Odpowiedź na interpelację w sprawie trudnej sytuacji kadrowej w Policji Odpowiedź na interpelację nr 6467 w sprawie trudnej sytuacji kadrowej w Policji Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 20-12-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 6467 Pani Poseł Agaty Wojtyszek, Pana Posła Bartłomieja Dorywalskiego i Pana Posła Pawła Hreniaka w sprawie trudnej sytuacji kadrowej w Policji, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje. Na wstępie pragnę wskazać, że wysoki poziom wakatów w służbach mundurowych jest efektem odejść funkcjonariuszy ze służby przede wszystkim w 2023 r. Stan kadr służb resortu spraw wewnętrznych i administracji w 2023 r. doświadczył niespotykanej w dotychczasowej historii liczby zwolnień ze służby, co przyczyniło się do niskiego ukompletowania stanu kadr w 2024 r. Po zmianie Rządu, resort spraw wewnętrznych i administracji podjął pilne prace, mające na celu redukcję braków kadrowych w służbach. Rozpoczęto wieloaspektowe działania, ukierunkowane na zmniejszenie liczby wakatów i zachęcenie do wstępowania do służb mundurowych jak największej liczby kandydatów – w szczególności do Policji i Straży Granicznej (SG). Według systematycznie prowadzonych analiz, po dwóch miesiącach 2024 r. wakat w Policji wynosił 14,94% stanu etatowego. W powyższej sytuacji niezmiernie istotne stało się wprowadzenie nowych rozwiązań prawnych, stanowiących odpowiedź na aktualne wyzwania, które stworzą możliwość pozyskania do służby w Policji i SG dodatkowych kandydatów, spełniających oczekiwania ww. formacji. W kontekście powyższego pragnę poinformować, że 1 października 2024 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił ustawę o zmianie niektórych ustaw w związku z utworzeniem oddziałów o profilu mundurowym oraz ułatwieniem powrotu do służby w Policji i Straży Granicznej[1]. Przyjęte w ww. ustawie rozwiązania mają charakter systemowy, a ich zasadniczym celem jest osiągnięcie wyższego stopnia profesjonalizacji Policji i SG, poprzez zwiększenie efektywności prowadzonych postępowań kwalifikacyjnych do wskazanych formacji oraz stworzenie możliwości pozyskania jak największej liczby funkcjonariuszy, odpowiadających potrzebom służb. Równolegle z przyjętymi przepisami prawa, są podejmowane działania promujące służbę w Policji. Formacja prowadzi w sposób ciągły kampanie informacyjne w ramach współpracy z mediami o zasięgu krajowym i lokalnym, uczestniczy w targach pracy oraz realizuje kampanie skierowane do uczniów szkół średnich, studentów, a także osób poszukujących pracy. Podjęte działania przynoszą już obecnie wymierne rezultaty. Według stanu na 1 grudnia 2024 r.[2] wakat w Policji wynosił 11,87% stanu etatowego, natomiast stan zatrudnienia wyniósł 95 995 policjantów[3]. W okresie od 1 stycznia do 1 grudnia 2024 r. do służby w Policji zostało przyjętych 5 066 osób, tj. o 847 więcej względem analogicznego okresu 2023 r. W tym miejscu należy wskazać, że wyznaczony został jeszcze jeden termin przyjęć do służby w Policji przypadający na 30 grudnia 2024 r. – kiedy jest planowane przyjęcie około 1 000 osób. Liczba osób aplikujących do służby w Policji w okresie od 1 stycznia do 1 listopada 2024 r. wyniosła 18 595 i jest ona wyższa o 5 311 względem liczby osób aplikujących w całym 2023 r. Natomiast liczba policjantów zwolnionych ze służby od 1 stycznia do 1 grudnia 2024 r. jest o 3 535 niższa względem analogicznego okresu 2023 r. Ponadto, dostrzegając potrzebę systemowego zapewnienia sprawnego funkcjonowania służb oraz jakości pełnionej służby przez funkcjonariuszy, zarządzeniem nr 57 z dnia 17 października 2024 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powołał Zespół do spraw poprawy warunków pełnienia służby przez funkcjonariuszy służb podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub przez niego nadzorowanych[4]. Powołany Zespół, któremu przewodniczy Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), jest organem pomocniczym Ministra. W skład Zespołu wchodzą m.in. komendanci