powietrza szkodliwymi substancjami przyczynia się również
energetyka węglowa, choć jej wpływ jest zdecydowanie mniejszy niż wpływ tzw. niskiej
emisji i maleje z każdym rokiem. Jak pokazał raport „Niezapłacony rachunek: jak energetyka
węglowa niszczy nasze zdrowie” w oparciu o dane z 2009 r., w Polsce zanieczyszczenie z
sektora energetyki węglowej powoduje około 3 500 przedwczesnych zgonów, a łączne
koszty skutków tych zanieczyszczeń szacowano na od 12,4 do 34,3 mld złotych rocznie (2
979 – 8 219 mln euro)5. Dzisiaj obie te wielkości, choćby z uwagi na znacząco mniejsze
wykorzystanie węgla w energetyce, byłyby istotnie niższe.
W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, iż rezygnacja ze spalania węgla, zwłaszcza w
domowych paleniskach, miałaby poważne pozytywne skutki zdrowotne i ekonomiczne. Jak
wynika na przykład z opublikowanego w 2023 r. przez Organizację HEAL Polska raportu,
odejście od spalania węgla i innych paliw kopalnych od 2030 r. pozwoliłoby uniknąć
negatywnych skutków zdrowotnych, których koszty w perspektywie 10-15 lat liczone
byłyby w dziesiątkach miliardów złotych6.
Zlecone na potrzeby aktualizacji aKPEiK badanie miało na celu oszacowanie pozytywnych
skutków zdrowotnych i środowiskowych do roku 2040, wynikających z ograniczenia emisji
pyłów PM2,5, w ramach realizacji scenariuszy WEM i WAM7. Wyniki analizy pokazały, że
podjęte w ramach realizacji obu scenariuszy działania będą miały istotny, pozytywny wpływ
na zdrowie ludzi i środowisko, przy czym w scenariuszu WAM był on większy. W
ostatecznej wersji tego scenariusza, zakładającej osiągnięcie zerowych emisji netto do 2050
r., nastąpi jeszcze większa oraz szybsza redukcja emisji zanieczyszczeń powietrza, co
przełoży się na radykalną poprawę jakości powietrza w Polsce.
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z Ministerstwem Zdrowia może
oszacować korzyści zdrowotne i potencjalnie zaoszczędzone koszty w przypadku
stopniowego wycofywania węgla do 2030 r.?
Zgodnie z sugestią autorki interpelacji, Ministerstwo Klimatu i Środowiska zwróci się do
Ministerstwa Zdrowia z propozycją przeprowadzenia takich szacunków.
2 https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/ogromne-koszty-zdrowotne-i-finansowe-smogu-z-niskiej-emisji-
mpit-przedstawilo-raport
https://www.ptpz.pl/wp-content/uploads/2020/12/Lukasz-Adamkiewicz-Jakie-sa-zewnetrzne-koszty-
zdrowotne-niskiej-emisji-dla-mieszkanca-Polski-PDF.pdf
3 https://www.eea.europa.eu/en/analysis/publications/air-quality-in-europe-2020-report
4 https://airly.org/pl/ile-osob-rocznie-zabija-smog/
5https://www.env-
health.org/IMG/pdf/nieplacony_rachunek_jak_energetyka_weglowa_niszczy_nasze_zdrowie_full_report_final.pdf
6http://healpolska.pl/wp-content/uploads/2023/03/HEAL_CuringChronicCoal_Poland_Report_PL_final3.pdf
7 Załącznik 1. do aKPEiK. Scenariusz aktywnej transformacji
-- 2 of 3 --
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DSA-WEK.050.3.2024.TP
3507030.14246970.11492248
Warszawa, 27-01-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 6474 posłanki Jolanty Niezgodzkiej w sprawie
skutków zdrowotnych scenariuszy spalania węgla według aktualizacji KPEiK: K10INT6474
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do ww. interpelacji przekazuję poniżej odpowiedź na przekazane przez
posłankę pytania.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska oszacowało skutki zdrowotne oraz ich koszty
związane z kontynuacją spalania węgla w sektorze energetycznym według scenariuszy
zaktualizowanego KPEiK, w tym scenariusza bazowego (WEM) i scenariusza ambitnego
(WAM)?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska, szacując koszty zdrowotne będące skutkiem spalania
węgla, dokonało przeglądu istniejących analiz dotyczących tego problemu, a także zleciło
badanie na potrzeby aktualizacji KPEiKa, pozwalające oszacować, jakie pozytywne skutki
zdrowotne przyniosłaby ograniczenie zanieczyszczenia powietrza w wyniku realizacji
założeń tego dokumentu.
Na wstępie trzeba podkreślić, że istniejące już badania jednoznacznie wskazują na dużą
skalę problemów zdrowotnych wynikających ze spalania węgla1. Można ostrożnie przyjąć,
że spalanie tego paliwa we wszystkich instalacjach w kraju przyczynia się rocznie do
przedwczesnej śmierci 50-60 tys. ludzi oraz do strat ekonomicznych wynoszących łącznie
ok. sto miliardów złotych.
Zdecydowanie najpoważniejszym problemem w Polsce, związanym ze spalaniem węgla z
punktu widzenia zanieczyszczenia powietrza i w konsekwencji negatywnych skutków
zdrowotnych jest tzw. niska emisja, wynikająca ze spalania w domowych piecach paliw
stałych, w tym węgla. Jak wskazują dane Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania
Emisjami (KOBiZE), niska emisja jest źródłem aż 86% pyłu PM2,5, głównego czynnika
powodującego przedwczesne zgony i liczne schorzenia wynikające z zanieczyszczeń
powietrza. Według szacunków sporządzonych na zlecenie Ministerstwa Przedsiębiorczości
1https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2020/03/PIE-WP_5-2019-red..pdf
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2666278720300234
https://krakowskialarmsmogowy.pl/wp-content/uploads/2024/02/Wplyw-zanieczyszczen-powietrza-na-
zdrowie_III-wydanie.pdf
-- 1 of 3 --
i Technologii (dziś: Ministerstwo Rozwoju i Technologii), w 2016 r. liczba przedwczesnych
zgonów związanych z tzw. niską emisją kształtowała się w przedziale 19-22 tys. rocznie, a
jej koszty zdrowotne wynosiły, w zależności od przyjętej metodyki wyceny zdrowia, między
12,8 mld euro a 30,0 mld euro (wartość z 2010 roku)2. Jednak już z raportu Europejskiej
Agencji Środowiska wynika, że liczba przedwczesnych śmierci spowodowanych pyłami
PM2,5, których głównym źródłem jest niska emisja, w 2018 r. wyniosła w Polsce 46 300, a
łącznie ze skutkami emisji dwutlenku azotu i ozonu 49 7003. Podobnie inne źródła wskazują,
że smog w Polsce przyczynia się do przedwczesnej śmierci ok 50.000 osób rocznie4.
Do zanieczyszczenia powietrza szkodliwymi substancjami przyczynia się również
energetyka węglowa, choć jej wpływ jest zdecydowanie mniejszy niż wpływ tzw. niskiej
emisji i maleje z każdym rokiem. Jak pokazał raport „Niezapłacony rachunek: jak energetyka
węglowa niszczy nasze zdrowie” w oparciu o dane z 2009 r., w Polsce zanieczyszczenie z
sektora energetyki węglowej powoduje około 3 500 przedwczesnych zgonów, a łączne
koszty skutków tych zanieczyszczeń szacowano na od 12,4 do 34,3 mld złotych rocznie (2
979 – 8 219 mln euro)5. Dzisiaj obie te wielkości, choćby z uwagi na znacząco mniejsze
wykorzystanie węgla w energetyce, byłyby istotnie niższe.
W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, iż rezygnacja ze spalania węgla, zwłaszcza w
domowych paleniskach, miałaby poważne pozytywne skutki zdrowotne i ekonomiczne. Jak
wynika na przykład z opublikowanego w 2023 r. przez Organizację HEAL Polska raportu,
odejście od spalania węgla i innych paliw kopalnych od 2030 r. pozwoliłoby uniknąć
negatywnych skutków zdrowotnych, których koszty w perspektywie 10-15 lat liczone
byłyby w dziesiątkach miliardów złotych6.
Zlecone na potrzeby aktualizacji aKPEiK badanie miało na celu oszacowanie pozytywnych
skutków zdrowotnych i środowiskowych do roku 2040, wynikających z ograniczenia emisji
pyłów PM2,5, w ramach realizacji scenariuszy WEM i WAM7. Wyniki analizy pokazały, że
podjęte w ramach realizacji obu scenariuszy działania będą miały istotny, pozytywny wpływ
na zdrowie ludzi i środowisko, przy czym w scenariuszu WAM był on większy. W
ostatecznej wersji tego scenariusza, zakładającej osiągnięcie zerowych emisji netto do 2050
r., nastąpi jeszcze większa oraz szybsza redukcja emisji zanieczyszczeń powietrza, co
przełoży się na radykalną poprawę jakości powietrza w Polsce.
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z Ministerstwem Zdrowia może
oszacować korzyści zdrowotne i potencjalnie zaoszczędzone koszty w przypadku
stopniowego wycofywania węgla do 2030 r.?
Zgodnie z sugestią autorki interpelacji, Ministerstwo Klimatu i Środowiska zwróci się do
Ministerstwa Zdrowia z propozycją przeprowadzenia takich szacunków.
2 https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/ogromne-koszty-zdrowotne-i-finansowe-smogu-z-niskiej-emisji-
mpit-przedstawilo-raport
https://www.ptpz.pl/wp-content/uploads/2020/12/Lukasz-Adamkiewicz-Jakie-sa-zewnetrzne-koszty-
zdrowotne-niskiej-emisji-dla-mieszkanca-Polski-PDF.pdf
3 https://www.eea.europa.eu/en/analysis/publications/air-quality-in-europe-2020-report
4 https://airly.org/pl/ile-osob-rocznie-zabija-smog/
5https://www.env-
health.org/IMG/pdf/nieplacony_rachunek_jak_energetyka_weglowa_niszczy_nasze_zdrowie_full_report_final.pdf
6http://healpolska.pl/wp-content/uploads/2023/03/HEAL_CuringChronicCoal_Poland_Report_PL_final3.pdf
7 Załącznik 1. do aKPEiK. Scenariusz aktywnej transformacji
-- 2 of 3 --
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 3 of 3 --