służb oraz przedstawiciele reprezentatywnych organizacji związkowych działających w służbach (NSZZ Policjantów, Krajowy Sekretariat Służb Publicznych NSZZ „Solidarność”, NSZZ Funkcjonariuszy Straży Granicznej, Związek Zawodowy Strażaków „Florian” oraz NSZZ Pracowników Pożarnictwa). Prace Zespołu zostały zainicjowane posiedzeniem 25 października 2024 r. Do zadań powołanego Zespołu należy: przygotowanie założeń nowego programu modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa, opracowanie propozycji rozwiązań prawnych i organizacyjnych dotyczących systemu uposażeń funkcjonariuszy, a także świadczeń, równoważników pieniężnych, ekwiwalentów oraz innych należności wypłacanych funkcjonariuszom tych służb, opracowanie rozwiązań prawnych, mających na celu poprawę zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy służb, w tym analiza obowiązujących rozwiązań prawnych dotyczących zasad przyznawania funkcjonariuszom służb lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater oraz świadczeń pieniężnych odnoszących się do lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater, opracowanie rozwiązań ułatwiających korzystanie przez funkcjonariuszy służb ze świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych przez samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej utworzone przez Ministra SWiA lub Państwowy Instytut Medyczny MSWiA. W celu zapewnienia efektywnego wypracowania oczekiwanych rozwiązań przy Zespole zostały utworzone cztery grupy eksperckie do spraw: modernizacji, uposażeń, mieszkaniowych oraz świadczeń opieki zdrowotnej. Podczas drugiego posiedzenia Zespołu, które odbyło się 15 listopada 2024 r.[5], zostały omówione propozycje MSWiA przygotowane przez poszczególne grupy eksperckie. Dodatkowo pragnę wskazać, że w MSWiA powołano także pełnomocnika Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do spraw współpracy ze związkami zawodowymi[6], którego funkcję pełni członek Kierownictwa MSWiA w randze Sekretarza Stanu. Natomiast zarządzeniem nr 63 z dnia 22 listopada 2024 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji został powołany Zespół do spraw poprawy warunków pracy pracowników zatrudnionych w służbach podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub przez niego nadzorowanych. Do zadań ww. Zespołu należy: analiza obowiązujących rozwiązań prawnych dotyczących warunków pracy pracowników zatrudnionych w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Ochrony Państwa oraz opracowanie propozycji zmian mających na celu ich poprawę; opracowanie propozycji uwzględniających problematykę dotyczącą warunków pracy pracowników służb w ramach założeń nowego programu modernizacji służb. Pierwsze posiedzenie Zespołu odbyło się 10 grudnia 2024 r., a komunikat ze spotkania został zamieszczony na stronie internetowej MSWiA[7]. Odnosząc się do postulatu dotyczącego podwyższenia uposażeń i wynagrodzeń dla funkcjonariuszy i pracowników Policji, w pierwszej kolejności warto przypomnieć, że funkcjonariusze Policji, SG, Służby Ochrony Państwa oraz Państwowej Straży Pożarnej w 2024 r. otrzymali 20% podwyżki uposażenia. Takiego wzrostu uposażeń nie było przez wiele lat. Ponadto, zrównano pierwsze uposażenie policjantów, funkcjonariuszy SG oraz Służby Ochrony Państwa i strażaków z uposażeniem żołnierzy zawodowych. Przedmiotowa zmiana wpływa pozytywnie na podniesienie atrakcyjności podjęcia służby w formacjach mundurowych podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Natomiast od 1 stycznia 2025 r., zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2025[8], średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej wynosi 105,0%. W związku z powyższym w budżecie resortu spraw wewnętrznych i administracji na rok 2025, zostały ujęte środki umożliwiające podwyższenie wynagrodzeń pracowników i uposażeń funkcjonariuszy o 5% w stosunku do roku 2024, co daje przeciętną podwyżkę wynagrodzeń pracowników Policji o 365 zł, a uposażeń funkcjonariuszy o 526 zł. Podkreślić także należy, że budżet Policji na 2025 r. (20,31 mld zł) będzie aż o 41% wyższy niż w 2023 r. (14,37 mld zł). Powyższe stanowi wzrost o 6 mld zł, w tym 1 mld zł zapowiedziany przez Prezesa Rady Ministrów podczas Święta Policji. Ponadto, należy mieć na uwadze fakt, że kwestia waloryzacji wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej zdeterminowana jest przepisami ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw[9]. Zgodnie z przepisami ww. ustawy średnioroczne wskaźniki wzrostu wynagrodzeń są corocznie przedmiotem negocjacji w ramach Rady Dialogu Społecznego. Rada Ministrów, w terminie do 15 czerwca każdego roku, przedkłada Radzie Dialogu Społecznego, a także ogólnokrajowym organizacjom związków zawodowych zrzeszających pracowników państwowej sfery budżetowej propozycję średniorocznych wskaźników wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej na rok następny, w celu wyrażenia opinii. Jeżeli Rada Dialogu Społecznego uzgodni (w drodze uchwały) wysokość średniorocznych wskaźników wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, Rada Ministrów jest zobowiązana do uwzględnienia w projekcie ustawy budżetowej wynagrodzeń zapewniających osiągnięcie uzgodnionej wysokości wskaźników. Jeżeli natomiast w terminie 30 dni od dnia otrzymania propozycji nie nastąpi uzgodnienie stanowiska Rady Dialogu Społecznego, Rada Ministrów przyjmuje do projektu ustawy budżetowej średnioroczne wskaźniki wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej na rok następny, w wysokości nie niższej aniżeli zawartej w propozycji przedłożonej Radzie Dialogu Społecznego. Odnosząc się do kwestii powiązania budżetu Policji z PKB pragnę poinformować, że w MSWiA aktualnie nie są prowadzone prace w kierunku powiązania wysokości budżetu Policji z wielkością Produktu Krajowego Brutto (PKB). Nie jest bowiem możliwe dokonanie oceny wprowadzenia powyższego rozwiązania na stabilność finansowania służby, bez odniesienia się do propozycji konkretnego mechanizmu przedmiotowego powiązania, tj. sposobu uzależnienia wielkości budżetu od PKB. W ocenie MSWiA skonstruowanie odpowiedniego mechanizmu łączącego wydatki formacji z PKB utrudnia m.in. struktura budżetu Policji, na który w większości składają się wydatki prawnie zdeterminowane, wynikające z przepisów prawa, w tym głównie wydatki na wynagrodzenia i uposażenia (około 76%) oraz świadczenia na rzecz osób fizycznych, równoważniki pieniężne i inne należności dla funkcjonariuszy (łącznie około 10%). Ponadto, w budżecie Policji zachodzą istotne zmiany w poszczególnych latach, wynikające np. z różnego poziomu dofinansowania z Programu modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej Służby Ochrony Państwa oraz zmian systemowych – jak np. powołania Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości. Na przestrzeni ostatnich 10-ciu lat udział planowanego budżetu Policji w PKB wahał się w granicach od 0,48% do 0,56%, co odzwierciedla ewentualne problemy z ustaleniem odpowiedniej wielkości. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że ewentualne wprowadzenie zasady powiązania wysokości budżetu Policji z wielkością PKB wymagałoby dokonania przez MSWiA dogłębnej analizy, we współpracy z Ministrem Finansów. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. poz. 1562 [2] Źródło: Meldunek o stanie kadr Policji na 1 grudnia 2024 r. [3] w tym 14 stanowisk finansowanych przez samorządy [4] dalej: Zespół [5] https://www.gov.pl/web/mswia/drugie-spotkanie-zespolu-do-spraw-poprawy-warunkow-pelnienia-sluzby-przez-funkcjonariuszy-sluzb-podleglych-mswia [6] https://www.gov.pl/web/mswia/wiceminister-wieslaw-szczepanski-powolany-na-stanowisko-pelnomocnika-ministra-spraw-wewnetrznych-i-administracji-do-spraw-wspolpracy-ze-zwiazkami-zawodowymi [7] https://www.gov.pl/web/mswia/pierwsze-spotkanie-zespolu-do-spraw-poprawy-warunkow-pracy-pracownikow-zatrudnionych-w-sluzbach-podleglych-mswia [8] uchwalonej na 24. posiedzeniu Sejmu RP dnia 6 grudnia 2024 r. (druk nr 687) [9] Dz. U. z 2024 r. poz. 1356